Vergi müfettişi atamasında maaş farkının atama tarihinden itibaren ödenmesi talebi ve 657 sayılı Kanun’un ilgili maddelerinin değerlendirilmesi (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2021/486-S.21.752

BAŞVURU NO : 2020/94629

KARAR TARİHİ : 11/01/2021

TAVSİYE KARARI

HAZİNE VE MALİYE BAKANLIĞI

BAŞVURUYA KONU İDARE :

BAŞVURUNUN KONUSU : Maaş farkı ödenmesi talebi hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 25/08/2020

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran, 26/06/2020 tarihinde vergi müfettiş yardımcılığını başarı ile tamamlayarak vergi müfettişliğine atanma işleminin 657 sayılı Kanunun 76 ncı maddesinde düzenlenen atama işlemi çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiğini ifade ederek Vergi Müfettişliğine atanmış olduğu 26.06.2020-14.07.2020 tarihleri arasındaki maaş farkının tarafına ödenmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Hazine ve Maliye Bakanlığı Kamu Mali Yönetim ve Dönüşüm Genel Müdürlüğü’nün

22.09.2020 tarihli ve sayılı yazısında;

2.1. 657 sayılı Kanun’un 165 inci maddesinde göreve başlanıldığı günden itibaren aylığa hak kazanma durumu açıktan aday veya asıl memur olarak atananlarla sınırlı tutulduğu, 2.2. 657 sayılı Kanun’un 167 nci maddesinin birinci fıkrasında, memurların niteliği farklı bir göreve atanmaları durumunda atandıkları göreve fiilen başladıkları tarihi takip eden aybaşından itibaren yeni görevlerinin aylıklarını almaya hak kazanacaklarını, ikinci fıkrasında ise, niteliği farklı olan bir göreve atanmaksızın yapılan derece yükselmelerinde, terfi onayını takip eden aybaşından itibaren yeni dereceleri üzerinden aylık almaya hak kazanacaklarını belirtildiği, birinci fıkrada yer verilen “yükseldiği ve atandığı derece” ibaresinin, aynı zamanda görevin niteliğindeki değişmeyi de ifade etmesinin bir sonucu olduğu, aksi halde ikinci fıkrada; memurların niteliği farklı olan bir göreve atanmaksızın yapılan derece yükselmelerinde, terfi onayını takip eden aybaşından itibaren yeni dereceleri üzerinden aylık almaya hak kazanacakları ayrıca belirtilmeyeceği, 2.3. 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesi (B) bendi kapsamı haricinde görevi değişen memurların bu göreve ilişkin aylığının ve aylıkla birlikte ödenmesi gereken zam ve tazminatlarının yeni görevlerine başladıkları tarihi izleyen aybaşından itibaren ödenmesi gerektiği açıklandığı, 2.4. 26/06/2020 vergi müfettişliğine atanan ve aynı tarihte fiilen göreve başlayan başvuranın yeni görevine ilişkin aylığının, 657 sayılı Kanunun yukarıda yer verilen hükümleri uyarınca göreve başladığı tarihi takip eden aybaşından (15/07/2020) itibaren ödenmesi gerektiğinin mütalaa edildiği, 3. Aynı talebi konu edinen benzer başvuruya ilişkin olarak Devlet Personel Başkanlığı tarafından gönderilen 04/09/2018 tarih ve E. 5806 sayılı görüş yazısında özetle; 160 Seri

No.lu Devlet Memurları Kanunu Genel Tebliğinin “E-Uygulamaya İlişkin Ortak Açıklamalar”

Bölümünün 11 inci maddesi (c) bendi çerçevesinde; Adalet Uzman Yardımcısı olarak görev yapmaktayken Adalet Uzmanlığına atanan ilgilinin, Adalet Uzmanı kadrosuna ilişkin mali haklarının, bu göreve başladığı tarihi izleyen aybaşından itibaren ödenmesi gerektiği, ancak mevzuatımızda ödemeyi açıkça engelleyen bir düzenleme bulunmadığı hususu da göz önünde bulundurularak derecesi ve görevinin niteliği değişmek suretiyle Adalet Uzman

Yardımcılığı görevinden Adalet Uzmanlığına atanan personelin, aylık ve özlük haklarının göreve başladığı tarihten itibaren yürüttüğü Adalet Uzmanı kadrosuna bağlı olarak ödenebilmesi yönünde söz konusu Tebliğde değişiklik yapılmasının hakkaniyet ilkesine uygun olacağının değerlendirilmekte olduğu, açıklamalarına yer verilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

4. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının 4.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında, “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan

Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” 4.2. “Genel İlkeler” başlıklı 128 inci maddesi ikinci fıkrasında “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir…”, 5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 6. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun

6.1. “Temel ilkeler” başlıklı 3 üncü maddesinde “Bu kanunun temel ilkeleri şunlardır:

Sınıflandırma: A) Devlet kamu hizmetleri görevlerini ve bu görevlerde çalışan Devlet memurlarını görevlerin gerektirdiği niteliklere ve mesleklere göre sınıflara ayırmaktır…”, 6.2. “Kadroların tespiti ” başlıklı 33 üncü maddesinde “Kadrosuz memur çalıştırılamaz”, 6.3. “Tesis Edilen Sınıflar” başlıklı 36 ncı maddesi birinci fıkrasında “Bu Kanuna tabi kurumlarda çalıştırılan memurların sınıfları aşağıda gösterilmiştir. I – GENEL İDARE

HİZMETLERİ SINIFI: Bu Kanunun kapsamına dahil kurumlarda yönetim, icra, büro ve benzeri hizmetleri gören ve bu Kanunla tespit edilen diğer sınıflara girmeyen memurlar Genel

İdare Hizmetleri sınıfını teşkil eder…”; “Ortak Hükümler” Bölümü (A) Bendinde “11.

Mesleğe özel yarışma sınavına tabi tutulmak suretiyle alınan … Bakanlık müfettiş yardımcılarının …özel yeterlik sınavı yönetmeliklerine göre yapılacak yeterlik sınavlarında başarı göstererek Müfettişliğe … atanmaları sırasında ve bir defaya mahsus olmak üzere haklarında ayrıca bir derece yükselmesi uygulanır.”, 6.4. “Memurların bir kurumdan diğerine nakilleri” başlıklı 74 üncü maddesinde

“Memurların bu Kanuna tabi kurumlar arasında, kurumların muvafakatı ile kazanılmış hak dereceleri üzerinden veya 68 inci maddedeki esaslar çerçevesinde derece yükselmesi suretiyle, bulundukları sınıftan veya öğrenim durumları itibariyle girebilecekleri sınıftan, bir kadroya nakilleri mümkündür. Kazanılmış hak derecelerinin altındaki derecelere atanabilmeleri için ise atanacakları kadro derecesi ile kazanılmış hak dereceleri arasındaki farkın 3 dereceden çok olmaması ve memurların isteği de şarttır. Aşağı dereceye atananların 68 inci maddede yazılı süre kaydı aranmaksızın eski derecelerine tekrar atanmaları caizdir. Kazanılmış hak derecelerinden aşağı derecelere atananların aylık derece ve kademeleri genel hükümlere göre tespit edilmekle beraber, atandıkları bu derecelerde geçirdikleri süreler (kesenek ve karşılık farklarının kendileri tarafından her ay T.C. Emekli Sandığına gönderilmesini kabul etmeleri şartıyla) emeklilik yönünden eski derecelerinde değerlendirilir…”, 6.5. “Memurların kurumlarınca görevlerinin ve yerlerinin değiştirilmesi” başlıklı 76 ncı maddesinde “Kurumlar, görev ve unvan eşitliği gözetmeden kazanılmış hak aylık dereceleriyle memurları bulundukları kadro derecelerine eşit veya 68 inci maddedeki esaslar çerçevesinde daha üst, kurum içinde aynı veya başka yerlerdeki diğer kadrolara naklen atayabilirler. Memurlar istekleri ile, kurumlarında kazanılmış hak derecelerinin en çok üç derece altında aynı veya başka yerlerdeki kadrolara atanabilirler. Aşağı dereceye atananların

68 inci maddede yazılı süre kaydı aranmaksızın eski derecelerine tekrar atanmaları

mümkündür. Kazanılmış hak derecelerinden aşağı derecelere atananların aylık derece ve kademeleri genel hükümlere göre tespit edilmekle beraber, atandıkları bu derecelerde geçirdikleri süreler (kesenek ve karşılık farklarının kendileri tarafından her ay T.C. Emekli

Sandığına gönderilmesini kabul etmeleri şartıyla) emeklilik yönünden eski derecelerinde değerlendirilir.”, 6.6. “Deyimler” başlıklı 147 nci maddesinde “Bu Kanunda geçen; A) Aylık: Bu Kanuna tabi kurumlarda görevlendirilen memurlara hizmetlerinin karşılığında, kadroya dayanılarak ay itibariyle ödenen parayı, …İfade eder.”, 6.7. “Derece değişikliğinde verilecek aylık” başlıklı 161 nci maddesinde “Derece yükselmesi veya daha aşağı bir dereceye atama halinde, A) Bulunduğu dereceden yukarı derecelere atanan memur; a) 68 nci maddenin (B) bendi hükümleri saklı kalmak kaydıyla, yeni girdiği derecenin ilk kademe göstergesine,(…) Tekabül eden aylığı alır…”, 6.8. Açıktan atamada aylığa hak kazanma” başlıklı 165 inci maddesinde; “Bir göreve açıktan aday veya asıl memur olarak atananlar, göreve başladıkları günden itibaren aylığa hak kazanırlar. Bu suretle göreve başlamada ilk aylık, gün hesabıyla ay sonunda ödenir.” 6.9. “Kademe ilerlemesinde aylığa hak kazanma” başlıklı 166 ncı maddesinde “Kademe ilerlemesinde Devlet Memuru, bu ilerlemeye müstahak olduğu tarihi takip eden ay başından itibaren aynı derecenin bir ileri kademesine ait aylığa hak kazanır.”, 6.10. “Derece değişikliğinde aylığa hak kazanma” başlıklı 167 nci maddesinde; “Derece yükselmesinde veya daha aşağı derecelere atamada memur, yükseldiği veya atandığı derecenin görevine başladığı tarihi takip eden aybaşından itibaren bu derecenin 161 inci maddeye göre kazandığı kademe aylığını alır.Ancak, yürütülmekte olan görevin niteliğinde bir değişme olmaması halinde derece yükselmesine ilişkin onayın geçerlilik tarihini takip eden aybaşından itibaren bu derecenin 161 inci maddeye göre kazandığı kademe aylığını alır.” 6.11. “Görev yeri değiştirilen memurların aylıkları” başlıklı 169 uncu maddesinde

“Bulundukları yerden başka yerlerdeki görevlere nakledilen ve 62 nci maddede belirtilen süre içinde yeni görevlerinde işe başlayan memurlarla, yer değiştirme suretiyle başka kurumlara atanan memurların aylıkları, işe başladıkları tarihi takip eden aybaşından itibaren yeni görev yerinde ödenir. Eski görev yerinde alınan aylıklar için kurumlar arasında herhangi bir hesaplaşma yapılmaz.”, 7. 160 Seri No.lu Devlet Memurları Kanunu Genel Tebliğinin “E-Uygulamaya İlişkin

Ortak Açıklamalar” Bölümünün 11 inci maddesi (c) bendinde “Üst derece ile alt derecelere yapılan atamalarda ve görev değişikliğinde memur, atandığı göreve başladığı tarihi izleyen aybaşından itibaren atandığı derecenin aylığına hak kazandığından, yeni derece ve görevlerine ait zam ve tazminatlarının da buna göre ödenmesi, ancak 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendine göre atananların aylık ve diğer hakları atandıkları yeni kadro dereceleri üzerinden göreve başladıkları günden itibaren ödendiğinden, bu kadro dereceleri için öngörülen zam ve tazminatların da anılan Kanunun 165 inci maddesinde olduğu gibi göreve başladıkları günden itibaren ödenmesi,… gerekmektedir.” düzenlemelerine yer verilmiştir.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE

ÖNERİSİ

8. Başvurana sürekli görev yolluğu ödenmemesine ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılarak başvurunun kabulü yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. 26.06.2020 tarihinde Vergi Müfettişi olarak görevine başlayan başvuran, 26.06.2020-

14.07.2020 tarihleri arasına tekabül eden Vergi Müfettişi Yardımcılığı ile Vergi Müfettişliği

arasındaki maaş farkı ödemesinin tarafına yapılmasını talep etmektedir.

10. Kadro kavramı, kamu hizmeti ifa eden kurumların içerisinde; işgal ettiği yer bakımından sınıfı, unvanı, görev yetki ve sorumlulukları, özlük haklarını gösteren, düzenleyen hukuki bir sonunda ödenmesi gerektiğine” karar verildiğine değinilerek söz konusu Kararda, yalnızca 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendi uyarınca atananlara yeni görevlerine ilişkin aylığın göreve başladıkları tarihten itibaren verileceğinin karara bağlandığı görülmüştür.

16. Başvuruya konu olayda; “Vergi Müfettiş Yardımcılığı” kadrosundan “Vergi Müfettişliği” kadrosuna ataması yapılan başvuranın, atamasının yapıldığı 26/06/2020 tarihinden itibaren müfettiş kadrosunda çalışmaya başlamasına ve yukarıda yer verilen Devlet Personel Başkanlığı görüşünde de belirtildiği üzere atama işlemiyle başvuranın derecesi ve görevinin niteliği de değişmesine rağmen, müfettişliğe bağlı aylık ve özlük haklarının ilk defa 15.07.2020 tarihinde ödendiği, ancak 26.06.2020- 14.07.2020 tarihleri arasına tekabül eden müfettişliğe bağlı aylık ve özlük haklarına ilişkin ödeme yapılmadığı anlaşılmıştır.

17. Yukarıda yapılan açıklamalar kapsamında, başvuranın müfettişliğe atamasının yapıldığı 25/06/2019 tarihinden itibaren Vergi Müfettişi olarak çalıştırıldığı, Vergi Müfettişliği kadrosuna ilişkin aylık ve özlük haklarının vergi müfettişliği kadrosuna atanma tarihinden itibaren ödenmesini engelleyen bir mevzuat hükmü bulunmadığı ve söz konusu atama işlemi ile başvuranın derecesinin ve görevinin niteliğinin de değiştiği hususları birlikte göz önünde bulundurularak, atanma tarihinden takip eden aybaşına kadar olan dönem için kıst ödeme yapılabileceği değerlendirilmektedir.

18. Nitekim Sayıştay 4. Dairesinin 18.11.1997 tarihli ve 28494 sayılı Kararında; Maliye

Bakanlığının değişik birimlerinde memur olarak çalışmaktayken açılan sınavı kazanarak müfettiş yardımcılığı kadrosuna atanan kişilerin görev değişikliklerinin 657 sayılı Kanunun 169 uncu maddesi kapsamında değerlendirilmesinin mümkün olmadığına ve ilgililere yeni görevlerinin gerektirdiği zam ve tazminat farklarının kıst olarak ödenmesinde mevzuata aykırılık bulunmadığına karar verilmiştir.

19. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; “Vergi Müfettiş Yardımcılığı” kadrosundan “Vergi Müfettişliği” kadrosuna ataması yapılan başvurana, müfettişliğe atanma tarihinden takip eden aybaşına kadar olan dönem için kıst ödeme yapılması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 20. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar

Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikâyet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun hareket ettiği anlaşılmıştır.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

21. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup İzmir İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜ ile