Veri Hazırlama Kontrol İşletmeni kadrosuna atanma talebinin idarenin takdir yetkisi ve kamu yararı çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiği (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2020/6465-S.20.10262

BAŞVURU NO : 2019/21513

KARAR TARİHİ : 22/04/2020

RET KARARI

TİCARET BAKANLIĞI

BAŞVURUYA KONU İDARE :

BAŞVURUNUN KONUSU : Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni kadrosuna atanma talebi hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 06/12/2019

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran özetle; Gebze Gümrük

Müdürlüğünde memur kadrosunda görev yaptığını, Kocaeli İli Gebze İlçesi Özel Kaynes

Kariyer Meslek Eğitim Kursu tarafından düzenlenen bilgisayar kursundan almış olduğu

Bilgisayar İşletmenliği Kurs Bitirme Belgesi ile birlikte veri hazırlama kontrol işletmeni kadrosuna atanabilmek için yaptığı başvurunun zımnen reddedildiğini belirterek, veri hazırlama kontrol işletmeni kadrosuna atanmayı talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Ticaret Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğünün 16/01/2020 tarih ve sayılı cevabi yazısı ve eklerinde özetle; 2.1. V.H.K.İ kadrosuna atanma taleplerinin atamaya yetkili amir olan Bakanın takdirine sunularak uygun görülenlerin atamalarının tebliğ için ilgili idarelere bildirildiğini, uygun görülmeyenler için ayrıca bir tebligat yapılmadığı, 2.2. Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Personeli Atama, Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği

Yönetmeliği doğrultusunda; Bakanlığın gümrük taşra teşkilatında görev yapan “Memur” unvanındaki personelin kadro imkânları çerçevesinde “Veri Hazırlama Kontrol İşletmeni” kadrosuna geçirilmeleri için atamaya yetkili amirin takdir hakkı çerçevesinde şartları taşıyan tüm personelin durumunun incelendiği, kadro durumunun kısıtlı olması hususu göz önüne alınarak atamaya yetkili amirin takdir hakkını sadece kara sınır kapılarında (diğer idarelere göre daha zor şartlarda çalışmaları gerekçesi ile) görevli personelin bu kadroya geçirilmesi yönünde kullanması sebebiyle başvuranın talebinin karşılanamadığı, 2.3. Veri Hazırlama Kontrol İşletmenliği ile memur kadrosu arasında aylık brüt 78-153 TL (1, 2, 3 ve 4. derecede olan personel için aylık 153 TL, 5, 6,7 ve 10. derece olan personel için aylık

78 TL ) bir fark bulunduğu,

2.4. 10/01/2020 itibarıyla başvuranın görevli olduğu Doğu Marmara Gümrük ve Dış Ticaret

Bölge Müdürlüğü ve bağlantılarında (Kocaeli, Sakarya, Bolu, Zonguldak, Karabük ve Bartın illerini kapsamaktadır) çalışan personelin atanabileceği 12 adet 3 dereceli V.H.K.İ kadrosunun bulunduğu, 2.5. Kadro taleplerinde gümrük taşra teşkilatının diğer idarelerine göre daha zor çalışma şartlarına sahip olan ve maddi olarak daha az gelir elde eden hizmet bölgelerinde görev yapan personelin tercih edildiği, İfade edilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. Anayasanın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesi; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye

Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler.”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. Gümrük ve Ticaret Bakanlığı personeli Atama, Görevde Yükselme ve Unvan

Değişikliği Yönetmeliğinin; 5.1. “Görevde yükselme sınavına tabi kadrolara atanacaklarda aranacak şartlar” başlıklı

9 uncu maddesinin birinci fıkrasının (ı) alt bendinin (2) numaralı alt bendinde, “2)

Bilgisayar işletmeni kadrolarına atanabilmek için Bakanlıkça ya da diğer kamu kurum ve kuruluşlarınca düzenlenen bilgisayar işletmeni kursunda, veri hazırlama ve kontrol işletmeni kadrolarına atanabilmek için Bakanlıkça ya da diğer kamu kurum ve kuruluşlarınca düzenlenen bilgisayar kursunda başarılı olmak veya Milli Eğitim Bakanlığınca veya üniversitelerce düzenlenen ve hizmet içi eğitim niteliğinde olmayan bilgisayar kursunu bitirdiğine ilişkin sertifika veya yükseköğrenimde bilgisayar eğitimi aldığına dair transkript sahibi olmak,” 5.2. “Hizmet grupları arasında geçişler” başlıklı 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (a)

bendinde, “a) Aynı hizmet grubundaki alt görev grubunun kendi içinde kalmak kaydıyla, sınav yapılmaksızın ilgili personelin isteği ve atanılacak kadronun gerektirdiği özellikleri taşımak şartıyla diğer görevlere atama yapılabilir.”

Hükümleri mevcuttur.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE

ÖNERİSİ

6. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin reddi yönündeki öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 7. Başvuran, Gebze Gümrük Müdürlüğünde memur kadrosunda görev yapmaktayken Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Personeli Atama, Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği kapsamında sınavsız olarak Veri Hazırlama Kontrol İşletmenliği kadrosuna atanmayı talep etmektedir.

8. Başvuru konusuna ilişkin mevzuat düzenlemeleri incelendiğinde, Gümrük ve Ticaret

Bakanlığı Personeli Atama, Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği gereğince aynı hizmet grubundaki alt görev grubunun kendi içinde kalmak kaydıyla, sınav yapılmaksızın ilgili personelin isteği ve atlanılacak kadronun gerektirdiği özellikleri taşımak şartıyla diğer görevlere atama yapabilme hususunda Bakanlığa takdir yetkisi verildiği, bu kapsamda veri hazırlama ve kontrol işletmeni kadrolarına atanabilmek için ayrıca Bakanlıkça ya da diğer kamu kurum ve kuruluşlarınca düzenlenen bilgisayar kursunda başarılı olmak veya Milli Eğitim

Bakanlığınca veya üniversitelerce düzenlenen ve hizmet içi eğitim niteliğinde olmayan bilgisayar kursunu bitirdiğine ilişkin sertifika veya yükseköğrenimde bilgisayar eğitimi aldığına dair transkript sahibi olmak gerektiği anlaşılmaktadır.

9. İdarenin bütün işlemlerinin önceden öngörülerek bütün unsurlarıyla kurallara bağlanması mümkün değildir. Bu sebeple, çok çeşitli görevler üstlenmiş olan idarenin, durumun icabına göre harekette bulunma konusunda serbest olması gerekmektedir ve görevlerinin niteliği açısından idarelere belli konularda takdir yetkisi tanımak zorunludur. Kanun koyucu, idarelerin görev ve yetkilerinin sınırlarını çizerken, belirli bir konuda karar alıp almama veya alacağı kararlar arasından seçim yapma konusunda, ayrıca yetkileri kullanıp kullanmamada ve kullanılmasının gereklerini saptamada, idareleri az ya da çok serbest bırakabilmektedir. Bu gibi durumlarda idarenin takdir yetkisinden söz edilmektedir. (Prof. Dr. A. Şeref GÖZÜBÜYÜK, “Yönetim Hukuku” Güncelleştirilmiş 14 üncü Bası, Turhan Kitabevi, Ankara, 2000, s.277)

10. Hiç kuşkusuz takdir yetkisinin bulunması idarenin keyfi davranması anlamına gelmemektedir. İdare bu takdir yetkisini kullanırken mevzuatın koyduğu sınırlar içinde kalmalı, bu yetkiyi yasanın öngördüğü amaçtan başka ya da kamu yararı dışında başka bir amaç için kullanmamalı, eşitlik ilkesine uygun hareket etmeli, adil olmalı ve hakkaniyet ölçüsünü gözetmelidir.

11. Somut olayımızda Bakanlığın gümrük taşra teşkilatında görev yapan “Memur” unvanındaki personelden “Veri Hazırlama Kontrol İşletmeni” kadrosuna geçmek isteyenlerin taleplerini toplandığı, atanma şartlarını taşıyan tüm personelin durumunun incelendiği, kadro durumunun kısıtlı olması nedeniyle tercihte bulunan her personelin talebinin karşılama imkânı olmadığından gümrük taşra teşkilatının diğer idarelerine göre daha zor çalışma şartlarına sahip olan ve maddi olarak daha az gelir elde eden kara sınır kapılarında görevli personelin Veri

Hazırlama Kontrol İşletmeni kadrosuna geçme taleplerinin kabul edildiği, başvuranın durumunun bu kapsamda değerlendirilmemesi nedeniyle Veri Hazırlama Kontrol İşletmeni kadrosuna atanma talebinin reddedildiği anlaşılmaktadır.

12. Yukarıdan bu yana yapılan açıklamalar, dosyadaki bilgi ve belgeler, anılan mevzuat hükümleri ve tüm dosya içeriği göz önünde bulundurulduğunda; İdareye memur unvanlı personelin Veri Hazırlama Kontrol İşletmeni kadrosuna atanma şartlarını taşıması koşuluyla sınavsız olarak Veri Hazırlama Kontrol İşletmeni olarak atama konusunda takdir yetkisi verildiği, İdarenin kamu yararı, hizmet gerekleri, istihdam politikası gibi sebeplerle belirli ölçütler belirleyerek söz konusu takdir yetkisini kullanabileceği, somut olayda İdarenin bu yetkisini zor çalışma şartlarına sahip olan ve maddi olarak daha az gelir elde eden Şanlıurfa, Şırnak, Ağrı, Gaziantep, Mardin, Van illeri gibi yerleşim yerlerinde bulunan kara sınır kapılarında görevli personel için kullandığı, Danıştay kararlarında da belirtildiği üzere, boş bulunan bir kadroya kamu yararı ve hizmet gereklerini gözeterek en uygun kişiyi atama konusunda, gerekli nitelikleri taşıyanlar arasından tercihte bulunma hak ve yetkisine sahip olan idarenin, bu yetkisini belirli bir kişi lehine kullanmaya yargı kararı ile zorlanamayacağı gibi; bu husustaki yargısal denetimde, işlemin diğer unsurları yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı sürece, anılan kadroya atanma koşullarını taşıyan iki kişi arasından birinin niteliklerinin daha iyi olduğu gerekçesiyle idarenin takdir yetkisini kaldırarak bu kişinin atanması sonucunu doğuracak şekilde iptal kararı verilemediği (Danıştay 5. Dairesinin 10/02/2009 tarihli ve E.2007/2093 ve K.2009/502 sayılı kararı) anlaşıldığından başvuranın talebinin reddi gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 13. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar

Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikâyet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun hareket ettiği ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

14. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu kararın başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili İdarelerin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Kocaeli İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre, başvurunun REDDİNE, Ret kararının BAŞVURANA ve TİCARET BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

e-imzalıdır

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi