Yabancı dil tazminatı talebinde B-2 sertifikasının geçerliliği ve Türk Akreditasyon Kurumu’nun kriterleriyle uyumu değerlendirmesi (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2021/12008-S.21.19296

BAŞVURU NO : 2021/6701

KARAR TARİHİ : 17/08/2021

RET KARARI

TÜRK AKREDİTASYON KURUMU GENEL SEKRETERLİĞİ

BAŞVURUYA KONU İDARE :

BAŞVURUNUN KONUSU : Yabancı dil ücreti ödenmesi talebi hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 25/03/2021

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1) Başvuran, Kurumumuza yaptığı başvurusunda, özetle; Türk Akreditasyon Kurumunda

(TÜRKAK) Akreditasyon Uzmanı olarak görev yaptığını, söz konusu uzman ücretini oluşturan unsurlardan birisinin yabancı dil olduğunu, KPDS (YDS) sınavı yanında Yönetim Kurulunca kabul edilmiş diğer yabancı dil seviye tespit imtihanlarının da Yönetim Kurulunca değerlendirilerek ücret hesaplanmasında dikkate alınması gerektiğini, sertifika kodlu İngilizce dili B-2 seviyesi

Avrupa Ortak Dil Çerçeve Seviye Sertifikasının Yönetim Kurulu Kararı ile geçerli dil belgesi olarak kabul edilirken söz konusu dil belgesinin ücret hesaplanmasında dikkate alınmamasının hukuka aykırı oluğunu belirterek, Yönetim Kurulu tarafından belirlenecek faktör derecesine göre sertifika tarihinden itibaren hesaplanacak yabancı dil ücretinin kanuni faizi ile birlikte tarafına ödenmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2) Dışişleri Bakanlığı Türk Akreditasyon Kurumu’nun 15/04/2021 tarihli ve sayılı yazısı ve

eklerinde, özetle;

2.1) Başvuranın Amerikan Kültür Derneği Dil Okulundan aldığı Başarı Sertifikasını “Certificate of

Achievement” 10.09.2012 tarihinde Kuruma sunduğu ve burada seviyesinin B-2 seviyesi olduğu, daha sonra 24.05.2013 tarihinde C-1 sertifikasını, 28.04.2014’te de C-2 sertifikasını sunduğu, aynı şekilde o dönemde Kurum personelinden bazıları da aynı kuruluştan aldığı benzer belgeyi Kuruma ibraz ettiği, söz konusu belgelerin katılım belgesi olduğu, sınav sonucunu gösteren bir belge olmadığı, zira bahsedilen Yönetmelik maddesinde, “seviye tespit sınavlarından” alınan belgelerin kastedildiği, ibraz

edilen belgenin bu nitelikte olmadığı, bir katılım sertifikası olduğu, bu nedenle konunun araştırılması ve ÖSYM den teyit edilmesi maksadıyla, o dönemde aynı belgeyi getiren hiçbir personele dil tazminatı ödenmediği,

2.2) 2016 yılına gelindiğinde, Kurumda çalışan eski personelin dil tazminatı konusunda tabi olduğu statü

ve özellikle ÖSYM’nin eşdeğerliklerinden Avrupa Ortak Dil Çerçeve Seviyelerinin eş değerliği konusundaki araştırmalar sonunda, söz konusu belgeleri veren özel ve kamu kesiminden birçok kuruluş olduğu, bunların niteliklerinin farklı olduğu, bazılarının sadece katılım belgesi bazılarının sınav sonuç belgesi düzenlediği, bu nedenle Kurum tarafından hangilerinin kabul edileceği konusunda yeniden değerlendirme yapıldığı, sonuçta, Kurum tarafından “…hem kamu kurumu niteliğinde olan hem de eğitim sistem ve modelleri Avrupa Birliği Avrupa Dil Portföyü Doğrulama

Komitesi tarafından akredite ve tescil edilen Ankara Üniversitesi Türkçe ve Yabancı Dil Uygulama ve

Araştırma Merkezi (TÖMER)in, Avrupa Ortak Dil Çerçeve Seviye Sertifika ve/veya Diplomalarının, yukarıda anılan Yönetmelik kapsamında bulunan personelin yabancı dil yeterliliğinin tespiti bakımından geçerli belge olarak kabul edilmesinin uygun bulunduğu, bunun üzerine Ankara

Üniversitesi TÖMER’de sınava girmiş, “Diploma” almış ve Kuruma ibraz etmiş personele Yönetim

Kurulu kararı doğrultusunda dil tazminatı ödemesi yapıldığı,

2.3) Başvurucunun bahsettiği 2012/725 sayılı Yönetim Kurulu kararının uzmanlığa atama ile ilgili olduğu,

dil tazminatının hesaplamasına ilişkin bir karar olmadığı, Yönetim Kurulunun bu kararı ile belirlenen dil barajının, sadece önceki uzman yardımcılarının uzmanlığa atanması ile ilgili olduğu, dayanağı, içeriği ve uygulanma biçiminin tamamen farklı olduğu, nitekim bu şartı sağlayan uzman yardımcılarının bir süre sonra Akreditasyon Uzmanlığına atandığı, bu kararlarda ÖSYM’nin yabancı dil eşdeğerliğinden hiç söz edilmediği, ÖSYM’nin eşdeğerlik tablosu esas alınarak Akreditasyon

Uzmanı olarak atandığının belirtilmediği,

2.4) TÜRKAK Yönetim Kurulunun 22.02.2017 tarih ve sayılı kararı ile “1. Yönetim Kurulu

karar tarihinden itibaren, 04.01.2013 tarih ve 28518 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan “Yabancı Dil

Bilgisi Seviye Belirleme Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik” hükümlerinin faktör belirlenmesi amacıyla Türk Akreditasyon Kurumu Personeli için de uygulanmasının, 2. Daha önceki Yönetim

Kurulu kararlarına atıf yapılan eşdeğerlikler esas alınarak karar tarihinden önce Kuruma ibraz edilen belgelerle ilgili olarak bu belgelerin, karar tarihinden itibaren bir yıl daha geçerli kabul edilmesine, ancak verilen bir yıl süreden sonra sadece birinci maddede belirtilen Yönetmelik hükümlerinin uygulanmasına” karar verildiği, yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, dil tazminatının ödenmesi konusunda değişik dönemlerde farklı mevzuat hükümleri, kararlar ve belgelere göre ödemeler yapıldığı, ancak Kurum personelinden hiçbirine farklı uygulama yapılmadığı, aynı zamanda aynı şartlarda olan aynı belgeleri ibraz edenlere hep aynı uygulama yapıldığı, İfade edilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3) 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine

başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi

Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”

/

4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci

maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”

5) 703 sayılı KHK’nın “Geçici maddelerin yürürlüğü” başlıklı geçici 7 inci maddesinde “Bu Kanun

Hükmünde Kararname ile yürürlükten kaldırılan kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde yer alan geçici maddeler uygulamalarının tamamlanacağının belirtildiği tarihe kadar veya hükmünü icra edene kadar yürürlükte kabul edilir.”

6) 4457 sayılı Türk Akreditasyon Kurumuna İlişkin Çeşitli Hükümler Hakkında Kanunun mülga

geçici 4 üncü maddesinde; “15/01/2012 tarihinde Kurum kadrolarında görev yapan personel hakkında, anılan tarihten önce yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerinin 375 sayılı Kanun Hükmünde

Kararnamenin geçici 10 uncu maddesi hükümleri de dikkate alınmak suretiyle uygulanmasına devam olunur.”

7) Mülga Türk Akreditasyon Kurumu Personel Yönetmeliğinin;

7.1) “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde, “Bu Yönetmeliğin amacı, 4457 sayılı Kanunun ilgili maddelerine

uygun olarak Türk Akreditasyon Kurumunda çalışan personelin hizmet şartlarım, niteliklerini, atanma ve yükselmelerini, ödev, hak, yüküm ve sorumluluklarını, disiplin ve çalışma şartlarını, taltif ve tecziyelerini, mali ve sosyal haklan ile diğer özlük işlerini düzenlemektir.”

7.2) “Özel Şartlar” başlıklı 9 uncu maddenin birinci fıkrasının “Teknik Uzman” başlıklı

(j) bendinde, “İngilizce, Almanca veya Fransızca dillerinden en az biri için KPDS’den en az 70 puan almak veya Yönetim Kurulu tarafından kabul görmüş diğer yabancı dil seviye tespit imtihanlarından, Yönetim Kurulunca belirlenen barajı aşmak”

7.3) “Aylık Brüt Ücretin Hesaplanması” başlıklı 22 inci maddesinde, “Personele ödenecek aylıklar,

ücretler ve bunlarda günün şartlarına göre yapılacak artışlar, Yönetim Kurulu tarafından tespit edilir.

Aylık brüt ücret, personelin niteliklerine karşılık gelen, İş Değerlemesi Cetvelindeki (Ek: l) faktörler esas alınarak yapılan puanlama sonucu bulunan toplam puanın, Yönetim Kurulunca tespit edilen ve

Kadro Katsayıları Cetvelindeki görev unvanına karşılık gelen kadro katsayısı ile çarpılması suretiyle hesaplanır. (…)”

7.4) Eki İş Değerlemesi Cetvelinin “Yabancı Dil” başlıklı 4 üncü maddesinde, “Bu faktör, işlerin uygun

nitelikte yapılabilmesi için gerekli yabancı dil bilgi seviyesini belirler. (…) Her kademedeki personel için yabancı dil değerlendirmelerinde okuma, yazma, konuşma, anlama, uluslararası ilişkiler kurabilme ve izleyebilme seviyeleri, KPDS 90-100 puan arası A seviyesi KPDS 80-89 puan arası B seviyesi

KPDS 70-79 puan arası C seviyesi şeklinde tanımlanmıştır. (Değişik 27.05.2005-25827 RG) “Yönetim

Kurulu tarafından kabul görmüş diğer yabancı dil seviye tespit sınavlarından alınacak puanların tekabül ettikleri seviyeler ile İngilizce, Almanca ve Fransızcanın resmi dil olarak konuşulduğu ülkelerde; Yurt dışında lisans seviyesi yüksek öğrenim görenler, Lisans seviyesi yüksek öğrenimini yurt içinde tamamlayıp, yurt dışında yabancı dil hazırlık eğitiminden sonra üniversite, yüksek okul ve/veya akademilerde mesleki veya teknik eğitim görenler ile, yüksek lisans veya doktora yapanların

görmüş oldukları eğitimin niteliği ve süresi, Yönetim Kurulunca değerlendirilerek tekabül ettikleri yabancı dil seviyelerinin faktör dereceleri belirlenir. (…)”

Hükümleri yer almaktadır.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

8) Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte

değerlendirilerek hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

9) Başvuran, Türk Akreditasyon Kurumunda (TÜRKAK) Akreditasyon Uzmanı olarak görev yaptığını,

uzman ücretini oluşturan unsurlardan birisinin yabancı dil olduğunu, KPDS (YDS) sınavı yanında

Yönetim Kurulunca kabul edilmiş diğer yabancı dil seviye tespit imtihanlarının da Yönetim Kurulunca değerlendirilerek ücret hesaplanmasında dikkate alınması gerektiğini, sertifika kodlu İngilizce dili B-2 seviyesi Avrupa Ortak Dil Çerçeve Seviye Sertifikasının Yönetim Kurulu Kararı ile geçerli dil belgesi olarak kabul edilirken söz konusu dil belgesinin ücret hesaplanmasında dikkate alınmamasının hukuka aykırı oluğunu belirterek, Yönetim Kurulu tarafından belirlenecek faktör derecesine göre sertifika tarihinden itibaren hesaplanacak yabancı dil ücretinin kanuni faizi ile birlikte tarafına ödenmesini talep etmektedir.

10) Başvuru konusu incelendiğinde, başvuranın Akreditasyon Uzmanı olarak görev yaptığı, mali ve sosyal

haklar bakımından Mülga Türk Akreditasyon Kurumu Personel Yönetmeliğindeki faktörler dikkate alınarak maaşının hesaplandığı, Amerikan Kültür Derneği Dil Okulundan aldığı Başarı Sertifikasını

“Certificate of Achievement” 10/09/2012 tarihinde Kuruma sunduğu, Yönetim Kurulu tarafından belirlenecek faktör derecesine göre sertifika tarihinden itibaren hesaplanacak yabancı dil ücretinin kanuni faizi ile birlikte tarafına ödenmesi talebinin reddedilmesi üzerine bakılan başvurunun yapıldığı anlaşılmaktadır.

11) Konuyla ilgili emsal nitelikteki Ankara 23. İdare Mahkemesi’nin 21.05.2019 tarihli ve 2018/1125

. Sayılı Kararında, “Bakılan uyuşmazlıkta, yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri ile

Türk Akreditasyon Kurumu Yönetim Kurulu’nun 22.02.2012 tarih ve sayılı kararı dikkate alındığında, davacı tarafından dil tazminatı ödenmesinde eşdeğerlikleri kabul edilen bir belgenin sunulmadığı görüldüğünden, davacının başvurusunun Kurum personelinden hiçbirine farklı uygulama yapılmadığından bahisle reddedilmesine hukuka aykırılık bulunmamaktadır.” denilmektedir.

12) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın Akreditasyon Uzmanı olarak görev

yaptığı, mali ve sosyal haklar bakımından mülga Türk Akreditasyon Kurumu Personel

Yönetmeliğindeki faktörler dikkate alınarak maaşının hesaplandığı, mülga Türk Akreditasyon Kurumu

Personel Yönetmeliğinin Eki İş Değerlemesi Cetvelinin “Yabancı Dil” başlıklı 4 üncü maddesinde

“Yönetim Kurulu tarafından kabul görmüş diğer yabancı dil seviye tespit sınavlarından alınacak puanların tekabül ettikleri seviyeler (…) Yönetim Kurulunca değerlendirilerek tekabül ettikleri yabancı dil seviyelerinin faktör dereceleri belirlenir.” düzenlemesine yer verildiği, bu kapsamda başvurana dil tazminatı ödenebilmesi için Yönetim Kurulunca eşdeğerlikleri kabul edilen bir belgenin

sunulması gerektiği, başvuranın Amerikan Kültür Derneği Dil Okulundan aldığı Başarı Sertifikasının katılım belgesi olduğu, sınav sonucunu gösteren bir belge olmadığı gerekçesiyle söz konusu belgenin

Yönetim Kurulunca dil tazminatı ödenmesinde eşdeğerlikleri kabul edilen belge olarak kabul edilmediği, Türk Akreditasyon Kurumu Yönetim Kurulu’nun 22/02/2012 tarih ve 2012/705 sayılı kararının ise başvuranın iddiasının aksine uzmanlığa atamak için yeterli dil puanının tespitine ilişkin bir karar olduğu, yukarda yer verilen mevzuat kapsamında dil tazminatının hesaplamasına ilişkin bir karar olmadığı anlaşıldığından, başvuranın geçmişe yönelik olarak tarafına yabancı dil ücreti ödenmesi talebinin reddedilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

13) 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu

Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde iyi yönetim ilkelerine yer verilmiş olup; idare tarafından, Kurumumuzca talep edilen bilgi ve belgeler süresi içinde gönderildiğinden ve Gönderme Kararımız üzerine hem başvurana hem de Kurumumuza kısa sürede cevap verdiğinden “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkesine uygun hareket edildiği; ancak, başvuranın talebini reddederken bu işlem karşısında hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uyulmadığı tespit edilmiş olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

14) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu kararın başvurana tebliğ tarihinden

itibaren, ilgili İdarelerin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Ankara İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre, başvurunun REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve TÜRK AKREDİTASYON KURUMUNA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi