|
ÖZET: Başvuran, Galatasaray Üniversitesi Siyaset Bilimi bölümünden mezun olup, Marmara Üniversitesi’nde yüksek lisans kaydı yaptırmış, ancak yabancı dil belgesi sunmadığı gerekçesiyle kaydının silinmesine itiraz etmiştir. Başvuran, kayıt sırasında uygulanan dil puan şartının, mezun olduğu programın eğitim dili ile aynı olması durumunda aranmayacağına dair duyuruya dayanarak kazanılmış hakkının ihlal edildiğini savunmuştur.
Yapılan incelemede, başvuranın kaydının silinmesine neden olan dil belgesi şartının, başvuru sürecinde yapılan değişiklikler doğrultusunda duyurulduğu ve bu değişikliğin başvuru tarihleri içinde gerçekleştirildiği tespit edilmiştir. Dolayısıyla, başvuranın kazanılmış hak iddiası yerinde bulunmamış ve idarenin işleminde hukuka aykırılık olmadığı sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, başvuranın eğitimine devam etme talebi reddedilmiş, Marmara Üniversitesi Rektörlüğü’nün kararı hukuka uygun bulunmuştur. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/7624-S.21.12200
BAŞVURU NO : 2020/101752
KARAR TARİHİ : 18/05/2021
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : MARMARA ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
Başvuranın, süresinde yabancı dil belgesi vermediği gerekçesiyle
BAŞVURUNUN KONUSU :
kaydının silinmesine itirazı hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 30/11/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza 30.11.2020 tarihinde yapılan başvuruda ; Galatasaray
Üniversitesi Siyaset Bilimi (%100 Fransızca) bölümü mezunu olduğunu, Marmara Üniversitesi Sosyal
Bilimler Enstitüsü Kamu Yönetimi Siyaset ve Sosyal Bilimler (Fransızca) Tezli Yüksek Lisans programına
07.10.2020 tarihinde kesin kaydını yaptırdığını, 4 Eylül 2020 tarihinde yayımlanan “Yüzde yüz yabancı
dille eğitim verilen lisans programlardan mezun olan adayların, başvurduğu tezli yüksek lisans veya doktora programının eğitim dilinin, mezun oldukları lisans programının eğitim dili ile aynı olması durumunda dil puan şartı aranmaz.” şeklindeki duyuruya istinaden dil puan şartı aranmaksızın kaydının yapıldığını, yalnızca mezun olduğu üniversitede yabancı dilde eğitim aldığını kanıtlayan belge ibrazının istendiğini, sonrasında ise dil belgesi sunmadığı gerekçesiyle kaydının silindiğini ifade etmekte ve mevcut durumda hukuk devletinin esaslarından biri olan kazanılmış hakkın korunması ilkesinin ihlal edildiğini, ayrıca kesin kaydının yapılması ve derslere başlayalı haftalar olması üzerine yaptığı planlar doğrultusunda diğer okulların lisansüstü programlarına başvuruda bulunmadığından ve okumakta olduğu için tam zamanlı iş başvurularında bulunmadığından dolayı bu sürecin maddi ve manevi etkilerinin olduğunu iddia ederek kazanılmış hakkının iade edilmesini ve eğitimine kaldığı yerden devamın sağlanmasını ve mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun 07.12.2020 tarihli ve sayılı bilgi-belge talep yazısına istinaden Marmara
Üniversitesi Rektörlüğü Öğrenci İşleri Daire Başkanlığının 21.12.2020 tarihli ve sayılı yazısında;
/
2.1) 07.07.2020 tarih ve sayılı Senato kararı ile onaylanan Enstitü başvuru koşulları ve
Başkanlıklarının 01 ve 04.09.2020 tarihli yazıları ve uygulama esaslarının ekte sunulduğu;
2.2) Başvuranın belirttiği durumla ilgili olarak, 01 ve 04.09.2020 tarihinde Başkanlıklarınca Enstitüye
gönderilen yazılar ve ekinde yer alan Uygulama Esasları gereğince web sayfasındaki ilanın güncellendiği,
01.09.2020 tarihli yazının sadece üç gün sayfada kaldığı, 04.09.2020 tarihli yazı gereğince ilanın
04.09.2020 tarihinde güncellendiği ve lisansüstü başvuruların 23.09.2020 tarihinde sona erdiği;
2.3) 2020-2021 Eğitim Öğretim yılı Güz dönemi lisansüstü alımlarda yabancı dil koşulu ile ilgili kayıt
yaptıranların 27.09.2020 tarihinde yapılan YDS sonuç belgelerini sınavın açıklanmasından itibaren 5 gün içinde mesai bitimine kadar ilgili enstitüye elden teslim etmeyen adayların kaydı silinir denildiğinden başvuranın kaydının Yönetim Kurulunun 05.11.2020 tarihli ve sayılı kararı ile silindiği;
2.4) Kayıt yaptıracak adaylar için Başkanlıklarının 04.09.2020 tarihli yazısı ekinde yer alan Uygulama
Esaslarının 04.09.2020 tarihinde web sayfasında duyurulduğu;
2.5) Başvuranın kaydının Rektörlüklerinin kararı gereği, 30.10.2020 tarihi itibariyle silinmiş olduğu halde
başvuranın derslere haftalarca devam ettiğini belirttiğini, hâlbuki Üniversitelerinde lisansüstü kayıtların
21.10.2020 tarihinde bittiği ve başvuranın kaydının 30.10.2020 tarihinde silindiği göz önünde
bulundurulduğunda başvuranın derslere haftalarca devam etmesinin mümkün olmadığı;
Hususlarının açıklandığı görülmüştür.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) T. C. Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü
maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet
Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”
4) 6.11.1981 tarihli ve 17506 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2547 sayılı Yükseköğretim
Kanunu’nun;
4.1) “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinin (d) bendinde; “Üniversite: Bilimsel özerkliğe ve kamu
tüzelkişiliğine sahip yüksek düzeyde eğitim – öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapan; fakülte, enstitü, yüksekokul ve benzeri kuruluş ve birimlerden oluşan bir yükseköğretim kurumudur.”
4.2) “Diploma alma, ders kredilerinin hesaplanması, öğrencilik haklarından yararlanma ve sınavlar”
başlıklı 44 üncü maddesinin (c) bendinde; “… lisansüstü eğitim usul ve esasları ile öğrenim süreleri
Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılan yönetmelikle belirlenir.
4.3) “Lisans üstü öğretim:” başlıklı 50 inci maddesinin a bendinde; “Lisans düzeyinde öğrenim
gördükten sonra, yükseköğretim kurumlarında yüksek lisans, veteriner hekimlikte uzmanlık, doktora ya da tıpta uzmanlık öğrenimi yapmak isteyenler, yükseköğretim kurumlarınca usulüne göre açılacak sınavla ve
Üniversitelerarası Kurulca tespit edilecek esaslara göre seçilirler.”
5) 14.10.1983 tarihli ve 2923 sayılı Yabancı Dil Eğitimi ve Öğretimi ile Türk Vatandaşlarının Farklı
Dil ve Lehçelerinin Öğrenilmesi Hakkında Kanun’un;
5.1) “Esaslar” başlıklı 2 nci maddesinde; “… d) … yükseköğretim kurumlarında yabancı dille eğitimi ve
öğretim yapılacak dersler ile yabancı dille eğitim ve öğretim yapacak yükseköğretim kurumları
Yükseköğretim Kurulunca belirlenir. e) Yabancı dilde okutulacak derslerin eğitim ve öğretim programlarının tabi olacağı esaslar; … yükseköğretim kurumları için Yükseköğretim Kurulunca tespit edilir.”
5.2) “Yönetmelik” başlıklı 3 üncü maddesinde; “Yabancı dil eğitimi ve öğretiminin amaç, program,
yöntem ve uygulamalarıyla, yabancı dille eğitim öğretim yapan kurumların tabi olacağı esasları kapsayan; … yükseköğretim kurumlarıyla ilgili yönetmelik, Yükseköğretim Kurulunca, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay içerisinde çıkartılır ve Resmi Gazetede yayımlanır.”
6) 23.03.2016 tarihli ve 29662 sayılı Yükseköğretim Kurumlarında Yabancı Dil Öğretimi ve Yabancı
Dille Öğretim Yapılmasında Uyulacak Esaslara İlişkin Yönetmelik’in;
6.1) “Yabancı dil yeterlilik ve seviye tespit sınavları” başlıklı 6 ncı maddesinin birinci ve üçüncü
fıkralarında; “(1) Öğretim dili kısmen veya tamamen yabancı dilde olan yükseköğretim programına ilk defa kayıt yaptıran öğrenciler, kayıt yaptırdığı öğretim yılının başında, yükseköğretim kurumları tarafından düzenlenen yabancı dil seviye tespit ve/veya yeterlilik sınavına tabi tutulurlar. Yükseköğretim kurumları, senato kararı ile yabancı dil seviye tespit sınavı ile yeterlilik sınavını tek bir sınav veya ayrı ayrı sınavlar
halinde uygulayabilir… (3) Aşağıdaki öğrenciler yabancı dil seviye tespit ve yeterlilik sınavından muaftır:
a) En az son üç yılında, öğretim dili olarak belirlenen yabancı dilin anadili olarak konuşulduğu bir ülkede o ülke vatandaşlarının devam ettiği ortaöğretim kurumlarında eğitim görüp ortaöğrenimini bu kurumlarda tamamlayanlar. b) Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen merkezi yabancı dil sınavları ile eşdeğerliği kabul edilen uluslararası yabancı dil sınavlarında yükseköğretim kurumu senatosunun belirlediği puanla başarılı olanlar.”
6.2) “Yabancı dille öğretim ve yabancı dil hazırlık sınıfı” başlıklı 8 inci maddesinin onuncu
fıkrasında; “(10) 6 ncı madde hükümlerine göre yabancı dil yeterlilik ve/veya seviye tespit sınavından başarılı olanlar ve sınavdan muaf olanlar ile yabancı dil hazırlık sınıfına devam edip yarıyıl veya yıl sonunda yapılan yabancı dil sınavında başarılı olan öğrenciler, yabancı dille verilen önlisans, lisans veya lisansüstü öğretim programına devam etmeye hak kazanır.”
7) 20.04.2016 tarihli ve 29690 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Lisansüstü Eğitim ve Öğretim
Yönetmeliği’nin “Başvuru ve kabul” başlıklı 5 inci maddesinde; “(1) Yüksek lisans programına başvurabilmek için adayların, lisans diplomasına ve başvurduğu puan türünde senato tarafından belirlenecek 55 puandan az olmamak üzere ALES puanına sahip olmaları gerekir… (3) Mezun durumda olan/olabilecek adayların başvurusuna ilişkin esaslar, ALES puanının %50’den az olmamak koşuluyla ne kadar ağırlıkla değerlendirmeye alınacağı ve lisansüstü eğitim-öğretime öğrenci kabulüne dair diğer hususlar senato tarafından belirlenir. (4) Yükseköğretim kurumları yüksek lisans programlarına yalnız
ALES puanı ile de öğrenci kabul edebileceği gibi ALES puanına ek olarak lisans not ortalaması, yazılı olarak yapılacak bilimsel değerlendirme ve/veya mülakat sonucunu da değerlendirmeye alabilir.”
8) 05.10.2017 tarihli ve 30201 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Marmara Üniversitesi Lisansüstü
Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği’nin;
8.1) “Kontenjanların belirlenmesi ve ilanı” başlıklı 7 nci maddesinde; “(1) Lisansüstü programların
kontenjanları ve diğer hususlar anabilim/anasanat dalı başkanlıklarının önerisi, Enstitü Kurulunun kararı ve
/
Senatonun onayı ile belirlenir. (2) Kontenjanlar Türkiye Cumhuriyeti uyruğuna sahip olanlar ve yabancı uyruklular için ayrı ayrı belirlenebilir. (3) Başvuru ve sınav tarihleri ile diğer hususlar anabilim/anasanat dalı başkanlıklarının akademik takvime uygun olarak yaptıkları öneriler dikkate alınarak ilgili enstitüler tarafından aynı tarihlerde ilan edilir. (4) Adaylardan başvuru için talep edilen belgeler Enstitü Yönetim
Kurulu tarafından ilgili mevzuata uygun olarak belirlenir.”
8.2) “Başvuru şartları” başlıklı 8 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde; “(1) Tezli yüksek
lisans programına başvuruda adayın, lisans diplomasına ve başvurduğu puan türünde 55 puandan az olmamak üzere Senatoca onaylanan ALES puanına veya eşdeğerliği kabul edilen diğer sınavların birinden alınmış denk puana sahip olması gerekir. Ayrıca öğrencinin; a) Yabancı dil şartı olan programlar için ilgili dilde, YÖK/ÖSYM’ce kabul edilen merkezî yabancı dil sınavlarından birinden veya eşdeğerliği kabul edilen uluslararası yabancı dil sınavlarından birinden ya da Üniversitece yapılan yabancı dil sınavından Senatoca onaylanan puanı almış olması, gerekir.”
8.3) “Kayıt işlemleri” başlıklı 12 nci maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında; “(1) Asil listede yer
alan adayların kayıtları, Enstitü Yönetim Kurulunca akademik takvim dikkate alınarak belirlenen tarihlerde yapılır. (2) Kayıt için öğrencilerden talep edilen belgelerin aslı veya kurumu ya da Enstitü tarafından onaylı örneği kabul edilir. Askerlik durumu ve adlî sicil kaydı konusunda adayın beyanına dayanılarak işlem yapılır.”
9) Sosyal Bilimler Enstitüsünün İnternet sayfasındaki Duyurularında;
9.1) 22.05.2020 tarihli “2020-2021 Eğitim-Öğretim Yılı Güz Yarıyılı Lisansüstü (Tezli YL, Doktora,
Tezsiz YL) Programlarına Öğrenci Alımı (Yatay Geçiş dâhil), Kontenjan, başvuru Koşulları ve
Genel Bilgiler” Duyurusunun 13 üncü maddesinde; “Yabancı Dil Belgesi (Bu sınavlar yapıldığı tarihten itibaren 5 (Beş) yıl süreyle geçerlidir, eşdeğeri yabancı diller için dil belgesinin üzerinde bir geçerlilik tarihi belirtilmediyse 5 yıl geçerlidir.) Doktora ve Yabancı Dilde eğitim yapan Tezli Yüksek Lisans programları için 60 puan, … (YÖKDİL, YDS, E-YDS, ÜDS, KPDS veya ÖSYM Yönetim Kurulu tarfından eşdeğerliği kabul edilen uluslararası yabancı dil sınavından muadil bir puan alınması zorunludur.) …”;
9.2) Yabancı Dil Puanı ile ilgili Rektörlüğün 04.09.2020 tarihli kararında; 2020-2021 Güz Dönemi
Lisansüstü Yabancı Dil Şartları’nın 2 inci maddesinde; “02.09.2020 tarih E.54438 sayılı Yükseköğretim
Kurulu Başkanlığının yazısına istinaden Yabancı dilde Tezli programlara, Türkçe Doktora Programlarına, Yabancı dilde Doktora programlarına, başvuru yapan adayın Üniversitemiz 07/07/2020 tarih ve 2020/399 sayılı senato kararında belirlenen programın yabancı dil puan şartını sağlamak zorundadır. Yabancı dil belgelerinden 27 Eylül 2020 tarihinde yapılacak YDS puanı ile başvurmak isteyen adayların, başvuru sisteminde “Yabancı Dil Sınavı” sekmesinde programın dilini ve “Mezun Dili ile Tercih Dili Aynı” seçeneğini seçerek ilerlemeleri gerekmektedir… Kayıt hakkı kazanan adayların 27 Eylül 2020 tarihinde yapılan YDS sonuç belgelerini sınavın açıklanmasından itibaren 5 gün içinde mesai bitimine kadar İlgili enstitüye elden teslim etmelidir. Bu belgeyi belirlenen tarihe kadar teslim etmeyenlerin yönetmelikteki kayıt şartlarını sağlamadıklarından kayıtları silinecektir.”
Şeklinde düzenlemeler olduğu görülmüştür.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10) Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte
değerlendirildiğinde; ilgili idarenin işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı tespit
/
edildiğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
11) Kurumumuza yapılan başvuruda; Galatasaray Üniversitesi Siyaset Bilimi (%100 Fransızca) Bölümü
mezunu olan başvuranın Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Kamu Yönetimi Siyaset ve Sosyal
Bilimler (Fransızca) Tezli Yüksek Lisans programına “Yüzde yüz yabancı dille eğitim verilen lisans programlardan mezun olan adayların, başvurduğu tezli yüksek lisans veya doktora programının eğitim dilinin, mezun oldukları lisans programının eğitim dili ile aynı olması durumunda dil puan şartı aranmaz.” şeklindeki duyuruya istinaden dil puan şartı aranmaksızın kaydını yaptırdığı halde sonrasında dil belgesi sunmadığı gerekçesiyle kaydının silinmesine itiraz ettiği ve kazanılmış hakkın korunması ilkesinin ihlal edildiği iddiasıyla eğitimine kaldığı yerden devamın sağlanmasını talep ettiği anlaşılmıştır.
12) Kurumumuzca yapılan incelemede;
12.1) 07.07.2020 tarihli ve 2020/399-10 sayılı Senato kararı ile onaylanan Enstitü başvuru koşullarının
internet sayfasında ilan edildiği, bu ilana göre başvuruların 24.08.2020 tarihinde başlayarak 23.09.2020 tarihinde sona ereceğinin ilan edildiği ve ayrıca yukarıda 9.1 nolu paragrafta yer verilen yabancı dil bilgisi ile ilgili açıklamanın duyurulduğu;
12.2) Öğrenci İşleri Daire Başkanlığının Üniversitenin Enstitü Müdürlüklerine gönderdiği 01.09.2020
tarihli ve sayılı yazısıyla, yabancı dil şartı hakkında 02.10.2018 tarihli ve sayılı Senato
Kararı ile Üniversite Rektörüne verilen yetki kapsamında yüzde yüz yabancı dille eğitim veren lisans programlarından mezun olan adayların, başvurduğu tezli yüksek lisans veya doktora programının eğitim dilinin, mezun oldukları lisans programının eğitim dili ile aynı olması durumunda dil puan şartı aranmayacağı hususunun uygun bulunduğunun bildirildiği;
12.3) Öğrenci İşleri Daire Başkanlığının yine tüm Enstitü Müdürlüklerine gönderdiği 04.09.2020 tarihli ve
sayılı yazısı ekinde YÖK Başkanlığının “Lisansüstü Programlara Başvurularda YDS Sonuç
Belgesi İbrazı” konulu yazısının ve bu yazıya istinaden Üniversitenin 2020-2021 Güz dönemi lisansüstü başvurularında Yabancı Dil Koşullarına ilişkin yazının gönderildiği;
12.4) “2020-2021 Güz Dönemi Lisansüstü Yabancı Dil Şartları” başlıklı duyurunun 04.09.2020 tarihinde
internet sayfasında yer aldığı (güncellendiği) ve “Yabancı dilde Tezli programlara, … başvuru yapan adayın
Üniversitemiz 07.07.2020 tarih ve 2020/399 sayılı senato kararında belirlenen programın yabancı dil puan şartını sağlamak zorundadır. Yabancı dil belgelerinden 27 Eylül 2020 tarihinde yapılacak YDS puanı ile başvurmak isteyen adayların, başvuru sisteminde “Yabancı Dil Sınavı” sekmesinde programın dilini ve
“Mezun Dili ile Tercih Dili Aynı” seçeneğini seçerek ilerlemeleri gerekmektedir… Kayıt hakkı kazanan adayların 27 Eylül 2020 tarihinde yapılan YDS sonuç belgelerini sınavın açıklanmasından itibaren 5 gün içinde mesai bitimine kadar İlgili enstitüye elden teslim etmelidir. Bu belgeyi belirlenen tarihe kadar teslim etmeyenlerin yönetmelikteki kayıt şartlarını sağlamadıklarından kayıtları silinecektir.” şeklinde açıklamanın yapıldığı;
12.5) Başvuranın 07.10.2020 tarihinde kaydını yaptırdığı;
/
12.6) Başvuranın kaydının, yabancı dil belgesi getirmediği gerekçesi ile Yönetim Kurulunun 05.11.2020
tarihli ve 2020-43 sayılı kararıyla silindiği;
12.7) Başvuranın 17.11.2020 tarihli dilekçesi ile duruma itiraz ettiği;
12.8) Sosyal Bilimler Enstitüsü Müdürlüğünün 18.11.2020 tarihli ve sayılı yazısıyla ret cevabı
aldığı;
12.9) Başvuranın 30.11.2020 tarihinde Kurumumuza başvurduğu;
Tespit edilmiştir.
13) Konuyla ilgili mevzuata bakıldığında; lisansüstü eğitim usul ve esaslarının Yükseköğretim Kurulu
tarafından çıkarılan yönetmelikle belirleneceğinin 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nda hüküm altına alındığı; buna göre yüksek lisans programlarına kabullerde, ALES puanının %50’den az olmamak koşuluyla ne kadar ağırlıkla değerlendirmeye alınacağının ve lisansüstü eğitim-öğretime öğrenci kabulüne dair diğer hususların senato tarafından belirleneceği hususlarının Lisansüstü EğitimÖğretim Yönetmeliği’nde düzenlendiği ve Marmara Üniversitesi Lisansüstü Eğitim ve Öğretim
Yönetmeliği’nde ise başvuru ve sınav tarihleri ile diğer hususların anabilim dalı başkanlıklarının akademik takvime uygun olarak yaptıkları öneriler dikkate alınarak ilgili enstitüler tarafından aynı tarihlerde ilan edileceği, adaylardan başvuru için talep edilen belgelerin Enstitü Yönetim Kurulu tarafından ilgili mevzuata uygun olarak belirleneceği; tezli yüksek lisans programına başvuruda adayın, lisans diplomasına ve başvurduğu puan türünde 55 puandan az olmamak üzere Senatoca onaylanan ALES puanına sahip olması gerektiği, ayrıca öğrencinin yabancı dil şartı olan programlar için ilgili dilde, YÖK/ÖSYM’ce kabul edilen merkezî yabancı dil sınavlarından birinden veya eşdeğerliği kabul edilen uluslararası yabancı dil sınavlarından birinden ya da Üniversitece yapılan yabancı dil sınavından Senatoca onaylanan puanı almış olması gerektiği; kayıt için öğrencilerden talep edilen belgelerin aslı veya kurumu ya da
Enstitü tarafından onaylı örneğinin kabul edileceği, askerlik durumu ve adlî sicil kaydı konusunda adayın beyanına dayanılarak işlem yapılacağı; Yükseköğretim Kurumlarında Yabancı Dil Öğretimi ve
Yabancı Dille Öğretim Yapılmasında Uyulacak Esaslara İlişkin Yönetmelik’te ise en az son üç yılında, öğretim dili olarak belirlenen yabancı dilin anadili olarak konuşulduğu bir ülkede o ülke vatandaşlarının devam ettiği ortaöğretim kurumlarında eğitim görüp ortaöğrenimini bu kurumlarda tamamlayanlar ile yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen merkezi yabancı dil sınavları ile eşdeğerliği kabul edilen uluslararası yabancı dil sınavlarında yükseköğretim kurumu senatosunun belirlediği puanla başarılı olanların yabancı dil yeterlilik ve/veya seviye tespit sınavından muaf olacağı ve ancak yabancı dil yeterlilik ve/veya seviye tespit sınavından başarılı olanlar ve sınavdan muaf olanlar ile yabancı dil hazırlık sınıfına devam edip yabancı dil sınavında başarılı olan öğrencilerin, yabancı dille verilen önlisans, lisans veya lisansüstü öğretim programına devam etmeye hak kazanacakları hususlarının düzenlendiği görülmüştür.
14) Kurumumuz tarafından yapılan değerlendirmede;
14.1) Başvuranın, 05.10.2020 tarihinde yabancı dil belgesi ibraz etmeksizin kesin kaydını yaptırdığı ve
yabancı dil belgesini “başvurulan tezli yüksek lisans veya doktora programının eğitim dilinin, mezun olunan lisans programının eğitim dili ile aynı olması durumunda dil puan şartı aranmayacağı” şeklindeki ilan çerçevesinde sunmasına gerek olmadığı iddiasında olduğu;
14.2) Başvuranın iddiasını dayandırdığı ilanın 01.09.2020 tarihinde yayımlandığı ve buna göre başvurulan
tezli yüksek lisans programının eğitim dilinin, mezun olunan lisans programının eğitim dili ile aynı olması
durumunda dil puan şartı aranmayacağının açık olduğu, ancak hemen akabinde YÖK Başkanlığının yazısına istinaden bu ilanın 04.09.2020 tarihinde güncellendiği ve bu yeni ilana göre ise yukarıda 13.4 nolu paragrafta yer verildiği üzere yabancı dil puan şartının sağlanması gerektiğinin, YDS puanı ile başvurmak isteyen adayların takip etmeleri gerektiği yolun ve aksi halde kayıt şartlarını sağlamadıkları gerekçesiyle kayıtlarının silineceğinin duyurulduğu;
14.3) Üniversitenin, ilanda duyurulduğu üzere YDS sonuçlarının açıklanmasından itibaren 5 gün içinde
mesai bitimine kadar yabancı dil belgesini sunmadığı gerekçesi ile başvuranın kaydını sildiği;
14.4) Başvuranın, kesin kaydının yapıldıktan sonra yabancı dil belgesi sunmadığı gerekçesiyle, ki
başvuranın iddiasına göre sunmasına gerek olmadığı şeklindeki duyuruya istinaden yabancı dil belgesi sunmaksızın kayıt yaptırdığı halde kaydının silinmesinin kazanılmış hakkın korunması ilkesini ihlal ettiği iddiasında olduğu;
14.5) Bu noktada, “kazanılmış hak” ilkesine bakıldığında; kazanılmış hak, yürürlükte bulunan hukuka
göre bireyler lehine oluşan haklar ya da hukukî durumlar olarak tanımlanmış olup Danıştay’ın bir kararında ise hukuka uygun olarak alınan ve bir işlem sonucu elde edilen bir hak olarak tanımlanmıştır. Kazanılmış haklarla ilgili olarak bu hakların kazanıldıktan sonra herhangi bir kanun ya da idarî işlemle ortadan kaldırılamayacakları, hukuk düzeninin hakları ve menfaatleri koruduğu gibi kazanılmış hakları da korumakta olduğu, kazanılmış hak kavramı ile genel olarak objektif ve genel hukukî durumun, kişisel bir işlemle özel hukukî duruma dönüşmesinin anlaşılması gerektiği, her ne sebeple olursa olsun, işlemin kaldırılması, geri alınması ve değiştirilmesi durumlarında bile bu hakkın ilerisi için geçerli olmaya devam edeceği kabul edilmektedir. Kazanılmış hakkın doğmasının sebeplerinden biri kanunların zaman içinde uygulanması olduğu, kanunların ve düzenleyici idarî işlemlerin zaman içinde değiştirilmesi, kaldırılması veya iptal edilmesi sonucunda, eski ve yeni hukuk kurallarının uygulama alanının belirlenmesi nedeniyle doğacağı, kanunların zaman içinde değişmesiyle eski hukuka göre kazanılmış olan hakların tanınması gerektiği, kanunların ve idarî işlemlerin geçmişe yürümeyeceğine ilişkin hukukun genel ilkesinin, kazanılmış hakların korunmasına hizmet edeceği de ayrıca vurgulanmaktadır. (Ayşegül Çoban Atik, “İdare
Hukukunda Kazanılmış Hak İlkesi”, Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, 2013, c. 21, s .1, ss. 11-53.)
14.6) Bu çerçevede, kazanılmış haktan bahsedilebilmesi için bir hakkın veya hukuki bir durumun
geçerliliğini engelleyen değişikliğin söz konusu hakkın kazanımından sonra gerçekleşmesi gerektiğinin ve ayrıca söz konusu hakkın da hukuka uygun olarak elde edilmiş olması gerektiğinin açık olduğu; başvuruya konu somut olayda, üniversite tarafından yabancı dille eğitim yapan tezli yüksek lisans programlarına alımda yabancı dil şartının karşılanması ile ilgili değişikliğe gidildiğinin açık olduğu, ancak bu değişikliğin
04.09.2020 tarihinde henüz lisansüstü programlara başvuru süreci (24.08.2020-23.09.2020 tarihleri
arasında) devam ederken gerçekleştirildiği, bir anlamda başvuranın kaydını yaptırdıktan sonra yapılmış bir değişiklik olmadığı, ayrıca başvuranın kaydının şerhli yapıldığı, diğer bir ifadeyle kayıt hakkı kazanan adayların yabancı dil belgelerini verilen sürede sunmamaları halinde kayıtlarının silineceğinin belirlendiği ve bunun duyurulduğu, bu nedenle başvuranın kazanılmış hak iddiasının yerinde olmadığı değerlendirilmiştir.
14.7) Diğer yandan, söz konusu değişikliğin üniversitenin internet sayfasında duyurulduğu, bunun gibi
duyuruların konusunu teşkil ettikleri eylem ve işlemlerin gerçekleştirilmesi sürecinde dikkate alınması gerektiği ve muhatap kişilerin de bunları takiple sorumlu oldukları, kaldı ki yukarıda 6.1 nolu paragrafta yer verildiği üzere Yükseköğretim Kurumlarında Yabancı Dil Öğretimi ve Yabancı Dille Öğretim
Yapılmasında Uyulacak Esaslara İlişkin Yönetmelik’te yabancı dil yeterlilik ve seviye tespit sınavlarından
kimlerin muaf olacağının açıkça belirlendiği, ancak başvurulan tezli yüksek lisans veya doktora programının eğitim dilinin, mezun olunan lisans programının eğitim dili ile aynı olması durumunda dil puan şartı aranmayacağı şeklinde bir muafiyet alanının belirlenmediği, diğer yandan 8.2 nolu paragrafta da yer verildiği üzere Marmara Üniversitesinin Yönetmeliğinde yabancı dil şartının belgelendirilmesine ilişkin açık düzenlemelerin yer aldığı, ayrıca YÖK Başkanlığının yazısı üzerine üniversitenin söz konusu değişikliği hemen duyurduğu, bu çerçevede idareye atfedilebilecek bir kusur bulunmadığı ve böylelikle başvuranın, yaptığı planlar doğrultusunda diğer okulların lisansüstü programlarına başvuruda bulunmadığından ve okumakta olduğu için tam zamanlı iş başvurularında bulunmadığından maddi ve manevi olarak etkilendiği iddiasının da yerinde olmadığı değerlendirilmiştir.
15) Başvuranın iddialarının, idarenin açıklamalarının ve ilgili mevzuatın birlikte değerlendirilmesi
neticesinde; yukarıda açıklanan gerekçelerle söz konusu değişikliğin başvuru sürecinde yapıldığı ve duyurulduğu dikkate alındığında başvuranın kazanılmış hak iddiasının yerinde olmadığı ve idareye atfedilebilecek bir kusur bulunmadığı sonucuna varıldığından başvuranın eğitimine kaldığı yerden devam etme ve mağduriyetinin giderilmesi taleplerinin Sosyal Bilimler Enstitüsü Müdürlüğünün 18.11.2020 tarihli ve 2000309139 sayılı reddedilmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
16) İyi yönetim ilkelerine 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin, Üniversite tarafından süresinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği; Üniversite tarafından başvurana verilen cevapta ise karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uyulmadığı görülmüş olup idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ
tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup İstanbul İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle;
BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın Başvuran ile MARMARA ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi