|
ÖZET: Bu karar, bir yabancının Türkiye’deki ikamet izni başvurusunun reddi üzerine yapılan bir şikayetle ilgilidir. Başvuran, müvekkilinin ikamet başvurusunun reddedilmesi ve V-157 tahdit kodu ile ülkeyi terk etmesi gerektiği bildirimine itiraz etmektedir. Başvuran, müvekkilinin eğitim hakkının ihlal edildiğini ve hukuki statüsünün belirlenmesi için gerekli taleplerde bulunduğunu belirtmektedir. Ancak, Göç İdaresi Başkanlığı, başvuranın ikamet izni talebinin reddedilmesinin hukuka uygun olduğunu ifade etmiştir.
Hukuki değerlendirmede, yabancıların Türkiye’de ikamet edebilmesi için gerekli izinleri alması gerektiği ve eğitim hakkının bu durumu etkilemeyeceği vurgulanmıştır. Ayrıca, başvuranın sürekli olarak farklı eğitim programlarına kayıt yaptırması ve bu kayıtların silinmesi, yasal statüsünün olmaması gibi durumlar, ikamet izni talebinin reddini destekleyen unsurlar olarak değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/11946-S.23.18986
BAŞVURU NO : 2023/4834
KARAR TARİHİ : 19/09/2023
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ : TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : GÖÇ İDARESİ BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Müvekkilinin yasal statüsünün belirlenmesi ve ikamet izni hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 06/04/2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Şikayetçi ( vekili tarafından
Kurumumuza verilen dilekçede özetle, müvekkili ( mühendis olarak mezun olduğu ve öğrenciyken yıllarca Türkiye’de ikamet ettiği, Gaziantep’te ikamet başvurusunda bulunduğunda ret edildiği, ailesinin, annesi ve babasının geçimini sağlayan kişi olduğu, erkek kardeşlerinin Türk vatandaşı olduğu, müvekkiline istisnai Türk vatandaşlığının beşinci aşamasında
Gaziantep ilinde göç idaresi tarafından V-157 tahdit kodu konulduğu ve on gün içinde ülkeyi terk etmesi gerektiğinin bildirildiği, Göç İdaresi Başkanlığına resmi taleplerle birlikte hukuki statüsünün belirlenmesi, üzerindeki kodun kaldırılması, oturma izni verilmesi veya geçici koruma belgesi verilmesi için tüm detaylarıyla bazı taleplerde bulundukları ancak herhangi bir çözüm alamadıkları, 2017 yılı – numara ile başvurmuş oldukları vatandaşlık dosyasının çözümünün hızlandırılması için talepte bulundukları ancak bugüne kadar dosyanın netleştirilmediği, müvekkilinin mağdur olduğu ifade ve iddia edilerek, başvuru konusu soruna acil bir şekilde çözüm bulunması talebinde bulunulmaktadır.
/
II. İDARELERİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzca, verilecek karara esas olmak üzere başvuru belgesinde yer alan iddiaların doğruluğunun tespiti amacı ile 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu hükümleri uyarınca inceleme ve araştırma gerçekleştirilmiştir. 6328 sayılı Kanunun “Bilgi ve belge istenmesi” başlıklı 18 inci maddesi hükmü uyarınca ilgili idareden bilgi belge talep edilmiştir. Göç İdaresi Başkanlığının 03/05/2023 tarihli ve E– – sayılı cevabi yazısında özetle;
“ ( isimli yabancının 29.05.2015 – 16.01.2023 tarihleri arasında kendisine Gaziantep Valiliği tarafından düzenlenen öğrenci ikamet izni ile ülkemizde kaldığı, hakkında en son düzenlenen öğrenci ikamet izninin “20.03.2022 – 16.01.2023” tarihleri arasında geçerli olduğu,
Yapılan kontrollerde yabancının GAZİANTEP ÜNİVERSİTESİ FAKÜLTESİ
MÜHENDİSLİĞİ (İNGİLİZCE) bölümünden 25.06.2020 tarihinde, MÜHENDİSLİĞİ (İNGİLİZCE) bölümünden ise 13.07.2020 tarihine mezun olduğu,
GAZİANTEP ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ MÜHENDİSLİĞİ YÜKSEK
LİSANS programına 16.09.2020 tarihinde kayıt yaptırdığı ve bu programdan 12.09.2022 tarihinde kaydının silindiği,
En son öğrenim gördüğü AKSARAY ÜNİVERSİTESİ AKSARAY TEKNİK BİLİMLER MESLEK
YÜKSEKOKULU PR. bölümüne 16.09.2022 tarihinde kayıt yaptırdığı ve bu programdan ise 11.01.2023 tarihinde kaydının silindiği,
Öğrenciliğin sona ermesi nedeniyle 6458 sayılı Kanun’un 40 ıncı maddesinin 1-a bendi kapsamında yabancının ikamet izninin iptal edilmesi gerekirken edilmediği,
Yabancının profili incelendiğinde, sürekli farklı bölümlere kayıt yaptırdığı ancak sürekli olarak kaydının silindiği anlaşılmıştır.
Bununla birlikte;
Yabancının halihazırda yasal statüsünün olmadığı, yabancının ülkemizden çıkış yaparak, amacına uygun vize ile giriş yapması ve öğrencilik kaydının aktif olması halinde ikamet izni başvurusunun değerlendirilebileceği, turizm amaçlı ikamet izninin ülkemizde turist olarak bulunan, seyahat planı, konaklama bilgisi ve gelir bilgisini ispatlamış olan yabancı uyruklu şahıslar hakkında düzenlenebileceği,
Söz konusu kişi hakkında V-157 (ikamet izni talepleri reddedilen yabancılar) tahdit kodu tanzim edildiği, bu kodun ülkemize giriş noktasında engel teşkil etmediği,
Bu minvalde yabancının halihazırda turist olmaması ve öğrencilik kaydının olmaması sebebiyle 12.01.2023 tarihli kısa dönem (turizm amaçlı) ikamet iznine geçiş başvurusunun Gaziantep Valiliğince reddedildiği,” açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın,
3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “…
Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi aşkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler.
…”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun,
4.1. “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir”,
4.2. “İnceleme ve araştırma” başlıklı 20 nci maddesinin birinci fıkrası; “(1) Kurum, inceleme ve araştırmasını başvuru tarihinden itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandırır.”,
5. 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu’nun ilgili hükümlerine aşağıda yer verilmiştir:
5.1. “Türk vatandaşlığının kazanılması halleri” başlıklı 5’inci maddesi; “(1) Türk vatandaşlığı, doğumla veya sonradan kazanılır.” ; “Sonradan kazanılan vatandaşlık” başlıklı 9’uncu maddesi; “(1)
Sonradan kazanılan Türk vatandaşlığı, yetkili makam kararı veya evlat edinilme ya da seçme hakkının kullanılması ile gerçekleşir.”; “Yetkili makam kararı ile Türk vatandaşlığının kazanılması” başlıklı 10’uncu maddesi; “(1) Türk vatandaşlığını kazanmak isteyen bir yabancı, bu Kanunda belirtilen şartları taşıması halinde yetkili makam kararı ile Türk vatandaşlığını kazanabilir. Ancak, aranan şartları taşımak vatandaşlığın kazanılmasında kişiye mutlak bir hak sağlamaz…” 6. 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun,
6.1. “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinde; “Bu Kanunun uygulanmasında; … j) İkamet izni:
Türkiye’de kalmak üzere verilen izin belgesini, … ü) Yabancı: Türkiye Cumhuriyeti Devleti ile vatandaşlık bağı bulunmayan kişiyi, ….ifade eder.”,
6.2. “İkamet izni” başlıklı 19 uncu maddesinde; “(1) Türkiye’de, vizenin veya vize muafiyetinin tanıdığı süreden ya da doksan günden fazla kalacak yabancıların ikamet izni almaları zorunludur. İkamet izni, altı ay içinde kullanılmaya başlanmadığında geçerliliğini kaybeder.”,
6.3. “Türkiye içinden yapılabilecek ikamet izni başvuruları” başlıklı 22’nci maddesinde “İkamet izni başvuruları, aşağıdaki hâllerde istisnai olarak valiliklere de yapılabilir: … b) Yabancının Türkiye’den ayrılmasının makul veya mümkün olmadığı durumlarda … ç) Öğrenci ikamet izinlerinde … ğ) Geçerli ikamet izninin verilmesine esas olan gerekçenin sona ermesi veya değişikliğe uğramasından dolayı yeni kalış amacına uygun ikamet izni almak üzere yapılacak başvurularda …”,
6.4. “İkamet izinlerinin tanzimi ve şekli” 23’üncü maddesinde; “İkamet izinleri, pasaport veya pasaport yerine geçen belgelerin geçerlilik süresinden altmış gün daha kısa süreli, kalış amacına bağlı ve her yabancı için ayrı düzenlenir. İkamet izninin şekli ve içeriği Bakanlıkça, ikamet izni yerine geçen çalışma izninin şekli ve içeriği ise Bakanlık ve ilgili kurumlarca birlikte belirlenir.”,
6.5. “Türkiye içinden yapılan ikamet izni talebinin reddi, iptali veya uzatılmaması” başlıklı 25 inci maddesinde; “(1) Türkiye içinden yapılan ikamet izni talebinin reddi, ikamet izninin uzatılmaması veya iptali ile bu işlemlerin tebliği valiliklerce yapılır. Bu işlemler sırasında, yabancının Türkiye’deki aile bağları, ikamet süresi, menşe ülkedeki durumu ve çocuğun yüksek yararı gibi hususlar göz önünde bulundurulur ve ikamet iznine ilişkin karar ertelenebilir. (2) İkamet izni talebinin reddi, iznin uzatılmaması veya iptali, yabancıya ya da yasal temsilcisine veya avukatına tebliğ edilir. Tebligatta, yabancının karara karşı itiraz haklarını etkin şekilde nasıl kullanabileceği ve bu süreçteki diğer yasal hak ve yükümlülükleri de yer alır.”,
6.6. “İkamet izni çeşitleri” 30 uncu maddesinde; “(1) İkamet izni çeşitleri şunlardır: a) Kısa dönem ikamet izni … c) Öğrenci ikamet izni …”,
6.7. “Kısa dönem ikamet izni” 31 inci maddesinde; “(1) Aşağıda belirtilen yabancılara kısa dönem ikamet izni verilebilir: … e) Turizm amaçlı kalacaklar …”,
6.8. “Kısa dönem ikamet izninin şartları” 32 nci maddesinde; “(1) Kısa dönem ikamet izinlerinin verilmesinde aşağıdaki şartlar aranır: a) 31 inci maddenin birinci fıkrasında sayılan gerekçelerden biri veya birkaçını ileri sürerek talepte bulunmak ve bu talebiyle ilgili bilgi ve belgeleri ibraz etmek b) 7 nci madde kapsamına girmemek…”,
6.9. “Kısa dönem ikamet izninin reddi, iptali veya uzatılmaması” 33 üncü maddesinde; “(1) Aşağıdaki hâllerde kısa dönem ikamet izni verilmez, verilmişse iptal edilir, süresi bitenler uzatılmaz: a) 32 nci maddede aranan şartlardan birinin veya birkaçının yerine getirilmemesi veya ortadan kalkması b) İkamet izninin, veriliş amacı dışında kullanıldığının belirlenmesi… ç) Hakkında geçerli sınır dışı etme veya
Türkiye’ye giriş yasağı kararı bulunması …”,
6.10. “Öğrenci ikamet izni” başlıklı 38 inci maddesinde “(1) Türkiye’de bir yükseköğretim kurumunda ön lisans, lisans, yüksek lisans ya da doktora öğrenimi görecek yabancılara öğrenci ikamet izni verilir. …”,
6.11. “Öğrenci ikamet izninin şartları” başlıklı 39’uncu maddesinde; “(1) Öğrenci ikamet izninde aşağıdaki şartlar aranır: a) 38 inci madde kapsamındaki bilgi ve belgeleri ibraz etmek b) 7 nci madde kapsamına girmemek c) Türkiye’de kalacağı adres bilgilerini vermek”,
6.12. “Öğrenci ikamet izni talebinin reddi, iptali veya uzatılmaması” başlıklı 40 ıncı maddesinde; “(1)
Aşağıdaki hâllerde öğrenci ikamet izni verilmez, verilmişse iptal edilir, süresi uzatılmaz: a) 39 uncu maddede aranan şartların karşılanmaması veya ortadan kalkması b) Öğrenimin sürdürülemeyeceği konusunda kanıtların ortaya çıkması c) Öğrenci ikamet izninin, veriliş amacı dışında kullanıldığının belirlenmesi ç) Hakkında geçerli sınır dışı etme kararı veya Türkiye’ye giriş yasağı bulunması”,
6.13. “Sınır dışı etme kararı alınacaklar” başlıklı 54 üncü maddesinde; “(1) Aşağıda sayılan yabancılar hakkında sınır dışı etme kararı alınır: … f) İkamet izinleri iptal edilenler g) İkamet izni bulunup da
/
süresinin sona ermesinden itibaren kabul edilebilir gerekçesi olmadan ikamet izni süresini on günden fazla ihlal edenler …”,
7. Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmeliğin,
7.1. “İkamet izni” başlıklı 19 uncu maddesinde; “(1) İkamet izninden muaf olanlar dışında, Türkiye’de vizenin veya vize muafiyetinin kendisine sağladığı süreden ya da doksan günden fazla kalacak yabancıların ikamet izni almaları zorunludur. (2) Birinci fıkrada belirtilen sürelerden daha kısa kalacak yabancılar da ikamet izni başvurusunda bulunabilir. (3) Türkiye içinden yapılabilecek ikamet izni başvuruları valiliklere, diğer hallerde yabancının vatandaşı olduğu veya yasal olarak bulunduğu ülkedeki konsolosluklara yapılır.
(4) İkamet izni başvuruları, belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde elektronik ortamda da alınabilir. …”,
7.2. “İkamet izni başvurusuna ilişkin esaslar” başlıklı 21 inci maddesinde; “(1) İkamet izni başvurusu yapan yabancılar, istenen bilgi ve belgeleri yurt içi başvurularında valiliğe, yurt dışı başvurularında süresi içinde konsolosluğa verirler. Başvuru için istenecek belgeler Genel Müdürlükçe belirlenerek kurumsal internet sitesinde yayınlanır. (2) Türkiye içinden valiliklere yapılabilecek ikamet izni başvuruları başvuru için gerekli olan yasal süre bitmeden yapılır. İkamet izni süresini, vize süresini veya vize muafiyetini on güne kadar aşmış olanların başvuruları da alınır. Yabancının içinde bulunduğu durum ve idari ihtiyaçlar yönünden gerekli olduğunda on günlük süre koşuluna bağlı kalınmaz. Bununla ilgili usul ve esaslar Genel
Müdürlük tarafından ayrıca belirlenir. … (4) İkamet izni başvurularının yabancı tarafından bizzat yapılması esastır. Bu başvurular, yabancının yasal temsilcisi veya vekâletnameye haiz avukatı aracılığıyla da yapılabilir. … (10) İkamet izni başvurusu reddedilenler ile ikamet izni iptal edilenler, altı ay içinde yeniden ikamet izni başvurusu yaptıklarında yeni bir ikamet izni talep gerekçesi sunmaları istenir. …”,
7.3. “İkamet izni başvurularının incelenmesi ve sonuçlandırılması” başlıklı 22 nci maddesinde; “(1)
Başvuru sırasında eksik ya da ihtiyaç duyulacak tamamlayıcı bilgi ve belgeler yabancıya bildirilir. Bildirim tarihinden itibaren otuz gün içerisinde bilgi ve belgelerin tamamlanmaması halinde başvuru işlemden kaldırılır. (2) İkamet izni başvuruları, başvurunun işleme alınmasından itibaren en geç doksan gün içinde sonuçlandırılır. Doksan günlük süre, bilgi ve belgelerin tam olarak yetkili makama teslim edildiği tarihten başlar. Sürenin uzaması halinde yabancıya bilgi verilir. … (18) Türkiye içinden yapılan ikamet izni talebinin reddi, ikamet izninin uzatılmaması veya iptali ile ilgili işlemler sırasında yabancının Türkiye’deki aile bağları, ikamet süresi, menşe ülkedeki durumu ve çocuğun yüksek yararı göz önünde bulundurulur ve kararın icrası ertelenebilir. Bu durumdaki yabancıya harca tabi olmayan ve Türkiye’ de bir ay süresince kalma hakkı sağlayan belge verilir. Bir aylık süre sonunda Valilikçe tekrar değerlendirme yapılır ve yabancının ülkemizde kalmasını gerektiren durumun devam ettiğinin anlaşılması halinde söz konusu belgenin süresi birer aylık sürelerle uzatılabilir. Bu durumda, yabancıdan Harçlar Kanununda belirtilen hükümler doğrultusunda kalacağı sürenin harcı tahsil edilir.”,
7.4. “Kısa dönem ikamet izni” başlıklı 28 inci maddesinde; “(1) Kısa dönem ikamet izni, her defasında en fazla birer yıllık sürelerle verilir. İkamet izni süresinin belirlenmesinde, yabancının talebi, gerekçesi ve ikamet izniyle ilgili diğer hususlar göz önünde bulundurulur. … (7) Turizm amaçlı ikamet izni başvurularında; yabancının ülkede nerede, ne zaman ve ne süreyle kalacağı gibi seyahat planına ilişkin hususlardaki beyanı değerlendirilir. Yabancıdan seyahat planına ilişkin ya da kalış amacını ortaya koyan bilgi veya belge sunması istenebilir.”
7.5. “Öğrenci ikamet iznine ilişkin esaslar” başlıklı 35 inci maddesinde; “(1) Türkiye’de bir yükseköğretim kurumunda ön lisans, lisans, yüksek lisans ya da doktora öğrenimi görecekler ile aile ikamet
izni bulunmayan ilk ve orta derecede öğrenim görecek yabancılar öğrenci ikamet izni almakla yükümlüdür.
… (12) Yükseköğrenim öğrencilerinin üniversite, fakülte veya bölüm değişikliğinde aşağıdaki usuller izlenir: a) Aynı öğretim kurumunda fakülte veya bölüm değişikliği ile aynı ilde öğretim kurumu değişikliği durumunda öğrenciliğe ara verilmemesi ve süresinde bildirimde bulunulması kaydıyla mevcut ikamet izni geçerliliğini korur. İkamet izni öğrenim süresinden kısa ise iznin bittiği tarihten itibaren öğrenim süresi kadar uzatılır. b) Farklı bir ilde öğrenime devam edilecek olması durumunda öğrenime devam edilecek il valiliğince mevcut ikamet izni kesilerek yeni öğrenim süresi kadar ikamet izni düzenlenir. (13) Yükseköğrenim öğrencisinin kayıt dondurması durumunda kayıt dondurma tarihinden itibaren ikamet izni kesilir. (14) Özel öğrencilik, açık öğretim veya uzaktan eğitim gerekçesiyle öğrenci ikamet izni verilmez.. …”,
7.6. “Öğrenci ikamet izinlerinin düzenlenmesi” başlıklı 37 nci maddesinde; “… (2) Türkiye’de bir yükseköğretim kurumunda ön lisans, lisans, yüksek lisans ya da doktora öğrenimi görecek yabancılara verilecek ikamet izni, ikamet izni müracaat tarihinden itibaren öğrenim programının tamamını kapsayacak şekilde düzenlenebilir. Normal eğitim süresinde mezun olamayan öğrencinin ikamet izni en fazla birer yıllık sürelerle ve azami eğitim süresini aşmayacak şekilde uzatılır. Mezun olan öğrencilerin ikamet izinleri mezuniyet tarihi itibariyle kesilir ve 26 ncı maddenin birinci fıkrasında belirtilen on günlük süre mezuniyet tarihinden itibaren başlar.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ Av. FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından dosya kapsamında yapılan değerlendirme neticesinde, başvuru konusuna ilişkin “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Şikayetçi vekili özetle, müvekkilinin ikamet başvurusunun ret edildiğini, istisnai Türk vatandaşlığının beşinci aşamasında göç idaresi tarafından V-157 tahdit kodu konulduğunu ve on gün içinde ülkeyi terk etmesi gerektiğinin bildirildiğini, Göç İdaresi Başkanlığına resmi taleplerle birlikte hukuki statüsünün belirlenmesi, üzerindeki kodun kaldırılması, oturma izni verilmesi veya geçici koruma belgesi verilmesi için tüm detaylarıyla birkaç talepte bulunduklarını ancak herhangi bir çözüm alamadıklarını, 2017 yılı
– numara ile başvurmuş oldukları vatandaşlık dosyasının çözümünün hızlandırılması için talepte bulunduklarını ancak bugüne kadar dosyanın netleştirilmediğini ifade ve iddia ederek, başvuru konusu soruna acil bir şekilde çözüm bulunması talebinde bulunmaktadır.
10. Başvuranın Göç İdaresi Başkanlığı’na ilettiği talepler incelendiğinde; Anayasa’nın 42 nci maddesinde vatandaş ve vatandaş olmayan yabancı ayrımı gözetmeksizin herkesin eğitim hakkına sahip olduğu vurgulanmaktadır. Ancak yabancının Türkiye’de eğitim hakkının kazanması tek başına
Türkiye’ye ikamet etmesine müsaade edilmesi için yeterli değildir. Devletlerin ülkeye giriş ve sınır dışı etme konularında egemenlik hakkına dayanan takdir yetkisi bulunmaktadır. Bu kapsamda, her ülkede olduğu gibi Türkiye’de de vatandaş olmayan yabancıların Türkiye’de ikamet edebilmek için ikamet amacına uygun izin alması ve bunun için ilgili mevzuatta öngörülen yükümlülükleri yerine getirmesi (gerekli evrakları ibraz etmesi vb.) zorunludur. Aksi takdirde ilgilisine sınır dışı edilmeye kadar uzanan tedbirler uygulanabilecektir.
/
11. Nitekim Avrupa İnsan Hakları Komisyonu (Komisyon) Foreign Students/Birleşik Krallık (B. No:
7671/76, 9/5/1977) kararında Birleşik Krallık’ta yabancı öğrenci statüsünde eğitim alırken sınır dışı edilmelerine karar verilen başvurucuların sınır dışı edilmeleri sebebi ile eğitim haklarının ihlal edildiği şeklindeki iddialarını değerlendirmiştir. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ne (Sözleşme) ek 1 No.lu
Protokol’ün 2. maddesinde öngörülen eğitim hakkının yabancı kişilere eğitim için bulundukları ülkede kalma konusunda bir hak bahşetmeyeceğini belirten Komisyon, yabancı kişilerin bu gibi taleplerinin -göç yönetimi gibi sebeplerle- reddinin eğitim hakkına müdahale teşkil etmeyeceğini belirtmiş ve başvurunun açıkça dayanaktan yoksun olduğuna karar vermiştir.
12. Yabancıların Türkiye’ye girişleri, Türkiye’de kalışları ve Türkiye’den çıkışlarıyla ilgili işlemler 6458 sayılı Kanun ve bu Kanun uyarınca çıkarılan Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun
Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik hükümleri ve ilgili alt mevzuat hükümleri çerçevesinde yürütülmektedir.
13. Söz konusu Kanunun 25 inci maddesinde; Türkiye içinden yapılan ikamet izni talebinin reddi, ikamet izninin uzatılmaması veya iptali ile bu işlemlerin tebliği valiliklerce yapılacağı, Kanunun 30 uncu maddesinde; ikamet izni çeşitleri arasında “öğrenci ikamet izni”nin bulunduğu, Kanunun 38 inci maddesinin birinci fıkrasında; Türkiye’de ön lisans, lisans, yüksek lisans, ya da doktora öğrenimi görecek yabancılara öğrenci ikamet izni verileceği, bahsi geçen Yönetmeliğin 35 inci maddesinin birinci fıkrasında; Türkiye’de bir yükseköğrenim kurumunda ön lisans, lisans, yüksek lisans ya da doktora öğrenimi görecek yabancıların öğrenci ikamet izni almakla yükümlü olduğu hususları hükme bağlanmıştır.
14. 6458 sayılı Kanunun 30 uncu maddesinde; ikamet izni çeşitleri arasında “Kısa dönem ikamet izni sayılmış olup, Kanunun 31 inci maddesinde; Turizm amaçlı kalacaklara kısa dönem ikamet izni verilebileceği, Kanunun 32 nci maddesinde; kısa dönem ikamet izinlerinin verilmesinde bazı şartların aranacağı belirtilmiş ve bunlar şartlar arasında; Kanunun 31 inci maddenin birinci fıkrasında sayılan gerekçelerden biri veya birkaçını ileri sürerek talepte bulunmak ve bu talebiyle ilgili bilgi ve belgeleri ibraz etmek hususları sayılmıştır.
15. Kurumumuzca başvuru üzerine inceleme ve araştırma yapılmış olup, Başvuran vekilinin iddiaları karşısında Göç İdaresi Başkanlığı’ndan alınan cevabi yazıda yer verilen özetle, “ …
“ ( isimli yabancının 29.05.2015 – 16.01.2023 tarihleri arasında kendisine Gaziantep Valiliği tarafından düzenlenen öğrenci ikamet izni ile ülkemizde kaldığı, yabancının
Gaziantep Üniversitesi Fakültesi (İngilizce) bölümünden 25.06.2020 tarihinde, Mühendisliği (İngilizce) bölümünden ise 13.07.2020 tarihine mezun olduğu, daha sonra
Gaziantep Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Yüksek Lisans programına
16.09.2020 tarihinde kayıt yaptırdığı ve bu programdan 12.09.2022 tarihinde kaydının silindiği, en son
öğrenim gördüğü Aksaray Üniversitesi Aksaray Tekni Bilimler Meslek Yüksekokulu
PR. bölümüne 16.09.2022 tarihinde kayıt yaptırdığı ve bu programdan ise 11.01.2023 tarihinde kaydının silindiği; öğrenciliğin sona ermesi nedeniyle 6458 sayılı Kanun’un 40 ıncı maddesinin 1-a bendi kapsamında yabancının ikamet izninin iptal edilmesi gerekirken edilmediği; yabancının profili incelendiğinde, sürekli farklı bölümlere kayıt yaptırdığı ancak sürekli olarak kaydının silindiğinin anlaşıldığı, bununla birlikte; yabancının halihazırda yasal statüsünün olmadığı, yabancının ülkemizden çıkış yaparak, amacın uygun vize ile giriş yapması ve öğrencilik kaydının aktif olması halinde ikamet izni başvurusunun değerlendirilebileceği, turizm amaçlı ikamet izninin ülkemizde turist olarak bulunan, seyahat planı, konaklama bilgisi ve gelir bilgisini ispatlamış olan yabancı uyruklu şahıslar hakkında düzenlenebileceği, söz konusu kişi hakkında V-157 (ikamet izni talepleri reddedilen yabancılar) tahdit kodu
tanzim edildiği, bu kodun ülkemize giriş noktasında engel teşkil etmediği; bu minvalde yabancının halihazırda turist olmaması ve öğrencilik kaydının olmaması sebebiyle 12.01.2023 tarihli kısa dönem (turizm amaçlı) ikamet iznine geçiş başvurusunun Gaziantep Valiliğince reddedildiği” açıklamaları dikkate alındığında, şikayetçinin kısa dönem (turizm amaçlı) ikamet iznine geçiş başvurusunun, halihazırda “turist olmaması ve iki defa öğrencilik kaydını sildirdiğinden öğrencilik kaydının olmaması sebebiyle” ilgili idaresince reddi işleminde hukuka aykırılık tespit edilmemiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
16. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. İlgili İdarenin söz konusu ilkelere uymadığına ilişkin bir tespit yapılamamıştır.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu kararın şikayetçiye tebliğ tarihinden itibaren, (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup ilgili İdarenin işlem ve eylemine karşı Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
İlgili mevzuat hükümleri, yukarıda yer verilen açıklamalar ve dosya kapsamına göre; BAŞVURUNUN
REDDİNE,
Kararın BAŞVURAN VEKİLİNE ve GÖÇ İDARESİ BAŞKANLIĞI’NA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/