anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir . ”, 5. 213 sayılı Vergi Usul Kanununun “ücretler” başlıklı 92 nci maddesinin birinci fıkrasında;
“Bu kısımda yazılı komisyonlarla ortalama kar hadlerini tespit eden özel komisyonlar ve uzlaşma komisyonlarının (Zirai Kazançlar Merkez Komisyonu, Ortalama Kar Hadleri Merkez Komisyonu, Merkez Uzlaşma Komisyonları ile Gelir Vergisi Kanununun 31 nci maddesinde zikredilen yönetmelik hükümlerine göre kurulan komisyon hariç) Başkan ve üyelerine bu komisyonlardaki görevleri dolayısıyla mahalli defterdarlığın teklifi üzerine Bakanlığınca tayin olunacak miktarda ücret verilir .”, Ek I inci maddesinde; Sürekli, geçici ve merkezi uzlaşma komisyonlarının teşkili, uzlaşmaya müracaat etmeye yetkili olanların belirlenmesi, uzlaşmanın şekli, uzlaşmaya konu edilebilecek vergi, resim ve harçların belirlenmesi, uzlaşma komisyonlarının yetkileri, uzlaşmanın yapılmasına ilişkin usul ve esaslar Bakanlığınca çıkarılacak bir yönetmelikle düzenlenir .” 6. 03/ 02/ 1999 tarihli ve 23600 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Uzlaşma Yönetmeliğinin
“Uzlaşma Komisyonlarının Teşkili” başlıklı 6 ncı maddesinin birinci fıkrasında “Genel bütçeye giren vergi, resim ve harçlara ilişkin uzlaşma taleplerinin incelenmesi için üçer kişilik vergi dairesi uzlaşma komisyonları, defterdarlık uzlaşma komisyonu, vergi dairesi başkanlığı uzlaşma komisyonu, vergi daireleri koordinasyon uzlaşma komisyonu ile Merkezî Uzlaşma Komisyonu kurulur .” birinci fıkrasının (a) bendinde ; “Vergi Dairesi Uzlaşma Komisyonu : Vergi dairesi müdürlüklerinde; vergi dairesi müdürünün başkanlığında, vergi dairesi müdürü tarafından belirlenen vergi dairesi müdür yardımcıları ve/veya şefler ve/veya gelir uzmanlarından; bağlı vergi dairelerinde ise malmüdürünün başkanlığında şef ile gelir uzmanı ve/veya memurdan oluşur . Vergi dairesi müdürlüklerinde, vergi dairesi müdür yardımcısı veya şef bulunmaması hâlinde komisyonda bunların yerine görev yapanlar; mal müdürlüklerinde ise şef bulunmaması hâlinde yerine gelir uzmanı ve/veya memurlarından birisi üye olur .” 7. 08/ 02/ 2015 tarihli ve 29261 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Vergi Dairesi
Başkanlıklarının Kuruluş ve Görev Yönetmeliğinin “Vergi dairesi müdür yardımcıları, müdür yardımcıları, şefler, gelir uzmanları, vergi istihbarat uzmanları, gelir uzman yardımcıları ve diğer personelin görev ve sorumlulukları” başlıklı 32 nci maddesinde “ (l) Vergi dairesi müdür yardımcıları, müdür yardımcıları, şefler ve bağlı olduğu müdür tarafından
servisi yönetmekle görevlendirilen gelir uzmanları :
a) Kendilerine bağlı birimlerin iş ve işlemlerinin mevzuata uygun olarak ve zamanında yerine getirilmesi ile görevlidirler .
b) Sahip oldukları yetkiler ile grup müdürü ve müdür tarafından devredilen yetkileri kötüye kullanmaktan, devrettiği yetkilerin kötüye kullanılmasından ve görevlerinin mevzuata uygun ve zamanında yapılmamasından dolayı, ilgililerle birlikte grup müdürüne ve/veya müdüre karşı sorumludurlar .
c) Tahakkuk ve tahsilata ilişkin iş ve işlemlerin zamanında ve doğru olarak yerine getirilmemesinden doğan Hazine zararlarından, o iş ve işlemi yapan personelle birlikte sorumlu tutulurlar .
.
3 / 6( 2) Gelir uzmanları, vergi istihbarat uzmanları, gelir uzman yardımcıları ve diğer personel :
a) İlgili mevzuatta belirtilen iş ve işlemlerden kendilerine verilenleri yapmakla görevlidirler .
b) Görevlendirildikleri birimin yönetiminden sorumlu vergi dairesi müdürü, müdür, koordinatör olarak görevlendirilen avukat, vergi dairesi müdür yardımcısı, müdür yardımcısı, şef ve servisi yönetmekle görevlendirilen gelir uzmanı tarafından kendilerine verilen işleri, belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde yerine getirmekle yükümlü olup, kendilerine verilen görevleri mevzuata uygun olarak ve zamanında yerine getirmemekten dolayı vergi dairesi müdürüne, müdüre, koordinatör olarak görevlendirilen avukata, vergi dairesi müdür yardımcısına, müdür yardımcısına, şefe ve servisi yönetmekle görevlendirilen gelir uzmanına karşı sorumludurlar .
c) Tahakkuk ve tahsilata ilişkin işlemlerin zamanında ve doğru olarak yerine getirilmemesinden doğan Hazine zararlarından sorumlu tutulurlar .” hükmü ile şef ve gelir uzmanlarının görev ve sorumlulukları belirlenmiştir .
düzenlemelerine yer verilmiştir .
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
8. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; uzlaşma komisyonuna yapılan görevlendirmelerde idarenin takdir yetkisini kamu yararına, kamu hizmetinin gereklerine ve eşitlik ilkesine aykırı kullandığına ilişkin bir bulgu tespit edilemediğinden başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. 1 numaralı paragrafta yer verildiği üzere; başvuran; Başkent Vergi Dairesinde gelir uzmanı olarak görev yaptığını, görev yapmakta olduğu Başkent Vergi Dairesi Müdürlüğü Uzlaşma Komisyonuna katılma isteğine idare tarafından olumsuz cevap verildiğini, uzlaşma komisyonuna katılanların huzur ücreti aldıklarını, uzlaşma komisyonuna Başkent Vergi Dairesinden katılabilecek kişiler varken
Yönetmeliğe aykırı olarak başka dairelerde görev yapan kişilerin görevlendirildiğini, kendisinin talebinin olumsuz değerlendirilmesiyle uzlaşma ücretinden mahrum bırakıldığını ve aynı kişilerin uzlaşma ücretinden faydalandırılmasının ayrımcılık oluşturduğunu ifade ederek kendisinin de uzlaşma komisyonunda görevlendirilmesini talep etmektedir .
10. Vergi Dairesi Uzlaşma Komisyonunda Vergi dairesi müdürlüklerindeki vergi dairesi müdürünün başkanlığında, vergi dairesi müdür yardımcıları ve/veya şefler ve/veya gelir uzmanlarından oluşacağı belirtilmiştir . Diğer bir düzenlemede ise Vergi dairesi müdürlüklerinde, vergi dairesi müdür yardımcısı veya şef bulunmaması hâlinde komisyonda bunların yerine görev yapanlar; mal müdürlüklerinde ise şef bulunmaması hâlinde yerine gelir uzmanı ve/veya memurlarından birisinin üye olacağı belirtilerek uzlaşma komisyonlarının teşkiline yönelik olarak terditli bir sıra öngörüldüğü anlaşılmaktır . Söz konusu görevlendirmelerin ise vergi dairesi müdürü tarafından yapılacağı ve
Yönetmelik hükmüne göre müdüre, belirlenen unvanlarda bulunan çalışanlardan uzlaşma komisyonu oluşturma konusunda takdir yetkisi tanındığı, vergi dairesi müdürlerine verilmiş olan bu yetkinin
.
4 / 6nasıl kullanılacağına ilişkin yazılı bir mevzuat bulunmadığı tespit edilmiştir .
11. Takdir yetkisi, idarenin belli şart ve durumların meydana gelmesi halinde belli bir kararı alıp almamak veya kanunda öngörülen değişik çözümler arasında bir seçim yapmak konusunda tanınan bir serbestiye ya da belirli bir konuda karar alabilmek için hangi şart ve durumların ortaya çıkması gerektiğini tespit etmek imkânına sahip olması olarak tanımlanmaktadır . İdari işlemler tesis edilirken, İdareler, bağlı yetki veya takdir yetkisi çerçevesinde karar alırlar . Bu doğrultuda, idari işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurlarının tümünün hukuk kuralları tarafından önceden belirlenerek, idareye belli bir yönde hareket etme hususunda bir tercih tanınmamışsa veya idareye belli bir tasarrufta bulunması kesin olarak emredilmişse bağlı yetkiden, idarenin nerede ve nasıl bir tasarrufta bulunacağının hukuk kuralları ile önceden kesin bir şekilde belirlenmediği durumlarda ise idarenin takdir yetkisinden söz edilmektedir . (Halil Kalabalık, İdare Hukukunda Takdir Yetkisi
Kavramı Ve Benzer Kurumlarla Karşılaştırılması, Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi Cilt 1, Sayı 2, Aralık 1997)
12. Bu kapsamda Takdir yetkisinin mutlak ve sınırsız olmadığı, bu yetkinin kamu yararı ve kamu hizmetinin gerekleri göz önünde tutularak kullanılması gerektiği değerlendirilmiş olup, somut olayda takdir yetkisinin kullanımına ilişkin olarak bulunulan makam ve yüklenilen sorumluluk gibi kriterler esas alınmak suretiyle memurun bulunduğu kadro ve unvana göre yapılan görevlendirmelerde kamu yararı ve hizmetin gereklerinin göz önünde bulundurulmadığına ilişkin somut bilgi ve belgeye de ulaşılamamıştır . Vergi Dairesi Müdürünce yapılan görevlendirmelere ilişkin takdir yetkisi verilmiş olup, kamu yararı ve hizmet gereği oluşturulan uzlaşma komisyonunun başvuran lehine değiştirilmesi yönünde idarenin takdir yetkisini kullanmaya zorlanamayacağı mütalaa edilmiştir .
13. Anayasa Mahkemesinin, 22.07.2008 tarihli E .2008/ 64 K.2008/ 129 sayılı kararında “…yasa önünde eşitlik ilkesi, hukuksal durumları aynı olanlar için söz konusudur . Bu ilke ile eylemli değil hukuksal eşitlik öngörülmüştür . Eşitlik ilkesinin amacı, aynı durumda bulunan kişilerin yasalar karşısında aynı işleme bağlı tutulmalarını sağlamak, ayırım yapılmasını ve ayrıcalık tanınmasını önlemektir . Bu ilkeyle, aynı durumda bulunan kimi kişi ve topluluklara ayrı kurallar uygulanarak yasa karşısında eşitliğin çiğnenmesi önlenmiştir . Yasa önünde eşitlik, herkesin her yönden aynı kurallara bağlı tutulacağı anlamına gelmez . Durumlarındaki özellikler, kimi kişiler ya da topluluklar için değişik kuralları ve uygulamaları gerektirebilir . Aynı hukuksal durumlar aynı, ayrı hukuksal durumlar farklı kurallara bağlı tutulursa Anayasa’da öngörülen eşitlik ilkesi zedelenmez .” olarak tanımlanmıştır . Dolayısıyla; vergi dairesinde 64 adet gelir uzmanı çalıştığı ve şef olarak görevlendirilen gelir uzmanları dışında gelir uzmanı kadrolu personelin uzlaşma komisyonuna üye olarak katılmadığı, bu sebeple uzlaşma komisyonunda görevlendirme ile ilgili hususlarda başvurana özel bir durum bulunmadığı, Başkent Vergi Dairesi Müdürlüğü uzlaşma komisyonda görev alan vergi dairesi müdür yardımcıları ve şeflerin görevlendirilmesinin Yönetmelikteki mevcut usul ve esaslara göre halen görev yapan müdür yardımcıları ile şefler arasında sıra ile yapıldığı dikkate alındığında uzlaşma komisyonuna yapılan görevlendirmeler eşitlik ilkesine aykırılık oluşturmamaktadır .
14. Vergi dairesi müdürlerinin Başkanlık tarhiyat sonrası uzlaşma komisyonunda, vergi dairesi müdür yardımcıları ve vergi dairesi müdür yardımcısı görevlilerinin de dairelerinin yetki alanı içerisinde bulunan vergi dairelerinde oluşturulan uzlaşma komisyonlarına katılımlarının uygun olacağına ilişkin Bakanlığından alınan görüş neticesinde yapılan görevlendirmeler bakımından ise, yapılan görevlendirmelerin ilgili dairenin yetki alanı içinden yapılan görevlendirmeler olduğu, ayrıca kurul dahilinde yapılan çalışmalar bakımından işin çözümü için kişinin gösterdiği çaba ve sarf ettiği emek ile makam ve işin bitimi sonucunda da kendisine yüklenen sorumluluk gibi kriterlerin
.
5 / 6gözetildiği dikkate alındığında takdir yetkisinin orantısız kullanıldığına ilişkin bir tespit
yapılamamıştır . Kaldı ki söz konusu görevlendirmelerin ilgili Yönetmelik hükümlerine aykırı olduğu yönünde bir bulguya da rastlanılamamıştır .
15. Bu kapsamda; söz konusu mevzuat hükümleri doğrultusunda gerçekleştirilen işlemlerde başvuranın Başkent Vergi Dairesi Müdürlüğü Uzlaşma Komisyonuna katılma talebinin yerinde olmadığı değerlendirilmektedir .
16. Başvuranın iddiaları, idarelerin konuyla ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat hükümleri ve tüm dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın Başkent
Vergi Dairesi Müdürlüğü Uzlaşma Komisyonuna katılma talebinin idarece reddi yönündeki işlemde hukuka ve hakkaniyet ilkelerine aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 17. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
18. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve HAZİNE VE BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
.