|
ÖZET: Ege Üniversitesi Rektörlüğü tarafından yabancı uyruklu asistan doktorlara promosyon ödenmesi talebi üzerine yapılan başvuru, Kamu Denetçiliği Kurumu tarafından incelenmiştir. Başvuran, yeni promosyon anlaşmasında yabancı uyruklu asistanların kapsam dışında bırakıldığını, bu durumun haksızlık oluşturduğunu ve diğer üniversitelerde benzer durumdaki asistanlara promosyon ödendiğini belirtmiştir. İdare, başvuranın “öğrenci” statüsünde olduğunu ve bu nedenle promosyon ödemesinden yararlanamayacağını ifade etmiştir.
İdarenin açıklamalarında, yabancı uyruklu asistanların, Türkiye’de uzmanlık eğitimi gören öğrenciler olarak değerlendirildiği ve bu nedenle kamu görevlisi statüsünde olmadıkları vurgulanmıştır. Ayrıca, mevcut mevzuat ve protokol gereği, yalnızca kadrolu personelin promosyon ödemelerinden faydalanabileceği belirtilmiştir. Ancak, başvuranın eğitim sürecinde aldığı nöbet ücreti gibi ödemelerin banka aracılığıyla yapıldığına dikkat çekilmiştir. Sonuç olarak, başvurunun kısmen kabulü ve kısmen reddi yönünde karar verilmiştir. İlerleyen dönemlerde düzenlenecek maaş ödeme protokolünde, yabancı uyruklu asistanların da banka promosyonu ödemelerinden faydalandırılmasına ilişkin bir düzenleme yapılması tavsiye edilmiştir. Ege Üniversitesi Rektörlüğü’ne, bu karar doğrultusunda işlem yapması için otuz gün süre verilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/11737-S.23.18686
BAŞVURU NO : 2023/4154
KARAR TARİHİ : 15/09/2023
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : EGE ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
Yabancı uyruklu asistanlara promosyon ödenmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 26/03/2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, Ege Üniversitesi Rektörlüğü tarafından düzenlenen yeni promosyon anlaşmasında yabancı uyruklu asistanların kapsam dışı bırakıldığını, yabancı uyruklu asistanlara da promosyon ödemesi teklifini defalarca vurgulanmasına ve ödeme yapılmaması durumunun hak ihlali olduğu belirtmelerine rağmen dikkate alınmadıklarını, aynı konumda başka üniversitesi hastanelerinin bu promosyon anlaşmasında yabancı uyruklu asistanları da kapsam dahiline aldıklarını, kendilerinin de yerli asistan doktorlarla aynı koşullarda çalıştıklarını, sabit ödeme ve nöbet ücretlerinin Türkiye Ekonomi Bankası aracılığıyla ödenmekte olduğunu, öğrenci olarak gösterilip ödeme yapılmaması gerekçesinin ise hiç bir doğruluk payının olmadığını, üniversite tarafınca belirtilen son sayfa son metinde yer alan ” Uzmanlık Öğrencilerinin
Banka Sözleşmelerine eklenmesi ancak yasal düzenlenme ile mümkün olacaktır.” şeklindeki beyanının gerçeği yansıtmadığını ifade ederek, ‘Banka Promosyonu’ ödemesinin yabancı uyruklu asistan doktorlara da yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla Ege Üniversitesi Rektörlüğü’nden bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur. İlgili idareden alınan 26/07/2023 tarihli ve sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle, 2.1. Şikâyetçinin Kurumlarında “çalışan” olarak değil “öğrenci” olarak bulunmakta olduğunu, Tıp Fakültesi
Göz Hastalıkları Anabilim Dalı bünyesinde uzmanlık eğitimini tamamlamak üzere 27.11.2018 tarihinde öğrenci olarak kaydının yapıldığı ve hali hazırda uzmanlık öğrencisi olarak eğitimine devam etmekte olduğu, 2.2. Kamu Kurumlarının, personellerinin aylık ve ücret ödemelerini bankalar aracılığıyla yapılmasına yönelik işlemleri 2007/21, 2008/18, 2010/17 sayılı Başbakanlık Genelgeleri ile, Maliye Bakanlığı
Muhasebat Genel Müdürlüğünün 34 Sıra Nolu genel tebliği esas alarak yapmakta olduğu, İdarelerindeki bu anlamda tüm işlemlerini ilgili genelgeleri esas alarak yürütmekte olduğu, bu kapsamda 01.01.2023 yılından geçerli olacak banka promosyonu anlaşması için Türk Ekonomi Bankası ile 28.11.2022 tarihinde 01.01.2023-31.12.2026 tarihlerini kapsayan sözleşme imzalandığı, sözleşme kapsamında bir çalışana 45.000,00 TL ( Kırk Beş Bin Türk Lirası ) 16 17.01.2023 tarihinde ödendiği, 2.3. Gerek 2914 Sayılı Yüksek Öğretim Personel Kanunu gerekse 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu birlikte değerlendirildiğinde Yüksek Öğretim Kurumu olarak Üniversitemiz kadrolarında hangi statüde personel istihdam edildiği açıkça belirtildiği, bunun dışında kalan; 1- Bilimsel Araştırma ve Geliştirme Projeleri kapsamında Öğretim üyeleri ile imzalanan belirli süreli iş sözleşmeleri ile görev yapan proje çalışanları, 2- Sosyal Tesis İşletmesinde görev yapan belirsiz süreli iş sözleşmesi ile istihdam edilen işçiler 3- 657 Sayılı yasanın EK-8.Maddesi kapsamında geçici görevlendirme ile kurumda bulunan memur, sözleşmeli ve işçiler.
4- 2547 Sayılı yasanın 31.Maddesi kapsamında ders veren öğretim elamanları 5- Kadroları farklı kurumlarda olup, Üniversitemizde Tıpta ve Diş Hekimliğinde Uzmanlık Eğitimi görenler.
6- Üniversitemizde Tıpta ve Diş Hekimliğinde Uzmanlık Eğitimi gören Öğrenciler Yabancı Uyruklu kontenjanında yer alanlar.
7- Tıp Fakültesi 6.Sınıf Öğrencileri ile Diş Hekimliği Fakültesi 5.Sınıf Öğrencileri ve benzer diğer statülerin
Kamu Görevlisi olmamaları ve Kurumları kadrolarında istihdam edilmemeleri nedeniyle promosyon sözleşmesine dâhil edilmediği,
2.4. Üniversitelerinin kadrosunda bulunmayan ancak çeşitli statü ve pozisyonlarda öğrenci ya da personel olarak geçici bir süre bulunanlara; ders ücreti, ek ödeme, nöbet ücreti, danışmanlık, proje, konuşma ve telif gibi adlar altında çeşitli ödemeler yapılmakta olduğu, bu ödemeleri alan kişilerinde “Kamu Görevlisi” statülerinin olmaması, kurumları kadrolarında aylık maaş ve ücret karşılığında istihdam edilmemeleri nedeniyle Banka ile yapılan sözleşmeye dahil edilmediğini, 2.5. Kamu kurum ve kuruluşlarında mevzuata uygun olmayan herhangi bir talebin Protokol/Sözleşmeye eklenerek uygulamaya alınmasının hukuken mümkün olmadığını, 2.6. Üniversitelerinde bulunan Uzmanlık Öğrencilerine “1219 Sayılı Tababet Ve Şuabati San’atlarinin Tarzi
Icrasina Dair Kanunun Ek 14. Maddesinin 4. Paragrafında yer alan “Tıpta ve diş tabipliğinde yabancı uyruklu kontenjanında uzmanlık eğitimi yapmakta olanlara ilgili kurumun döner sermayesinden, döner sermayesi bulunmayan kurumlarda kurum bütçesinden, vakıf üniversitelerinde ise kendi bütçelerinden (13000) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarda ödeme yapılır. Bu ödemeden damga vergisi dışında herhangi bir kesinti yapılmaz.” hükmüne istinaden sabit ödeme ile ayda belirli bir saatle sınırlı olmak üzere belirli branşlarda nöbet tutması halinde nöbet ücreti ödendiği, bunların dışında herhangi bir ücret ödenmediği, 2.7. Tıp ve Diş Hekimliği Fakültesi bünyesinde Uzmanlık Eğitiminde bulunan öğrencilerin yabancı uyruklu olup olmamasına bakılmaksızın tamamının kamu görevlisi sıfatı olmaması nedeniyle protokole eklenmediği, Uzmanlık öğrencilerinin üniversitelerinde sadece eğitim amacıyla bulunmakta olduğu, bu öğrencilerin herhangi bir kadro ile ilişkileri bulunmadığı, hususlarına yer verildiği görülmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. “18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde, “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5. 06.11.1981 tarih ve 17506 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2547 sayılı Yükseköğretim
Kanunu’nun, 5.1. “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinde, “… t) (Değişik birinci cümle: 19/11/2014-6569/25 md.)
Lisans Üstü: Yüksek lisans ve doktora ile tıpta, diş hekimliğinde, eczacılıkta ve veteriner hekimlikte uzmanlık ve sanatta yeterlik eğitimini kapsar ve aşağıdaki kademelere ayrılır. … (3) Tıpta Uzmanlık: Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı tarafından düzenlenen esaslara göre yürütülen ve tıp doktorlarına belirli alanlarda özel yetenek ve yetki sağlamayı amaçlayan bir yükseköğretimdir. …”, 5.2. “Yabancı uyruklu öğretim elemanları” başlıklı 34 üncü maddesinde, “Yükseköğretim kurumlarında, sözleşme ile görevlendirilecek yabancı uyruklu öğretim elemanları, ilgili fakülte, enstitü veya yüksekokul yönetim kurulunun önerisi ve üniversite yönetim kurulunun uygun görüşü üzerine rektör tarafından atanırlar. Bunlar, öğretim görevleri bakımından, bu kanunda aylıklı öğretim elemanları için konulmuş olan hükümlere tabidirler. …”, 5.3.“Lisans üstü Öğretim” başlıklı 50 nci maddesinin e fıkrasında, “Usul ve şartları; a. Lisans düzeyinde öğrenim gördükten sonra, yükseköğretim kurumlarında yüksek lisans, veteriner hekimlikte uzmanlık, doktora ya da tıpta uzmanlık öğrenimi yapmak isteyenler, yükseköğretim kurumlarınca usulüne göre açılacak sınavla ve Üniversitelerarası Kurulca tespit edilecek esaslara göre seçilirler. … e. Tıpta uzmanlık öğrenimi yapanlara verilecek aylık veya ödeneklerin tespitinde, aynı durumda bulunan Sağlık ve Sosyal
Yardım Bakanlığındaki personelin aylık ve ödenekleri göz önünde tutulur.”, 5.4. “Döner Sermaye” başlıklı 58 inci maddesinin c fıkrasında, “c) Tıp ve diş hekimliği fakülteleri ile sağlık uygulama ve araştırma merkezlerinin hesabında toplanan döner sermaye gelirleri bakiyesinden, bu yerlerde;
1) Gelir getiren görevlerde çalışan öğretim üyesi ve öğretim görevlilerine aylık (ek gösterge dahil), yan
ödeme, ödenek (geliştirme ödeneği hariç) ve her türlü tazminat (28/3/1983 tarihli ve 2809 sayılı Kanunun geçici 3 üncü maddesinin beşinci fıkrası uyarınca ödenen tazminat dahil, makam, temsil ve görev tazminatı ile yabancı dil tazminatı hariç) toplamından oluşan ek ödeme matrahının yüzde 800’ünü, araştırma görevlilerine ise yüzde 500’ünü; bu yerlerde görevli olmakla birlikte gelire katkısı olmayan öğretim üyesi ve öğretim görevlilerine yüzde 600’ünü, araştırma görevlilerine ise yüzde 300’ünü,
2) Diğer öğretim elemanlarına ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi personel (…) (2) ile aynı
Kanunun 4 üncü maddesinin (B) bendine göre sözleşmeli olarak çalışan personele ek ödeme matrahının; uzman tabipler için yüzde 600’ünü, hastaneler başmüdürü ve eczacılar için yüzde 250’sini, başhemşireler için yüzde 200’ünü, diğer öğretim elemanları ile diğer personel için yüzde 150’sini, işin ve hizmetin özelliği dikkate alınarak yoğun bakım, doğumhane, yeni doğan, süt çocuğu, yanık, diyaliz, ameliyathane, enfeksiyon, özel bakım gerektiren ruh sağlığı, organ ve doku nakli, acil servis ve benzeri sağlık hizmetlerinde çalışan personel için yüzde 200’ünü geçmeyecek şekilde aylık ek ödeme yapılır. … Yapılacak ek ödemenin oranları ile bu ödemelerin esas ve usulleri; yükseköğretim kurumlarının hizmet sunum şartları
ve kriterleri, personelin kadro ve görev unvanı, görev yeri, çalışma şartları ve süresi, eğitim-öğretim ve araştırma faaliyetleri ve mesleki uygulamalar ile ilgili performansı ve özellik arz eden riskli bölümlerde çalışma gibi hizmete katkı unsurları esas alınarak Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine
Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkartılacak yönetmelikle belirlenir. Bu yönetmelikte belirlenen temel ilkeler çerçevesinde üniversite yönetim kurulları gerekli düzenlemeleri yapmaya yetkilidir. …”, 6. 14.04.1928 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı Sanatlarının
İcrasına Dair Kanun’un Ek 14 üncü maddesinde, “Tıpta ve diş tabipliğinde yabancı uyruklu kontenjanında uzmanlık eğitimi yapmakta olanlara, ilgili kurumun döner sermayesinden, döner sermayesi bulunmayan kurumlarda kurum bütçesinden, vakıf üniversitelerinde ise kendi bütçelerinden (13.000)
gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarda ödeme yapılır. Bu ödemeden damga vergisi dışında herhangi bir kesinti yapılmaz”, 7. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun, 7.1. 164 üncü maddesinin dördüncü fıkrasında; “Üçüncü fıkra kapsamına giren personelin her türlü özlük haklarının ve tahakkuk işlemlerinin belli merkezlerden yapılabilmesi ve ödemelerin bankacılık sistemi aracılığı ile gerçekleştirilmesi için gerekli düzenlemeleri yapmaya ve gerekli tedbirleri almaya Maliye
Bakanlığı yetkilidir”, 7.2. Ek 33 üncü maddesinde, “Yataklı tedavi kurumları, seyyar hastaneler, ağız ve diş sağlığı merkezleri, aile sağlığı merkezleri, toplum sağlığı merkezleri ve 112 acil sağlık hizmetlerinde haftalık çalışma süresi dışında normal, acil veya branş nöbeti tutarak, bu nöbet karşılığında kurumunca izin kullanmasına müsaade edilmeyen memurlar ile sözleşmeli personele, izin suretiyle karşılanamayan her bir nöbet saati için (nöbet süresi kesintisiz 6 saatten az olmamak üzere), aşağıda gösterilen gösterge rakamlarının aylık katsayısı ile çarpılması sonucu hesaplanacak tutarda nöbet ücreti ödenir. …Bu ücret damga vergisi hariç herhangi bir vergi ve kesintiye tabi tutulmaz.(5) Bu madde hükmü, üniversitelerin yataklı tedavi kurumlarında çalışan ve 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 50 nci maddesinin (e)
bendi kapsamında bulunanlar ile yataklı tedavi kurumlarında çalışan ve 11/4/1928 tarihli ve 1219 sayılı
Kanunun ek 14 üncü maddesinin dördüncü fıkrası kapsamında bulunanlar hakkında da uygulanır…”, 8. 18.07.2009 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan Tıpta ve Diş Hekimliğinde Uzmanlık Eğitimi
Yönetmeliğinin;
8.1. “Tanımlar ve Kısaltmalar” başlıklı 3 üncü maddesinde, “r) (1) Bu Yönetmelikte geçen; … r) Uzman:
Çizelgelerde yer alan dallardan birinde uzmanlık eğitimini tamamlayarak o dalda sanatını uygulama hakkı ve uzmanlık unvanını kullanma yetkisi kazanmış olanları, s) Uzmanlık eğitimi: Tıp veya diş hekimliğinde uzman olabilmek için gereken eğitim ve öğretimi, … ifade eder”, 8.2. “Uzmanlık Öğrencisi” başlıklı 11 inci maddesinde, “(1) Uzmanlık öğrencisi; kurumlarındaki kadro unvanı ne olursa olsun, bu Yönetmelik ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde programlarda uzmanlık eğitimi gören, araştırma ve uygulama yapan kişilerdir. (2) Programlara yerleştirilen uzmanlık öğrencilerinin istihdam şekli, kurumlarının özel mevzuat hükümlerine tabidir. (3) Uzmanlık öğrencisi muayenehane açamaz, uzmanlık eğitiminin gerektirdiği durumlar dışında aylıklı veya aylıksız hiçbir işte çalışamaz, bu şekilde çalıştığı tespit edilen uzmanlık öğrencisinin ilgili eğitim kurumunca ilişiği kesilir. (4)
(Değişik:RG-26/11/2020-31316) Uzmanlık öğrencileri, uzmanlık eğitimi uygulamasından sayılmayan işlerde görevlendirilemez. … (5) Uzmanlık öğrencilerinin nöbet uygulaması üç günde birden daha sık olmayacak şekilde düzenlenir. …”, 8.3. “Uzmanlık eğitimine giriş sınavları” başlıklı 12 nci maddesinde, “(1) TUS yılda en az iki defa, DUS ve YDUS yılda en az bir defa olmak üzere ÖSYM tarafından yarışma esasına dayanan mesleki bilgi sınavı şeklinde yapılır. … (6) Uzmanlık eğitimini kısa süreli olarak yapabilecekleri 1219 sayılı Kanunun ekinde yer alan tıpta ve diş hekimliğinde uzmanlık dalları ve eğitim sürelerine dair ek-1 sayılı çizelgede belirtilmiş
olan uzmanlar arasından TUS ile veya kontenjan açıldığı takdirde uzman oldukları alanlarda yapılan
YDUS ile ana dalda uzmanlık öğrencisi alınır.”, 8.4. “Yabancı Uyrukluların Uzmanlık Eğitimi” başlıklı 14 üncü maddesinde, “(1) Yabancı uyruklular; a) Kurumlarda yabancı uyruklulara ayrılan kontenjan bulunması, b) Ana dal uzmanlık eğitimi yapmak için
Türkiye’deki tıp veya diş hekimliği fakültelerinin birinden mezun olunması veya yabancı ülkelerdeki bu fakültelerin birinden mezun olup YÖK’ten denklik belgesi alınmış olması; yan dal uzmanlık eğitimi yapmak için Türkiye’deki uzmanlık eğitimi veren kurumlardan uzmanlık belgesi alınmış olunması veya 23, 24 ve 25 inci maddeler çerçevesinde Bakanlıkça verilmiş bir denklik belgesine sahip olunması, c) Türkiye’de uzmanlık eğitimi yapmalarına engel hallerinin bulunmaması, ç) Türkiye’de ikametlerine izin verilmiş olması, d) Uzmanlık eğitimi süresince kendilerine burs verileceğini veya Türkiye’deki giderlerinin karşılanacağını belirten bir belgenin sunulması, e) Uzmanlık eğitimine giriş sınavlarında ilgili programa yerleştirilmiş olunması, kaydıyla uzmanlık eğitimine kabul edilir… (4) Türkiye’de yabancı uyruklu olarak uzmanlık eğitimi görmekte iken Türk uyruğuna geçenlerin uzmanlık eğitimi, eğitime başladıkları statüde devam eder.”, 9. 20/07/2007 tarihli ve 26588 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2007/21 sayılı Başbakanlık
Genelgesinin 1 inci maddesinde; “Kamu görevlilerinin aylık ve ücretlerinin Maliye Bakanlığının mezkur
Tebliğinde belirtilen esas ve usuller çerçevesinde bankalar vasıtasıyla ödenmesine devam edilecektir.”, 4 üncü maddesinde; “Banka tarafından verilecek promosyon miktarının tamamı personele dağıtılacaktır”,
5 inci maddesinde; “Dağıtılacak promosyonlar, ilgili banka tarafından personel adına açılan hesaba
aktarılmak suretiyle ödenecektir”, 10. 17/07/2012 tarihli ve 28356 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Muhasebat Genel Müdürlüğü’nün
34 Sıra No.lu Genel Tebliğinin, 1’inci maddesinde; “Bu Tebliğin amacı, merkezi yönetim kapsamında
yer alan kamu idarelerinde görevli kamu görevlileri ve işçilerin aylık ödemelerinin bankacılık sistemi aracılığı ile gerçekleştirilmesine ilişkin usul ve esasları belirlemektir.”; 4 üncü maddesinin birinci fıkrasında, “Merkezi yönetim kapsamında yer alan kamu idarelerinde çalışan kamu görevlileri ile işçilerin aylıkları bankalar aracılığıyla ödenir.’’, ikinci fıkrasında, ‘‘Her bir harcama biriminde görevli kamu görevlileri ile işçilerin tamamının aylıkları tek bir banka şubesinden ödenir. …”, 5 inci maddesinin birinci fıkrasında, “Harcama birimi ile banka şubesi arasında, bu Tebliğde belirtilen hususlar çerçevesinde protokol imzalanır. …”, düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
11. Kamu Denetçisi tarafından dosya kapsamında yapılan değerlendirme neticesinde, başvuru konusuna ilişkin “Kısmen Tavsiye Kısmen Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 12. Uyuşmazlık konusu, Ege Üniversitesinde yabancı uyruklu asistan doktor olarak tıpta uzmanlık eğitimi gören başvuranın banka promosyonundan faydalandırılması talebi hakkındadır.
13. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun Ek 33 üncü maddesinde belli yerlerde normal, acil veya branş nöbeti tutan memur ve sözleşmeli personele ödenmesi gereken “nöbet ücreti” nin hangi oranlarda ödeneceği düzenlenmekle birlikte, tıpta uzmanlık öğrencilerinin haftalık çalışma süresi dışında normal, acil veya branş nöbeti tutmaları eğitimlerinin bir gereği olması sebebiyle bu madde hükmünün 1219 sayılı Kanunun ek 14 üncü maddesinin dördüncü fıkrası kapsamında bulunanlar hakkında, yani tıpta yabancı uyruklu kontenjanında uzmanlık eğitimi yapmakta olanlara da uygulanacağı düzenlendiğinden, başvurana bu madde gereğince nöbet ücreti ödendiği anlaşılmaktadır.
/
14. Ayrıca 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı Sanatlarının İcrasına Dair Kanun’un Ek 14 üncü maddesinde:
tıpta yabancı uyruklu kontenjanında uzmanlık eğitimi yapmakta olanlara, ilgili kurumun döner sermayesinden, döner sermayesi bulunmayan kurumlarda kurum bütçesinden, vakıf üniversitelerinde ise kendi bütçelerinden (13.000) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarda ödeme yapılacağı, düzenlendiğinden, İdarenin cevabi yazısından, başvurana bu madde gereği döner sermaye ödemesi yapıldığı, başvuranın esas talebinin banka promosyonundan faydalandırılması talebi olduğu anlaşılmaktadır.
15. Yabancı uyruklu uzmanlık öğrencilerin ülkemize, 13.08.2016 tarihli ve 29800 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 28/7/2016 tarihli ve 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu (ve daha önce bu Kanunla yürürlükten kaldırılan 4817 sayılı Yabancıların Çalışma İzinleri Hakkında Kanun) kapsamında çalışmak veya bir işveren yanında meslekî eğitim görmek veya staj yapmak amacıyla gelmedikleri, Tıpta Uzmanlık
Eğitimi Sınavı Yabancı Uyruklu kontenjanından faydalanarak münhasıran tıpta uzmanlık eğitimi görmek amacıyla “öğrenci” statüsünde geldikleri ve bu öğrenimi sebebiyle ve öğrenimin ayrılmaz bir parçası olarak fiilen sağlık hizmetine de katıldıkları anlaşılmaktadır.
16. Diğer yandan 26.04.2014 tarihli ve 28983 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tıpta ve Diş
Hekimliğinde Uzmanlık Eğitimi Yönetmeliği’nin “Yabancı uyrukluların uzmanlık eğitimi” 14 üncü maddesinde, Yabancı uyrukluların uzmanlık eğitimine kabul edilme şartları düzenlenmiş, buna göre, “a)
Kurumlarda yabancı uyruklulara ayrılan kontenjan bulunması, b) Ana dal uzmanlık eğitimi yapmak için
Türkiye’deki tıp veya diş hekimliği fakültelerinin birinden mezun olunması veya yabancı ülkelerdeki bu fakültelerin birinden mezun olup YÖK’ten denklik belgesi alınmış olması; yan dal uzmanlık eğitimi yapmak için Türkiye’deki uzmanlık eğitimi veren kurumlardan uzmanlık belgesi alınmış olunması veya 23, 24 ve 25 inci maddeler çerçevesinde Bakanlıkça verilmiş bir denklik belgesine sahip olunması, c) Türkiye’de uzmanlık eğitimi yapmalarına engel hallerinin bulunmaması, ç) Türkiye’de ikametlerine izin verilmiş olması, d) Uzmanlık eğitimi süresince kendilerine burs verileceğini veya Türkiye’deki giderlerinin karşılanacağını belirten bir belgenin sunulması, e) Uzmanlık eğitimine giriş sınavlarında ilgili programa yerleştirilmiş olunması,” şeklinde şartlar getirildiği gibi; yabancı uyruklu uzmanlık öğrencilerinin
Uzmanlık Eğitimine giriş sınavı olan TUS sınavında Türk Vatandaşı olan adaylarla eşit şartlarda yarışmadıkları, yabancı uyruklu olanların açılan kontenjanlar ile sadece kendi içlerinde yabancı uyruklu olanlarla yarıştıkları, Türkiye’de yabancı uyruklu olarak uzmanlık eğitimi görmekte iken Türk uyruğuna geçenlerin uzmanlık eğitimi, eğitime başladıkları statüde devam edecekleri, Türk Vatandaşı olan asistanların eğitimi sona erdikten sonra Mecburi Hizmet zorunluluğu bulunmasına rağmen, yabancı uyruklu asistanların eğitimi sona erdikten sonra böyle bir zorunluluğunun da olmadığı, diğer yandan Türk uyruklu hekimler için geçerli olan yabancı dil bilme şartının da yabancı uyruklu hekimlerde aranmadığı, dolayısıyla
TC uyruklu asistanlara göre sayılan avantajlara sahip oldukları anlaşılmaktadır.
17. Kaldı ki 1983 tarihli 2922 sayılı Türkiye’de öğrenim Gören Yabancı Uyruklu Öğrencilere İlişkin
Kanun’un 2 nci maddesinde, yabancı uyruklu öğrencilerin Türkiye’de eğitim görmesinin ilgili kurum ve kuruluşlar ile çeşitli anlaşmalar çerçevesinde Hükümetimize yabancı hükümetler emrine verilen burslardan yararlanmak suretiyle veya kendi imkânlarıyla mümkün olabileceği, 6 ncı maddesinde ise öğrenim amacıyla Türkiye’ye gelen yabancı uyruklu öğrencilerin, öğrenim görecekleri ve ikamet edecekleri kurum ve kuruluşların ilgili mevzuatına, uymak zorunda oldukları öngörülmüştür.
18. Ayrıca yabancı uyruklu öğrenciler tarafından, döner sermaye ek ödemesi yapılmaması işlemlerine ilişkin farklı Bölge İdare Mahkemelerince verilen muhtelif kararlar arasındaki aykırılığın giderilmesinin istenilmesi üzerine Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun “aykırılığın giderilmesine” ilişkin
06.07.2020 tarihli ve E:2020/98-K:2020/l10 sayılı kararında, “Yabancı uyruklu tıpta uzmanlık
öğrencilerine döner sermaye ödemesi yapılabilmesi için yasal düzenleme bulunmadığından uzmanlık eğitimine devam ederken döner sermaye ödemesinden yararlanmaları mümkün olmadığı gibi, Türk
/
uyruklu öğrencilerden farklı kontenjanlar kapsamında, farklı bir tıpta uzmanlık eğitimi sınavına girerek uzmanlık eğitimine başladıklarından Türk uyruklu öğrenciler ile aynı statüde değerlendirilmelerine de hukuken olanak bulunmamaktadır. Bu durumda, yabancı uyruklu olan ve tıpta uzmanlık eğitimi alan davacıların kendilerine döner sermaye ödenmesi istemiyle yaptıkları başvuruların idareler tarafından reddine dair dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.” ifadelerine yer verildiği görülmektedir.
19. Başvuranın promosyon ödemesinden faydalandırılma taleplerine ilişkin olarak İdarenin cevabi yazısı ve ekleri incelendiğinde, 21.11.2022 tarihinde Türk Ekonomi Bankası ile Üniversite arasında yapılan
Kurum Maaş Protokolünün 2 nci maddesinde personel tanımı olarak “Personel: Ege Üniversitesi kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen akademik, idari, işçi ve sözleşmeli personeli ifade eder.”, protokolün 3 üncü maddesinde, “Sözleşmenin konusu;01.01.2023-31.12.2026 tarihlerini kapsayan 4 (dört) yıl süre ile kurumun personeline yapacağı maaş ve diğer ödemelerinin Banka aracılığı ile yapılması ve buna karşılık bankanın kurum personeline Promosyon Bedeli ödemesine ilişkin olarak Tarafların karşılıklı hak ve mükellefiyetleri iş bu sözleşmenin konusunu oluşturur.”, protokolün 17 nci maddesinde ise, “ Kurum 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunun ek 29 uncu maddesi kapsamında Tıp Fakültelerinin beşinci yılını tamamlayıp altıncı yılına geçen öğrencileri ile Diş Hekimliği Fakültelerinin dördünü yılını tamamlayıp beşinci yılına geçen öğrencilerine ödenecek ücret sözleşmesinin karşı tarafı olan banka tarafından ödenecektir. Ancak bu kapsamda açılan hesaplara banka tarafından promosyon ödemesi yapılmayacaktır.” denildiği, ilgili maddeler dikkate alındığında promosyon ödemesinin sadece kadrolu personele ödenmesi hükmünün yer aldığı, Üniversitelerinin kadrosunda bulunmayan ancak çeşitli statü ve pozisyonlarda öğrenci ya da personel olarak geçici bir süre bulunanlara; ders ücreti, ek ödeme, nöbet ücreti, danışmanlık, proje, konuşma ve telif gibi adlar altında çeşitli ödemeler yapılmakta ise de, bu ödemeleri alan kişilerin
“Kamu Görevlisi” statülerinin olmaması, kurumları kadrolarında aylık maaş ve ücret karşılığında istihdam edilmemeleri nedeniyle Banka ile yapılan sözleşmeye dahil edilmediğini, yabancı uyruklu asistanların kadrolu olmaması sebebiyle mezkur protokol hükümlerine göre ilgililere promosyon ödemesi yapılmasının mümkün bulunmadığı, hususlarının ifade edildiği görülmektedir.
20. Söz konusu promosyon ödemelerinin dayanağı olan 657 sayılı Kanunun 164 üncü maddesinin dördüncü fıkrasında, üçüncü fıkra kapsamına giren personelin her türlü özlük haklarının ve tahakkuk işlemlerinin belli merkezlerden yapılabilmesi ve ödemelerin bankacılık sistemi aracılığı ile gerçekleştirilmesi için gerekli düzenlemeleri yapmaya ve gerekli tedbirleri almaya Maliye Bakanlığının yetkili olduğu; aynı maddenin üçüncü fıkrasında da merkezi yönetim kapsamında yer alan kamu idarelerinde görevli kamu görevlileri ve işçilerden bahsedildiği; ayrıca Maaş Protokolünün 2 nci maddesinde ise, protokol kapsamında kurum personeli olarak Ege Üniversitesi kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen akademik, idari, işçi ve sözleşmeli personelinin dikkate alınacağı anlaşılmaktadır.
21. Kurumumuzca yapılan değerlendirmede; tıpta uzmanlık öğrenimi gören “öğrenci” statüsünde bulunan ve adı geçen Üniversitede aylık karşılığı çalışan personel statüsünde olmayan başvuranın
Üniversite personeli statüsünde olmaması sebebiyle, yürürlükteki mevzuat hükümleri ve yürürlükteki
Protokol hükümleri gereğince halihazırda banka promosyonundan faydalanmasının mümkün bulunmadığı, dolayısıyla başvuranın banka promosyonundan faydalandırılması talebinin reddedilmesinin yürürlükteki mevzuat hükümleri ve yürürlükteki Protokol hükümlerine uygun olduğu; ancak konu hakkaniyet yönünden incelendiğinde, Ege Üniversitesinde yabancı uyruklu öğrenci statüsünde öğrenim görmekte olan başvurana
“nöbet ücreti” ya da “döner sermaye (sabit) ödemesi” adı altında yapılan ödemelerin tıpkı personel ücretleri gibi “bankalar” vasıtasıyla yapıldığı dikkate alındığında, mevcut dönem için olmasa da ilerleyen dönemlerde düzenlenecek “Maaş Ödeme Protokolü” nde, bu kişilerin banka promosyonu ödemelerinden faydalandırılacağına ilişkin bir düzenlemeye yer verilmesinin mümkün bulunduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
/
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 22. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvuruya ilişkin istenilen bilgi ve belgelerin Kurumumuza süresi içerisinde ancak eksik şekilde gönderildiği anlaşılmaktadır
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
23. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden arta kalan sürede İzmir İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır
VII. KARAR
Yukarıda yapılan açıklamalar, anılan mevzuat hükümleri ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiği takdirde, BAŞVURUNUN KISMEN KABULÜ KISMEN REDDİNE; Başvuranın halihazırda banka promosyonu ödemelerinden faydalandırılması talebinin REDDİNE, İlerleyen dönemlerde düzenlenecek “Maaş Ödeme Protokolü” nde bu kişilerin banka promosyonu ödemelerinden faydalandırılacağına ilişkin bir düzenlemeye yer verilmesi hususunda EGE
ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanunun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Ege Üniversitesi Rektörlüğünce bu
karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA ve EGE ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi