|
ÖZET: Başvuran, Türk Hava Kurumu Üniversitesi’nde gerçekleştirilen yabancı dil yeterlik sınavında, tüm alanlardan geçerli not almasına rağmen yazım sınavında 20 puan alarak başarısız sayıldığını iddia etmektedir. İtirazı üzerine yapılan incelemede, İngilizce yeterliğinin dikkate alınmadığını ve yalnızca 30 puan alması durumunda başarılı sayılabileceği belirtilmiştir. Başvuran, sınavda başarılı sayılmasını talep etmiştir.
İdare, başvurunun ön inceleme şartlarını taşıdığını belirterek, gerekli bilgi ve belgeleri Kamu Denetçiliği Kurumu’na iletmiştir. İlgili açıklamalarda, başvuranın İngilizce yeterlik sınavında yazılı kompozisyonun değerlendirilmesinin belirli standartlara göre yapıldığı, ilk iki değerlendiricinin notlarının ortalaması ile 20 puanın belirlendiği ifade edilmiştir. Ayrıca, başvuranın itirazı üzerine sınav kâğıdının iki farklı değerlendiriciye daha iletildiği ve sonuçların değişmediği vurgulanmıştır. Kamu Denetçiliği Kurumu, yapılan inceleme sonucunda başvurunun reddedilmesine karar vermiştir. İdarenin işlemlerinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilmemiştir. Ancak, başvurana iletilen cevaplarda “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uyulmadığı belirlenmiştir. Bu durum, gelecekteki işlemlerde dikkate alınması gereken bir husus olarak kaydedilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/12501-S.24.18925
BAŞVURU NO : 2024/11559
KARAR TARİHİ : 15.11.2024
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : TÜRK HAVA KURUMU ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Yabancı dil yeterlik sınavı sonucuna itiraz hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 18.09.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran özetle; hazırlık yeterlik sınavında tüm alanlardan geçerli not almasına rağmen yazım sınavında
20 puan alarak “başarısız” değerlendirildiğini; itirazı üzerine yapılan incelemede İngilizce yeterliğinin göz
önüne alınmadığını ve sadece 30 puan alması halinde başarılı sayılabilecek iken düşük puan verildiğini belirtmiş ve gerekli inceleme yapılarak söz konusu yeterlik sınavında başarılı sayılmasının sağlanmasını talep etmiştir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvurunun ön inceleme şartlarını taşıdığının tespiti üzerine inceleme ve araştırma aşamasına geçilmiş olup İdareden, başvuru konusu kapsamında yürütülen iş ve işlemlere ilişkin açıklamaları ile bunlara ait bilgi ve belgeleri Kurumumuza iletmesi istenmiştir.
3. İdarenin, Kurumumuza iletmiş olduğu 21.10.2024 tarihli ve – – sayılı cevap yazısında özetle; (a) Başvuranın, İşletme Fakültesi Havacılık Yönetimi (İngilizce) (%50 Burslu) programına 2024-2025 eğitim-öğretim yılında kayıt yaptırdığı ve halen hazırlık sınıfına devam ettiği, (b) İşletme Fakültesi Havacılık Yönetimi (İngilizce) (%50 Burslu) programında bir yıl zorunlu hazırlık eğitimi ve dört yıl lisans eğitimi verildiği, (c) Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) ile Üniversitenin lisans bölüm/programlarına kayıt yaptıran ve hazırlık sınıfına başlayacak öğrencilere, yabancı diller bölüm başkanlığı tarafından İngilizce düzey belirleme ve yeterlik sınavı yapıldığı; Bahse konu sınav için 22.08.2024 tarihinde üniversite internet sayfası üzerinden sınavın yapılacağı tarihler hakkında öğrencilere bilgilendirmede bulunulduğu,
(d) Yabancı Diller Bölüm Başkanlığının konuya ilişkin açıklamalarında; “Üniversitelerin İngilizce
Hazırlık Programları, üniversitelerin öğretim dili İngilizce olan programlarında öğrencinin dil hazır bulunurluğunu sağlamak amacı ile öğrencilerin ve ilgili programların ihtiyacına göre şekillenen dil öğretim programlarıdır. Türk Hava Kurumu Üniversitesinde öğrencilerin İngilizce dil becerisine ilişkin hazır bulunurlukları İngilizce Yeterlik Sınavı ile ölçülmektedir. Üniversitemiz Yabancı Diller
Bölümünde gerçekleştirilen İngilizce Yeterlik Sınavlarının Yazma Sınavı bileşeninin öğrencilerin başarılı olabilmesi için toplaması gereken 60 puan barajına katkısı %25 tir ve öğrencilerimizden belirli bir konuyu derinlemesine ve etkili bir şekilde ele alan, mantıklı bir yapı ve tutarlılık sergileyen, yeterli destekleyici örneklerle konuyu açıklayan ve iyi organize edilmiş bir yazı türü olan “İyi geliştirilmiş bir kompozisyon” ( A well-developed essay) yazması talep edilmektedir. […]” şeklindeki hususların ifade edildiği, (e) Kompozisyon şeklindeki yazılı sınavlarda; öğrenci tarafından yazılan kompozisyonun, konunun genel bir tanıtımını yapan ve kompozisyonun ana fikrini özetleyen açık ve odaklı tez cümlesi ile sonlanan bir giriş paragrafını; tez cümlesini destekleyen bir alt konuya odaklanmış ve mantıksal bir sırada düzenlenmiş gelişme paragraflarını; ana noktaları özetleyerek bir kapanış cümlesi ile tamamlanan bir sonuç paragrafını içermesinin beklendiği, (f) Ayrıca iyi geliştirilmiş bir kompozisyondan; ana argümanı destekleyici somut örnekler, açıklamalar, kanıtlar ve alıntılar içermesinin; paragraflar arasında geçişlerin akıcı ve mantıklı şekilde bağlantılı ve tutarlı olmasının; yazım dili ve üslubun kompozisyonun konusuna ve amacına uygun olmasının; dilbilgisi ve yazım kurallarına dikkat edilerek açık ve anlaşılır cümleler içermesinin arandığı, (g) Yazma sınavlarının değerlendirilmesi öncesinde, sınav değerlendirmesinin adil, tutarlı ve objektif bir şekilde yapılabilmesi için “standardizasyon toplantıları” düzenlenmekte olduğu; sınavı değerlendirecek tüm değerlendiricilerin bu toplantılarda bir araya gelerek bir iyi ve bir kötü örnek üzerinden değerlendirme yapılması yolu ile değerlendiricilerin ortak kriter üzerinde mutabık kalmasının ve değerlendirme sürecinin objektif yürütülmesinin sağlandığı, (h) Değerlendirmede standardının sağlanmasının ardından her bir sınav kâğıdı için kör okuma gerçekleştirecek 2 (iki) değerlendirici atandığı; birbirlerinden bağımsız şekilde gerçekleştirilen değerlendirmeler tamamlandıktan sonra 1. ve 2. değerlendiricinin notlarının aritmetik ortalamasının alındığı; şayet 1. ve 2. değerlendiricinin notları arasında 10 puan ve üzerinde bir fark varsa değerlendiricilerin birbirleri ile görüşerek ortak karara varmalarının beklendiği; ortak karara varılamaması durumunda ise Sınav ve Materyal Hazırlama Birimi koordinatörlerinden atanacak 3. bir değerlendiriciye başvurulduğu, (i) Sınav sonuçları ilan edilmeden önce İngilizce Yeterlik Sınavında toplam puanı 55-59 puan arasında olan tüm öğrencilerin sınav kâğıtları için gözden kaçan bir durum olup olmadığından emin olabilmek adına bir değerlendirici daha görevlendirildiği, (j) Başvuranın, yazma sınavının ilk değerlendirmesinde 1. değerlendirici tarafından 19 puan, 2.
değerlendirici tarafından 21 puan aldığı; iki değerlendirmenin aritmetik ortalaması olan 20 puanın sınav notu olarak kabul edildiği, (k) Başvuranın toplam sınav ortalaması 55-59 puan arasında (56 puan) olduğu için üçüncü bir değerlendirici görevlendirildiği ve 3. değerlendirici tarafından 20 puanın doğruluğunun teyit edildiği, (l) Başvuranın itirazı üzerine sınav kâğıdının 2 (iki) farklı değerlendiriciye daha iletildiği ve sonucun değişmediği,
Belirtilmiş ve anılan sınava ilişkin Kurumumuzca talep edilen bilgi ve belgeler mezkûr yazı ekinde iletilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. Anayasa’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin
dördüncü ve beşinci fıkraları uyarınca:
Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. […]
5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 5’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca:
Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.
6. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun ilgili hükümleri uyarınca:
Lisans düzeyinde öğretim:
Madde 43 – Yükseköğretim, harca tabi olup bu kanunda belirlenen amaç ve ana ilkelere göre aşağıdaki şekilde düzenlenir.
a. Yükseköğretim kurumlarında, kuruluş özelliklerine ve ihtiyaçlarına göre yapılan eğitim – öğretim ve buna dayalı olarak verilen diplomalarla ilgili esaslar her üniversitece hazırlanacak öğretim ve sınav yönetmeliğinde belirtilir.
[…]
Diploma alma, ders kredilerinin hesaplanması, öğrencilik haklarından yararlanma ve sınavlar:
Madde 44 – a. Yükseköğretim kurumlarının önlisans, lisans ve lisansüstü düzeyindeki diploma programlarına kayıtlı öğrenciler, bu madde hükümlerine göre belirlenen ders kredileri ve diğer yükümlülükleri başarı ile tamamlamaları halinde; önlisans, lisans, yüksek lisans veya doktora diploması alır. […] b. Yükseköğretim kurumlarında, öğretim faaliyetlerinin üç dönemi aşmamak üzere yıl içinde kaç döneme ayrılarak sürdürüleceği; her bir dönemde alınması gereken asgari ve azami kredi miktarları; her bir diploma programının diplomayı almayı hak eden kişiye kazandıracağı bilgi, beceri ve yetkinliklerin neler olacağı ve bunların ölçme ve değerlendirmelerinin nasıl yapılacağı; hazırlık sınıfı veya başka yollarla yabancı dil yeterliliğinin nasıl kazandırılacağı ve yabancı dil bilgi düzeyinin nasıl ölçüleceği; […]
Yükseköğretim Kurulunun bu konularda belirlediği temel ilkelere uygun olarak yükseköğretim kurumları senatoları tarafından belirlenir.
[…] 7. Yükseköğretim Kurumlarında Yabancı Dil Öğretimi ve Yabancı Dille Öğretim Yapılmasında Uyulacak
Esaslara İlişkin Yönetmelik’in ilgili hükümleri uyarınca:
Yabancı dil yeterlilik ve seviye tespit sınavları
MADDE 6 – (1) Öğretim dili kısmen veya tamamen yabancı dilde olan yükseköğretim programına ilk defa kayıt yaptıran öğrenciler, kayıt yaptırdığı öğretim yılının başında, yükseköğretim kurumları tarafından düzenlenen yabancı dil seviye tespit ve/veya yeterlilik sınavına tabi tutulurlar. Yükseköğretim kurumları, senato kararı ile yabancı dil seviye tespit sınavı ile yeterlilik sınavını tek bir sınav veya ayrı ayrı sınavlar halinde uygulayabilir.
(2) Yabancı dil yeterlilik ve/veya seviye tespit sınavından alınan puana göre öğrencinin yabancı dil hazırlık sınıfından muaf olup olmadığı ile yabancı dil hazırlık sınıfında hangi seviyeden öğrenim göreceği belirlenir.
[…]
Yabancı dille öğretim ve yabancı dil hazırlık sınıfı
MADDE 8 – (1) Yükseköğretim kurumlarında önlisans, lisans veya lisansüstü programlarda senato kararı ve Yükseköğretim Kurulunun onayı alınarak kısmen veya tamamen yabancı dilde eğitim verilebilir. Bu programlarda zorunlu hazırlık sınıfı açılır. Hazırlık sınıfı, yükseköğretim kurumları arasında düzenlenen protokole istinaden, Yükseköğretim Kurulunun onayı ile kabul edilen bir başka yükseköğretim kurumunda da açılabilir.
(2) Öğretim dili tamamen Türkçe olan programlarda, meslekî yabancı dil dersleri verilebilir. Bu programlarda zorunlu yabancı dil hazırlık sınıfı açılamaz ancak yükseköğretim kurumunun senato kararı ile isteğe bağlı yabancı dil hazırlık sınıfı açılabilir.
(3) Yükseköğretim kurumları senatoları, hazırlık sınıfı veya başka yollarla yabancı dil yeterliliğinin kazandırılması ve yabancı dil bilgi düzeyinin ölçülmesine ilişkin düzenlemeleri belirler.
(4) Kısmen veya tamamen yabancı dilde eğitim veren programlarda; a) Hazırlık sınıfı uygulanması zorunludur.
b) Yabancı dil yeterlilik ve/veya seviye tespit sınavında başarılı olanlar ile sınavdan muaf olanlar hariç olmak üzere önlisans, lisans veya lisansüstü programlara kayıt yaptırmış olan öğrenciler yabancı dil hazırlık sınıfına devam etmekle yükümlüdürler. Ancak kendi imkânları ile yabancı dil öğrenmek isteyen öğrencilerden, yükseköğretim kurumunun belirlediği sınavlardan başarılı olmak şartıyla ilgili yönetim kurulunun kararı ile devam mecburiyeti aranmayabilir.
c) Hazırlık sınıfını iki yıl içinde başarı ile tamamlayamayan öğrencilerin programdan ilişiği kesilir.
[…] (10) 6 ncı madde hükümlerine göre yabancı dil yeterlilik ve/veya seviye tespit sınavından başarılı olanlar ve sınavdan muaf olanlar ile yabancı dil hazırlık sınıfına devam edip yarıyıl veya yıl sonunda yapılan yabancı dil sınavında başarılı olan öğrenciler, yabancı dille verilen önlisans, lisans veya lisansüstü öğretim programına devam etmeye hak kazanır.
[…] 8. Türk Hava Kurumu Üniversitesi Ön Lisans ve Lisans Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği’nin “Öğretim dili
ve dil yeterliği” başlıklı 14’üncü maddesi uyarınca:
(1) Üniversite diploma programlarında öğretim dili Türkçe veya İngilizcedir.
(2) Ana dili program öğretim dilinden farklı olan öğrencilerin bölüme başlayabilmeleri için program öğretim dilindeki yeterliklerini belgelemeleri zorunludur.
(3) Üniversitenin öğretim dili İngilizce olan bölümlerine İngilizce yeterliklerini Üniversitenin İngilizce yeterlik sınavından veya Senato tarafından eşdeğerliği kabul edilen, geçerlilik süresi belirlenen ulusal veya uluslararası sınavlardan aldıkları geçer not ile belgelendiren öğrenciler doğrudan başlayabilirler.
(4) Öğrenciler geçerli dil yeterlik belgesini güz dönemi derslerinin başlama tarihine kadar sunmakla yükümlüdür.
(5) İngilizce yeterlik düzeyini belgelemeyen öğrenciler Yabancı Diller Bölümüne ilişkin mevzuat hükümleri ve Senato tarafından belirlenen esaslara göre yürütülen İngilizce Hazırlık Programında öğrenim görürler.
(6) İngilizce dil yeterliğinin belirlenmesine yönelik yapılan sınavlar, bu sınavlardan muafiyet koşulları ve
İngilizce Hazırlık Programında öğrenim ile ilgili usul ve esaslarda Yabancı Diller Bölümüne ilişkin mevzuat hükümleri uygulanır.
[…] 9. Türk Hava Kurumu Üniversitesi Yabancı Dil Hazırlık Programı Eğitim-Öğretim ve Sınav
Yönetmeliği’nin ilgili hükümleri uyarınca:
Sınavlar
MADDE 9 – (1) Yabancı dil hazırlık programında; yeterlik sınavı, düzey belirleme sınavı, ara sınav, kısa sınav ve mazeret sınavı olmak üzere beş tür sınav yapılır. Bu sınavlar; klasik biçimde ve/veya bilgisayar ortamında, yazılı, sözlü veya hem yazılı hem sözlü olarak yapılabilir.
[…] (5) Yabancı dil hazırlık programında uygulanan her türlü sınavın uygulanış biçimi, sınavın seviyesi ve sınav tarihleri Bölümün önerisi üzerine Senato tarafından karara bağlanır.
[…]
Sınav sonucuna itiraz
MADDE 13 – (1) Öğrenci, sınav sonuçlarının ilanından itibaren beş iş günü içinde Bölüm Başkanlığına yazılı olarak başvurarak, sınavlarının değerlendirilmesinde hata yapılıp yapılmadığına dair inceleme isteyebilir. Başvuru üzerine, Bölüm Başkanlığı tarafından yapılacak inceleme sonunda hata tespit edilirse, ilgili ders sorumlusunun da görüşü alınarak, Üniversite Yönetim Kurulu kararı ile gerekli düzeltme yapılır.
Bu sürenin bitiminden sonra hiçbir not değişikliği talebi işleme alınmaz.
[…]
Yönetmelikte hüküm bulunmayan haller
MADDE 19 – (1) Bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde, 23/3/2016 tarihli ve 29662 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan Yükseköğretim Kurumlarında Yabancı Dil Öğretimi ve Yabancı Dille Öğretim
Yapılmasında Uyulacak Esaslara İlişkin Yönetmelik hükümleri ile Senato kararları uygulanır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
10. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde, başvurunun reddi yönünde hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 11. Başvuran özetle, hazırlık yeterlik sınavında tüm alanlardan geçerli not almasına rağmen yazım sınavında 20 puan alarak “başarısız” değerlendirildiğini; itirazı üzerine yapılan incelemede İngilizce yeterliğinin göz önüne alınmadığını ve sadece 30 puan alması halinde başarılı sayılabilecek iken düşük puan verildiğini; gerekli inceleme yapılarak söz konusu yeterlik sınavında başarılı sayılmasının gerektiğini iddia ve talep etmiştir.
12. Belirli akademik yeterliliklerin ölçümüne yönelik olarak bilhassa açık uçlu soruları ihtiva eden sınavların denetiminde; objektiflikten uzaklaşılıp uzaklaşılmadığı, birden fazla aday var ise söz konusu adaylar arasında eşitlik ilkesinin gözetilip gözetilmediği ve sonuç itibarıyla da ilgili değerlendiriciler tarafından tutarlı ve bilimsel ölçütlere dayalı bir kanaatin ortaya konulup konulmadığı hususları inceleme konusunun esasını oluşturmaktadır.
13. Bu çerçevede, İdareden gerek başvurana gerekse açıklanan sınav puanları gözetilmek suretiyle
Kurumumuzca belirlenen diğer adaylara ilişkin olmak üzere ilgili sınav sorularını, verilen cevapları ve yapılan değerlendirmeleri ihtiva eden belgeleri Kurumumuza iletmesi istenmiştir.
14. İdare tarafından bu kapsamda sunulan bilgi ve belgelerin incelenmesi neticesinde; yazılı sınavda adaylardan önceden belirlenmiş iki başlıktan bir tanesini seçerek bir kompozisyon yazmalarının istendiği ve önceden hazırlanan cevap kâğıdı ile belirlenen değerlendirme standartları gözetilerek puanlama yapılmak suretiyle değerlendirmeye tabi tutulduğu; bu kapsamda ilk etapta iki ayrı değerlendirici tarafından puanlama yapıldığı; başvuranın toplam sınav ortalaması 55-59 puan arasında (56 puan) olduğu için üçüncü bir değerlendiricinin de görevlendirildiği; başvuranın itirazı üzerine sınav kâğıdının iki farklı değerlendiriciye daha iletildiği ve bu şekilde gerekli denetimin sağlandığı anlaşılmıştır. Kurumumuzca talep edilen diğer adaylara ilişkin sınav evrakı karşılaştırıldığında ise puanlamaların tutarlı olduğu kanaatine varılmış olup bu bağlamda değerlendiricilere tanınan takdir yetkisinin kullanımına ilişkin olarak objektiflikten uzaklaşıldığını gösteren bir unsur tespit edilememiştir.
15. Bu çerçevede tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, başvuru konusu ile ilgili olarak İdarece yürütülen işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 16. İyi yönetim ilkelerine, Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmelik’in “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir. Anılan madde hükmü uyarınca, inceleme ve araştırma kapsamında ilgili idarenin iyi yönetim ilkelerine uygun işlem ve eylem ile tutum veya davranışta bulunup bulunmadığı hususları da Kurum tarafından gözetilmektedir.
17. Bu kapsamda yapılan değerlendirme neticesinde; başvurana iletilen cevaplarda “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkelerine uyulmadığı tespit edildiğinden bundan sonraki işlemlerde söz konusu ilkeye uyulması gerektiği değerlendirilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
18. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır.
19. Buna göre ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı (varsa) dava açma süresinden arta kalan sürede
Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve TÜRK HAVA KURUMU ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi