Yaklaşık maliyetin verilen tekliflerle kıyaslanması sonucunda, yaklaşık maliyetin gerçekçi belirlenmediği sonucuna ulaşılıp ulaşılamayacağı (KİK)

Kayseri Eğitim ve Araştırma Hastanesi Baştabipliği tarafından 12.12.2012 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “2013 Yılı 12 Aylık Diyaliz Hastaları ve Taşıma Hizmet Alımı” ihalesine ilişkin olarak Sert Emlak Otomotiv Taşımacılık İnşaat Temizlik Orman Ürünleri Turizm Tic. Ltd. Şti.nce 03.05.2013 tarih ve 15480 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 03.05.2013 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

            Başvuruya ilişkin olarak 2013/1682 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, 08.04.2013 tarihli ve 2013/UH.II-1656 sayılı Kurul kararının gereğinin yerine getirilmeyerek geçerli bir sebep olmaksızın ihalenin iptal edilmesinin mevzuata aykırı olduğu, idarece ihalenin birinci kısmında, yaklaşık maliyetten % 20 indirim yapılan teklifle sözleşme imzalanmasına rağmen, ihalenin şikâyet konusu ikinci kısmında yaklaşık maliyetten %18 indirim yapmalarına rağmen söz konusu kalemin iptal edilmesinin uygun olmadığı, iptal gerekçesinin objektif olmadığı ve eşitlik ilkesine aykırı olduğu iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

Başvuru konusu ihalenin İdari Şartnamesi’nin “İhalenin konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde işin adı “2013 yılı 12 aylık Diyaliz Hastaları ve Taşıma Hizmet Alımı” olarak belirlenmiş olup anılan Şartname’nin ekinde ihale konusu işin miktarı tablo halinde,

            Şeklinde gösterilmiştir.

            İdarece gönderilen ihale işlem dosyasının incelenmesi neticesinde; başvuruya konu ihalenin “Şoförlü Otomobil Kiralama İşi” başlıklı ve 78.000,00 TL yaklaşık maliyetli 1’inci kısmına 2 teklif verildiği, 12.12.2012 tarihli ihale komisyon kararı ile Bayram Doğan Turz. Taş. Ltd. Şti.nin teklifi “birim fiyat teklif mektubunda yazılı tutar ile birim fiyat teklif cetvelinde yazılı olan tutarın birbirinden farklı olduğu” gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılarak ihalenin 1’inci kısmının 65.000,00 TL teklif veren Kösedağ Taş. İnş. Pet. Med. Tem. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı; söz konusu ihalenin “Şoförlü Minibüs Kiralama İşi” başlıklı ve 710.500,00 TL yaklaşık maliyetli 2’nci kısmına ise 4 teklif verildiği, Bayram Doğan Turz. Taş. Ltd. Şti.nin teklifi “birim fiyat teklif mektubunda yazılı tutar ile birim fiyat teklif cetvelinde yazılı olan tutarın birbirinden farklı olduğu” gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılarak yine 12.12.2012 tarihli ihale komisyonu kararı ile ihalenin 2’nci kısmının 367.500,00 TL teklif veren Çayıralan Tur Taş. Gıda Turz. Tic. ve San. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı, 395.500,00 TL teklif veren Kösedağ Taş. İnş. Pet. Med. Tem. Ltd. Şti.nin ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlendiği, başvuru sahibinin ihalenin 2’nci kısmına ilişkin şikâyet ve itirazen şikâyet başvurularının ardından alınan 31.01.2013 tarih ve 2013/UH.II-661 sayılı Kurul kararı ile Çayıralan Tur Taş. Gıda Turz. Tic. ve San. Ltd. Şti. ile Kösedağ Taş. İnş. Pet. Med. Tem. Ltd. Şti.nin tekliflerine aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi yönünde düzeltici işlem kararı verildiği, söz konusu karar üzerine ihale komisyonu tarafından alınan 12.02.2013 tarihli komisyonu kararında, ihale üzerinde bırakılan Çayıralan Tur Taş. Gıda Turz. Tic. ve San. Ltd. Şti. ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlenen Kösedağ Taş. İnş. Pet. Med. Tem. Ltd. Şti.nden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesine karar verildiği, Kösedağ Taş. İnş. Pet. Med. Tem. Ltd. Şti. tarafından belirtilen süre içerisinde açıklamada bulunulmadığı ve söz konusu isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı, Çayıralan Tur Taş. Gıda Turz. Tic. ve San. Ltd. Şti.nin açıklaması idarece uygun görülerek 22.02.2013 tarihli ihale komisyonu kararı ile anılan isteklinin teklifinin tekrar ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirlendiği, söz konusu kararda, 602.000,00 TL teklif veren başvuru sahibi Sert Emlak Otomotiv Taşımacılık İnş. Temiz. Orman Ürünleri Turizm Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlendiği, söz konusu karar üzerine Sert Emlak Otomotiv Taşımacılık İnş. Temiz. Orman Ürünleri Turizm Tic. Ltd. Şti. tarafından ihale üzerinde bırakılan Çayıralan Tur Taş. Gıda Turz. Tic. ve San. Ltd. Şti.nin aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olmadığı belirtilerek şikâyet ve itirazen şikâyet başvurusunda bulunulduğu, söz konusu başvuruların ardından alınan 08.04.2013 tarihli ve 2013/UH.II-1656 sayılı Kurul kararında aşırı düşük teklif açıklaması mevzuata aykırı bulunan ihale üzerinde bırakılan Çayıralan Tur Taş. Gıda Turz. Tic. ve San. Ltd. Şti.nin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması yönünde düzeltici işlem kararı verildiği, anılan Kurul kararının ardından idarece alınan 26.04.2013 tarihli ihale komisyonu kararı ile ihalede tek geçerli teklife ait birim fiyatın daha önceki alımlara göre aşırı yüksek olması ve kamu yararı gerekçe gösterilerek ihalenin 2’nci kısmına ait geçerli teklifin uygun bulunmadığına karar verilerek ihalenin iptal edildiği görülmüştür.

            Başvuru sahibi istekli tarafından sadece ihale konusu işin 2’nci kısmına teklif verildiği anlaşılmıştır.

            26.04.2013 tarihli ihale komisyonu kararında ihalenin iptal gerekçesi “… tekliflerin değerlendirilmesi sonucunda; ihalenin 2. Kısmı için geçerli kalan Sert Emlak Otomotiv Taşımacılık İnşaat Temizlik Orman Ürünleri Turizm Tic. Ltd. Şti.’nin teklifinin idarece oluşturulmuş yaklaşık maliyete göre düşük olduğu ancak; Hastanemizce 13/12/2011 tarihinde 2011/183300 İKN ile yapılan “2012 Yılı 12 Aylık Diyaliz Hastaları ve Taşıma Hizmet Alımı” ihalesinde 1,06 TL birim fiyat üzerinden alım yapıldığı, ihale sürecinin uzaması nedeniyle Kamu İhale Kanunu’nun Doğrudan Temin Usulüne (22/d) göre yapılan alımlarda; 29/01/2013 tarihinde 0,94 TL birim fiyat, 26/02/2013 tarihinde 0,82 TL birim fiyat ve 29/03/2013 tarihinde 0,74 TL birim fiyat üzerinden alım yapıldığı, bu fiyatlarla yapılan alımlara ait hizmetin ifası sonucunda herhangi bir sıkıntının yaşanmadığı ve işin sorunsuzca yürütüldüğü, bu ihaledeki teknik şartname ile daha önceki alımlardaki teknik şartnameler arasında önemli bir farklılık olmadığı tespit edilmiştir. Bu ihalede geçerli tek birim fiyatın 1,72 TL olduğu, bu fiyatında daha önceki alımlara göre aşırı yüksek olması nedeniyle kamu yararı gözetilerek ihalenin 2. Kısmına ait geçerli teklifin uygun bulunmadığına bu nedenle ihalenin iptaline” şeklinde belirtilmiştir.

            İdarece ihalenin şikâyet konusu 2’nci kısmında yaklaşık maliyetin, ihale konusu işle iştigal eden 4 firmadan alınan tekliflerin aritmetik ortalaması bulunmak suretiyle birim kilometre başına 2,03 TL; 350.000 kilometre için de 710.500,00 TL olarak belirlendiği görülmüştür.

            4734 sayılı Kanun’un “Yaklaşık maliyet” başlıklı 9’uncu maddesinde “Mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalesi yapılmadan önce idarece, her türlü fiyat araştırması yapılarak katma değer vergisi hariç olmak üzere yaklaşık maliyet belirlenir ve dayanaklarıyla birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir…” hükmü,

          Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yaklaşık maliyetin hesaplanmasına esas miktar ve fiyatların tespiti” başlıklı 8’inci maddesinde,

          “(1) İdareler, yaklaşık maliyetin hesaplanabilmesi için öncelikle ihale konusu hizmeti oluşturan iş kalemlerini veya gruplarını ve bunlara ilişkin miktarları tespit ederler. Bu amaçla, idare tarafından gerek duyulduğunda, aşağıda belirtilen esas ve usuller çerçevesinde miktar araştırması da yapılabilir.

          (2) Yaklaşık maliyete ilişkin fiyatların tespitinde;

          a) Kamu kurum ve kuruluşlarınca işin niteliğine göre belirlenmiş fiyatlar,

          b) İhaleyi yapan idare veya diğer idarelerce gerçekleştirilmiş aynı veya benzer işlerdeki fiyatlar,

          c) İlgili odalarca belirlenmiş fiyatlar,

          ç) İhale konusu işi oluşturan iş kalemlerine veya gruplarına ilişkin olarak piyasadan yapılacak fiyat araştırması kapsamında elde edilecek fiyat tekliflerinin aritmetik ortalaması alınmak suretiyle ya da konusunda uzman bilirkişi ve ekspertizlerden soruşturularak oluşturulan fiyatlar,

          d) İhale konusu işe ilişkin olarak Bütçe Uygulama Talimatlarında ve/veya Sağlık Uygulama Tebliğinde yer alan fiyatlardan KDV veya farklı nitelikteki diğer giderler indirilmek suretiyle bulunan fiyatlar,

          Esas alınır.

          (3) İdareler yaklaşık maliyete ilişkin fiyatların tespitinde, (a), (b), (c), (ç) ve (d) bentlerinde belirtilen fiyatların birini, birkaçını veya tamamını herhangi bir öncelik sırası olmaksızın kullanabilirler.

          (4) Fiyat araştırması için yapılan çalışmalarda fiyat sorulacak kişi ve kuruluşlara yazılan yazıda fiyatı tespit edilecek iş grubu veya iş kaleminin ayrıntılı özelliklerine yer verilir. Fiyat istenecek kişi ve kuruluşlara aynı koşulları taşıyan yazılarla başvurulur ve fiyatlar KDV hariç istenir. İstenen özellikleri taşımayan veya gerçek piyasa rayiçlerini yansıtmadığı düşünülen fiyat bildirimleri ve proforma faturalar değerlendirmeye alınmaz ve buna ilişkin gerekçeler yaklaşık maliyet hesap cetvelinde gösterilir…” hükmü bulunmaktadır.

            Aktarılan hükümler çerçevesinde, yaklaşık maliyetin hesaplanması idarelerin sorumluluğunda olup, hesabın sağlıklı şekilde yapılabilmesi için anılan Yönetmeliğin ikinci fıkrasında öngörülmüş olan yöntemler kullanılarak her türlü fiyat araştırmasının idarelerce yapılması gerekmektedir.

            Bu kapsamda, idarece yaklaşık maliyetin hesaplanması aşamasında, bahse konu Yönetmelik hükmünde yer alan yöntemlerden sadece piyasadan yapılan fiyat araştırması kapsamında elde edilen fiyat tekliflerinin aritmetik ortalamasının alınması yönteminin kullanılması suretiyle yaklaşık maliyetin belirlendiği, ihaleye verilen 4 tekliften 3’ünün yaklaşık maliyetten önemli ölçüde düşük olduğu dikkate alındığında, söz konusu idarece tekliflerin değerlendirilmesine ve ihalenin iptaline etki eden yaklaşık maliyetin yukarıda aktarılan Yönetmelikte belirtilen diğer yöntemler de kullanılmak suretiyle daha gerçekçi ve hassas şekilde belirlenmesi gerektiği anlaşılmıştır.

            Bununla birlikte, idarece ihalenin iptal kararının alınış şekli ve zamanı dikkate alındığında, iptal kararının Kanun’un “Bütün tekliflerin reddedilmesi ve ihalenin iptali” başlıklı 39’uncu maddesinde “İhale komisyonu kararı üzerine idare, verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbesttir. İhalenin iptal edilmesi halinde bu durum bütün isteklilere derhal bildirilir. İdare bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle herhangi bir yükümlülük altına girmez. Ancak, idare isteklilerin talepte bulunması halinde, ihalenin iptal edilme gerekçelerini talep eden isteklilere bildirir.” şeklinde yer alan hüküm doğrultusunda alındığı görülmektedir.

            Öte yandan, 4734 sayılı Kanun’un 5’inci maddesinde “Temel ilkeler” başlığı altında “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.” hükmüne yer verilmiştir.

            Yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler çerçevesinde, isteklilerce verilen teklif fiyatlarının yaklaşık maliyetin gerçekçi olmadığını gösterecek şekilde oluştuğu, söz konusu ihalenin idarece, 2’nci kısımdaki tek geçerli teklife ait birim fiyatın, daha önceki alımlara göre aşırı yüksek olduğu ve kamu yararının gözetildiği gerekçesi ile iptal edilmesinin, ihaleye verilen 4 tekliften 3’ünün yaklaşık maliyetten önemli ölçüde düşük olması hususu ve ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve kaynakların verimli kullanılması ilkeleri de dikkate alındığında, sonuç olarak mevzuata aykırı olmadığı anlaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun’un 65’inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun’un 54’üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

   Oybirliği ile karar verildi.