|
ÖZET: Yahşihan Belediye Başkanlığı’na yapılan “Veznedar” pozisyonu için mülakat sınavının yenilenmesi talebi, Kamu Denetçiliği Kurumu tarafından incelenmiştir. Başvuran, mülakat sırasında ciddiyetsiz bir ortamda sınavın formalite olarak yapıldığını ve tüm sorulara doğru yanıt verdiğini belirtmiştir. Ancak, mülakat sonucunda yedekler listesine alınmış ve yapılan itiraz, idare tarafından reddedilmiştir. İlgili idare, sınavın Mahalli İdarelere İlk Defa Atanacaklara Dair Sınav ve Atama Yönetmeliği’ne uygun olarak gerçekleştirildiğini savunmuştur.
Kamu Denetçiliği Kurumu, yapılan inceleme sonucunda, sözlü sınavın nesnellik ve güvenilirlik açısından yetersiz olduğunu tespit etmiştir. Sınav komisyonunun değerlendirme kriterlerinin somut bilgi ve belgelerle desteklenmediği, ayrıca sınav sürecinin kayıt altına alınmadığı anlaşılmıştır. Bu durum, başvuranın mağduriyetine yol açmış ve mülakatın yenilenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, Yahşihan Belediye Başkanlığı’na, sözlü sınavların daha objektif ve şeffaf bir şekilde yapılması için gerekli önlemleri alması tavsiye edilmiştir. Ayrıca, sınav sonuçlarının gerekçeleriyle birlikte kayıt altına alınması ve sesli-görüntülü kayıt sistemlerinin kullanılması önerilmiştir. İdarenin bu tavsiyelere uygun hareket etmesi beklenmektedir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/2371-S.24.3779
BAŞVURU NO : 2023/17923
KARAR TARİHİ : 28.02.2024
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : YAHŞİHAN BELEDİYE BAŞKANLIĞI
Mülakat sınavının yenilenmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 10.11.2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran başvurusunda özetle; Yahşihan Belediye Başkanlığı “Veznedar” unvanlı memur alımı için istenilen bütün şartları taşıması sebebiyle başvuru yaptığını ve mülakata katılmaya hak kazandığını, sözlü sınava katılmak için 02.10.2023 günü Yahşihan Belediyesine gittiğini, mülakat sırasında bekleyenlerin aralarında ‘sınavın formalite bir sınav olduğu’ hususunda konuşmalarına şahit olduğunu, mülakat sınavı esnasında çok ciddiyetsiz bir ortam olduğunu, mülakatta tüm sorulara doğru cevap verdiğini, 05.10.2023 tarihinde mülakat sonucu açıklandığını ve veznedar pozisyonu için isminin yedekler listesinde ilan edildiğini, sınav sonucunda 2 personel alındığını ve asıl listede olan 2 kişinin Belediye’de sözleşmeli personel olarak görev yaptığını, yapılan sınavın tekrarlanması için İdare’ye gönderdiği dilekçenin
10.10.2023 tarihinde İdare’nin cevabi yazısıyla reddedildiğini ifade ederek söz konusu sınavın tekrardan
değerlendirilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun bilgi-belge isteme yazısına istinaden Yahşihan Belediye Başkanlığı İnsan
Kaynakları ve Eğitim Müdürlüğünün 02.02.2024 tarihli ve – – sayılı cevabi yazısı ve eklerinde özetle; 2.1. Yahşihan Belediye Başkanlığı bünyesinde, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na tabi olarak istihdam edilmek üzere; “Mahalli İdarelere İlk Defa Atanacaklara Dair Sınav ve Atama Yönetmeliği” hükümleri uygun olarak belirtilen boş kadrolara açıktan atama yoluyla memur alımı yapıldığı,
2.2. Mahalli İdarelere İlk Defa Atanacaklara Dair Sınav ve Atama Yönetmeliği 4 üncü Maddesinin f bendi hükmü gereği sözlü sınav yapıldığı, sınav komisyonu tarafından sınav soruları kapalı zarflara konulmuş ve başvuran tarafından seçilmesi istendiği, seçilen sınav soruları başvurana sorularak imza atması sağlandığı, 2.3. Sınav soruları “Mahalli İdarelere İlk Defa Atanacaklara Dair Sınav ve Atama Yönetmeliği” 14 üncü
Madde hükmüne uygun olarak hazırlandığı ve sınav aynı Yönetmeliğin 15 inci Maddesi hükmüne uygun olarak gerçekleştirildiği, sınava ait görüntü veya ses kaydı bulunmadığı, 2.4. Başvuranın talebi Belediye tarafından incelenmiş olup, personel alımı sürecinin Mahalli İdarelere İlk
Defa Atanacaklara Dair Sınav ve Atama Yönetmeliği hükümlerine uygun olarak gerçekleştirildiği, başvuranın talebinin karşılanamayacağı değerlendirildiği, 2.5. Alım İlanında Sınav Değerlendirmesi için: “Sınavda Değerlendirme; Türkiye Cumhuriyeti Anayasası, Atatürk İlke ve İnkılapları Tarihi, 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu, Mahalli İdareler ile İlgili Temel
Mevzuat konularında 15’er puan, kadro unvanına ilişkin mesleki ve uygulamalı bilgi ve yeteneğin ölçülmesinde ise 40 puan olmak üzere toplamda 100 tam puan üzerinden yapılır. Sınavda başarılı sayılmak için sınav kurulu üyelerince verilen puanların aritmetik ortalamasının an az 60 olması şarttır” ifadelerine yer verildiği, Açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. “18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5. 24.12.2019 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan Mahalli İdarelere İlk Defa Atanacaklara Dair Sınav ve Atama Yönetmeliği’nin: “Tanımlar” başlıklı 4 üncü Maddesinin f fıkrasında: “Sınav: İdarenin boş kadrolarına atanacakları belirlemek üzere, öğrenim düzeyleri itibarıyla geçerliliği devam eden KPSS sonuçlarına göre yapılacak sıralama sonucu belirlenen adayların katılımı ile yapacağı yazılı veya sözlü sınavı,” 5.1. “Sınav kurulu ve görevleri” başlıklı 13 üncü maddesinde: “ (1) Sınav kurulu, atamaya yetkili amir veya görevlendireceği kişinin başkanlığında, üyelerden biri insan kaynaklarından sorumlu birim temsilcisi olmak üzere, atamaya yetkili amirce belirlenecek toplam beş üyeden teşekkül eder. Aynı usulle birer yedek üye belirlenir. İhtiyaç duyulması halinde İdare dışından da kamu görevlileri sınav kurulunda üye olarak görevlendirilebilir.”, 5.2. “ Sınav Konuları” başlıklı 14 üncü Maddesinde: “(1) “Yazılı veya sözlü sınav; a) Türkiye
Cumhuriyeti Anayasası, b) Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi, c) 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, ç)
Mahalli idarelerle ilgili temel mevzuat, Konuları ile kadro unvanına ilişkin mesleki ve uygulamalı bilgi ve yeteneğin ölçülmesini kapsar.” ,
5.3. “Sınavın Yapılması” başlıklı 15 inci Maddesinde: “(1) “Sınav, adayların bilgi ve yeteneklerini ölçecek şekilde yazılı veya sözlü olarak yapılır. Hizmetin gerektirdiği hallerde sözlü sınav; araç, iş makinesi ve bilgisayar kullanımı ile sportif dayanıklılık gibi özellikleri ölçecek şekilde uygulamalı olarak da yapılabilir. Yazılı sınav; idareler tarafından yapılabileceği gibi, Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi
Başkanlığına, Millî Eğitim Bakanlığına veya yükseköğretim kurumlarından birine yapılacak protokol hükümleri çerçevesinde ilgili kurumun tabi olduğu mevzuat hükümlerine göre yaptırılabilir”, 5.4. “Sınav Sonuçlarının Değerlendirilmesi ve İlanı” başlıklı 16 ıncı Maddesinde: “ (1) Sınavda değerlendirme, bu Yönetmeliğin 14 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a), (b), (c) ve (ç) bentlerinde yer alan konularda 15’er puan, kadro unvanına ilişkin mesleki ve uygulamalı bilgi ve yeteneğin ölçülmesinde ise 40 puan olmak üzere toplamda 100 tam puan üzerinden yapılır.(2) Sınavda başarılı sayılmak için, sınav kurulu başkan ve üyelerinin 100 tam puan üzerinden verdikleri puanların aritmetik ortalamasının en az 60 olması şarttır. Sınav kurulu üyelerince verilen puanlar ayrı ayrı tutanağa geçirilir. (3) Adayların atamaya esas başarı puanı, idare tarafından yapılan yazılı veya sözlü sınav puanları ile KPSS puanlarının aritmetik ortalaması alınmak suretiyle belirlenir ve idarenin internet sitesinde ilan edilir.”, Hükmünü amirdir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
6. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin kabulü yönünde öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 7. Başvuran özetle; Yahşihan Belediye Başkanlığı “Veznedar” kadrosu için yapılan mülakat sınavının tekrardan değerlendirmesini talep etmektedir.
8. Mahalli İdarelere İlk Defa Atanacaklara Dair Sınav ve Atama Yönetmeliği’ne göre; Sınavın adayların bilgi ve yeteneklerini ölçecek şekilde sözlü veya yazılı olarak yapılabildiği, Sınav kurulunun, atamaya yetkili amir veya görevlendireceği kişinin başkanlığında, üyelerden biri insan kaynaklarından sorumlu birim temsilcisi olmak üzere, atamaya yetkili amirce belirlenecek toplam beş üyeden teşekkül ettiği, sınav konularının “ Türkiye Cumhuriyeti Anayasası, Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi, 657 sayılı Devlet
Memurları Kanunu, Mahalli idarelerle ilgili temel mevzuat konuları ile kadro unvanına ilişkin mesleki ve uygulamalı bilgi ve yeteneğin ölçülmesi”ni kapsadığı, sınavın toplamda 100 tam puan üzerinden değerlendirildiği, sınavda başarılı sayılmak için, sınav kurulu başkan ve üyelerinin 100 tam puan üzerinden verdikleri puanların aritmetik ortalamasının en az 60 olması şart olduğu, anlaşılmıştır.
9. Kamu hizmetlerinin ehil ve yetişmiş kamu görevlileri eliyle yürütülmesi için yapılan sözlü sınavların kariyer ve liyakat ilkelerine uygun, objektif ve aynı zamanda yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönünden denetime imkân tanıyacak şekilde yapılması, hukuk devleti ilkesinin bir gereğidir. Mahalli İdarelere İlk
Defa Atanacaklara Dair Sınav ve Atama Yönetmeliği 13 – 16 ıncı maddeleri incelendiğinde değerlendirme kriterlerinden bir kısmının somut bilgi ve belgeye dayandırılması gerektiği görülmektedir.
10. Danıştay 2 nci Dairesinin 27/03/2017 tarihli ve E:2016/7249, K:2016/7249 sayılı Kararı’nda ise, “sözlü sınavda “değerlendirme kriterlerinden bir kısmının somut bilgi ve belgeye dayandırılması zorunluluğu bulunmakta iken, bir kısmının gözlem ve kanaate dayalı olduğu açıktır. Bu düzenlemeye dayalı olarak
yapılan ve davacının başarısız sayıldığı sınavda gözlem ve kanaate dayalı kriterler yönünden ilgilinin başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların ortaya konulması, somut bilgi ve belgeye dayandırılması, mümkün olan haneler bakımından ise başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların somut bilgi ve belge ile kanıtlanması gerekmektedir. Bunun da, adayların katıldığı sözlü sınav öncesinde, sınavda sorulacak soruların hazırlanması, her adaya sorulan soruların ve verilen cevapların kayda geçirilmesi ve adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi halinde mümkün olduğu açıktır.” ifadelerine yer verilmektedir.
11. Sözlü sınav işleminin, diğer tüm idari işlemlerin yargısal denetiminde olduğu gibi yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden yargısal denetiminin yapılabilmesi için sözlü sınav öncesinde, sınav komisyonunca sınavda sorulacak soruların önceden hazırlanması ve tutanağa bağlanması, her adaya sorulan soruların kayda geçirilmesi ve sorulan sorulara adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi, böylece sözlü sınavın nesnel olarak yapılması sağlanmalıdır.
12. İlgili idare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin tetkikinde, sözlü sınav kurulunun nasıl oluşturulduğuna dair bir belgeye rastlanmadığı, Sınav kurul üyeleri tarafından başvuran hakkında düzenlenmesi gereken ‘Aday Değerlendirme tutanaklarının düzenlenmediği, başvurana her bir kurul üyesinin verdiği puan tespit edilemediği gibi verilen puanlamanın gerekçelerinin tespit edilemediği ve sözlü sınavın sesli ve görüntülü olarak kayıt altına alınmadığı anlaşılmaktadır.
12.1. Ancak adaylara sorulacak soruların ve cevap anahtarının önceden tutanak altına alındığı, başvuranın kendisine sorulacak soruları kapalı zarftan çekme usulü ile kendisinin belirlediği görülmektedir.
13. Somut olayda; başvuranın veznedar unvanı için yapılan sözlü sınavdan komisyon üyeleri tarafından takdir edilen sözlü puan notu ortalamasının 60 puanın altında kalması nedeniyle başarısız olduğu, sınav komisyonunun üyeleri tarafından her bir kriter için başvurana verilen notların gerekçeleriyle birlikte kayıt altına alınmadığı, sınavda sorulan sorulara başvuran tarafından verilen cevapların tutanağa bağlanmadığı anlaşılmaktadır. Dolayısıyla sınav kurulu tarafından takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olarak kullanıldığına ve sübjektif değerlendirmeden uzak olunduğuna dair herhangi bir veriye dosya kapsamında rastlanılmadığından, sözlü sınavın sınav kurulunca yapılan değerlendirmesinde gereken özenin gösterilmediği, güvenilirliğinin zayıf olduğu, objektif ve bilimsel değerlendirme kriterlerinden uzaklaşıldığı kanaatine varılmıştır. Diğer taraftan; bahsedilen tespitler, başvuranın atamasının yapılması sonucunu doğurmayacak olup başvuruya konu sözlü sınavının yenilenmesini gerektirmektedir.
14. Yukarıda anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları dikkate alındığında, sözlü sınav kurulunun nasıl oluşturulduğuna dair herhangi bir bilgi veya belgeye rastlanmadığı, komisyon üyelerince verilen puanlara ve puanlamalara ilişkin gerekçeyi ortaya koyacak tutanakların tutulmadığı, sözlü sınavda ses ve görüntü kaydı alınmadığı anlaşıldığından başvuranın girmiş olduğu sözlü sınavın başvuran açısından yenilenmesi yönünde idareye tavsiyede bulunulması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 15. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikâyet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve
belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun hareket ettiği anlaşılmıştır.
15.1. İdare tarafından sözlü sınav öncesinde sınav soruları ile birlikte cevap anahtarının hazırlanması, yapılan değerlendirmede hangi komisyon üyesince hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı ve
‘gerekçeleriyle’ gösterilmesi sözlü sınavın nesnelliği açısından aranan kriterlerdir. Sözlü sınavların iyi yönetim ilkelerinden olan “nesnellik”, “tarafsızlık”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ve “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun yapılmasını teminen; idarenin bundan sonra düzenleyeceği sözlü sınavlarda sınavlara giren adaylara verilen puanların gerekçelerini ortaya koyacak tedbirler alması, sözlü sınavın objektifliğini ve güvenirliğini artıracak şekilde belirlenen kriterler çerçevesinde daha hassas değerlendirme sistemleri geliştirmesi beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Kırıkkale İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle ve dosya kapsamına göre; 1. Başvuranın mağduriyetin giderilmesi için sözlü sınavın başvuran açısından yenilenmesi, 2. Sözlü sınavların iyi yönetim ilkelerine uygun yapılmasını teminen bundan sonra düzenlenecek sözlü sınavlarda; adaylara verilen puanların gerekçelerini ortaya koyacak tedbirler alınması, yapılan değerlendirmede hangi komisyon üyesince hangi notun takdir edildiğinin ilgili tutanaklarda gerekçeleriyle gösterilmesi, sesli ve görüntülü kayıt imkânlarından faydalanılması, sözlü sınavın objektifliğini ve güvenirliğini artıracak şekilde belirlenen kriterler çerçevesinde daha hassas değerlendirme sistemleri geliştirmesi hususlarında YAHŞİHAN BELEDİYE BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca; İdare
tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA ve YAHŞİHAN BELEDİYE BAŞKANLIĞINA tebliğine; Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi