|
ÖZET: Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın yüksek lisans programına kaydının 11.07.2016 tarihinde yapıldığını ve yabancı dil hazırlık eğitimini tamamladıktan sonra 2017-2018 bahar yarıyılında alan derslerine başladığını tespit etmiştir. Ancak, başvuranın yüksek lisans eğitimi süresinin başlangıç tarihinin kayıtlı olunan programlara ilişkin derslerin verilmeye başladığı dönemden itibaren başlayacağına dair 20.04.2016 tarihli yönetmelik hükmü gereği, başvuranın azami eğitim süresini henüz tamamlamadığı sonucuna varılmıştır.
Ayrıca, yabancı dil hazırlık eğitiminin, yüksek lisans eğitim süresine dahil edilmediği ve bu sürenin azami eğitim süresi içerisine dâhil edilmemesi gerektiği belirtilmiştir. Bu bağlamda, başvuranın başvurusunun reddedilmesi işleminin hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığına karar verilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın başvurusunun kabul edilmesi ve ön değerlendirme listesinin yeniden düzenlenmesi tavsiye edilmiştir. Ayrıca, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığına, benzer durumların yaşanmaması için Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğinde gerekli düzenlemelerin yapılması önerilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/8305-S.20.12916
BAŞVURU NO : 2020/1992
KARAR TARİHİ : 01/06/2020
TAVSİYE KARARI
,TCKN:
Adres:
KİLİS 7 ARALIK ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
BAŞVURUYA KONU İDARE :
YÜKSEKÖĞRETİM KURULU BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Araştırma görevlisi alımı için yaptığı başvurusu yapılan ön değerlendirme sonucu reddedilen başvuranın başvurusunun kabul edilmesi talebi hk.
BAŞVURU TARİHİ : 29/01/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran, 24/12/2019 tarihinde Kilis 7 Aralık Üniversitesi
Rektörlüğü öğretim elemanı alım ilanında yer alan Muallim Rıfat Eğitim Fakültesi Türkçe ve
Sosyal Bilgiler Eğitimi Bölümü Sosyal Bilgiler Eğitimi Anabilim Dalı’nca belirtilen “Sosyal
Bilgiler Öğretmenliği lisans mezunu olup Sosyal Bilgiler Eğitimi Ana Bilim Dalında tezli yüksek lisans yapıyor olmak.” şartıyla açılan araştırma görevlisi kadrosuna posta yoluyla başvuru yaptığını, 15/01/2020 tarihinde Kilis 7 Aralık Üniversitesi internet sitesinden yayınlanan ön n değerlendirme sonuçlarında başvurusunun “Aday Tezli Yüksek Lisans azami süresini aşmıştır.
gerekçesiyle reddedildiğini öğrendiğini, mevzuatta yüksek lisans (YL) eğitiminin normal eğitim süresinin iki yıl/dört yarıyıl, azami eğitim süresinin üç yıl/altı yarıyıl olarak öngörüldüğünü, yüksek lisans eğitimine 11/07/2016 tarihinde Karadeniz Teknik Üniversitesinde başladığını, (anılan tarih itibarıyla henüz dahil olduğu fakültenin de içinde bulunduğu Fatih Eğitim Fakültesi Trabzon
Üniversitesi kurulmadığı için Karadeniz Teknik Üniversitesi’nde yüksek lisans eğitimine başladığını, 2016 yılı Eylül ayı ile 2017 Kasım ayları arasında 14 ay boyunca İngilizce hazırlık eğitimi aldığını; Karadeniz Teknik Üniversitesinin o dönemki Resmi Gazetede yayınlanan lisansüstü eğitim-öğretim yönetmeliğinde “İngilizce bilgisi yeterli bulunmayan öğrenciler ise 19/9/2013 tarihli ve 28770 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Karadeniz Teknik Üniversitesi
Yabancı Dil Hazırlık Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği hükümlerine göre İngilizce hazırlık eğitimine tabi tutulur. İngilizce hazırlık eğitiminde geçirilen süre, lisansüstü eğitimöğretim süresinden sayılmaz.” Şeklinde hüküm bulunduğunu, Trabzon Üniversitesi kurulduktan sonra YL eğitiminde İngilizce yeterlik şartının kaldırıldığını ancak, Trabzon Üniversitenin
Lisansüstü Eğitim Enstitüsü Müdürlüğü Lisansüstü Programların Yürütülmesine İlişkin İlkelerinin
“G.Uyum” başlıklı 2. maddesinde “2018-2019 Eğitim-öğretim yılından önce kabul edilen öğrencilere KTÜ’de kayıtlı oldukları dil yükümlülükleri uygulanır” ifadesinin yer aldığını, 2018 bahar yarıyılı itibarıyla YL bölüm derslerine başladığını, 2018 ders dönemi olmak ve 2019 tez dönemi olmak üzere YL öğrenim süresinin asgari iki yılını doldurmuş bulunduğunu ve azami süresinin dolması için bir yıl daha süresinin bulunduğunu, yüksek lisansa başladığı üniversitenin (KTÜ) o dönemki Resmi Gazetede yayınlanan lisansüstü eğitim-öğretim yönetmeliği kapsamında
İngilizce hazırlık sınıfı okuduğunu bu sürenin de normal eğitim süresinden sayılmayacağının söz konusu yönetmelikte yazılı olduğunu açıklayan dilekçesini Kilis Üniversitesi Muallim Rıfat Eğitim
Fakültesi Sosyal Bilgiler Eğitimi Bölüm başkanlığına ekleriyle beraber gönderdiğini, yine e-mail yoluyla dilekçesine gelen cevapta, 20.04.2016 tarihli Resmi Gazetede yayınlanan “Lisansüstü
Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğinin” 7. maddesinde belirtilen, tezli yüksek lisans programının azami süresi “bilimsel hazırlıkta” geçen süre hariç en çok 6 yarıyıl olduğuna dair madde gerekçe gösterilerek ve 7143 sayılı Af Kanunundan faydalandığı” iddia edilerek talebinin reddedildiğini, söz konusu Af Kanunundan yararlanmadığını, 2018 yılında Trabzon Üniversitesi kurulunca
KTÜ’den Trabzon Üniversitesine nakledilen fakültelerin öğrencilerinin söz konusu kanun çerçevesinde yeni kurulan üniversiteye nakledildiğini, söz konusu Kanundan yaralanmış olsaydı dahi, kadro alım şartlarında “af kanunundan faydalanan öğrenciler kadroya başvuramaz” şeklinde bir kriter bulunmadığını, dolayısıyla bunun geçerli bir gerekçe olmadığını, ilgili idare ön değerlendirmeyi usulüne uygun yapmış olsaydı ön değerlendirme sonucunda 10. sıradan bilim sınavına girmeye hak kazanacakken, bu gerekçelerle liste dışı kaldığını iddia ederek, başvurusunun yeniden değerlendirilmeye alınmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkındaki bilgi ve belge talep yazımıza istinaden Kilis 7 Aralık
Üniversitesi Rektörlüğü tarafından gönderilen 23/03/2020 tarih ve E. -E. sayılı cevabi yazıda özetle;
2.1. 24.12.2019 tarihinde Resmi Gazetede yayımlanan Kilis 7 Aralık Üniversitesi Muallim Rıfat
Eğitim Fakültesi Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Bölümü Sosyal Bilgiler Eğitimi Ana Bilim
Dalı için “Sosyal Bilgiler Öğretmenliği mezunu olup Sosyal Bilgiler Eğitimi Ana Bilim Dalında tezli yüksek lisans yapıyor olmalı şartıyla açılan araştırma görevlisi kadrosuna adlı adayın başvurusunu posta yoluyla yaptığı, jürinin yapmış olduğu ön değerlendirme sonuçlarına göre “Tezli yüksek lisans azami süresini aşmıştır” tespitiyle bu adayın başvurusunun “Ret” edildiği,
15.01.2020 tarihinde ilan edilen ön değerlendirme sonuçları uyarınca 21.01.2020 tarihinde
sıralamada ilk 10 sırayı alan adayların mevzuat gereği sınava kabul edildiği, sınav sonuçlarının
28.01.2020 tarihinde üniversite internet sitesinden ilan edildiği, bu ilan neticesinde birinci sırada
yer alan adayın işlemlerini tamamlayarak görevine başladığı, jürinin ön değerlendirme sonuçlarına itirazda bulunan aday ’nin başvuru belgelerini nesnel kriterler çerçevesinde yeniden incelediği, mevcut mevzuat uyarınca başvurusunun “Red” edilmesine yeniden oy birliğiyle karar verdiği, bu karar uyarınca Türkiye Büyük Millet Meclisi Kamu Denetçiliği Kurumu tarafından yapılan uzlaşma talebinin mümkün olmadığı,
2.2. Aday ’nin Başarı Durum Belgesinde (Transkript) yüksek lisans eğitimine kabul edildiği tarihin 11.07.2016 olarak yer aldığı, dolayısıyla 20.04.2016 tarihinde yayımlanmış olan
Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğinin ilan edildiği tarihte yürürlüğe girmiş olması itibariyle ’ nin de YÖK’ün bu çerçeve yönetmeliğine tabi bulunduğu, bu yönetmelikte yüksek lisans eğitimini tamamlayıcı bir unsur olarak bilimsel hazırlığa da yer verildiği ve bu hazırlık süresinin azami süreden sayılmadığı, ancak adayın kayıt olduğu tarihte
Karadeniz Teknik Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsünün ders kataloğunda Bilimsel Hazırlık dersleri içerisinde yabancı dil dersinin yer almadığı, bu sebeple adayın iddia ettiği bilimsel hazırlıkta geçirdiği sürenin azami süreden sayılmaması esasına adayın mevcut durumunun uygun görülmediği, YÖK’ün çerçeve Yönetmeliğinde sadece Bilimsel Hazırlık kavramı geçtiği için, adayın almış olduğu yabancı dil eğitimi ile Bilimsel Hazırlık programının aynı statüde değerlendirilmesinin düşünülemeyeceği, ayrıca bilimsel hazırlıkta geçirilecek sürenin en çok iki yarıyıl olabileceği hükmüne rağmen adayın yabancı dil hazırlık programını 3 dönemde (kendi ifadesine göre 14 ay) tamamladığı, bu nedenle yabancı dil eğitimi bilimsel hazırlıktan sayılsa dahi süre tahdidini aşmış olması nedeniyle YÖK çerçeve yönetmeliğine göre azami sürenin dışına çıkmış bulunduğu, bunun yanında 20.04.2016 tarihli yönetmelikte yabancı dil eğitimi ile ilgili herhangi bir hükme de rastlanmadığı, diğer taraftan Trabzon Üniversitesi Lisansüstü Eğitim
Enstitüsü: 2017-2018 Güz Dönemi Öncesi Bilimsel Hazırlık Dersleri Listesi arasında adayın transkriptinde bulunan YDB 502 Kodlu ‘Intermediate” adlı dersin yer almadığının da görüldüğü, bu itibarla YÖK’ün çerçeve yönetmeliğinin 7. Maddesi uyarınca yabancı dil eğitiminin azami eğitim süresi içerisine dâhil edilmesi ve lisansüstü öğrencisi olarak kayıt yaptığı 11.07.2016 tarihinden itibaren başlatılmasının gerektiği, dolayısıyla adayın azami eğitim süresini aşmış bulunduğu,
2.3. Adayın dilekçesinde Trabzon Üniversitesi’nin 14.10.2019 tarih ve 19 Sayılı Senato
Kararlarında geçen ve G-UYUM başlığında “2018-2019 Eğitim Öğretim yılından önce kabul edilen öğrencilere Karadeniz Teknik Üniversitesinde kayıtlı oldukları yabancı dil yükümlülükleri uygulanır” hükmünün yer aldığı, ancak Senato kararlarının sadece o üniversite içerisindeki işleyişle alakalı kararlar olduğu, bütün üniversiteleri bağlayanın YÖK çerçeve yönetmeliği olduğu, bir üniversitenin kendi iç işleyişi ile ilgili senato kararlarının YÖK çerçeve yönetmeliğinin esaslarını ortadan kaldırmasının söz konusu olamayacağı, dolayısıyla yabancı dil eğitiminin bilimsel hazırlık çerçevesinde değerlendirip azami eğitim süresinden hariç tutulmasının düşünülemeyeceği,
2.4. Aday ’nin Türkiye Büyük Millet Meclisi Kamu Denetçiliği Kurumuna başvurduğu dilekçesinde sözünü ettiği 19 Eylül 2013 tarih ve 28770 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Karadeniz Teknik Üniversitesi Yabancı Dil Hazırlık Eğitim-öğretim ve Sınav
Yönetmeliğinde “…İngilizce hazırlık eğitimine tabi tutulur. İngilizce hazırlık eğitiminde geçirilen süre, lisansüstü eğitim-öğretim süresinden sayılmaz.” Hükmünün adı geçen yönetmelikte bulunmadığı, ancak adayın atıfta bulunduğu aynı yönetmeliğin “Eğitim süresi ve devam zorunluluğu” başlığında Madde 5 (1): “Hazırlık Sınıfında öğretim süresi bir yıldır. Haftalık ders saati toplamı yirmi saatten az, otuz saatten fazla olamaz.” hükmünün yer aldığı, Yönetmeliğin herhangi bir yerinde adayın iddia ettiği şekilde “İngilizce hazırlık eğitiminde geçirilen süre, lisansüstü eğitim-öğretim süresinden sayılmaz.” ibaresinin bulunmadığı, bu yönetmelik uyarınca da eğitim süresini adayın da ifade ettiği şekilde 14 ayda tamamladığı ve Başarı Durum Belgesinde de 3 dönem olduğunun yer alması itibariyle öğretim süresinin bir yılı aştığı,
2.5. Aday ’nin 04.12.2019 tarihinde Trabzon Üniversitesi Öğrenci İşleri Daire
Başkanlığından almış olduğu Başarı Durum Belgesinde (Transkript) “Kayıtlanma Şekli: 7143
Sayılı Kanun 18.05.2018” şeklinde bir ibare bulunduğu, dolayısıyla bu Başarı Durum Belgesinde kayıtlanma şeklinin 7143 Sayılı Kanun çerçevesinde değerlendirilmiş olmasının adayın bir öğrenim affından yararlandığını gösterdiği, aksi durumda Trabzon Üniversitesi Öğrenci İşleri
Daire Başkanlığının bu kanunda ifade edilen af hususuna bu belgede atıfta bulunmamasının gerektiği, bu hususta Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Yürütme Kurulunun 07.03.2017 tarihli toplantısında alınan ve üniversitelere dağıtılan karara göre; aftan dönen lisansüstü öğrencilerinin öğrenimlerine devam edebilecekleri ancak araştırma görevliliğine başvuramamaları yönünde kararının bulunduğu,
2.6. Aday ’nin azami eğitim süresini aşmış olmasının açık olması nedeniyle jüri üyelerinin Yükseköğretim Kurulu Başkanlığından herhangi bir görüş alma yoluna gidilmediği,
2.7. Şikâyet konusu talebe ilişkin gerek aday tarafından gerekse diğer ilgililerce üniversiteye şu ana kadar herhangi bir yargı organlarında açılmış/sonuçlanmış bir dava olduğuna dair bir belge ve bilgi ulaşmadığı,
İfade edilmiştir.
3. Başvuruya konu iddialar hakkında görüş talebi içeren yazımıza istinaden Yükseköğretim
Kurulu Başkanlığı Eğitim Öğretim Dairesi Başkanlığı tarafından gönderilen 6/3/2020 tarih ve E. sayılı cevabi yazıda, “26.11.2014 tarih 29187 Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan
Türkiye Sağlık Enstitüleri Başkanlığı Kurulması İle Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde
Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile 2547 Sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 44. maddesi tekrar düzenlenerek c. Öğrenciler, bir yıl süreli yabancı dil hazırlık sınıfı hariç, kayıt olduğu programa ilişkin derslerin verildiği dönemden başlamak üzere, her dönem için kayıt yaptırıp yaptırmadığına bakılmaksızın öğrenim süresi iki yıl olan önlisans programlarını azami dört yıl, öğrenim süresi dört yıl olan lisans programlarını azami yedi yıl, öğrenim süresi beş yıl olan lisans programlarını azami sekiz yıl, öğrenim süresi altı yıl olan lisans programlarını azami dokuz yıl içinde tamamlamak zorundadırlar. Hazırlık eğitim süresi azami iki yıldır. Azami süreler içinde katkı payı veya öğrenim ücretinin ödenmemesi ile kayıt yenilenmemesi nedeniyle öğrencilerin ilişikleri kesilmez. Ancak üniversite yetkili kurullarının kararı ve Yükseköğretim
Kurulunun onayı ile dört yıl üst üste katkı payı veya öğrenim ücretinin ödenmemesi ile kayıt yenilenmemesi nedeniyle öğrencilerin ilişikleri kesilebilir. Yatay geçiş ve çift ana dal eğitiminin usul ve esasları ile azami öğrenim süreleri, lisansüstü eğitim usul ve esasları ile öğrenim süreleri
Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılan yönetmelikle belirlenir.” hükmüne yer verilmiştir.
20.04.2016 tarih ve 29690 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan Lisansüstü Eğitim Öğretim
Yönetmeliği, 26 Kasım 2014 tarih ve 29187 sayılı Mükerrer Resmi Gazete’de yayımlanan 6569 sayılı Kanun’un 28. maddesi ile 2547 sayılı Kanun’un 44. maddesinin (c) fıkrasında yer alan
“…lisansüstü eğitim usul ve esasları ile öğrenim süreleri Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılan yönetmelikle belirlenir.” hükmü uyarınca Kurulumuz tarafından hazırlanarak yürürlüğe girmiştir.
Söz konusu Lisansüstü Eğitim Öğretim Yönetmeliğinin Tezli yüksek lisans programı bölümünün 6. maddesinde; (1) Tezli yüksek lisans programı öğrencinin bilimsel araştırma yöntemlerini kullanarak bilgilere erişme, bilgiyi derleme, yorumlama ve değerlendirme yeteneğini kazanmasını sağlar.
(2) Tezli yüksek lisans programı toplam yirmi bir krediden az olmamak koşuluyla en az yedi ders, bir seminer dersi ve tez çalışmasından oluşur. Seminer dersi ve tez çalışması kredisiz olup başarılı veya başarısız olarak değerlendirilir. Tezli yüksek lisans programı bir eğitim-öğretim dönemi
60 AKTS kredisinden az olmamak koşuluyla seminer dersi dahil en az sekiz ders ve tez
çalışması olmak üzere toplam en az 120 AKTS kredisinden oluşur. Öğrenci, en geç danışman atanmasını izleyen dönemden itibaren her yarıyıl tez dönemi için kayıt yaptırmak zorundadır.
(3) Öğrencinin alacağı derslerin en çok ikisi, lisans öğrenimi sırasında alınmamış olması kaydıyla, lisans derslerinden seçilebilir. Ayrıca enstitü anabilim/anasanat dalı başkanlığının önerisi ve enstitü yönetim kurulu onayı ile diğer yükseköğretim kuramlarında verilmekte olan derslerden en fazla iki ders seçilebilir.
(4) Tezli yüksek lisans programı ikinci lisansüstü öğretim programı olarak yürütülebilir.
Süre bölümünün 7. maddesinde; (1) Tezli yüksek lisans programının süresi bilimsel hazırlıkta geçen süre hariç, kayıt olduğu programa ilişkin derslerin verildiği dönemden başlamak üzere, her dönem için kayıt yaptırıp yaptırmadığına bakılmaksızın dört yarıyıl olup, program en çok altı yarıyılda tamamlanır.
(2)Dört yarıyıl sonunda öğretim planında yer alan kredili derslerini ve seminer dersini başarıyla tamamlayamayan veya bu süre içerisinde yükseköğretim kurumunun öngördüğü başarı koşullarını/ölçütlerini yerine getiremeyen; azami süreler içerisinde ise tez çalışmasında başarısız olan veya tez savunmasına girmeyen öğrencinin yükseköğretim kurumu ile ilişiği kesilir.
(3) Yüksek lisans programından süresinden önce mezun olabilecek öğrenciler ile ilgili düzenlemeler senato tarafından kabul edilen yönetmelikle belirlenir.” hükmü yer almaktadır.
Ancak, 20 Nisan 2016 tarih ve 29690 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Lisansüstü Eğitim ve
Öğretim Yönetmeliğinin uygulanmasında tereddüt ettikleri hususlara ilişkin yazıları 08.06.2016 tarihli Yükseköğretim Yürütme Kurulunda incelenmiş ve 2547 Sayılı Kanun’un 7 inci ve 44 üncü maddesinin (c) fıkrası uyarınca, tereddüt edilen hususlara ilişkin olarak;
a-Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğinde Geçici Madde 1 ile halen lisansüstü programlarda öğrenci olanlar için daha önce aldıkları süreler dikkate alınmadan yönetmelikte belirlenen azami süre yeniden başlamış olup, yönetmeliğin 20 Nisan 2016 tarihinde yayınlandığı ve 2015-2016 eğitim öğretim yılı bahar döneminin ortasına gelindiği dikkate alınarak, öğrenciler için yönetmelikte yer alan sürelerin başlangıç tarihi olarak 2016-2017 güz yarıyılının esas alınması,
b-Azami sürenin yeniden başladığı dikkate alınarak, öğrencilerin ders, yeterlilik, tez vb hususlarda daha önceki başarısız oldukları sayı dikkate alınmadan yönetmelikte yer alan hakların öğrencilere verilmesi gerektiği ve ilişiklerinin kesilemeyeceği,
c-Halen lisansüstü programa kayıtlı olan ve öğrenciler için AKTS kredileri, dersler vb. hususlarda söz konusu yönetmelik ile yapılan değişikliklerin üniversitelerin ilgili kurulları tarafından değerlendirilmesi,” karara bağlanmıştır.
Doğuş Üniversitesi Rektörlüğü’nün, tamamen yabancı dilde eğitim verilen lisansüstü programlara
Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği uyarınca Üniversiteleri Senatosunun kabul ettiği esaslar çerçevesinde kabul edilen yabancı uyruklu öğrencilerin bir sene boyunca yabancı dil hazırlık sınıfında gördüğü eğitim süresinin bilimsel hazırlık programı olarak kabul edilerek
Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği ile belirlenen azami süreler dışında sayılıp sayılmayacağı hususundaki görüş talebi 13.12.2017 tarihli Yükseköğretim Yürütme Kurulu toplantısında incelenmiş; Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği’nin 30. maddesinde yer alan bilimsel hazırlık programının bilimsel alan eksikliklerinin giderilmesi amacıyla düzenlenen bir program olduğu, yabancı dil yetersizliğinin bilimsel hazırlık eğitimi çerçevesinde değerlendirilmediği, Yükseköğretim Kurumlarında Yabancı Dil Öğretimi ve Yabancı Dille
Öğretim Yapılmasında Uyulacak Esaslara İlişkin Yönetmelik hükümleri uyarınca yükseköğretim kuramlarında önlisans, lisans veya lisansüstü programlarda senato kararı ve Yükseköğretim
Kurulunun onayı alınarak kısmen veya tamamen yabancı dilde eğitim verilebileceği ve bu programlarda zorunlu hazırlık sınıfı açılabileceği, hazırlık sınıfını iki yıl içinde haşarı ile tamamlayamayan öğrencilerin programdan ilişiğinin kesileceği hususunun karar altına alındığı ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 44/c maddesinde ön lisans ve lisans programları için bir yıl süreli yabancı dil hazırlık sınıfı hariç olmak üzere azami öğrenim sürelerinin belirlendiği göz önüne alınarak yabancı dilde eğitim verilen lisansüstü programlara kabul edilen öğrencilerin yabancı dil hazırlık sınıfında geçen en fazla iki yıllık sürelerinin
Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğinde belirlenen azami sürelerin dışında değerlendirilmesi uygun görülmüştür.
Lisansüstü Eğitim-Öğretim programlarında kayıtlı öğrencilerin öğretim dili yabancı dil olan hazırlık programlarında geçirecekleri sürenin ilgili azami sürelere dahil edilemeyeceği hususunda bilgilerinizi rica ederim.”
Yönünde görüş bildirilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
5. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
6. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun “Diploma alma, ders kredilerinin hesaplanması, öğrencilik haklarından yararlanma ve sınavlar:” başlıklı 44/c maddesinde, “Öğrenciler, bir yıl süreli yabancı dil hazırlık sınıfı hariç, kayıt olduğu programa ilişkin derslerin verildiği dönemden başlamak üzere, her dönem için kayıt yaptırıp yaptırmadığına bakılmaksızın öğrenim süresi iki yıl olan önlisans programlarını azami dört yıl, öğrenim süresi dört yıl olan lisans programlarını azami yedi yıl, öğrenim süresi beş yıl olan lisans programlarını azami sekiz yıl, öğrenim süresi altı yıl olan lisans programlarını azami dokuz yıl içinde tamamlamak zorundadırlar.
Hazırlık eğitim süresi azami iki yıldır. … lisansüstü eğitim usul ve esasları ile öğrenim süreleri
Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılan yönetmelikle belirlenir.
Öğretim dili tamamen Türkçe olan programlarda mesleki yabancı dil dersleri dışında zorunlu yabancı dil hazırlık sınıfı açılamaz; ancak üniversite yetkili kurullarının kararı ve Yükseköğretim
Kurulunun onayı ile isteğe bağlı olarak yabancı dil hazırlık sınıfı eğitimi verilebilir; bu hazırlık sınıfında başarılı olamayan öğrencilerin ilişikleri kesilmez ve eğitimlerine devam ederler. Öğretim dili tamamen veya kısmen yabancı dil olan programların hazırlık sınıfını iki yıl içinde başarı ile tamamlayamayan öğrencilerin programdan ilişiği kesilir.
…”
7. 20.04.2016 tarihli ve 29690 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Lisansüstü Eğitim Ve
Öğretim Yönetmeliğinin, “Süre” başlıklı 7’nci maddesinde, “(1) Tezli yüksek lisans programının süresi bilimsel hazırlıkta geçen süre hariç, kayıt olduğu programa ilişkin derslerin verildiği dönemden başlamak üzere, her dönem için kayıt yaptırıp yaptırmadığına bakılmaksızın dört yarıyıl olup, program en çok altı yarıyılda tamamlanır. ”
8. 26.03.2013 tarih ve 29662 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Yükseköğretim
Kurumlarında Yabancı Dil Öğretimi Ve Yabancı Dille Öğretim Yapılmasında Uyulacak
Esaslara İlişkin Yönetmeliğin,
8.1. “Yabancı dille öğretim ve yabancı dil hazırlık sınıfı” başlıklı 8’inci maddesinin birinci fıkrasında, “Yükseköğretim kurumlarında önlisans, lisans veya lisansüstü programlarda senato kararı ve Yükseköğretim Kurulunun onayı alınarak kısmen veya tamamen yabancı dilde eğitim verilebilir. Bu programlarda zorunlu hazırlık sınıfı açılır. … ”
8.2. Aynı maddenin Dördüncü fıkrasının (c) bendinde, “Hazırlık sınıfını iki yıl içinde başarı ile tamamlayamayan öğrencilerin programdan ilişiği kesilir”
8.3. Aynı maddenin Dokuzuncu fıkrasında, “Hazırlık sınıfında geçirilen süre, öğrencinin önlisans, lisans veya lisansüstü öğrenim programında görmekle yükümlü olduğu derslere ilişkin kredi saatleri bakımından dikkate alınmaz.”
9. 31.07.2014 tarih ve 29074 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Karadeniz Teknik
Üniversitesi Lisansüstü Eğitim-Öğretim Yönetmeliğinin “Lisansüstü programlara başvuru ” başlıklı 6’ncı maddesinin altıncı fıkrasında, “İngilizce bilgisi yeterli bulunmayan öğrenciler ise 19/9/2013 tarihli ve 28770 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Karadeniz Teknik Üniversitesi
Yabancı Dil Hazırlık Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği hükümlerine göre İngilizce hazırlık eğitimine tabi tutulur. İngilizce hazırlık eğitiminde geçirilen süre, lisansüstü eğitim-öğretim süresinden sayılmaz. … ”
hükümleri düzenlenmektedir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin kabulü ve tavsiyede bulunulması yönünde öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
11. Kilis 7 Arlık Üniversitesi araştırma görevlisi kadrosu için başvuruda bulunan ve yapılan ön değerlendirme sonucunda yüksek lisans eğitimi için öngörülen azami sürenin aşıldığı gerekçesiyle başvurusu reddedilen başvuran, başvurusunun yeniden ön değerlendirmeye alınarak kabulünü talep etmektedir.
12. İlgili idareden temin edilen bilgi ve belgelerin tetkiki neticesinde, yapılan ön değerlendirme sonucunda, başvuranın başvurusunun 20.04.2016 tarihli yönetmelikte yabancı dil eğitimi ile ilgili herhangi bir hüküm bulunmadığı, anılan Yönetmelikte sadece Bilimsel Hazırlıkta geçen sürenin söz konusu yönetmelikte öngörülen sürelere dahil edilemeyeceğinin öngörüldüğü, adayın almış olduğu yabancı dil eğitimi ile Bilimsel Hazırlık programının aynı statüde değerlendirilmesinin düşünülemeyeceği, yabancı dil eğitiminin azami eğitim süresi içerisine dâhil edilmesi ve lisansüstü öğrencisi olarak kayıt yaptığı 11.07.2016 tarihinden itibaren başlatılması gerektiği, dolayısıyla adayın azami eğitim süresini aşmış bulunduğu gerekçesiyle ön değerlendirme başvurusunun reddedildiği anlaşılmaktadır.
13. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 44/c maddesinde, ön lisans ve lisans programları için bir yıl süreli yabancı dil hazırlık sınıfı hariç olmak üzere azami öğrenim süreleri belirlenmektedir.
Aynı maddede üniversite yetkili kurullarının kararı ve Yükseköğretim Kurulunun onayı ile isteğe bağlı olarak yabancı dil hazırlık sınıfı eğitimi verilebileceği düzenlenmekte, yabancı dil olan programların hazırlık sınıfını iki yıl içinde başarı ile tamamlayamayan öğrencilerin programdan ilişiğinin kesileceği öngörülmekte, benzer yönde hükümlere Yükseköğretim Kurumlarında
Yabancı Dil Öğretimi Ve Yabancı Dille Öğretim Yapılmasında Uyulacak Esaslara İlişkin
Yönetmeliğin 8. maddesinde de yer verilmekte ve aynı Yönetmelik hükmünde hazırlık sınıfında geçirilen sürenin öğrencinin önlisans, lisans veya lisansüstü öğrenim programında görmekle yükümlü olduğu derslere ilişkin kredi saatleri bakımından dikkate alınmayacağı açıkça vurgulanmaktadır. Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğinin, 7’nci maddesinde, tezli yüksek lisans programının süresinin bilimsel hazırlıkta geçen süre hariç, kayıt olduğu programa ilişkin derslerin verildiği dönemden başlamak üzere, her dönem için kayıt yaptırıp yaptırmadığına bakılmaksızın dört yarıyıl olduğu, programın ise en çok altı yarıyılda tamamlanacağı hüküm altına alınmakta, Karadeniz Teknik Üniversitesi Lisansüstü EğitimÖğretim Yönetmeliğinin 6’ncı maddesinde ise, İngilizce hazırlık eğitiminde geçirilen sürenin, lisansüstü eğitim-öğretim süresinden sayılmayacağı açıkça düzenlenmektedir.
14. Somut olayda, başvuranın transkriptinin incelenmesi sonucunda, başvuranın yüksek lisans programına kaydını 11/7/2016 tarihinde yaptırdığı, hazırlık eğitimini tamamlamasının ardından kayıt olduğu programa ilişkin dersleri 2017-2018 Bahar yarıyılı itibariyle almaya başladığı görülmektedir. İlgili idarece de ileri sürüldüğü üzere, her ne kadar Lisansüstü Eğitim ve Öğretim
Yönetmeliğinde yabancı dil hazırlık eğitimine ilişkin bir ibare yer almamakta, sadece bilimsel hazırlık süresinin yüksek lisans süresi dışında değerlendirileceği hüküm altına alınmakta ise de, Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğinin, 7’nci maddesinde de, tezli yüksek lisans programının süresinin bilimsel hazırlıkta geçen süre hariç, kayıt olduğu programa ilişkin derslerin verildiği dönemden başlamak üzere, dört yarıyıl olduğu, programın ise en çok altı yarıyılda tamamlanacağı hüküm altına alınmaktadır. Yani, söz konusu Yönetmelik hükmünde yüksek lisans eğitimi süresinin başlangıç tarihinin kayıtlı olunan programlara ilişkin derslerin verilmeye başladığı dönemden itibaren başlayacağı açıkça öngörülmektedir. Bu kapsamda, anılan
Yönetmelik hükmü uyarınca, başvuranın 2017-2018 bahar yarıyılı itibariyle kayıtlı olduğu programa ilişkin dersleri almaya başladığı ve dolayısıyla başvuranın azami eğitim süresini henüz tamamlamadığının kabulü gerekmektedir.
15. Öte yandan, gerek 2547 sayılın 44/c maddesinde ve gerekse de, Yükseköğretim Kurumlarında
Yabancı Dil Öğretimi Ve Yabancı Dille Öğretim Yapılmasında Uyulacak Esaslara İlişkin
Yönetmelikte hazırlık sınıfını iki yıl içinde başarı ile tamamlanması gerektiği hüküm altına alınmaktadır. Bu doğrultuda, başvuranın 2016-2017 güz döneminde yabancı dil hazırlık eğitimine başladığı, 2017-2018 Bahar yarılı yılı itibariyle ise alan derslerine başladığı dikkate alındığında, söz konusu yabancı dil hazırlık eğitimin başvuran tarafından tartışmaya yer olmayacak şekilde iki yıl içinde tamamladığı anlaşılmaktadır. Yine, Yükseköğretim Kurumlarında Yabancı Dil Öğretimi
Ve Yabancı Dille Öğretim Yapılmasında Uyulacak Esaslara İlişkin Yönetmeliğin 8. maddesinde hazırlık sınıfında geçirilen sürenin öğrencinin önlisans, lisans veya lisansüstü öğrenim programında görmekle yükümlü olduğu derslere ilişkin kredi saatleri bakımından dikkate alınmayacağı açıkça hükme bağlanmaktadır. Bu itibarla, anılan Yönetmelik hükmünde, başvuranın hazırlık eğitim sürecinde almış olduğu kredi saatlerinin lisansüstü eğitim programında alınmakla yükümlü olunan derslere ilişkin kredi saatleri kapsamında değerlendirilmeyeceği açıkça öngörülmüşken, ilgili idarenin başvuranın yüksek lisans eğitiminin 11.7.2016 tarihinde başladığı ve hazırlık eğitiminin yüksek lisans eğitim süresine dahil olduğu açıklamasının hukuki dayanaktan yoksun olduğunu belirtmek gerekmektedir. Nitekim, Karadeniz Teknik Üniversitesi Lisansüstü
Eğitim-Öğretim Yönetmeliğinin 6’ncı maddesinde de, İngilizce hazırlık eğitiminde geçirilen sürenin, lisansüstü eğitim-öğretim süresinden sayılmayacağı açıkça hükme bağlanmakta ve söz konusu Yönetmelik hükmünün ve ilgili açıklamaların başvuran tarafından ön değerlendirme sonucuna itiraz sürecinde e-posta eki olarak ilgili Anabilim Dalı Başkanına sunulduğu görülmektedir.
16. Başvuranın ilgili Üniversiteye sunmuş olduğu transkriptinde kayıtlanma şekli: 7143 sayılı
Kanun ibaresinin yer aldığı, başvuran tarafından ön değerlendirme sonucuna itiraz dilekçesinde kendisinin Af Kanunu Kapsamında olmadığı ifade edildiği, ancak söz konusu iddiayı bertaraf etmek adına ilgili Üniversite ile iletişime geçilerek başvuranın Af Kanunu kapsamında bulunup bulunmadığının tespiti yapılabilecek iken, itiraza rağmen ilgili Üniversitece söz konusu
Transkriptteki ibareye itibar edildiği anlaşılmaktadır. Hali hazırda ise, başvuran tarafından
Kurumumuza ibraz edilen 27/02/2020 tarihli transkriptinde, başvuranın Af Kanunundan yararlandığı şeklindeki ibarenin Kayıtlanma şekli: Enstitüye yerleştirilen (Yurtiçi kontenjan)
olarak düzeltildiği görülmekte, ayrıca başvuranın Af Kanununu kapsamında eğitim gören bir öğrenci olmadığı Trabzon Üniversitesi tarafından da doğrulanmaktadır.
17. Benzer konuda yaşanan tereddüt nedeniyle Yükseköğretim Kurulu Başkanlığına yapılan görüş talebi de 13.12.2017 tarihli Yükseköğretim Yürütme Kurulu toplantısında incelenmiş; “Yükseköğretim Kurumlarında Yabancı Dil Öğretimi ve Yabancı Dille Öğretim Yapılmasında
Uyulacak Esaslara İlişkin Yönetmelik hükümleri uyarınca yükseköğretim kuramlarında önlisans, lisans veya lisansüstü programlarda senato kararı ve Yükseköğretim Kurulunun onayı alınarak kısmen veya tamamen yabancı dilde eğitim verilebileceği ve bu programlarda zorunlu hazırlık sınıfı açılabileceği, hazırlık sınıfını iki yıl içinde haşarı ile tamamlayamayan öğrencilerin programdan ilişiğinin kesileceği hususunun karar altına alındığı ve 2547 sayılı Yükseköğretim
Kanununun 44/c maddesinde ön lisans ve lisans programları için bir yıl süreli yabancı dil hazırlık sınıfı hariç olmak üzere azami öğrenim sürelerinin belirlendiği göz önüne alınarak yabancı dilde eğitim verilen lisansüstü programlara kabul edilen öğrencilerin yabancı dil hazırlık sınıfında geçen en fazla iki yıllık sürelerinin Lisansüstü Eğitim ve Öğretim
Yönetmeliğinde belirlenen azami sürelerin dışında değerlendirilmesi uygun görülmüştür.”
Şeklinde karara varılmış, anılan Başkanlıkça Kurumumuza da Lisansüstü Eğitim-Öğretim programlarında kayıtlı öğrencilerin öğretim dili yabancı dil olan hazırlık programlarında geçirecekleri sürenin ilgili ilgili azami sürelere dahil edilemeyeceği yönünde görüş bildirilmiştir.
18. Kurumumuzca yapılan inceleme ve araştırma neticesinde, yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri kapsamında yapılan açıklamalar ile Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının Kurumumuz değerlendirmesini doğrular nitelikteki görüşü birlikte göz önünde bulundurularak, başvuranın başvurusunun yüksek lisans eğitimi azami süresini aştığı gerekçesiyle yapılan ön değerlendirme sonucu reddedilmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete uyarlık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
19. Bunun yanında, benzer durumda yaşanabilecek tereddütleri bertaraf etmeyi ve yaşanabilecek mağduriyetleri önlemeyi teminen Yükseköğretim Kurum Başkanlığınca Lisansüstü Eğitim ve
Öğretim Yönetmeliğinde gerekli düzenlemenin yapılması gerektiği kanaatine ulaşılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
20. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikayet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun hareket ettiği ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye de uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
21. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Gaziantep İdare
Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan nedenlerle BAŞVURUNUN KABULÜNE,
Başvuranın başvurusunun reddi kararının ivedilikle geri alınarak ön değerlendirme listesinin yeniden düzenlenmesi ve başvuranın bilim sınavına kabul edilmesin hususunda KİLİS 7 ARALIK
ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE TAVSİYEDE BULUNULMASI ve başkaca mağduriyetlere sebep verilmemesi açısından Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğinde gerekli düzenlemenin yapılması hususunda YÜKSEKÖĞRETİM KURULU BAŞKANLIĞINA
TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası
uyarınca, KİLİS 7 ARALIK ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNCE ve
YÜKSEKÖĞRETİM KURULU BAŞKANLIĞINCA bu karar üzerine tesis edilecek işlemlerin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın başvurana ve gereği için KİLİS 7 ARALIK ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE ve
YÜKSEKÖĞRETİM KURULU BAŞKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi