Yaklaşık maliyetindeki miktara yüzde 18’e yaklaşan oranlarda düşük imalat miktarlarıyla aşırı düşük açıklaması yapılması (KİK)

Yalova İl Milli Eğitim Müdürlüğütarafından 26.06.2012 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Şehit Osman Altınkuyu Anadolu Lisesi Spor Salonu Onarım İşi” ihalesine ilişkin olarak Yunusoğulları Müh. Telk. İnş. Taah. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 13.07.2012 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 16.07.2012 tarihli yazısı ile reddi üzerine başvuru sahibince 26.07.2012 tarih ve 26276 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 25.07.2012 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

            Başvuruya ilişkin olarak 2012/2854 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle:ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olmadığı iddiasına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

            4734 sayılı Kanun’un 38 inci maddesine göre ihale komisyonunun verilen teklifleri anılan Kanun’un 37 nci maddesine göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, sunulan açıklamaların yapım yönteminin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar ve teklif edilen yapım işinin özgünlüğü çerçevesinden değerlendireceği hüküm altına alınmıştır.

            Kamu İhale Genel Tebliği’nin, yapım işi ihalelerinde aşırı düşük teklif açıklamasını düzenleyen 45.1.1 inci maddesinde, ihaledeki geçerli teklifler tespit edildikten sonra hesaplanacak aşırı düşük teklif sınır değeri formülü açıklanmış; 45.1.13 üncü maddesinde teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin fiyatlarını açıklama yöntemleri belirtilmiş; 45.1.13.1 inci maddesinde, tedarikçi veya imalatçılardan alınan ve birim fiyatları gösteren proforma fatura sunularak açıklama yapılması durumunda, proforma faturadaki birim satış tutarının, maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan ağırlıklı ortalama birim maliyetin, satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olamayacağı; maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerektiği; satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerektiği düzenlenmiştir.

Öte yandan aynı Tebliğin 45.1.10 ve 45.1.13 üncü maddelerinde, idarelerin istekliler tarafından belgelere dayalı olarak yapılan yazılı açıklamaları dikkate almak suretiyle değerlendirme yapacağı; teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada; sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerektiği belirtilmiştir.

İncelenen ihaleye altı isteklinin katıldığı, altı isteklinin de teklifinin geçerli kabul edildiği, yapılan aşırı düşük teklif sınır değer hesabından sonra üç isteklinin teklifinin aşırı düşük olarak değerlendirildiği, sıralı iş kalemleri ve analiz girdileri listesi kullanılarak isteklilerden önemli teklif bileşenleri hakkında açıklama istendiği, bir isteklinin açıklama sunmadığı, bir isteklinin açıklamasının yeterli görülmediği, Ferman Terler –Ter-pa İnşaat’ın açıklaması uygun görülerek ihalenin üzerinde bırakıldığı, başvuru sahibinin ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

Başvuru sahibi tarafından, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının uygun olmadığı iddiasıyla itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuru sahibinin iddiası çerçevesinde, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamaları incelendiğinde:

Açıklama istenen beş iş kaleminden dördü için proforma fatura, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı ile analiz sunulduğu, analiz girdilerinin bir kısmının proforma faturalar ile, işçilik dahil diğer analiz girdilerinin ise 2012 Çevre ve Şehircilik Bakanlığı rayiçleri ile açıklandığı, bir iş kalemi için 2012 Çevre ve Şehircilik Bakanlığı kârsız fiyatı üzerine istekli tarafından belirlenen kâr tutarı eklenerek bulunan tutar üzerinden açıklama yapıldığı, açıklama istenen iş kalemlerine ilişkin idarece yaklaşık maliyet hesabına esas olmak üzere belirlenen miktarlar ile isteklinin teklif etmiş olduğu miktarlar ve bu miktarların birbirlerine oranlarının;

Şeklinde olduğu tespit edilmiştir.

Proforma faturaların üzerine meslek mensubu tarafından Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.1 inci maddesinde belirtilen ibarelerin yazılmadığı, bu haliyle açıklamanın uygun olmadığı, ayrıca yapım işi ihalelerinde, aşırı düşük teklif açıklaması sunan isteklilerin fiyat tekliflerine yönelik bilgi ve belge sunmaları gerekmekle birlikte, temel amacı isteklilerin teklif fiyatlarıyla sözleşme konusu edimin kusursuz biçimde ifasının olanağını ortaya koyan aşırı düşük teklif değerlendirmesi işlemlerinde, isteklilerin imalat miktarlarının işin yaklaşık maliyetindeki miktarlarla kabul edilebilir oranda benzeşmesi beklenmektedir. Dolayısıyla böyle bir sınırın dışında, yüzde 28’e, yüzde 18’e yaklaşan oranlarda düşük imalat miktarlarıyla açıklama yapmak olanaklı olmadığından idarenin tesis ettiği işlemde kamu ihale mevzuatına uyarlık bulunmamaktadır.

            Sonuç olarak yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Ferman Terler –Ter-pa İnşaat’ın teklifinin reddedilmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle 4734 sayılı Kanun’un 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere:

Anılan Kanun’un 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

   Oybirliği ile karar verildi.