Yağmur suyu nedeniyle oluşan maddi hasarın Ankara Su ve Kanalizasyon İdaresi tarafından karşılanması talebi (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2020/5605-S.20.8929

BAŞVURU NO : 2019/18098

KARAR TARİHİ : 08/04/2020

RET KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : ANKARA SU VE KANALİZASYON İDARESİ GENEL

MÜDÜRLÜĞÜ

BAŞVURUNUN KONUSU : Yağmur suyu nedeniyle oluştuğu iddia edilen maddi hasarın giderilmesi talebi hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 15/10/2019

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Şikayetçi dilekçesinde özetle; 07/06/2019 tarihinde yağan yağmur sonrasında ASKİ’ye ait logarın tamamıyla kapalı, baca kapağının ise asfalt altında olması nedeniyle binalarının bodrum katına kanalizasyon suyu dolduğunu ve ısınma siteminin kullanılamaz hale gelerek 20.450.-TL tutarında maddi hasar oluştuğunu iddia ve ifade ederek, söz konusu maddi hasar tutarının ASKİ tarafından karışlanması talebiyle Kurumumuza başvuruda bulunmuştur.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Şikâyet konusu hakkında Kurumumuzun 04/11/2019 tarih ve … sayılı bilgi-belge isteme yazısına istinaden ASKI Genel Müdürlüğünden alınan 15/11/2019 tarih ve …

sayılı yazısında özetle; “… Ankara ilimizde 07.06.2019 tarihinde mevsim normallerinin üzerinde seyreden aşırı yağışlar neticesinde, Çankaya Su ve Kanalizasyon Müdürlüğü ekipleri tarafından muhtelif adreslerde oluşan arızalara anında müdahale edilerek sorunların giderilmesi konusunda azami gayret sarf edilmiş olup; idaremize ait mevcut altyapı tesislerimizin kapasitesi oranınca olabildiğince çalışmış olduğu gözlemlenmiştir. Söz konusu … nolu binanın 2 adetpissu gideri çıkışının olduğu, 2 adetpissu giderinin kaldırım üzerinde birleşerek, idaremize ait olan dökme beton bacasına deşarjı sağlanmaktadır.

2.1. Binanın dükkân önündeki çıkış bacasında çekwalf takılı olduğu ancak, montajının sağlıklı yapılmamış olduğu; kaldırım üzerinde bulunan diğer bacada ise çekwalf takılı olmadığı, içerisinde az miktarda tortu oluştuğu ve binaya ait çatı oluğunun da pissu bacasına verilmiş olduğu görülmüştür.

2.2. Kurumumuzun Deşarj Yönetmeliği 10 uncu maddesinin m bendinde belirtildiği gibi “

Kanalizasyon şebekesine bağlı veya bağlanacak olan binaların bodrum katlarının atık suları cazibe ile akıtılabilse dahi, mal sahibi, müteahhit veya apartman yöneticiliği parsel çıkış bacasında atık suyun geri gelmesini önleyecek tedbirleri almak zorundadır” denilmektedir.

“Aksi durumda binaların uğrayabilecekleri zarardan idare sorumlu olmaz” denilmekte olduğundan abonelerin geri tepmeyi önleyici tedbirleri almak zorunluluğu bulunmaktadır.

2.3. Yukarıda açıklamalı belirtildiği üzere; a. ) abonelerin bina parseli içerisinde pissu bacalarının ve pissu giderlerinin bakımını ve temizliğini sık sık yaptırmaları gerektiği, b. ) abonelerin binalarına ait olan çatı oluklarını pissu bacalarına vermemeleri gerektiği, c. ) binalara ait olan pissu bacalarına, pissuların ve yağmur sularının geri tepmesini önleyici çekwalf taktırmaları ve montajını da sağlam yaptırmaları gerektiğinden; abonelerin ihmallerinden kaynaklanan bu gibi durumlarda, idaremizin birinci derece kusuru bulunmamaktadır.” açıklamalarına yer verilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. Anayasanın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesi; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye

Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler” 4. Anayasanın 125 inci maddesinin yedinci fıkrasında; “İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür” 5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrası; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 6. 2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve

Görevleri Hakkında Kanunun “Görev ve yetkiler” başlıklı 2 nci maddesinin (b)

bendinde; “ İSKİ’nin görev ve yetkileri şunlardır …. “Kullanılmış sular ile yağış sularının toplanması, yerleşim yerlerinden uzaklaştırılması ve zararsız bir biçimde boşaltma yerine ulaştırılması veya bu sulardan yeniden yararlanılması için abonelerden başlanarak bu suların toplanacakları veya bırakılacakları noktaya kadar her türlü tesisin etüt ve projesini yapmak veya yaptırmak; gerektiğinde bu projelere göre tesisleri kurmak ya da kurdurmak; kurulu olanları devralıp işletmek ve bunların bakım ve onarımını yapmak, yaptırmak ve gerekli yenilemelere girişmek” (d) bendinde, “Su ve kanalizasyon hizmetleri konusunda hizmet alanı içindeki belediyelere verilen görevleri yürütmek ve bu konulardaki yetkileri kullanmak” 7. 2560 sayılı Kanunun “Yağmur sularının uzaklaştırılması” başlıklı 25 nci maddesinde, “Yağmur sularının uzaklaştırılması ile ilgili tesislerin yapılması veya bu tip tesislerin işletilmesi, gerekli harcamalar ilgili belediyelerce karşılanmak şartıyla İstanbul Su ve

Kanalizasyon İdaresi tarafından yerine getirilir. Bu tesislerin yapılması veya işletilmesine ilişkin harcamalar tarifelere dahil edilemez.” aynı Kanunun Ek 5. maddesinde, “Bu Kanun diğer büyükşehir belediyelerinde de uygulanır”,

8. 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun, “Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları” başlıklı 7 nci maddesinin (r) bendinde; “Su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek, bunun için gerekli baraj ve diğer tesisleri kurmak, kurdurmak ve işletmek; derelerin ıslahını yapmak; kaynak suyu veya arıtma sonunda üretilen suları pazarlamak”, 9. 5393 sayılı Belediye Kanununun “Belediyenin yetkileri ve imtiyazları” başlıklı 15 nci maddesinin (e) bendinde, “Müktesep haklar saklı kalmak üzere; içme, kullanma ve endüstri suyu sağlamak; atık su ve yağmur suyunun uzaklaştırılmasını sağlamak; bunlar için gerekli tesisleri kurmak, kurdurmak, işletmek ve işlettirmek; kaynak sularını işletmek veya işlettirmek. ” 10. Ankara Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğünün Atıksıların Kanalizasyon

Şebekesine Deşarj Yönetmeliğinin 10 uncu maddesinin (m) fıkrasında; “ Kanalizasyon şebekesine bağlı veya bağlanacak olan binaların bodrum katlarının atık suları cazibe ile akıtılabilse dahi, mal sahibi, müteahhit veya apartman yöneticiliği parsel çıkış bacasında atık suyun geri gelmesini önleyecek tedbirleri almak zorundadır. Aksi taktirde binaların uğrayabilecekleri zararlardan idare sorumlu olmaz.” hüküm ve açıklamalarına yer verilmiştir.

IV. KAMU DENETÇİSİ Av. HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE

ÖNERİSİ

11. Kamu Denetçisi tarafından, şikayetçinin iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin “Ret

Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden

12. Uyuşmazlık konusu; şikâyetçi, 07/06/2019 tarihinde yağan yağmur sonrasında ASKİ’ye ait logarın tamamıyla kapalı, baca kapağının ise asfalt altında olması nedeniyle binalarının bodrum katına kanalizasyon suyu dolduğunu ve ısınma siteminin kullanılamaz hale gelerek 20.450.-TL tutarında maddi hasar oluştuğunu iddia ve ifade ederek söz konusu maddi hasar tutarının ASKİ tarafından karışlanmasını talep etmektedir.

13. Danıştay içtihatlarında da belirtildiği üzere; idarenin tazmin borcunun doğması için ortada bir zararın ve zarara yol açan idareye yüklenebilir bir eylemin bulunması, zararla eylem arasında nedensellik bağının kurulması ve hizmet kusuru ya da kusursuz sorumluluk esaslarına göre idare hukukuna özgü tazmin sebeplerinin olması gerekmektedir. İdarenin tazmin sorumluluğu belirlenirken öncelik hizmet kusurunun varlığı araştırılmalı, hizmet kusuru yoksa kusursuz sorumluluk ilkelerinin uygulanıp uygulanmayacağı irdelenmelidir.

Hizmet kusurunun varlığı istikrar bulan yargısal kararlarda hizmetin kötü veya geç işlemesi yahut hiç işlememesi hallerinde kabul edilmektedir.

14. Öte yandan, idarenin sorumlu tutulabilmesi için zarara yol açan işlem veya eylemin idare tarafından yapılmış olması gerektiğine göre, zarar gören kişilerin eyleminden, üçüncü kişilerin eyleminden, zorlayıcı sebeplerden (mücbir sebepler) ileri gelen zararların idareye ödettirilemeyeceği, dolayısıyla bu gibi durumlarda idarenin hukuki sorumluluğunun bulunmadığı yine idari yargı kararlarında kabul edilmiş bir idare hukuku ilkesidir.

15. Ancak, ortada tazmini gereken zararın bulunmaması, zararın zarar gören kişinin veya üçüncü kişinin eyleminden doğması, mücbir sebeplerden kaynaklanması, zararla idari faaliyet arasında nedensellik bağının kurulamaması, idare hukukuna özgü tazmin nedenlerinin bulunmaması gibi durumlarda idarenin tazmin yükümlülüğü ortadan kalkar.

16. Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi neticesinde;

16.1. Ankara Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Dairesi Başkanlığı’nca tanzim edilen 07/06/2019 kayıt tarihli, 36746862-955.03/97053 sayılı, Su Tahliyesi (Ücretsiz) konulu, ‘Diğer Hizmetler Raporu’nda: Yapılan çalışma ve hasar durumu; “Kazan dairesinde bulunan merkezi sisteme bağlı brülör, kazan devirdaim pompaları, genleşme tankı, kazan dairesinin duvarları ve elektrik tesisatı tamamen su altında kalarak hasar görmüştür.” Olayın oluş şekli ve çıkış sebebi nedir: “Bildirilen adrese varıldığında; aşırı yağan yağmur sonucu binanın kazan dairesine tahminen 1.5 metre yüksekliğinde su dolduğu görülmüştür.” açıklamalarına yer verildiği, 16.2. ASKİ Genel Müdürlüğü Ankara 1. Bölge Su ve Kanal İşletme Dairesi Başkanlığı

Çankaya Su ve Kanalizasyon Müdürlüğü tarafından tanzim edilen 28/06/2019 onay tarihli ‘Yerinde İnceleme Raporu’nda: Yapılan Çalışma ve Hasar Durumu: “Yağan yağmur sularının binanın bodrum katına dolması sonucu … tarafından tarafımıza yapılan arıza ihbarı doğrultusunda; gece saat: 01:33 sularında tazyikli su aracı ile olay yerine gidilmiş ve hattın temizliği yapılarak yardımcı olunmuştur.” ; Değerlendirme ve Sonuç : “… caddesi … nolu binadan, 2 adetpissu çıkışının olduğu ve pissu giderlerinin binanın önündeki kaldırım üzerinde bulunan ASKİ’ye ait olan dökme beton bacasında birleşerek deşarjı sağlanmaktadır. Binanın çıkış bacasının birinde çekwalf takılı olduğu ancak montajının sağlıklı yapılmamış olduğu, diğer pissu bacasında ise çekwalf takılı olmadığı tespit edilmiştir. Bu tür durumlarda idaremiz “Deşarj

Yönetmeliğinin 10/m maddesi” gereğince abonelerin geri tepmeyi önleyici tedbirleri almak zorundadır. Meydana gelen olayda idaremizin herhangi bir kusuru bulunmamaktadır.” açıklamalarına yer verildiği tespit edilmiştir.

17. Somut olayda yukarıda yer verilen ve Ankara Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Dairesi

Başkanlığı’nca tanzim edilen ‘Diğer Hizmetler Raporu’nda: aşırı yağan yağmur sonucu, binanın kazan dairesine su dolması nedeniyle olayın meydana geldiği ve binanın kazan dairesinde bulunan merkezi sisteme bağlı brülör, kazan devirdaim pompaları, genleşme tankı, kazan dairesinin duvarları ve elektrik tesisatının tamamen su altında kalarak hasar gördüğü şeklinde tespit yapıldığı, ASKİ Çankaya Su ve Kanalizasyon Müdürlüğü tarafından tanzim edilen ‘Yerinde İnceleme Raporu’nda ise binanın çıkış bacasının birinde çekwalf takılı olduğu ancak montajının sağlıklı yapılmamış olduğu, diğer pissu bacasında ise çekwalfın takılı olmadığı hususlarının tespit edildiği anlaşılmıştır.

18. Bu tespitler ışığında, 07.06.2019 tarihinde mevsim normallerinin üzerinde seyreden aşırı yağışlar sonucunda, … nolu binanın kazan dairesine su dolması nedeniyle söz konusu zararın oluştuğu açık olup, bahse konu zararın oluş şekli ve ortaya çıkış nedeni ile birlikte bu zararın idarenin mezkur Deşarj Yönetmeliğinin 10/m maddesi kapsamında belirtilen önleyici tedbirlerin alınmadığından bahisle meydana geldiği tespiti birlikte dikkate alındığında, idarenin birinci derece kusurunun bulunmadığı, mücbir sebep (aşırı yağışlar)

dışında idarenin oluşan zararı ağırlaştırıcı bir işlem ve eyleminin tespit edilemediği, dolayısıyla idarece tazmini gereken maddi bir zararın bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

19. Yukarıdan bu yana yapılan tüm açıklananlar, şikâyetçinin iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; şikâyetçinin, mezkur iddiası ve buna bağlı maddi hasar tutarının karşılanması talebi hakkında idare tarafından tesis edilen işlemde hukuka aykırılık tespit edilememiştir.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

20. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar

Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; ilgili idareden istenilen bilgi ve belgelerin makul sürede karar verme ve kararların gerekçeli olması ilkelerine uygun şekilde Kurumumuza gönderildiği tespit edilmiştir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT

21. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu “Ret Kararı”nın başvurana tebliği tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa)

dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Ankara İdare

Mahkemesine yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre; BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve ANKARA SU VE KANALİZASYON İDARESİ GENEL

MÜDÜRLÜĞÜ’NE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.

e-imzalıdır

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi