|
ÖZET: Başvuru, İskenderun Belediyesi ve Hatay Büyükşehir Belediyesi’ne, başvuranın evinin önünde biriken yağmur sularının uzaklaştırılması talebiyle yapılmıştır. Başvuran, özellikle kış aylarında yağmur suyu birikintileri nedeniyle mağduriyet yaşadığını belirtmiş ve ilgili idarelere başvuruda bulunmuştur. Ancak, İskenderun Belediyesi, sorunun çözümü için Hatay Büyükşehir Belediyesi’ne yönlendirme yapmış, Hatay Büyükşehir Belediyesi de benzer şekilde İskenderun Belediyesi’ni işaret etmiştir. Bu durum, yağmur sularının uzaklaştırılması konusunda hangi idarenin sorumlu olduğuna dair bir belirsizlik yaratmıştır.
İdarelerin açıklamaları doğrultusunda, yağmur sularının uzaklaştırılması için gerekli altyapının kurulmasının Hatay Büyükşehir Belediyesi’nin sorumluluğunda olduğu belirtilmiştir. Ancak, mevcut mevzuat gereği, bu tür altyapı çalışmalarının hangi belediye tarafından yapılacağına dair bir uyuşmazlık yaşanması, başvuranın mağduriyetinin giderilmesini engellemiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebini değerlendirerek, Hatay Büyükşehir Belediyesi’ne yağmur sularının uzaklaştırılması için gerekli tedbirlerin alınması yönünde tavsiyede bulunmuştur. Sonuç olarak, yağmur sularının uzaklaştırılmasıyla ilgili altyapı çalışmalarının Hatay Büyükşehir Belediyesi tarafından gerçekleştirilmesi gerektiği, İskenderun Belediyesi’nin ise kendi sorumluluğundaki sokak ve caddelerin bakımını üstlenmesi gerektiği vurgulanmıştır. Bu durum, kamu hizmetlerinin etkin bir şekilde sunulabilmesi için idareler arasında daha iyi bir koordinasyon sağlanması gerekliliğini ortaya koymaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/75109-S.20.81726
BAŞVURU NO : 2020/4903
KARAR TARİHİ : 14/09/2020
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : İSKENDERUN BELEDİYE BAŞKANLIĞI
HATAY BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞI
HATAY SU VE KANALİZASYON İDARESİ GENEL
MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : İkamet ettiği evinin önünde biriken yağmur suyunun uzaklaştırılması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 14/03/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Şikâyetçi, evinin önünde özellikle kış aylarında yağmur suyu birikintisi olduğunu ve bu
yağmur suyunun evinin bahçesine aktığını, evinin önünde her iki tarafta da rampa olması nedeniyle yağmur suyunun evin içinde ve bahçesinde biriktiğini,
1.1) Konuyla ilgili olarak Hatay Büyükşehir Belediyesi HATSU Kanalizasyon Daire
Başkanlığı’na “Evinin önünde bulunan rampalardan yağmur suyu gelmesinin ve birikmesinin önlenmesi için yağmur suyu hattı yapılması” talebi ile ilgili başvuru yaptığını, ancak “Evinin bulunduğu sokağın İskenderun Belediyesi’nin sorumluluk alanında olduğu belirtilerek 2560 sayılı Kanun’un 25 inci maddesi gereğince İskenderun Belediyesi’ne başvuru yapılması” gerektiğinin ifade edildiğini,
1.2) İskenderun Belediye Başkanlığı’na yaptığı başvuruda ise; “5216 ve 5393 sayılı Kanunlar
gerekçe gösterilerek HATSU Kanalizasyon Daire Başkanlığı’na başvuru yapması” gerektiğinin belirtildiğini, Bu durumda vatandaş olarak mağdur olduğunu ifade ederek mağduriyetinin giderilmesini ve evinin bulunduğu sokağa yağmur suyu hattının yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Başvuruya konu iddialar hakkında İskenderun Belediye Başkanlığının 15/06/2020
tarihli ve sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle;
2.1) Kırsal kesimlerde yağmur sularının uzaklaştırılmasının genellikle yol üzerindeki yatay
eğimler ile uygun açık arazi olması durumunda araziye yapılabildiği, ancak şehir içlerinde uygun emilim ve deşarj alanları (açık arazi, dere vb.) olmadığından dolayı yağmur sularının uygun üst yapı ile (yol, kanal, menhol, baca, ızgara vb.) toplanarak alt ağ sistemi ile deşarj noktalarına veya kullanım tesislerine taşındığı,
2.2) Hem mevzuat hem de işin yapılabilirliği ve kapsamı bakımından yağmur sularının
uzaklaştırılması için gerekli ve yeterli alt yapı sistemlerinin, tesislerinin, kanalları, bacaları, ızgaraları vb. yapıların yapılması, işletilmesi ve Büyükşehir Belediyesi sorumluluk alanlarındaki yolların üzerindeki yağmur sularının bu tesislere (baca, kanal, ızgara vb.)
taşınmasının Büyükşehir Belediyelerince yapılmasının, ilçe Belediyelerinin sorumluluk alanlarındaki yolların üzerindeki yağmur sularının ise Büyükşehir Belediyelerinin yaptığı ve işlettiği tesislere (baca, kanal, ızgara vb.) taşınmasının ilçe belediyelerine ait olduğu,
2.3) Bahse konu adresin üzerinde bulunduğu sokakta soruna sebep olan yağmur suyu
altyapısının bulunmayışının öncelikle bu sokakta yağmursuyu altyapısının Büyükşehir
Belediyesince yapılarak giderilmesi gerektiği açıklamalarına yer verilmiştir.
3) Hatay Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğünün 29/04/2020 tarihli ve
sayılı cevabi yazısı ve eklerinde özetle;
3.1) 2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri
Hakkında Kanununun 21/11/1981 yılında yürürlüğe girdiğini, Türkiye’de ilk büyükşehir belediyelerinin ise 1984 yılı Ocak ayında çıkarılan 2972 sayılı yasa ve Mart ayında çıkarılan
195 sayılı Kanun Hükmünde Kararname uyarınca üç büyük kentte kurulduğunu,
3.2) Dolayısıyla 2560 sayılı Kanunun 25 inci maddesinde yer alan “ilgili belediyelerce”
ibaresini Büyükşehir Belediyesi olarak yorumlamanın yerinde olmadığını, kaldı ki 2560 sayılı
Kanunun 25 inci maddesinde yer alan “ilgili belediyelerce” ibaresinin “ilçe belediyeleri” veya
“büyükşehir belediyesi ” olarak yorumlansın sonuç itibariyle yağmur sularının uzaklaştırılmasının idarelerinin görev ve sorumluluğunda yer almadığı açıklamalarına yer verilmiştir.
4) Hatay Büyükşehir Belediye Başkanlığı’nın cevabi yazı ve eklerinde;
4.1) Hatay Büyükşehir Belediye Meclisi’nin “Yolların Yetki Alanlarının belirlenmesi” konulu
13/11/2014 tarih ve sayılı kararında “İskenderun İlçesi için imar mevzuatı çerçevesinde genişliği 25 metre ve üzeri olan yolların ve bu yolların üzerindeki meydanların yapım, bakım ve onarım vs. görev, yetki ve sorumluluğu Hatay Büyükşehir Belediyesine, 25 metrenin altındaki yolların yapım, bakım ve onarım vs. göre, yetki ve sorumluluğu İskenderun İlçe
Belediyesine ait olmasına” denildiği,
4.2) Şikayete konu olan İskenderun Kocatepe Mahallesi 392/2 Sokağın imar planında yol
olmadığı, halihazırda yol olarak kullanılan ancak resmi olmayan güzergâhın bulunduğu alanı çevreleyen yolların 7 m, 10 m, ve 12m genişliğinde imar yolu olduğu,
4.3) 2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri
Hakkında Kanun’un “Yağmur sularının uzaklaştırılması” başlıklı 25 inci maddesi ile ek 5 inci madde hükümlerine göre yağmur suyu deşarj kanallarının yapımı için gerekli harcamaları “ilgili belediyesince” karşılanmak üzere Hatay Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü (HATSU) tarafından yapılabileceği,
4.4) Şikayete konu güzergahın bağlandığı yolların meclis kararına göre İskenderun Belediyesi
görev, yetki ve sorumluluk sahası içinde kaldığı 2560 sayılı Kanunda yer alan “ilgili belediye” ibaresinin karşılığının İskenderun Belediyesi olduğu,
4.5) Halihazırda yol olarak kullanılan 392/2 nolu sokağın imar planında ‘Öneri Kentsel
Dönüşüm (Ö.K.D)’ alanı içinde kaldığı, bu alanda yapılacak çalışmaların 5216 sayılı
Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun “Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları” başlıklı 7 nci maddesinin (b) bendine istinaden İlçe Belediyesinin yetki alanında olduğu,
4.6) Kentsel dönüşüm kapsamında İskenderun Belediyesi tarafından projelendirilmiş veya
yapılması planlanan bir çalışma olup olmadığı, böyle bir çalışma var ise mezkur talebi bu çalışma kapsamında çözülmesi gerektiği açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
5) 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu
denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. … ” ,
6) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun
Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
7) 10/07/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunun “Büyükşehir ve ilçe
belediyelerinin görev ve sorumlulukları” başlıklı 7 nci maddesinin birinci fıkrasında; “Büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları şunlardır:…
b) Çevre düzeni planına uygun olmak kaydıyla, büyükşehir belediye (…) sınırları içinde 1/5.000 ile 1/25.000 arasındaki her ölçekte nazım imar planını yapmak, yaptırmak ve onaylayarak uygulamak; büyükşehir içindeki belediyelerin nazım plana uygun olarak hazırlayacakları uygulama imar planlarını, bu planlarda yapılacak değişiklikleri, parselasyon planlarını ve imar ıslah planlarını aynen veya değiştirerek onaylamak ve uygulanmasını denetlemek; nazım imar planının yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde uygulama imar planlarını ve parselasyon planlarını yapmayan ilçe (…) belediyelerinin uygulama imar planlarını ve parselasyon planlarını yapmak veya yaptırmak.
g) Büyükşehir belediyesinin yetki alanındaki mahalleleri ilçe merkezine bağlayan yollar, meydan, bulvar, cadde ve ana yolları yapmak, yaptırmak, bakım ve onarımı ile bu yolların temizliği ve karla mücadele çalışmalarını yürütmek; kentsel tasarım projelerine uygun olarak bu yerlere cephesi bulunan yapılara ilişkin yükümlülükler koymak; ilan ve reklam asılacak yerleri ve bunların şekil ve ebadını belirlemek; meydan, bulvar, cadde, yol ve sokak ad ve numaraları ile bunlar üzerindeki binalara numara verilmesi işlerini gerçekleştirmek.
r) Su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek, bunun için gerekli baraj ve diğer tesisleri kurmak, kurdurmak ve işletmek; derelerin ıslahını yapmak; kaynak suyu veya arıtma sonunda üretilen suları pazarlamak…”, üçüncü fıkrasında; “İlçe (…) belediyelerinin görev ve yetkileri
şunlardır:
a) Kanunlarla münhasıran büyükşehir belediyesine verilen görevler ile birinci fıkrada sayılanlar dışında kalan görevleri yapmak ve yetkileri kullanmak.”
7.1) “Büyükşehir belediyesinin giderleri” başlıklı 24 üncü maddesinde; “Büyükşehir
belediyesinin giderleri şunlardır:
d) Her türlü alt yapı, yapım, onarım ve bakım giderleri.”
8) 03/07/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunun “Belediyenin yetkileri ve
imtiyazları” başlıklı 15 inci maddesinde; “Belediyenin yetkileri ve imtiyazları şunlardır:…
e) Müktesep haklar saklı kalmak üzere; içme, kullanma ve endüstri suyu sağlamak; atık su ve yağmur suyunun uzaklaştırılmasını sağlamak; bunlar için gerekli tesisleri kurmak, kurdurmak, işletmek ve işlettirmek; kaynak sularını işletmek veya işlettirmek.”
9) 20/11/1981 tarihli ve 2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü
Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunun “Kuruluş” başlıklı 1 inci maddesinin birinci fıkrasında; “İstanbul Büyük Şehir Belediyesinin su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek ve bu amaçla gereken her türlü tesisi kurmak, kurulu olanları devralmak ve bir elden işletmek üzere İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü kurulmuştur.”
9.1) “Görev ve yetkiler” başlıklı 2 nci maddesinde; “İSKİ’nin görev ve yetkileri şunlardır:
b) Kullanılmış sular ile yağış sularının toplanması, yerleşim yerlerinden uzaklaştırılması ve zararsız bir biçimde boşaltma yerine ulaştırılması veya bu sulardan yeniden yararlanılması için abonelerden başlanarak bu suların toplanacakları veya bırakılacakları noktaya kadar her türlü tesisin etüt ve projesini yapmak veya yaptırmak; gerektiğinde bu projelere göre tesisleri kurmak ya da kurdurmak; kurulu olanları devralıp işletmek ve bunların bakım ve onarımını yapmak, yaptırmak ve gerekli yenilemelere girişmek, d) Su ve kanalizasyon hizmetleri konusunda hizmet alanı içindeki belediyelere verilen görevleri yürütmek ve bu konulardaki yetkileri kullanmak,”
9.2) “Yağmur sularının uzaklaştırılması” başlıklı 25 inci maddesinde; “Yağmur sularının
uzaklaştırılması ile ilgili tesislerin yapılması veya bu tip tesislerin işletilmesi, gerekli harcamalar ilgili belediyelerce karşılanmak şartıyla İSKİ tarafından yerine getirilir. Bu tesislerin yapılması veya işletilmesine ilişkin harcamalar tarifelere dahil edilemez.”
9.3) Ek 5 inci maddesinde; “Bu Kanun diğer büyükşehir belediyelerinde de uygulanır.”
düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ AV. HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
10) Yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın iddiaları, İdarelerin konu ile ilgili
açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek; şikayete konu alanda biriken yağmur sularının uzaklaştırılmasına ilişkin tedbirlerin Hatay Büyükşehir
Belediyesi ve bağlı idaresi Hatay Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğünce alınması yönünde hazırlanan Tavsiye Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
11) Başvuran 1 numaralı paragrafta açıklandığı üzere, evinin önünde her iki tarafta da
rampa olması nedeniyle özellikle kış aylarında yağmur suyunun evinin bahçesine ve içine doğru aktığını belirterek yağmur suyunun uzaklaştırılmasına ilişkin mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.
12) 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 7/r maddesinde, “Su ve kanalizasyon
hizmetlerini yürütmek,…” büyükşehir belediyelerinin görev, yetki ve sorumlulukları arasında sayılmıştır. Yine söz konusu madde de “Kanunlarla münhasıran büyükşehir belediyesine verilen görevler ile birinci fıkrada sayılanlar dışında kalan görevleri yapmak ve yetkileri kullanmak” ilçe belediyelerinin görev ve yetkileri arasında olduğu belirtilmiştir.
5393 sayılı Belediye Kanununun 15/e maddesinde ise, “…atık su ve yağmur suyunun
uzaklaştırılmasını sağlamak; bunlar için gerekli tesisleri kurmak, kurdurmak, işletmek ve işlettirmek…”, belediyenin yetkileri ve imtiyazları arasında olduğu belirtilmiştir.
13) Somut olayda da; başvuranın evinin önünde yağmur suyunun birikmesi nedeniyle zaman
zaman başvuranın evinde su baskını oluştuğu anlaşılmıştır. Ancak yağmur suyunun uzaklaştırılmasına yönelik gerçekleştirilecek işlemlerin hangi idarenin görev alanına girdiği yönünde bir ihtilafın meydana gelmesi nedeniyle yağmur suyunun uzaklaştırılmasına yönelik ilgili idarelerce herhangi bir tedbir alınamadığı görülmüştür.
14) Nitekim idarelerin göndermiş olduğu cevabi yazıların değerlendirilmesi neticesinde;
Hatay Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğünce; 2560 sayılı Kanunun 25 inci maddesinde yer alan “ilgili belediyelerce” ibaresini Büyükşehir Belediyesi olarak yorumlamanın yerinde olmadığı, kaldı ki 2560 sayılı Kanunun 25 inci maddesinde yer alan
“ilgili belediyelerce” ibaresinin “ilçe belediyeleri” veya “büyükşehir belediyesi ” olarak yorumlansa da sonuç itibariyle yağmur sularının uzaklaştırılmasının idarelerinin görev ve sorumluluğunda yer almadığı belirtilmiştir. İskenderun Belediye Başkanlığınca da; şikayete konu adresin üzerinde bulunduğu sokakta yağmur suyu altyapısının bulunmayışı nedeniyle yağmursuyu altyapısının Büyükşehir Belediyesince yapılması gerektiği ifade edilmiştir. Büyükşehir Belediye Başkanlığı ise; 2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon
İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun’un “Yağmur sularının uzaklaştırılması” başlıklı 25 inci maddesi ile ek 5 inci madde hükümlerine göre yağmur suyu deşarj kanallarının yapımı için gerekli harcamaları “ilgili belediyesince” karşılanmak üzere
Hatay Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü (HATSU) tarafından yapılabileceği, şikayete konu güzergahın bağlandığı yolların meclis kararına göre de İskenderun Belediyesi görev, yetki ve sorumluluk sahası içinde kaldığı ve 2560 sayılı Kanunda yer alan “ilgili belediye” ibaresinin karşılığının İskenderun Belediyesi olduğu açıklamalarına yer verilmiştir.
15) 2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri
Hakkında Kanunun 1 inci maddesinde; “İstanbul Büyükşehir Belediyesinin su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek ve bu amaçla gereken her türlü tesisi kurmak, kurulu olanları devralmak ve bir elden işletilmek üzere İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel
Müdürlüğü’nün kurulduğu” belirtilmiş; aynı Kanunun 2 nci maddesinin (b) bendinde, “Kullanılmış sular ile yağış sularının toplanması, yerleşim yerlerinden uzaklaştırılması ve zararsız bir biçimde boşaltma yerine ulaştırılması veya bu sulardan yeniden yararlanılması için abonelerden başlanarak bu suların toplanacakları veya bırakılacakları noktaya kadar her türlü tesisin etüt ve projesini yapmak veya yaptırmak; gerektiğinde bu projelere göre tesisleri kurmak ya da kurdurmak; kurulu olanları devralıp işletmek ve bunların bakım ve onarımını yapmak, yaptırmak ve gerekli yenilemelere girişmek” ve (d) bendinde, “Su ve kanalizasyon hizmetleri konusunda hizmet alanı içindeki belediyelere verilen görevleri yürütmek ve bu konulardaki yetkileri kullanmak” İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresinin görev ve yetkileri arasında sayılmış, 25 inci maddesinde, “Yağmur sularının uzaklaştırılması ile ilgili tesislerin yapılması veya bu tip tesislerin işletilmesi, gerekli harcamalar ilgili belediyelerce karşılanmak şartıyla İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi tarafından yerine getirilir. Bu tesislerin yapılması veya işletilmesine ilişkin harcamalar tarifelere dahil edilemez.” ve ek 5 inci maddesinde de, “Bu Kanun diğer büyükşehir belediyelerinde de uygulanır” kurallarına yer verilmiştir. İlgili mevzuat hükümlerinden, su ve kanalizasyon idarelerinin kuruluş maksadının özellikle belediye hizmetlerinin artması nedeniyle en temel ihtiyaçlardan olan su ve kanalizasyon hizmetlerinin sunulmasında ihtisaslaşmayı sağlamak olduğu değerlendirilmiştir.
16) Yapılan incelemede “… Kaymakamlığı tarafından yapılan muhtarlar toplantısında …
Mahallesinde yağmur suyu kanalı olmamasına ilişkin talebin Kaymakamlıkça … Büyükşehir
Belediye Başkanlığına gönderildiği, … Büyükşehir Belediyesinin cevabi yazısında ‘imar planında genişliği 25 metre ve üzeri olan yolların kendi belediye sorumluluğunda olduğu, ancak
… Mahallesinde bulunan yolların …Belediyesi sorumluluğunda olduğu’ hususunun bildirildiği, bu kapsamda Kaymakamlıkça söz konusu talebin … Belediyesine aktarıldığı ancak
… Belediyesinin … Bölge İdare Mahkemesinin … sayılı esas numaralı kararına atıfta bulunarak yağmur sularının uzaklaştırılması görevinin Büyükşehir Belediyesinde olduğunu ileri sürdüğü” konu hakkında Çevre ve Şehircilik Bakanlığının 11/03/2019 tarihli ve “Yağmur sularının uzaklaştırılması” konulu yazısında; “mevzuat hükümleri çerçevesinde 2560 sayılı
Kanunun sadece İstanbul Büyükşehir Belediyesini değil bütün büyükşehirleri kapsadığı, Su ve
Kanalizasyon İdareleri ve Büyükşehir Belediyelerinin görevlerinin kanunda açıkça zikredildiği, bu kapsamda alt yapı hizmetleri ve yağmur sularının uzaklaştırılmasına ilişkin görevlerin sırasıyla Büyükşehir Belediyesinde ve Su ve Kanalizasyon İdarelerinde olduğu” değerlendirmesinin yapıldığı anlaşılmıştır.
17) Nitekim, benzer şekilde; ikamet ettiği evinin yanındaki sahada biriken yağmur suyunun
ıslah edilmesi talebine ilişkin yapılan bir başvuru hakkında 15/11/2019 tarihli tavsiye kararı verilmiştir. Söz konusu kararda; “Şikâyetçinin iddiaları, idarelerin açıklamaları, ilgili mevzuat hükümleri birlikte ele alındığında; 2560 sayılı Kanunun 25’inci maddesi gereğince yağmur suyu uzaklaştırılması için yapılacak harcamaların ilgili belediyeden talep edilmesini yerel nitelikteki kamu hizmetlerinin verimli ve etkin sunulması amacıyla gerçekleştirilen reformlar doğrultusunda değerlendirilmesi gerektiği, bu anlamda 5216 sayılı Kanununun yukarıda belirtilen hükümleri ve belediyecilik alanında günümüze kadar gerçekleşen değişiklikler dikkate alınarak yorumlanması gerektiği, büyükşehir belediyelerinin 1984 yılında kurulmasıyla, yağmur suyunu uzaklaştırmak da dâhil olmak üzere, su ve kanalizasyon hizmetlerinin büyükşehir belediyelerine verilmesi ve bu görevlerin büyükşehir ilçe belediyelerinden alınması, halen yürürlükte olan 5216 sayılı Kanuna göre büyükşehirlerde yağmur suyunun uzaklaştırılması görevinin büyükşehir belediyelerine ait olması hususları gözetilerek, su ve kanalizasyon idarelerince bu amaçla yapılacak harcamaların da büyükşehir belediyesince karşılanması ve 2560 sayılı Kanunun 25’inci maddesindeki ‘ilgili belediye’ ibaresinden büyükşehir belediyelerinin anlaşılması gerektiği dikkate alınarak, şikâyetçinin talebine konu olan sokaktaki yağmur suyunun uzaklaştırılması görevinin … Büyükşehir
Belediyesinin ve bağlı kuruluşu olan … Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğünün sorumluluğunda olduğu,” değerlendirmesi yapılmıştır ve söz konusu kararda yağmur suyunun uzaklaştırılması hususunda … Büyükşehir Belediyesi’ne tavsiyede bulunulmuştur. (Kamu Denetçiliği Kurumunun 15/11/2019 tarihli ve 2019/10905 başvuru numaralı
Tavsiye Kararı.) İdarenin 19/12/2019 tarihli ve sayılı yazısı ile de söz konusu karara uyularak “…özel mülkün sınırına kadar yağmur suyu bertarafı için hat imalatı yapıldığı” bilgisi verilmiştir. Yine Kurumumuza “yağmur suyunun uzaklaştırılması için gerekli alt yapı çalışmalarının yapılması” talebi ile yapılan başvuru hakkında 24/02/2020 tarihli Tavsiye Kararı verilmiştir. Söz konusu başvuruda da “Yağmur suyunun uzaklaştırılması hususunda …
Büyükşehir Belediyesi’ne tavsiyede bulunulmasına karar verilmiştir. (Kamu Denetçiliği
Kurumunun 24/02/2020 tarihli ve 2019/14801 başvuru numaralı Tavsiye Kararı.)
18) Sayıştay’ın 2017 yılı denetim raporunda da söz konusu hususlar “Su ve kanalizasyon
hizmetleri aboneler için ücret karşılığında yapılmakta ve bu hizmetten yararlananlar bunun bedelini ödemektedirler. Oysa yağmur suyunun uzaklaştırılmasına ilişkin harcamalar 2560 sayılı Kanuna göre ilgili su ve kanalizasyon idaresi tarafından yapılmakta ancak buna ilişkin harcamalar tarifelere dahil edilememektedir. Bunun en önemli nedeni, bir kamu hizmeti olan yağmur suyunun uzaklaştırılması işlerinin ilgili belediyenin görev ve sorumluluğu altında olmasıdır. Dolayısıyla yapılan bu harcamaların abonelere yüklenmemesi gerekmektedir. Su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek görevi büyükşehir belediyelerine verilmiştir. Buna göre, bağlı idareler yağmur sularının giderilmesi için yapılan harcamaları, büyükşehir belediyelerinden tahsil etmelidirler. Ancak, Eskişehir Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel
Müdürlüğü’nün, yağmur sularının tasfiyesi amacıyla yaptığı harcamalar nedeniyle katlanılan ve büyükşehir belediyesinden tahsil edilmeyen 12.700.057,44 TL tutarın, 139 – Diğer Kurum
Alacakları Hesabında da takip edilmediği görülmüştür.” şeklinde ifade edilmiştir. (Eskişehir
Büyükşehir Belediyesi Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü 2017 Yılı Sayıştay
Düzenlilik Denetim Raporu, s.7.)
19) Bu çerçevede yapılan incelemede; yağmur suyunun uzaklaştırılmasına yönelik yapılacak
harcamaların büyükşehir belediyesi tarafından mı ilçe belediyeleri tarafından mı karşılanacağına ilişkin bir uyuşmazlığın meydana gelmesi nedeniyle idareler arasında eşgüdüm sağlanmasında zorluk yaşandığı ve söz konusu hizmetin sunulması konusunda aksamalar oluştuğu anlaşılmaktadır. Ancak yağmur suyunun uzaklaştırılmasına yönelik çalışmaların hiç ya da zamanında yapılmaması nedeniyle su baskınlarına sebebiyet verilebileceği dolayısıyla hem vatandaşlar hem de yerel idareler nezdinde daha büyük sorunlara yol açabileceği değerlendirilmektedir.
20) Bilindiği üzere kamu idareleri, yürüttükleri hizmetin işleyişini sürekli kontrol etmek ve
gerekli önlemleri almakla yükümlüdür. Bu bağlamda hizmetin tam ve gereği gibi işlemesinin yanı sıra zamanında işlemesi de önem arz etmektedir. Somut olayda da olduğu gibi; hangi idarenin görevli olduğu hususunun belirsizlik taşıdığı gerekçesiyle, yağmur suyunun uzaklaştırılmasına yönelik gerekli tedbirlerin idarelerce alınmaması nedeniyle başvuranın evi ve bahçesinin su baskınından zarar gördüğü ve mağduriyet oluştuğu anlaşılmaktadır. Bu bağlamda makul ölçüler çerçevesinde kamu makamlarının bu problemin gerçekleşmesini önleyebilecek şekilde tedbirler alması beklenmektedir.
21) Sonuç olarak; 2560 sayılı Kanunun 25 inci maddesinde, “Yağmur sularının
uzaklaştırılması ile ilgili tesislerin yapılması veya bu tip tesislerin işletilmesi, gerekli harcamalar ilgili belediyelerce karşılanmak şartıyla İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi tarafından yerine getirilir. Bu tesislerin yapılması veya işletilmesine ilişkin harcamalar tarifelere dahil edilemez.” hükmünün yer almakta ise de 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi
Kanununun 7 nci maddesinin birinci fıkrasında su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek büyükşehir belediyesinin görev ve yetkileri arasında sayılmış, yine aynı madde de; Kanunlarla münhasıran büyükşehir belediyesine verilen görevler ile birinci fıkrada sayılanlar dışında kalan görevleri yapmak ve yetkileri kullanmak ilçe belediyelerinin görev ve yetkileri arasında olduğu belirtilmiştir. Yine aynı Kanun’da, her türlü alt yapı, yapım, onarım ve bakım giderleri, büyükşehir belediyesinin giderleri arasında yer almıştır.
BU ÇERÇEVEDE YAĞMUR SULARININ UZAKLAŞTIRILMASINA YÖNELİK
ALTYAPI ÇALIŞMALARININ da BÜYÜKŞEHİR BELEDİYELERİNCE
YAPILMASI GEREKTİĞİ DEĞERLENDİRİLMİŞTİR.
22) Diğer yandan, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 7 nci maddesinin (g) bendi
uyarınca; büyükşehir belediyesinin yetki alanındaki mahalleleri ilçe merkezine bağlayan yollar, meydan, bulvar, cadde ve ana yolları yapmak, yaptırmak, bakım ve onarımı ile bu yolların temizliği ve karla mücadele çalışmalarını yürütmek görevleri bulunmaktadır. İlçe belediyeleri ise kanunlarla münhasıran büyükşehir belediyesine verilen görevler ile birinci fıkrada sayılanlar dışında kalan görevleri yapmakta ve yetkileri kullanmaktadırlar. Bu hüküm gereğince Büyükşehir belediyesinin yetki alanındaki mahalleleri ilçe merkezine bağlayan yollar, bulvar, cadde veya anayol tanımına girmeyen sokak ve caddelerin bakımı, onarımı ve kaldırım yapımı gibi çalışmaların yerine getirilmesinin ise İskenderun Belediyesinin sorumluluk alanında kaldığı tespit edilmektedir.
23) Başvuranın iddiaları, idarelerin açıklamaları, ilgili mevzuat hükümlerinin
incelenmesi ve Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmenin büyükşehir belediyesinin görev ve yetkileri arasında sayılığı, ilçe belediyelerinin görevleri arasında ise bu konu hakkında bir hususa yer verilmediği, aynı zamanda her türlü alt yapı, yapım ve onarım giderlerinin de Büyükşehir Belediyesinin giderleri arasında yer aldığı dikkate alındığında YAĞMUR SUYUNUN UZAKLAŞTIRILMASINA
İLİŞKİN GEREKLİ TEDBİRLERİN HATAY BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİNCE
YAPILMASI GEREKTİĞİ, diğer taraftan Büyükşehir belediyesinin yetki alanındaki mahalleleri ilçe merkezine bağlayan yollar, bulvar, cadde ve ana yollar dışındaki sokak ve caddelerin bakım ve onarımlarının da İskenderun Belediyesi tarafından yapılması gerektiği
SONUCUNA ULAŞILMIŞTIR.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
24) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup idarelerin başvuranla ilgili işlemlerinde ‘karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi’ ilkesine uymadıkları tespit edildiğinden bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir
24.1) Bilindiği üzere 1982 Anayasası’nın VII. Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine
başvurma hakkını kapsayan 74 üncü maddesinde, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumunun idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri incelediği hüküm altına alınmıştır. Diğer yandan 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun “Bilgi ve belge istenmesi” başlıklı 18 inci maddesinde, “
Kurumun inceleme ve araştırma konusu ile ilgili olarak istediği bilgi ve belgelerin, bu isteğin tebliğ edildiği tarihten itibaren otuz gün içinde verilmesi zorunludur. Bu süre içinde istenen bilgi ve belgeleri haklı bir neden olmaksızın vermeyenler hakkında Başdenetçi veya denetçinin başvurusu üzerine ilgili merci soruşturma açar. Devlet sırrı veya ticari sır niteliğindeki bilgi ve belgeler, yetkili mercilerin en üst makam veya kurulunca gerekçesi belirtilmek suretiyle verilmeyebilir. Ancak, Devlet sırrı niteliğindeki bilgi ve belgeler Başdenetçi veya görevlendireceği denetçi tarafından yerinde incelenebilir” hükmü yer almaktadır. Bu hükümler gereğince, Kamu Denetçiliği Kurumunun bilgi ve belge taleplerine yönelik ilgili yazıda belirtilen süreler içinde cevap verilmesi hususunda Hatay Büyükşehir Belediye Başkanlığı ile
İskenderun Belediye Başkanlığı tarafından daha hassasiyet gösterilmesi gerektiği değerlendirilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
25) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının
idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Hatay
İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosyanın kapsamına göre, BAŞVURUNUN KABULÜNE; Şikayete konu alanda biriken yağmur sularının uzaklaştırılmasına yönelik tedbirlerin alınması hususunda HATAY BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞI’NA TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
İlçe belediyesinin görev ve sorumluluğundaki sokak ve caddelerin bakım ve onarımlarının yapılması hususunda İSKENDERUN BELEDİYE BAŞKANLIĞI’NA TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
Kararın BAŞVURANA, HATAY BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞI’NA ve
İSKENDERUN BELEDİYE BAŞKANLIĞI’NA tebliğine;
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, bu karar üzerine tesis
edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Ayrıca, 5216 sayılı Kanununun yukarıda belirtilen hükümleri ve belediyecilik alanında günümüze kadar gerçekleşen değişiklikler dikkate alınarak 2560 sayılı Kanunun 25 inci maddesi ile ilgili yasal düzenlenme yapılmasının yararlı olacağı hususunun değerlendirilmesi amacıyla bilgileri için CUMHURBAŞKANLIĞI YEREL YÖNETİM POLİTİKALARI
KURULU’NA, İÇİŞLERİ BAKANLIĞI’NA ve ÇEVRE ve ŞEHİRCİLİK
BAKANLIĞI’NA sunulmasına, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi