|
ÖZET: Başvuran, vekili olduğu şirketin sattığı hizmete dair düzenlenen faturanın, hizmeti alan şirket tarafından bütün alışlar bildirim formu (Ba) ile beyan edilip edilmediği bilgisini talep etmiştir. Üsküdar Vergi Dairesi Müdürlüğü, bu talebi reddetmiş ve başvuran, bilgi edinme talebinin karşılanmadığı gerekçesiyle Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu’na (BEDK) itirazda bulunmuştur. Ancak, BEDK, talebin özel hayatın gizliliği kapsamında değerlendirildiği gerekçesiyle itirazı reddetmiştir. Başvuran, yalnızca belirli bir faturanın beyan edilip edilmediği bilgisini istemekte olduğunu, bu nedenle tüm formun paylaşılmasına gerek olmadığını öne sürmüştür.
İdare, başvuranın talebinin vergi mahremiyeti kapsamında değerlendirildiğini ve bu nedenle bilgi verilemeyeceğini belirtmiştir. Ayrıca, başvuranın talep ettiği bilginin, ilgili hukuki süreçte yetkili mahkeme tarafından talep edilebileceği ifade edilmiştir. Bu bağlamda, Üsküdar Vergi Dairesi Müdürlüğü tarafından yapılan işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiş ve bu karar, başvurana ve Üsküdar Vergi Dairesi Müdürlüğü’ne tebliğ edilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, idarenin işlemlerinin hukuka uygunluğunu değerlendirmiş ve başvuranın hak arama özgürlüğü çerçevesinde gerekli bilgilerin hangi mercilere başvurularak elde edilebileceği konusunda daha fazla bilgilendirilmesi gerektiğini belirtmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 14738-14738 |sayi|36311982-101.07.05-E.36311982-101.07.05-E.
BAŞVURU NO : 2017/8634 2017/ 8634
KARAR TARİHİ : 27/11/2017 |tarih|
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Üsküdar Vergi Dairesi Müdürlüğü
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuran, vekili olduğu şirketin sattığı hizmete ilişkin düzenlenen faturanın, hizmeti alan şirket tarafından bütün alışlar bildirim formu (Ba) ile beyan edilip edilmediği bilgisinin tarafına verilmesini talep etmektedir
BAŞVURU TARİHİ : 07/07/2017 7.7.2017
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran özetle, vekili olduğu şirket tarafından, satılan hizmet bedelinin kısmen ödenmemesi nedeniyle hukuksal süreç başlatıldığından bahisle 11/ 04/ 2017 tarihli dilekçe ile Üsküdar Vergi Dairesi Müdürlüğüne başvurarak, tarafından söz konusu hizmet alımına ilişkin faturanın bütün alışlar beyannamesi (Ba) ile beyan edilip edilmediği bilgisini, başlatılan hukuki süreçte delil olarak kullanılmak üzere tarafına bildirilmesi talebinin Üsküdar Vergi Dairesi Müdürlüğü tarafından red edildiğini, 1.1. Akabinde, Üsküdar Vergi Dairesi Müdürlüğünce tarafına verilen cevabın, bilgi edinme talebini karşılamadığı gerekçesiyle, 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu’nun 13 üncü maddesi uyarınca, 03/ 05/ 2017 tarihli dilekçe ile Bilgi Edinme Değerlendirme Kuruluna (BEDK) itirazda bulunduğunu, BEDK’nın 25/ 05/ 2017 tarih ve sayılı kararı ile itiraz başvurusunda yer alan talebini, 4982 sayılı Kanunun “Özel Hayatın Gizliliği” başlıklı 21 nci maddesi hükmünde yer alan istisnalar kapsamında değerlendirdiğini ve mezkûr itirazının reddine karar verdiğini,
1 / 51.2. Ancak talep edilen bilginin esas olarak, vekili olduğu şirket tarafından düzenlenen bir faturanın
Üsküdar Vergi Dairesi Müdürlüğü’ne (Ba) beyannamesi ile beyan edilip edilmediği hususuna ilişkin olduğunu, bu nedenle Vergi Dairesi Müdürlüğü’nün ret gerekçesinin dosya kapsamına uymadığını, 1.3. Bununla birlikte, (Ba) formunun tamamının istenmediğini sadece, tarafından düzenlenen faturanın, (Ba) formunda beyan edilip edilmediğinin sorulduğunu, bu nedenle mezkur formun gönderilmesine gerek olmadığını, BEDK uygulamasında formların kısmen paylaşıma açılmasına ilişkin emsal karar olduğunu iddia ve ifade ederek, bilgi edinme hakkı kapsamında, 26/ 09/ 2013 tarih ve no.lu faturanın, tarafından bütün alışlar beyannamesi ile beyan edilip edilmediği bilgisinin tarafına bildirilmesi hususunda tavsiye kararı alınması talebiyle
Kurumumuza başvuruda bulunmuştur .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 02/ 08/ 2017 tarih ve sayılı bilgi-belge isteme yazısına istinaden
İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı’ndan alınan 24/ 08/ 2017 tarih ve sayılı yazıda özetle ;
“…Üsküdar Vergi Dairesi Müdürlüğünün vergi kimlik numaralı mükellefi hakkında talep edilen bilgilerin Vergi Usul
Kanunu’nun 5’inci maddesi kapsamında sayılan istisnalardan olmaması, ayrıca talep edilen bilgilerin verilmesinin özel hayatın gizliliğinin ve meslek sırrının ihlaline yol açacağı birlikte değerlendirildiğinde, söz konusu bilgi ve belgenin .nin kendisine ait bilgi ve belge olmaması, başka bir mükellefe ait tarh dosyasındaki bilgi olması nedeniyle)
verilmesi vergi mahremiyetinin ihlali sayılacağından mümkün bulunmamaktadır . Öte yandan, ilgi yazınıza istinaden
Üsküdar Vergi Dairesi Müdürlüğü ile yapılan yazışma neticesinde alınan 15/ 08/ 2017 tarih ve sayılı cevabi yazıda; söz konusu başvuru ile ilgili herhangi bir dava kaydına rastlanılmadığı hususu, bildirilmiştir .”
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Anayasanın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesi; “ Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük
Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler .” , 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrası; “ Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .” , 5. 1136 sayılı Avukatlık Kanunu’nun “Avukatlığın amacı” başlıklı 2 nci maddesinde ; “
Avukatlığın amacı; hukuki münasabetlerin düzenlenmesini, her türlü hukuki mesele ve anlaşmazlıkların adalet ve hakkaniyete uygun olarak çözümlenmesini ve hukuk kurallarının tam olarak uygulanmasını her derecede yargı organları, hakemler, resmi ve özel kişi, kurul ve kurumlar nezdinde sağlamaktır . Avukat bu amaçla hukuki bilgi ve tecrübelerini adalet hizmetine ve kişilerin yararlanmasına tahsis eder . Yargı organları, emniyet makamları, diğer kamu kurum ve kuruluşları ile kamu iktisadi teşebbüsleri, özel ve kamuya ait bankalar, noterler, sigorta şirketleri ve vakıflar avukatlara görevlerinin yerine getirilmesinde yardımcı olmak zorundadır . Kanunlarındaki özel
2 / 5hükümler saklı kalmak kaydıyla , bu kurumlar avukatın gerek duyduğu bilgi ve belgeleri incelemesine
sunmakla yükümlüdür . Bu belgelerden örnek alınması vekaletname ibrazına bağlıdır . Derdest davalarda müzekkereler duruşma günü beklenmeksizin mahkemeden alınabilir .” 6. 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun “Vergi mahremiyeti” başlıklı 5 nci maddesinde “ Aşağıda yazılı kimseler görevleri dolayısiyle, mükellefin ve mükellefle ilgili kimselerin şahıslarına, muamele ve hesap durumlarına, işlerine, işletmelerine, servetlerine veya mesleklerine mütaallik olmak üzere öğrendikleri sırları veya gizli kalması lazım gelen diğer hususları ifşa edemezler ve kendilerinin veya üçüncü şahısların nef’ine kullanamazlar; 1. Vergi muameleleri ve incelemeleri ile uğraşan memurlar; 2. (Vergi mahkemeleri, bölge idare mahkemeleri ve Danıştayda görevli olanlar; 3. Vergi kanunlarına göre kurulan komisyonlara iştirak edenler; 4. Vergi işlerinde kullanılan bilirkişiler . Bu yasak, yukarıda yazılı kimseler, bu görevlerinden ayrılsalar dahi devam eder . … Mükelleflerin vergi tarhına esas olan beyanları, kesinleşen vergi ve cezaları ile vadesi geçtiği halde ödenmemiş bulunan vergi ve ceza miktarları Maliye Bakanlığınca açıklanabilir . Maliye Bakanlığı bu yetkisini mahalline devredebilir . Ayrıca, kamu görevlilerince yapılan adlî ve idarî soruşturmalar ile ilgili olarak talep edilen bilgi ve belgeler ile bankalara, yapacakları vergi tahsiline yönelik bilgiler verilebilir . Bu bilgilerin verilmesine ilişkin usul ve esaslar Maliye Bakanlığınca belirlenir ” 7. 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanununun “Özel hayatın gizliliği” başlıklı 21 inci maddesinde “Kişinin izin verdiği haller saklı kalmak üzere, özel hayatın gizliliği kapsamında, açıklanması halinde kişinin sağlık bilgileri ile özel ve aile hayatına, şeref ve haysiyetine, mesleki ve ekonomik değerlerine haksız müdahale oluşturacak bilgi ve belgeler, bilgi edinme hakkı kapsamı dışındadır . ” hükümlerine yer verilmiştir .
IV. KAMU DENETÇİSİ Av. HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından; şikayet konusu hakkında ilgili idare tarafından tesis edilen işlemde hukuka ve hakkaniyete ilkelerine aykırı bir yön bulunmaması nedeniyle başvurunun reddi yönündeki önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 9. Uyuşmazlık konusu özetle, . tarafından, satılan hizmet bedelinin kısmen ödenmemesi nedeniyle başvuranın, Üsküdar Vergi Dairesi Müdürlüğü’nden tarafından söz konusu hizmet alımına ilişkin faturanın (Ba) bildirim formu ile beyan edilip edilmediği bilgisinin, başlatılan hukuki süreçte delil olarak kullanılmak üzere tarafına bildirilmesi talebinin reddedilmesi hakkındadır .
10. Uyuşmazlık konusu talep hakkında başvuranın, 11/ 04/ 2017 tarihli dilekçesine istinaden Üsküdar
Vergi Dairesi Müdürlüğü’nce verilen 18/ 04/ 2017 tarihli cevabi yazıda; ‘ 213 Sayılı Vergi Usul
Kanununun 5. maddesine istinaden ” … kamu görevlilerince yapılan adli ve idari soruşturmalar ile ilgili olarak talep edilen bilgi ve belgeler ile bankalara, yapacakları vergi tahsiline yönelik bilgiler verilebilir … ” vergi mahremiyeti kapsamında tarafınıza bilgi verilememektedir .’ hususlarının belirtildiği, .
3 / 511. Başvuranın, Üsküdar Vergi Dairesi Müdürlüğü’nce tarafına verilen mezkur cevabi yazının bilgi
edinme taleplerini karşılamadığından bahisle BEDK’ya yaptığı itiraz başvurusu hakkında BEDK’nın 25/ 05/ 2017 tarihinde red kararı verdiği, anılan kararda ‘ …Başvuru sahibinin itiraz dilekçesinde yer alan talebinin incelenmesi neticesinde 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanununun “Özel hayatın gizliliği” başlıklı 21 inci maddesinde yer alan “ Kişinin izin verdiği haller saklı kalmak üzere, özel hayatın gizliliği kapsamında, açıklanması halinde kişinin sağlık bilgileri ile özel ve aile hayatına, şeref ve haysiyetine, mesleki ve ekonomik değerlerine haksız müdahale oluşturacak bilgi ve belgeler, bilgi edinme hakkı kapsamı dışındadır . ” Hükmünde yer alan istisnalar kapsamında olduğu değerlendirildiğinden reddedildiği… ’ açıklamalarına yer verildiği, 12. Uyuşmazlık konusu hakkında Kurumumuza yapılan başvuru hakkında İstanbul Vergi
Dairesi Başkanlığı’ndan alınan cevabi yazıda; 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 5 inci maddesinde, bu maddede mahremiyet kapsamına girecek olan bilgiler ile girmeyecek olan bilgilere dair ayrı ayrı düzenlenmelerin yapıldığı, bu düzenlemelerin, mahremiyet kapsamına girmeyen bilgilerin açıklanmasına imkân sağlarken, mahremiyet kapsamına giren bilgilerin açıklanmasını ve paylaşılmasını yasakladığını, ayrıca 1136 sayılı Avukatlık Kanunu’nun 2 nci maddesinin üçüncü fıkrasında “Kanunlarındaki özel hükümler saklı kalmak kaydıyla” ifadesinin avukatlara söz konusu fıkra uyarınca her türlü bilginin verilmesinin istisnasını oluşturduğu, buna göre, mükelleflerin kendisi ile ilgili bilgi ve belgeleri vergi dairesinden bizzat alabilecekleri, vekil tayin edilmesi durumunda ise vekâlet sözleşmesinde müvekkili adına vergi dairesinden bilgi ve belge alma yönünde yetkinin verilmiş olması ve bu vekaletnamenin ibrazı koşuluyla müvekkili adına vekiline bilgi verilmesi mümkün olduğu, üçüncü kişiler hakkındaki bilgi ve belgelerin verilmesinin ise mümkün olmadığı, yönündeki hukuki değerlendirme ve tespitler ile birlikte, 13. Başvuranın, başlatılan hukuki süreçte delil olarak kullanılmak üzere tarafına bildirilmesini talep ettiği bilginin, söz konusu hukuki süreçte yetkili ve görevli Mahkeme tarafından yargı yetkisi kullanılarak gerekli bilgi ve belgeleri talep edebileceği veya Mahkemeden mezkur faturanın Burak
İnşaat Şti . tarafından bütün alışlar bildirim formu (Ba) ile beyan edilip edilmediğine ilişkin belgelerin getirtilmesinin istenebileceği, bu nedenle ilgili idarenin red işleminin başvuran adına mağduriyet oluşturmadığı hususları da dikkate alındığında; 14. Başvuranın, tarafında düzenlenen faturanın, . tarafından ilgili dönem bütün alışlar beyannamesi (Ba) ile beyan edilip edilmediği hakkındaki bilginin tarafına verilmesi talebinin, bilgi edinme hakkı kapsamında değerlendirilmesinin mümkün bulunmadığı tespit edilmiştir .
15. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Üsküdar Vergi Dairesi Müdürlüğü tarafından şikayet konusu hakkında tesis edilen idari işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 16. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; İstanbul Vergi Dairesi
Başkanlığı’ndan istenilen bilgi ve belgelerin Kurumumuza süresi içinde ve gerekçeli olarak gönderildiği, Üsküdar Vergi Dairesi Müdürlüğü tarafından başvuranla ilgili işlemlerde kanunlara uygunluk, hesap verilebilirlik, makul sürede ve gerekçeli karar verme, kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ilkelerine uygun hareket ettiği ancak, başvurana hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini gösterilmediği anlaşıldığından, iyi yönetim ilkelerinden karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uyulmadığı anlaşılmış olup Üsküdar Vergi Dairesi Müdürlüğü’nün bu ilkeye de uyması beklenmektedir .
4 / 5VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
17. 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu “Ret
Kararı”nın başvurana tebliği tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, İstanbul İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre; BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve ÜSKÜDAR VERGİ DAİRESİ MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi