|
ÖZET: Bu Danıştay kararında, başvuranın yangın nöbetine dahil olma ve fazla çalışma ücretinden yararlanma talebi incelenmiştir. İdare, başvuranın talebini, hizmetine ihtiyaç duyulmadığı gerekçesiyle reddetmiştir. Ancak, yapılan inceleme sonucunda, idarenin bu ret kararının gerekçesinin somut bilgi ve belgelerle desteklenmediği, dolayısıyla takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gerekleri çerçevesinde kullanılmadığı tespit edilmiştir.
İdarenin, başvuranın yangın nöbeti tutma talebini reddetme gerekçesi olarak yalnızca işletme müdürüne takdir yetkisi verilmiş olduğunu belirtmesi, yeterli bir açıklama olarak kabul edilmemiştir. Yangın nöbeti görevi verilen diğer personel ile başvuran arasındaki ayrımın hukuka uygunluğu sorgulanmış ve başvuranın hizmetine ihtiyaç duyulmadığına dair somut gerekçelerin sunulmadığı belirtilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın talebinin reddinin hukuka aykırı olduğu sonucuna varılmıştır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/11956-S.23.18996
BAŞVURU NO : 2023/10629
KARAR TARİHİ : 19/09/2023
TAVSİYE KARARI ,TCKN:14546719760
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : ALANYA ORMAN İŞLETME MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, yangın nöbetine dahil olma ve fazla çalışma ücretinden yararlanma hususundaki talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 18/07/2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan şikâyet başvurusunda başvuran özetle; Alanya Orman İşletmesi Müdürlüğünde görev yaptığını, 19.06.2023 tarihli dilekçesi ile orman yangınları ile mücadele kapsamında tarafına yangın nöbeti görevi verilmesini talep ettiğini, ancak, İdare tarafından talebinin reddedildiğini, Alanya Orman
İşletme Müdürlüğü uhdesinde görev yapan; hamile olan, fiziksel engeli bulunan personele dahi yangın nöbeti verildiğini, ayrıca kendisine sakal tıraşı olması yönünde amiri tarafından talimat verildiğini, kendisinin ise, Danıştay 12. Dairesinin 20.04.2022 tarihli ve E:2021/7000, K:2022/2247 sayılı kararını gerekçe göstererek bu talimata uymadığını, bunun üzerine, görev yerinin değiştirildiğini ve kendisine yangın nöbeti görevi verilmemesinde mezkûr olayın etkili olduğunu iddia ederek tarafına yangın nöbeti görevi verilerek fazla mesai ücretinden yararlandırılmayı talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Antalya Orman Bölge Müdürlüğü Alanya Orman İşletmesi Müdürlüğünün 11.08.2023 tarihli ve
E- – – sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle;
2.1 Başvuranın Orman Bölge Müdürlüğünde memur kadrosunda görev yapmakta iken Orman
Genel Müdürlüğünün 25.05.2023 tarih ve sayılı Personel Hareket Onayı ile Antalya Orman Bölge
Müdürlüğü Alanya Orman İşletmesi uhdesinde memur kadrosuna atandığı ve 16.06.2023 tarihinde göreve başladığı,
2.2 Orman Genel Müdürlüğünün 11.03.2022 tarih ve 3860203 sayılı Orman Genel Müdürlüğü, Fazla
Çalışma Ücretine İlişkin Yönergesi uyarınca orman işletme müdürlüklerinde yangın nöbeti tutacak personel ve nöbet sürelerini belirleme yetkisinin işletme müdüründe olduğu,
2.3 Yangın nöbet listelerinin Nisan-Kasım ayları arasında her ay yapıldığı ve ihtiyaç duyulması halinde
ilgili ay içerisinde yetkili makamlarca değiştirilebileceği,
2.4 Başvuranın, 19.06.2023 tarihli dilekçesi ile yangın nöbeti tutma talebini mezkûr İdareye bildirdiği,
2.5 Yangın nöbeti tutacak personeli belirleme yetkisinin mezkûr yönerge uyarınca işletme müdüründe
olduğu ve başvuranın yangın nöbeti tutmasına Haziran ayında ihtiyaç olmadığı hususunun mezkûr İdarece kendisine yazılı olarak bildirildiği,
İfade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının;
3.1 “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde;
“…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,
3.2 “Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler” başlıklı 128 inci maddesinin birinci fıkrasında;
“Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür.”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrası; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 10 uncu maddesinin ikinci fıkrasında; “ Amir, maiyetindeki memurlara hakkaniyet ve eşitlik içinde davranır. Amirlik yetkisini kanun ve diğer mevzuatta belirtilen esaslar içinde kullanır.”,
6. Orman Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanan 11.03.2022 tarihli ve E-99294275-010.04-
3860203 sayılı Orman Genel Müdürlüğü Personeline Yapılacak Fazla Çalışma Ücretine İlişkin
Yönergenin “Fazla Çalışma Ücreti Ödenecek Personelin Belirlenmesi” başlıklı 6 ncı maddesinin birinci fıkrasında; “ Genel Müdürlüğün merkez teşkilatında yangın nöbeti tutacak olan personel ile nöbet süreleri Genel Müdürün veya yetki vereceği Genel Müdür Yardımcısının onayı ile belirlenir. Taşra teşkilatında ise orman yangınları ise orman yangınları ile mücadele hizmetlerinde görevlendirilecek personel ve yapacağı işler ile bu işlerin yeri zamanı ve süreleri, Bölge Müdür Yardımcısının onayı, İşletme
Müdürlüklerinde İşletme Müdürleri tarafından, Araştırma Enstitüsü Müdürlüklerinde Enstitü Müdürleri tarafından belirlenir. , ikinci fıkrasında; “ Bu belirleme, Nisan ayı başından itibaren Kasım ayı sonuna kadar olan dönemde her ay yapılır ve ay içinde değiştirilmesine ihtiyaç duyulması halinde yine aynı makamlarca değiştirilebilir. ”
Hükümleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin kabulü ile tavsiyede bulunulması yönünde hazırlanan Tavsiye Karar Önerisi, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8. Başvuran, yangın nöbetine dâhil olmayı ve fazla çalışma ücretinden yararlanmayı talep etmektedir.
9. İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesi neticesinde, başvuranın yangın nöbeti tutması hususundaki talebinin hizmetine ihtiyaç duyulmadığı gerekçesiyle reddedildiği anlaşılmıştır.
10. Takdir yetkisi, idarenin belli şart ve durumların meydana gelmesi halinde belli bir kararı alıp almamak veya kanunda öngörülen değişik çözümler arasında bir seçim yapmak konusunda tanınan bir serbestiye ya da belirli bir konuda karar alabilmek için hangi şart ve durumların ortaya çıkması gerektiğini tespit etmek imkânına sahip olması olarak tanımlanmaktadır. İdari işlemler tesis edilirken, İdareler, bağlı yetki veya takdir yetkisi çerçevesinde karar alırlar. Bu doğrultuda, idari işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurlarının tümünün hukuk kuralları tarafından önceden belirlenerek, idareye belli bir yönde hareket etme hususunda bir tercih tanınmamışsa veya idareye belli bir tasarrufta bulunması kesin olarak emredilmişse bağlı yetkiden, idarenin nerede ve nasıl bir tasarrufta bulunacağının hukuk kuralları ile önceden kesin bir
şekilde belirlenmediği durumlarda ise idarenin takdir yetkisinden söz edilmektedir. (Halil Kalabalık, İdare
Hukukunda Takdir Yetkisi Kavramı ve Benzer Kurumlarla Karşılaştırılması, Gazi Üniversitesi Hukuk
Fakültesi Dergisi Cilt 1, Sayı 2, Aralık 1997)
11. Bu itibarla, idareye belli konularda takdir yetkisinin tanınması idarenin görevlerinin niteliği gereği zorunludur. Ancak, idarenin takdir yetkisi, idarenin keyfi olarak hareket edebileceği anlamına gelmemektedir. Bir başka deyişle, idareye yasalarla tanınan takdir yetkisinin mutlak olmayıp kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlı olduğunu da belirtmek gerekmektedir. (Danıştay 2. Dairesinin, 17/09/2015 tarihli E. 2015/2662, K. 2015/7471 sayılı kararı).
12. Somut olay kapsamında, ilgili idare tarafından sahip olunan takdir yetkisinin doktrin ve yargı içtihatları ile belirlenen kamu yararı ve hizmet gerekleri kriterleri dikkate alınmak suretiyle kullanılıp kullanılmadığı incelenecek olursa, Haziran ve Temmuz ayları içerisinde idare bünyesindeki yetmiş yedi personelden yetmiş dördüne yangın nöbeti görevi verildiği, başvuranın da içinde bulunduğu üç adet personel için ise görevlendirme yapılmadığı, ilgili idare tarafından, başvurana yangın nöbeti verilmemesi işleminin gerekçesi olarak sadece, bu konuda işletme müdürüne takdir yetkisi verilmiş olduğu şeklinde soyut bir açıklamaya yer verildiği, salt bu açıklamanın, sahip olunan takdir yetkisinin; kamu yararı ve hizmet gerekleri kriterleri dikkate alınmak suretiyle kullanıldığının ispatı bakımından yeterli olmadığı, söz konusu yetkinin gerek doktrin ve gerekse de yargı kararları ile belirlenmiş kamu yararı ve hizmet gerekleri kriterleri dikkate alınmak suretiyle kullanıldığını gösterir somut bilgi ve belgelerin ilgili idare tarafından dosya kapsamında ibraz edilemediği, bir başka deyişle, yangın nöbeti hususunda başvuranın hizmetine ihtiyaç duyulmadığının somut gerekçelere dayalı bilgi ve belgeler ile ortaya konulamadığı hususları göz önünde bulundurulduğunda, ilgili idarece sahip olunan takdir yetkisinin, kamu yararı ve hizmet gerekleri kriterlerinin dikkate alınması suretiyle kullanıldığını kabule imkân bulunmadığı değerlendirilmektedir.
13. Kurumumuzca yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; yukarıda sözü edilen mevzuat hükümleri ve yargı içtihatları uyarınca, ilgili idarenin başvuranın talebinin reddi yönünde tezahür eden işleminde hukuka uyarlık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
14. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikâyet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde gönderdiği, bu anlamda “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkesine uygun hareket ettiği ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
15. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
/
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Antalya İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre; BAŞVURUNUN KABULÜNE,
Başvuranın yangın nöbeti tutma talebinin yeniden değerlendirilmesi hususunda ALANYA ORMAN
İŞLETMESİ MÜDÜRLÜĞÜNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca; idare
tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde başvurana ve Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın BAŞVURAN ile ALANYA ORMAN İŞLETMESİ MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/