Mücbir sebep, mükellefin iradesi dışında ortaya çıkan ve vergi ödevini yerine getirmesini fiilen engelleyen olağanüstü olayların süre ve ceza sonuçlarını etkileyen VUK kurumudur.
Başlıca haller
Ağır hastalık, tutukluluk, yangın, deprem, su baskını, defter ve belgelerin irade dışı kaybı gibi durumlar kanuni şartlarla mücbir sebep sayılabilir.
Sürelerin işlemesi
Mücbir sebep devam ettiği sürece belirli vergi ödevlerine ilişkin süreler işlemeyebilir; sebep ortadan kalkınca süre kaldığı yerden devam eder.
İspat
Mücbir sebebin varlığı ve vergi ödevine etkisi belgeyle ortaya konulmalıdır. Olayın varlığı kadar ödevin yerine getirilmesini gerçekten engelleyip engellemediği önemlidir.
Ceza etkisi
Mücbir sebep nedeniyle yerine getirilemeyen ödevlerde kusura bağlı vergi cezaları bakımından cezasızlık sonucu doğabilir.
Toplu ilan
Afet gibi geniş etkili durumlarda Hazine ve Maliye Bakanlığı belirli bölgeler için mücbir sebep hali ilan edebilir; ilan kapsamı ve tarihleri dikkatle takip edilmelidir.