TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 15329-15329 |sayi|18745356-101.07.05-E.18745356-101.07.05-E.
BAŞVURU NO : 2017/9715 2017/ 9715
KARAR TARİHİ : 06/12/2017 |tarih|
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi
Rektörlüğü
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın ilişiğinin kesilmesi işlemine itirazı hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 26/07/2017 26.7.2017
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, Öğretim Üyesi Yetiştirme Programına (ÖYP) İlişkin Usul ve Esaslar çerçevesinde 03/ 03/ 2015 tarihinde Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesinde ÖYP Araştırma
Görevlisi olarak atandığını, ÖYP Usul ve Esaslar ’ın 7 inci maddesinin dördüncü fıkrası kapsamında yabancı dil puanının 65 puan şartını taşıdığını atanmasından iki yıl geçmesine rağmen belgelendirememesi sebebiyle Üniversite ile ilişiğinin kesildiğini ifade etmektedir .
2. Bu işlem hakkında Ankara 14 üncü İdare Mahkemesinde açmış olduğu davanın Mahkemenin 11/ 05/ 2017 tarihli ve , K sayılı kararıyla süre aşımı nedeniyle reddedildiğini ifade eden başvuran, Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Başkanlığı tarafından üniversitelere gönderilen
“ 674 sayılı KHK ile ÖYP Kapsamında 33 üncü Maddenin (A) Fıkrası Uyarınca Atanmış Olan
Araştırma Görevlilerinin Statülerinin 50/D Maddesinde Belirtilen Statüye Dönüştürülmesine İlişkin
Genelge”nin 3 üncü maddesinde ÖYP Usul ve Esasları uyarınca yabancı dil barajını geçemeyenlerle ilgili yapılacak işlemlerin üniversitelerce değerlendirilmesine karar verilmesine ve YÖKDİL sınavından 65 puan almış olmasına karşın, bu düzenlemenin kendi lehine olacak şekilde değerlendirilmeyerek ilişiğinin kesildiğini belirtmektedir .
1 / 63. Başvuran, ilişiğinin kesildiği kadroya geri dönmesini, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere
uğradığı maddi ve manevi zararı ile kazanç kaybının iade edilmesini, ilişiğinin kesildiği tarihten itibaren ödenmeyen maaşlarının ödenmesini Kurumumuzdan talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
4. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının 30/ 10/ 2017 tarihli ve E sayılı yazısında; 4.1. Başvuran hakkında Öğretim Üyesi Yetiştirme Programına İlişkin Usul ve Esaslar ’ın 7 nci maddesinin dördüncü fıkrası ile 6 ncı maddesinin dördüncü fıkrası hükümleri uyarınca işlem yapıldığının anlaşıldığı, 4.2. YÖK Başkanlığının 29/ 09/ 2016 tarihli ve sayılı yazısının 3 üncü maddesinde ÖYP Usul ve
Esasları uyarınca yabancı dil barajını geçemeyenlerle ilgili olarak işlemlerin üniversitelerce değerlendirilmesi gerektiğinin belirtildiği, konu hakkındaki değerlendirme yetkisinin Üniversite
Rektörlüklerinde bulunduğu, açıklamalarına yer verilmiştir .
5. Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Rektörlüğünün 12/ 10/ 2017 tarihli ve sayılı yazısında; 5.1. Başvuru konusuna ilişkin hükümlere “Öğretim Üyesi Yetiştirme Programına İlişkin Usul ve
Esaslar” ile “ 674 sayılı KHK ile ÖYP Kapsamında 33 üncü maddenin (A) Fırkası Uyarınca Atanmış
Olan Araştırma Görevlilerinin Statülerinin 50/D Maddesinde Belirtilen Statüye Dönüştürülmesine
İlişkin Üniversitelere Gönderilen İkinci Genelge”de yer verildiği, 5.2. “ 674 sayılı KHK ile ÖYP Kapsamında 33 üncü maddenin (A) Fırkası Uyarınca Atanmış Olan
Araştırma Görevlilerinin Statülerinin 50/D Maddesinde Belirtilen Statüye Dönüştürülmesine İlişkin
Üniversitelere Gönderilen İkinci Genelge”de yabancı dil barajını geçemeyenlerle ilgili yapılacak işlemlerin Üniversitelerce değerlendirilmesinin hüküm altına alındığı, başvuranın dil belgesinin 62,5 puan olması ve görevine başladığı 03/ 03/ 2015 tarihinden ilişiğinin kesildiği 02/ 03/ 2017 tarihi mesai bitimine kadar herhangi bir yabancı dil belgesi sunmamış olması nedeniyle ilişiğinin kesildiği, 5.3. Başvuranın ilişiğinin kesilmesinden sonraki 05/ 03/ 2017 tarihinde YÖKDİL sınavına girdiği, sonuç açıklama tarihi olan 24/ 03/ 2017 tarihinde 65 puan aldığı, ilişiğinin kesildiği tarihten sonra girmiş olduğu bir sınav dolayısıyla herhangi bir işlem yapılamayacağının açık olduğu, 5.4. Başvuranın taleplerinin yerine getirilmesinin ÖYP Usul ve Esasları’na aykırı olacağı için uygun görülmediği, 5.5. Başvuranın ilişiğinin ÖYP Usul ve Esasları uyarınca kesilmesine rağmen, İçişleri Bakanlığı
OHAL Koordinasyon Bürosuna ve BİMER’e terör örgütü ile bağlantısı bulunduğundan bahisle ilişiğinin kesildiğini iddia ederek başvurularda bulunduğu, 5.6. Ankara 14 üncü İdare Mahkemesinde açmış olduğu davanın Mahkemenin 11/ 05/ 2017 tarihli ve
E K sayılı kararıyla süre aşımı nedeniyle reddedildiği, açıklamalarına yer verilmiştir .
2 / 6III. İLGİLİ MEVZUAT
6. 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük
Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .”, 7. 14/ 6/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “ Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”, 8. 06/ 11/ 1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun “Araştırma görevlileri, uzman, çevirici ve eğitim-öğretim planlamacıları” başlıklı 33 üncü maddesinin (a) fıkrasının birinci bendinde; “Araştırma görevlileri, yükseköğretim kurumlarında yapılan araştırma, inceleme ve deneylerde yardımcı olan ve yetkili organlarca verilen ilgili diğer görevleri yapan öğretim yardımcılarıdır . Bunlar ilgili anabilim veya anasanat dalı başkanlarının önerisi, Bölüm Başkanı, Dekan, enstitü, yüksekokul veya konservatuvar müdürünün olumlu görüşü üzerine rektörün onayı ile araştırma görevlisi kadrolarına en çok üç yıl süre ile atanırlar; atanma süresi sonunda görevleri kendiliğinden sona erer .(Ek cümle : 21/ 4/ 2005 – 5335/ 10 md.)Bunlar aynı usulle yeniden atanabilirler .”, “Lisans üstü eğitim” başlıklı 50 nci maddesinin (d) fıkrasında; “Lisans üstü öğretim yapan öğrenciler, kendilerine tahsis edilebilecek burslardan yararlanabilecekleri gibi, her defasında bir yıl için olmak üzere öğretim yardımcılığı kadrolarından birine de atanabilirler .”, Bakanlar Kurulunun 15/ 08/ 2017 tarihli toplantısında kararlaştırılan 674 sayılı Kanun
Hükmünde Kararname’nin 49 uncu maddesiyle eklenen Ek 30 uncu maddesinde; “Öğretim
Üyesi Yetiştirme Programı kapsamında 33 üncü maddenin (a) fıkrası uyarınca araştırma görevlisi kadrosuna atanmış olup, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte araştırma görevlisi kadrosunda bulunanların statüleri herhangi bir işleme gerek kalmaksızın 50 nci maddenin birinci fıkrasının (d)
bendinde belirtilen statüye dönüştürülmüş sayılır ve bunlar hakkında söz konusu (d) bendi hükümleri uygulanır . Bu şekilde statüleri değiştirilen araştırma görevlilerinden 33 üncü maddenin (a) fıkrasına göre yeniden ataması yapılmayanların mecburi hizmet yükümlülükleri kaldırılır . 35 inci madde uyarınca başka bir üniversitede ve yurtdışında eğitimde bulunanlar, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üniversitelerinin talebi üzerine onbeş gün içinde kendi üniversitelerine dönmek zorundadırlar . Bu süre içerisinde dönmeyenlerin atamaları iptal edilir .”, 9. Öğretim Üyesi Yetiştirme Programına İlişkin Usul ve Esaslar ’ın “Başvuru, değerlendirme ve atama” başlıklı 6 ncı maddesinin dördüncü fıkrasında; “Adayların ilan edilen kadrolara atamaları, yerleştirildikleri yükseköğretim kurumları tarafından 2547 sayılı Kanunun 33 üncü maddesi uyarınca yapılır . Atamaları sırasında beyanlarının doğruluğunun kontrolü ilgili yükseköğretim kurumunca yapılır . Atamalar; yabancı dil puanı 50’nin altında olanlar için en çok bir yıl, yabancı dil puanı 50- 65 ( 65 hariç) puan arasında olanlar için ise en çok iki yıl süreyle yapılır .”, “Yurtiçinde yabancı dil eğitimi” başlıklı 7 nci maddesinin dördüncü fıkrasında; “Yurtiçindeki yabancı dil eğitimini tamamlayan ÖYP araştırma görevlileri, başkaca bir işleme gerek kalmaksızın
3 / 6kadrolarının bulunduğu yükseköğretim kurumlarına dönerler ve kurumlarını bilgilendirirler . Ancak
ÖYP araştırma görevlisi olarak atandığı tarihten itibaren; yabancı dil puanı 50’nin altında olan araştırma görevlilerinin bir yılın sonunda, yabancı dil puanı 65’in altında olan araştırma görevlilerinin ise iki yılın sonunda kadroları ile ilişikleri kesilir .”, 10. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının 29/ 06/ 2016 tarihli ve 3706 sayılı yazısıyla Üniversite
Rektörlüklerine gönderilen “674 sayılı KHK ile ÖYP Kapsamında 33 üncü maddenin (A)
Fırkası Uyarınca Atanmış Olan Araştırma Görevlilerinin Statülerinin 50/D Maddesinde
Belirtilen Statüye Dönüştürülmesine İlişkin Üniversitelere Gönderilen İkinci Genelge”nin 3 üncü maddesinde; “ÖYP Usul ve Esaslar uyarınca yabancı dil barajını geçemeyenlerle ilgili yapılacak işlemlerin üniversitenizce değerlendirilmesi” , düzenlemelerine yer verilmiştir .
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
11. Başvuranın ilişiğinin kesildiği kadroya geri dönmesi, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere uğradığı maddi ve manevi zararı ile kazanç kaybının iade edilmesi, ilişiğinin kesildiği tarihten itibaren ödenmeyen maaşlarının ödenmesi taleplerinin yerinde olmadığı, İdarenin başvuru konusu işleme ilişkin işlemlerinin hukuk ve hakkaniyete aykırı olmadığı sonuç ve kanaatine varılarak başvurunun reddi yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 12. Başvuran, ÖYP Usul ve Esaslar hükümleri kapsamında atanmasından iki yıl geçmesine rağmen yabancı dil şartını karşıladığını belgelendirememesi sebebiyle Üniversite ile ilişiğinin kesildiğini, YÖK Başkanlığı Genelgesinde ÖYP Usul ve Esasları uyarınca yabancı dil barajını geçemeyenlerle ilgili yapılacak işlemlerin üniversitelerce değerlendirilmesi gerektiğinin belirtilmiş olmasına ve
YÖKDİL sınavından 65 puan almış olmasına karşın, bu düzenlemenin kendi lehine olacak şekilde değerlendirilmeyerek ilişiğinin kesildiğini belirtmekte olup, Kurumumuzdan ilişiğinin kesildiği kadroya geri dönmesini, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere uğradığı maddi ve manevi zararı ile kazanç kaybının iade edilmesini, ilişiğinin kesildiği tarihten itibaren ödenmeyen maaşlarının ödenmesini talep etmektedir .
13. Kurumumuza gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden başvuranın Ankara Yıldırım
Beyazıt Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Hemşirelik Bölümünde 03/ 03/ 2015 tarihinde ÖYP
Araştırma Görevlisi olarak göreve başladığı, ilişiğinin ise 02/ 03/ 2017 tarihi mesai bitimi itibarıyla kesildiği, başvuranın atandığı döneme ilişkin dil puanın ise 62,5 olduğu belirlenmiştir .
14. ÖYP Usul ve Esasları’nda, atamaların yabancı dil puanı 50- 65 ( 65 hariç) puan arasında olanlar için en çok iki yıl süreyle yapılacağı ile yabancı dil puanı 65’in altında olan araştırma görevlilerinin iki yılın sonunda kadroları ile ilişiklerinin kesileceğinin hüküm altına alındığı görülmektedir .
Dolayısıyla, yabancı dil puanı 65’in altında olan başvuran için yabancı dil puanı şartını yerine getirmesi için öngörülen sürenin azami iki yıl olduğu, bu sürenin 03/ 03/ 2017 tarihinde sona ermiş olması gerektiği açıktır . Başvuran, YÖKDİL sınavından almış olduğu 65 puanın İdare tarafından
4 / 6kabul edilmediğini iddia etmekte ise de, başvuranın YÖKDİL puanını iki yıllık azami sürenin sona
erdiği 03/ 03/ 2017 tarihinden sonraki 24/ 03/ 2017 tarihinde almış olduğu, bu itibarla, İdarenin başvuranının puanını kabul etmemeye ilişkin işleminin hukuka aykırı olmadığı tespit edilmiştir .
15. “ 674 sayılı KHK ile ÖYP Kapsamında 33 üncü Maddenin (A) Fıkrası Uyarınca Atanmış Olan
Araştırma Görevlilerinin Statülerinin 50/D Maddesinde Belirtilen Statüye Dönüştürülmesine İlişkin
Genelge”de de, ÖYP Usul ve Esaslar uyarınca yabancı dil barajını geçemeyenlerle ilgili yapılacak işlemlerin üniversite tarafından değerlendirilmesinin hüküm altına alındığı, diğer bir anlatımla bu konuda üniversitelere takdir yetkisi tanındığı tespit edilmiştir .
16. İdarenin işlem tesis ederken hukuka bağlı olması ve hukuk kuralları içinde hareket etmesi hukuk devletinin bir diğer ilkesidir . Bu kapsamda, idari işlemin belli bir sebebe dayanması gerektiği açık bir kuraldır . İdarenin takdir yetkisi, idarenin keyfi olarak hareket edebileceği anlamına gelmez .
İdareye yasalarla tanınan takdir yetkisi mutlak olmayıp, kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlıdır .
İdare takdir yetkisini kullanırken kendisine verilen yetkinin amacı doğrultusunda hareket etmeli, nesnellik ve tarafsızlık içinde davranmalı, orantılılık ilkesine uymalı, kanunlar özel koşullar öngörmüşse bunlara uymalı, bu yetkiyi kamu yararı için ve gerekçeli olarak kullanmalıdır .
17. Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi’nin 11/ 05/ 1980 tarihinde kabul edilen İdari Takdir Yetkisinin
Kullanılmasına İlişkin R( 80) 2 Sayılı Tavsiye Kararına Ek Takdir Yetkisinin Kullanılmasında
Uygulanacak Temel İlkeler bölümünde, “Takdir yetkisini kullanan bir idari makam; ( 1) Yetkinin veriliş amacından başka amaç güdemez . ( 2) Yalnızca olaya ilişkin öğeleri hesaba katarak nesnelliğe ve tarafsızlığa uyar . ( 3) Hakkaniyete uymayan ayırımcılığı önleyerek yasa önünde eşitlik ilkesini gözetir . ( 4) İşlemin amacıyla, kişilerin hakları, özgürlükleri veya menfaatleri üzerindeki olumsuz etkileri arasında uygun bir denge sağlar .” ifadelerine yer verilmiştir .
18. Kurumumuza sunulan bilgi ve belgelerin incelenmesinden, Hemşirelik Bölüm Başkanlığının başvurana tebliğ ettiği 27/ 12/ 2016 tarihli ve sayılı yazısında, belirli dersleri alabilmesi için yabancı dil sınavından 65 ve üstü puan aldığını gösteren belgeyi teslim etmesi gerektiğinin başvurana bildirildiği görülmektedir . Yine, Sağlık Bilimleri Fakültesinin başvurana tebliğ ettiği 09/ 02/ 2017 tarihli ve saylı yazısında ÖYP Usul ve Esasların 7 nci maddesinin dördüncü fıkrası kapsamında 65 ve üzeri bir yabancı dil puanı aldığına ilişkin belgeyi teslim etmediğinin anlaşıldığının ve bu belgeyi yedi gün içerisinde Dekanlığa teslim etmesi gerektiğinin, aksi halde ilişiğinin kesileceğinin bildirildiği görülmektedir . Bu itibarla, İdarenin başvurana yabancı dil şartını karşıladığına ilişkin gerekli hatırlatmalarda bulunduğu, ÖYP Usul ve Esasları ile 674 sayılı KHK ile
ÖYP Kapsamında 33 üncü Maddenin (A) Fıkrası Uyarınca Atanmış Olan Araştırma Görevlilerinin
Statülerinin 50/D Maddesinde Belirtilen Statüye Dönüştürülmesine İlişkin Genelge’de kendisine tanınmış olan takdir yetkisini hukuka ve hakkaniyete uygun olarak kullandığı belirlenmiştir .
19. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; İdare tarafından başvuru konusu olaya ilişkin yapılan iş ve işlemlerin hukuka aykırı olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 20. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin “karara
5 / 6karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu
ilkelere uygun davranması önerilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
21. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın başvurana ve ANKARA YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi