TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/4417-S.20.7010
BAŞVURU NO : 2019/17354
KARAR TARİHİ : 20/03/2020
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : MALTEPE BELEDİYE BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın sahip olduğu yapı kayıt belgesine istinaden
İstanbul ili, Maltepe ilçesi, Gülensu mahallesi, Üçler caddesi No: / , ada parsel üzerinde bulunan yapının kendisine doğrudan satışının yapılması talebi hk
BAŞVURU TARİHİ : 02/10/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran tarihli başvurusunda, İstanbul ili, Maltepe ilçesi, Gülensu mahallesi, Üçler caddesi No: / , ada parsel üzerinde bulunan binada ikamet ettiğini; söz konusu yapı için 05.07.2018 tarihinde 3194 sk./Geçici md.16 kapsamında Yapı Kayıt Belgesi alarak
Maltepe Belediyesi’ne tapu başvurusunda bulunduğunu, satışı istenen konutun ’a ait olduğu ve ’ın 471m2 tapulu başka arsa üzerinde konutunun olduğu, bu nedenle tapunun tarafına verilemeyeceğinin ifade edildiğini iddia ve ifade etmekle, bahse konu yapıya ilişkin aldığı Yapı Kayıt Belgesine istinaden taşınmazın 3194 sayılı yasanın geçici 16. maddesi uyarınca rayiç bedel üzerinden tarafına satışının gerçekleştirilmesi hususunda gereğini talep etmiştir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Maltepe Belediye Başkanlığı’nın 15/11/2019 tarihli ve sayılı cevabi yazısı ve ekinde yer alan belgelerde özetle, 2.1. Yapı kayıt belgesine konu yapının/müştemilatın ‘a ait olmadığı, söz konusu yapının/müştemilatın ‘a ait olduğu, buna ilişkin, ‘ın beyanları ve mahalle muhtarlığı yazısının bulunduğu, ayrıca söz konusu yapının, tarafından duvarla çevrilmiş olan alan içerisinde kaldığının 2005-2008-2013 yılı hava fotoğraflarında da açıkça görüldüğü, 2.2. Taşınmazın bir kısmının ada parselin maliki tarafından, diğer kısmının ise ada parsel maliki tarafından işgalen kullanıldığı, bu kişilerin, söz konusu taşınmazın iki tarafında yer alan taşınmazların malikleri olduğu ve bu taşınmazları geçmişte
2981 sayılı yasa uyarınca edindikleri;
2.3. Yapı kayıt belgesine konu yapının imar barışı yasasında belirtilen, 31.12.2017 tarihinden sonra ikamete açıldığı, ın 2981 sayılı yasa uyarınca geçmişte ada, parsel sayılı, 471.00 m2 alanlı taşınmazı edindiği, bu taşınmaz üzerinde 5 daireden ibaret 3 katlı yapısının mevcut olduğu, başvuru sahibi, ’ın bu yapının 3 no.lu dairesinde
29.08.2019 tarihine kadar babası ve annesi ile birlikte ikamet ettiği, babası ‘a ait bu
5 daireden ibaret binanın 4 adet dairesinde kiracılarının mevcut olduğu, aile fertlerinin barınma
problemleri olmadığı halde, fazladan yer işgal etme çabasında olduklarının açıkça görüldüğü; 2.4. Söz konusu Gülsuyu mahallesi, ada, parsel sayılı, 227,00 m2 alanlı taşınmazın mülkiyetinin Belediyelerine ait olduğu, söz konusu taşınmazın en son 23.11.1993 yılında yapılan imar uygulaması sonucunda oluştuğu, Belediyeleri adına tescil edildiği; 2.5. Söz konusu taşınmazın üzerinde herhangi bir hak sahibinin olmadığı, ancak Gülsuyu
Gülensu 1/1000 Ölçekli Uygulama İmar Planı kapsamında yapılacak kentsel yenileme çalışmalarında, donatı alanlarında yapısı (gecekondusu) kalan yüzlerce hak sahibi (tapu tahsis sahibi) ve tapu sahibi kişilerin tapu sorununun, mülkiyeti Belediyelerine ait bu ve benzer konumdaki taşınmazlarla çözüme kavuşturulacağı; 2.6. Gülsuyu- Gülensu ve Başıbüyük 1/1000 Ölçekli Uygulama İmar Planı kapsamında bulunan,
2981 sayılı yasa ve 3194 sayılı yasanın Geçici 16. maddesi uyarınca hak sahibi olan yapı
sahiplerinin tapu işlemlerine ait esasların, Belediyeleri Meclisince ve Encümenince belirlendiği; 2.7. Sonuç olarak yapı kayıt belgesine esas teşkil eden müştemilatın 3194 sayılı kanunun geçici 16. maddesinde belirtilen “31.12.2017 tarihinden önce yapılmış yapılar” kapsamında kalmaması (bu tarihten önce müştemilatta herhangi bir ikamet kaydı – vergi kaydı vb. kayıtlar mevcut değildir.) ve yapının başkasına ait eklenti olması, başvuru sahibinin barınma ihtiyacının olmaması ve taşınmaza, başka hak sahiplerinin tapu sorununun çözümünde kurumlarınca ihtiyaç duyulması nedenleriyle, alınan yapı kayıt belgesinin, 3194 sayılı kanunun geçici 16.
maddesine ait “yapı kayıt belgesi verilmesine ilişkin usul ve esaslarına ilişkin yönetmeliğin”, 4/1 ve 8/2 maddelerine aykırılık teşkil ettiğinden geçersiz olduğunun değerlendirildiği, iptali için ilgili idaresine başvuruda bulunulacağı, 2.8. Bölgedeki kamu taşınmazlarının barınma ihtiyacından dolayı işgal edildiği, Devletin de çıkarmış olduğu yasalarla bu sorunu ortadan kaldırmaya dönük haklar tanıdığı, tanınan bu hakların, haksız zenginleştirme aracı olarak kullanılamayacağı, barınma ihtiyacı bulunmayan veya geçmişte bu haklardan istifade eden kişilerin tekrardan bu durumu suiistimal etmesine imkân vermenin mümkün olmadığı, bu gerekçelerle başvuranın tapu talebinin reddedildiği; Açıklamalarına yer verilmiştir.
3. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın 21/11/2019 tarihli ve sayılı cevabi yazısı ve ekinde yere alan belgelerde özetle, 3.1. 3194 sayılı İmar Kanunu’nun Geçici 16. maddesi kapsamında, 31/12/2017 tarihinden önce ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı olarak yapılmış olan yapılar için yapı maliklerince eDevlet sistemi üzerinden yapıya ilişkin bilgilerin beyan edilmesi ve yapı kayıt belgesi bedelinin ödenmesi şartıyla Yapı Kayıt Belgesinin alınabildiği, başvuru sahibinin 05.07.2018 tarihli, başvuru numaralı belge no.lu Yapı Kayıt Belgesinin halihazırda aktif bir belge olduğu, 3.2. 3194 sayılı Kanunun Geçici 16. maddesi ile ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapıları için Yapı Kayıt Belgesi alan yapı maliklerine, yapının yeniden yapılmasına veya kentsel dönüşüm uygulamasına kadar geçerli olmak üzere bazı haklar tanındığı, buna göre; Yapı Kayıt
Belgesi alınan yapıya, talep halinde ilgili mevzuatta tanımlanan ait olduğu abone grubu dikkate alınarak geçici olarak su, elektrik ve doğalgaz bağlanabileceği, yapıyla ilgili olarak 3194 sayılı
İmar Kanunu uyarınca alınmış yıkım kararları ile tahsil edilemeyen idari para cezalarının iptal edileceği, ayrıca alınan Yapı Kayıt Belgesine istinaden yapının üzerinde bulunduğu taşınmazın satışının taşınmazın mülkiyet durumuna göre Hazineden ya da ilgili belediyesinden talep edilebileceği; 3.3. 3194 sayılı İmar Kanunu’nun Geçici 16. maddesinin (8) inci fıkrasında, “Yapı Kayıt
Belgesi alınan yapıların belediyelere ait taşınmazlar üzerine inşa edilmiş olması halinde, Yapı
Kayıt Belgesi sahipleri ile bunların kanuni veya akdi haleflerinin talepleri üzerine bedeli ilgili belediyesine ödenmek kaydıyla taşınmazlar rayiç bedel üzerinden belediyelerce doğrudan satılır.” hükmüne yer verildiği, anılan Geçici 16. madde ve ilgili Tebliğinde Yapı Kayıt Belgesi alınan yapıların bulunduğu taşınmazlardan, mülkiyeti belediyeye ait olanların hangilerinin satılacağı, bu taşınmazların rayiç değerlerinin nasıl belirleneceği, satış işlemlerinde izlenecek usul ve esasların ne olacağı gibi hususlara ilişkin herhangi bir düzenlemeye yer verilmediği, dolayısıyla, mülkiyeti belediyeye ait olan taşınmazlar üzerine inşa edilmiş olan yapılar için
Yapı Kayıt Belgesi alınması durumunda, bu taşınmazların Yapı Kayıt Belgelerine istinaden yapılacak satın alma taleplerinde satışa ilişkin olarak usul ve esasların ilgili Belediyesi tarafından belirlenmesi gerektiği; 3.4. Başvuran tarafından anılan Geçici 16. madde kapsamında alınan Yapı Kayıt Belgesine istinaden 3194 sayılı Kanunun Geçici 16. maddesine atıfla taşınmazın rayiç bedel üzerinden tarafına satışının talep edilmesi üzerine, söz konusu talebin Maltepe Belediyesince “hâlihazır haritadaki mevcut sınır duvarından taşınmazın babası ’a ait olduğunun anlaşılması, babası ’a 2981 sayılı yasa uyarınca ada parsel (başvuruya konu parselin yanındaki parsel) sayılı 471 m2 alanlı taşınmazın tahsis ve satışının yapılmış olması sebebiyle, tek bir tapu tahsis belgesine istinaden ikinci bir tapu alınamayacağı” gerekçesi ile reddedildiğinin anlaşıldığı; 3.5. 2981 sayılı Kanunun 10. maddesinde “Islah imar planı yapılmış ve yapılacak bölgelerde bu Kanun kapsamına giren ve tapu tahsis belgesi verilen hazine arsa ve arazileri, iktisap tarihine bakılmaksızın aynı amaçta kullanılmak üzere ilgili belediyelere devredilir.” hükmünün yer aldığı, başvuruya konu edilen ve satışı talep edilen ada parsel sayılı taşınmazın, zikredilen hüküm uyarınca belediyeye devredilen bir Hazine taşınmazı olduğu ve başvuranın satın alma talebinin de 2981 sayılı Kanuna göre değerlendirildiğinin görüldüğü; 3.6. 2981 sayılı Kanun kapsamında Tapu Tahsis Belgesi ve tapu alan kişilerin ve bunların mirasçılarının “bir başka yapı” için Yapı Kayıt Belgesi alarak Geçici 16. madde hükmünden faydalanmasının önünde herhangi bir engel bulunmadığı; Açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının, 4.1. “Mülkiyet hakkı” başlıklı 35. maddesinde, “Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir.
Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir. Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz. ”; 4.2. “Konut hakkı” başlıklı 57. maddesinde, “Devlet, şehirlerin özelliklerini ve çevre şartlarını gözeten bir planlama çerçevesinde, konut ihtiyacını karşılayacak tedbirleri alır, ayrıca toplu konut teşebbüslerini destekler.” 4.3. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74. Maddesinde, “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet
Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler”, 5. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun, “Kurumun
Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 6. 03/05/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanununun Geçici 16. maddesinde (Ek: 11/5/20187143/16 md.), “(1) Afet risklerine hazırlık kapsamında ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapıların kayıt altına alınması ve imar barışının sağlanması amacıyla, 31/12/2017 tarihinden önce yapılmış yapılar için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve yetkilendireceği kurum ve kuruluşlara 31/10/2018 tarihine kadar başvurulması, bu maddedeki şartların yerine getirilmesi ve 31/12/2018 tarihine kadar kayıt bedelinin ödenmesi halinde Yapı Kayıt Belgesi verilebilir.
Başvuruya konu yapının ve arsasının mülkiyet durumu, yapı sınıf ve grubu ve diğer hususlar
Bakanlık tarafından hazırlanan Yapı Kayıt Sistemine yapı sahibinin beyanına göre kaydedilir.
..(3) Yapı Kayıt Belgesi yapının kullanım amacına yöneliktir. Yapı Kayıt Belgesi alan yapılara, talep halinde ilgili mevzuatta tanımlanan ait olduğu abone grubu dikkate alınarak geçici olarak su, elektrik ve doğalgaz bağlanabilir…(7) … (Ek cümleler:4/7/2019-7181/14 md.) Yapı kayıt belgesine konu taşınmaz için 24/2/1984 tarihli ve 2981 sayılı İmar ve Gecekondu Mevzuatına
Aykırı Yapılara Uygulanacak Bazı İşlemler ve 6785 Sayılı İmar Kanununun Bir Maddesinin
Değiştirilmesi Hakkında Kanun hükümlerine göre tapu tahsis belgesi alınması ve bu belgeye esas arsa bedellerinin ödenmiş olması hâlinde bu madde uyarınca ayrıca satış bedeli alınmaz.
Yapı kayıt belgesi alınan taşınmazların satışa konu edilen kısımlarından yapı kayıt belgesi tarihi ile satış tarihi arasındaki dönem için ecrimisil alınmaz, tahakkuk ettirilen ecrimisiller terkin edilir, satış tarihi itibarıyla tahsil edilen ecrimisil tutarı satış bedelinden mahsup edilir, bu tutardan fazlası iade edilmez. (8) Yapı Kayıt Belgesi alınan yapıların belediyelere ait taşınmazlar üzerine inşa edilmiş olması halinde, Yapı Kayıt Belgesi sahipleri ile bunların kanuni veya akdi haleflerinin talepleri üzerine bedeli ilgili belediyesine ödenmek kaydıyla taşınmazlar rayiç bedel üzerinden belediyelerce doğrudan satılır. … (10)Yapı Kayıt Belgesi, yapının yeniden yapılmasına veya kentsel dönüşüm uygulamasına kadar geçerlidir. Yapı Kayıt
Belgesi düzenlenen yapıların yenilenmesi durumunda yürürlükte olan imar mevzuatı hükümleri uygulanır. Yapının depreme dayanıklılığı hususu malikin sorumluluğundadır. … ” 7. 24/2/1984 tarihli ve 2981 sayılı İmar ve Gecekondu Mevzuatına Aykırı Yapılara
Uygulanacak Bazı İşlemler ve 6785 Sayılı İmar Kanununun Bir Maddesinin
Değiştirilmesi Hakkında Kanun’un, 7.1. “Müracaat İşleri” başlıklı 7.maddesinde, “İmar mevzuatına aykırı yapılar ve gecekondular için yapının bulunduğu yerin valilik veya belediyelerine aşağıdaki esaslara göre müracaat edilir. … Ancak yeni yapılacak müracaatlar için belediye veya il özel idareler hesabına milli bir bankaya 2.000 TL. müracaat masrafı olarak yatırılır. Banka şubesi bulunmayan belediyelerde bu bedel belediyeye yatırılır. …” 7.2. “Uygulama işlemleri:” başlıklı 9.maddesinde (Değişik: 22/5/1986 – 3290/3 md.), “… Arsa tahsis edilecek kişilere 400 m2’den fazla arazi için tahsis işlemi yapılmaz. Bu gibi fazlalıklar öncelikle ıslah imar planlarına göre değerlendirilir. Islah imar planına göre başka türlü değerlendirilmesi mümkün olmayan fazlalıklar, rayiç değer üzerinden tahsis yapılan gecekondu sahibine devir ve adına tescil edilir. …”; 8. 16/5/2012 tarihli ve 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında
Kanun’un 23. maddesinde, “24/2/1984 tarihli ve 2981 sayılı İmar ve Gecekondu Mevzuatına
Aykırı Yapılara Uygulanacak Bazı İşlemler ve 6785 Sayılı İmar Kanununun Bir Maddesinin
Değiştirilmesi Hakkında Kanun yürürlükten kaldırılmıştır.” 9. 06/06/2018 tarih ve 30443 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Yapı Kayıt Belgesi
Verilmesine İlişkin Usul Ve Esasların,
9.1. “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinde, “(1) Bu Usul ve Esaslarda geçen; a) Bakanlık:
Çevre ve Şehircilik Bakanlığını, b) Kurum ve kuruluş: Yapı Kayıt Belgesi vermek üzere
Bakanlık tarafından yetkilendirilen kurum ve kuruluşları, c) Müdürlük: Çevre ve Şehircilik İl
Müdürlüklerini, ç) Yapı Kayıt Sistemi: Bakanlıkça 3194 sayılı Kanunun geçici 16 ncı maddesi kapsamında imar mevzuatına aykırı yapıların kaydedilmesi için oluşturulan elektronik yazılım sistemini, ifade eder.”, 9.2. “Yapı kayıt belgesi müracaatı” başlıklı 4 üncü maddesinde, “(1) Yapı Kayıt Belgesi 31/12/2017 tarihinden önce yapılmış yapılar için verilir. Yapı Kayıt Belgesi için müracaatın 31/10/2018 tarihine kadar yapılması ve Yapı Kayıt Belgesi bedelinin 31/12/2018 tarihine kadar ödenmesi gerekir. Başvuru ve ödeme süresini bir yıla kadar uzatmaya Bakanlar Kurulu yetkilidir. (2) Yapı Kayıt Belgesi için yapı maliklerinden herhangi birisi veya vekili tarafından, e-Devlet üzerinden Yapı Kayıt Sistemindeki Yapı Kayıt Belgesi formunun doldurulması suretiyle müracaatta bulunulabileceği gibi kurum ve kuruluşlara başvurulmak suretiyle de müracaatta bulunulabilir. (3) Müracaatın e-Devlet üzerinden yapılması durumunda, Yapı
Kayıt Belgesi formunun eksiksiz olarak doldurulmasından ve Yapı Kayıt Belgesi bedelinin yatırılmasından sonra, Yapı Kayıt Sistemi tarafından oluşturulan Yapı Kayıt Belgesi talepte bulunan yapı sahibince e-Devlet üzerinden alınır. (4) Müracaat kurum ve kuruluşlara yapılmış ise, Yapı Kayıt Belgesi formu müracaat sahibinin beyanına göre eksiksiz olarak doldurulur, Yapı Kayıt Belgesi bedelinin yatırılması sağlanır, Yapı Kayıt Belgesi formu sistem üzerinden onaylanmak üzere Müdürlüğe gönderilir ve formun Müdürlükçe onaylanmasından sonra bir örneği talepte bulunan yapı sahibine verilir. (5) Her yapı için sadece bir Yapı Kayıt Belgesi düzenlenir.” 9.3. “Hazineye ve belediyeye ait taşınmazlar üzerindeki yapılar” başlıklı 7 nci maddesinde, “(1) Yapı Kayıt Belgesi alınan yapıların Hazineye ait taşınmazlar üzerine inşa edilmiş olması halinde, bu taşınmazlardan özel kanunları kapsamında kalan ve bu özel kanunlara göre değerlendirilmesi gerekenler dışında kalanlar Bakanlığa tahsis edilir. Tahsis işleminden sonra, Yapı Kayıt Belgesi sahipleri ile bunların kanuni veya akdi haleflerinin talepleri üzerine bu taşınmazlar Bakanlıkça rayiç bedel üzerinden doğrudan satılır. Rayiç bedel Bakanlıkça tespit edilir veya ettirilir. Bu suretle yapılacak satışlarda satış bedeli, en az yüzde onu peşin ödenmek üzere beş yıla kadar taksitlendirilebilir. Taksit tutarlarına ödeme tarihine kadar kanunî faiz oranının yarısı uygulanır. (2) Taşınmazın yüzölçümü büyük olmakla birlikte üzerindeki yapının küçük bir alanı kaplaması halinde yapının bulunduğu alan ifraz edilerek, ifrazın mümkün olmaması durumunda taşınmaz hisseli olarak satışa konu edilir. (3) Birinci fıkra uyarınca yapılan satışlardan elde edilen gelirler genel bütçenin (B) işaretli cetveline gelir kaydedilmek üzere, Hazine ve Maliye Bakanlığının merkez muhasebe birimi hesabına yatırılır. Bu gelirler hakkında 29/6/2001 tarihli ve 4706 sayılı Hazineye Ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi ve Katma Değer Vergisi Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 5 inci maddesinin beşinci fıkrası hükmü uygulanmaz. (4) Belediyelerin özel mülkiyetinde olan taşınmazlar üzerine inşa edilmiş olan yapılara Yapı Kayıt Belgesi verilebilir. Böyle bir durumda, Yapı Kayıt Belgesi sahipleri ile bunların kanuni veya akdi haleflerinin talepleri üzerine bedeli ilgili belediyesine ödenmek kaydıyla taşınmazlar rayiç bedel üzerinden belediyelerce doğrudan bunlara satılır.” 9.4. “Yapı kayıt belgesi düzenlenemeyecek yapılar” başlıklı 8 inci maddesinde, “(1) Yapı
Kayıt Belgesi; a) 18/11/1983 tarihli ve 2960 sayılı Boğaziçi Kanununda tanımlanan Boğaziçi sahil şeridi ve öngörünüm bölgesi içinde, 3194 sayılı Kanunun geçici 16 ncı maddesi uyarınca adı geçen Kanuna eklenmiş olan kroki ile listede sınır ve koordinatları gösterilen alanda, b)
İstanbul tarihi yarımada içinde 3194 sayılı Kanunun geçici 16 ncı maddesi uyarınca adı geçen
Kanuna eklenmiş olan kroki ile listede sınır ve koordinatları gösterilen alanlarda, c) 19/5/2014 tarihli ve 6546 sayılı Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı Kurulması
Hakkında Kanunun 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde belirlenmiş Tarihi Alanda, ç) Üçüncü kişilere ait özel mülkiyete konu taşınmazlar üzerinde, d) Kesinleşmiş planlar neticesinde sosyal donatı alanı olarak belirlenmiş ve Maliye Bakanlığınca aynı amaçla değerlendirilmek üzere ilgili kurumlara tahsis edilmiş Hazineye ait taşınmazlar üzerinde, bulunan yapılar hakkında Yapı Kayıt Belgesi düzenlenemez. (2) Yapı Kayıt Belgesi düzenlenemeyecek yapılar için bu belgenin düzenlendiğinin tespit edilmesi durumunda, Yapı
Kayıt Belgesi iptal edilir, bu belgenin sağlamış olduğu haklar geri alınır, Yapı Kayıt Belgesi bedeli olarak yatırılmış olan bedel iade edilmez ve belge düzenlenmesi safhasında yalan beyanda bulunan müracaat sahibi hakkında 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza
Kanununun 206 ncı maddesi uyarınca suç duyurusunda bulunulur.” 9.5. “Yapı kayıt belgesinin geçerlilik süresi” başlıklı 9 uncu maddesinde, “(1) Yapı Kayıt
Belgesi, yapının yeniden yapılmasına veya kentsel dönüşüm uygulamasına kadar geçerlidir.
Yapı Kayıt Belgesi düzenlenen yapıların yenilenmesi durumunda yürürlükte olan imar mevzuatı hükümleri uygulanır. Yapının depreme dayanıklılığı ve yapının fen ve sanat norm ve standartlarına aykırılığı hususu yapı malikinin sorumluluğundadır.” 9.6. “Denetim” başlıklı 10 uncu maddesinde, “(1) Yapı Kayıt Belgesi verilmesine ilişkin iş ve işlemler Bakanlık tarafından denetlenebilir. (2) Yapı Kayıt Belgesi düzenlenmesi safhasında e-Devlet sistemi üzerinden veya kurum ve kuruluşlara yapılan müracaatta yalan beyanda bulunulması durumunda; a) Yapı Kayıt Belgesi bedeli eksik olarak ödenmiş ise … b) Yapı Kayıt
Belgesi bedeli fazla ödenmiş ise, …” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10. Kamu Denetçisi inceleme ve araştırması neticesinde şikâyetin reddi yönünde hazırladığı karar önerisini Kamu Başdenetçisi’ne sunmuş olup; bahsi geçen karar önerisinde; “3194 sayılı
Kanun çerçevesinde yapılan inceleme neticesinde, kamuoyunda “imar barışı” olarak bilinen
Geçici 16. madde hükmü kapsamında alınan Yapı Kayıt Belgesinin, yapının yeniden yapılmasına veya kentsel dönüşüm uygulamasına kadar geçerli olan, imar bakımından ilave bir hak tanımayan, kazanılmış hak oluşturmayan geçici bir belge niteliğinde olduğu; başvuruya konu yapının ve arsasının mülkiyet durumunun, yapı sınıf ve grubu ve diğer hususların beyana göre yapı kayıt sistemine kaydedildiği; anılan Geçici 16. madde ve ilgili mevzuatında Yapı
Kayıt Belgesi alınan yapıların bulunduğu taşınmazlardan, mülkiyeti belediyeye ait olanlardan hangilerinin satılacağının, bu taşınmazların rayiç değerlerinin nasıl belirleneceğinin, satış işlemlerinde izlenecek usul ve esasların ne olacağı gibi hususların ayrıca düzenlenmediği, bu konuda ilgili Belediyesinin yetkili olduğu; başvuruya konu yapının 2981 sayılı Kanun kapsamında tahsis ve tescili gerçekleşen başvuranın babası ’a ait gecekondunun eklentisi niteliğinde olduğu, yapının başvurana ait olmadığı, başvuranın 29.08.2019 tarihine kadar babası ve annesi ile birlikte ikamet ettiği, aile fertlerinin barınma problemlerinin olmadığı; başvuranın numarataj çalışmasında verilen depo kapı numarasına istinaden elektrik ve su bağlantısı yaptırarak yapı kayıt belgesi başvurusunda bulunduğu, yapının vergi kaydının bulunmadığı, öte yandan Belediye yetkililerince yerinde yapılan incelemede taşınmazın barınmaya uygun olmadığının tespit edildiği; idarenin söz konusu taşınmaza Gülsuyu-Gülensu 1/1000 ölçekli uygulama imar planı kapsamında yapılacak kentsel yenileme çalışmalarında sosyal donatı alanlarında yapısı kalan tapu tahsis belgesi sahibi kişilerin mülkiyet sorununun çözümünde başvurmayı planlandığı; yapı kayıt belgesinin hukuki niteliği itibarıyla da sadece fiili durumu belirleyen bir zilyetlik belgesi olduğu gözetildiğinde, başvuruya konu yapı kayıt belgesine istinaden taşınmazın başvurana satılması yönündeki talebin kabul edilemeyeceği değerlendirilmiştir. Öte yandan, 2981 sayılı Kanun ile ekonomik ve sosyal nedenlerle büyük kentlere göç eden vatandaşların barınma ihtiyaçlarının giderilmesinin amaçlandığı, Kanun koyucunun tapu tahsis belgesi ile bir yandan barınma ihtiyacını dahi karşılayamayacak durumdaki dar gelirli vatandaşlara barınma olanağı sağlarken, diğer yandan bu zaruri ihtiyacın ötesinde kişilerin sebepsiz zenginleşmesine yol açmayacak şekilde 400m2 sınırı koyarak, kamu yararını da korumayı amaçladığı; 2981 sayılı Kanun uyarınca hak sahibi sıfatıyla başvuranın babası ’a arsa bedeli karşılığında 27/4/1992 tarihinde 471 m2 satış yapıldığı, bu satışın Kanunun öngördüğü 400m2 sınırını aşarak kamu yararı aleyhine gerçekleştiği; başvuranın yapı kayıt belgesine konu ettiği yapının, 2981 sayılı Kanun kapsamında tapu tahsis belgesi gereğince babası ’a satışı gerçekleşen gecekondunun eklentisi niteliğinde olduğu; aynı yapı için ’ın 28/5/2015 tarihinden 4/4/2019 tarihine kadar müteaddit tarafına tapu düzenlenmesini talep ettiği gözetildiğinde, başvuranın taşınmazı satın alma yönündeki isteminin ilgili mevzuatına ve yargı içtihatlarına aykırı olduğu gibi, söz konusu yapının kişilerin barınma ihtiyacını karşılayamaya uygun olmadığının ilgili
Belediyesince yerinde yapılan inceleme ile tespit edilmiş olması karşısında iyi niyetli olarak da kabul edilemeyeceği değerlendirilmiş, başvurunun bu yönden de reddi gerektiği kanaati ve sonucuna ulaşılmıştır. Bununla birlikte, taşınmazın üzerinde herhangi bir hak sahibinin olmadığı, ancak taşınmazın halihazırda bir kısmının ada parselin maliki Y tarafından, diğer kısmının ise ada parsel maliki tarafından işgalen kullanıldığı ve bu kişilerin, söz konusu taşınmazın iki tarafında yer alan taşınmazları geçmişte
2981 sayılı yasa uyarınca edindikleri, ayrıca idarenin Gülsuyu-Gülensu 1/1000 Ölçekli
Uygulama İmar Planı kapsamında yapılacak kentsel yenileme çalışmalarında, donatı alanlarında yapısı (gecekondusu) kalan yüzlerce hak sahibi (tapu tahsis sahibi) ve tapu sahibi kişilerin tapu sorununun, mülkiyeti Belediyelerine ait bu ve benzer nitelikteki taşınmazlarla çözüme kavuşturmayı planladığı hususları gözetildiğinde, taşınmazı sosyal donatı alnında kalan kişilerin mülkiyet hakkının korunmasının sağlanması için şikayetin hakkaniyet bağlamında da reddi gerekmiştir.” ifadelerine yer verildiği görülmektedir.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 11. Başvuran özetle, İstanbul ili, Maltepe ilçesi, Gülensu mahallesi, Üçler caddesi No , ada parsel üzerinde bulunan binada ikamet ettiğini, söz konusu yapı için 5/7/2018 tarihinde
3194 sayılı sayılı Kanunun Geçici 16. maddesi kapsamında Yapı Kayıt Belgesi alarak Maltepe
Belediyesi’ne tapu başvurusunda bulunduğunu, satışı istenen konutun ’a ait olduğu ve ’ın 471m2 tapulu başka arsa üzerinde konutunun olduğu gerekçesiyle başvurusunun reddedildiğini ifade ederek, taşınmazın 3194 sayılı Kanunun Geçici 16. maddesi uyarınca rayiç bedel üzerinden tarafına satılması hususunda gereğini talep etmiştir.
12. Dosyası kapsamında mevcut bilgi ve belgelerden, 12.1. 2981 sayılı Kanuna göre Belediye ve Mücavir Alan Sınırı İçinde/Dışında Kalan Yapılara
Ait 21/8/1984 tarihli Müracaat Formu ve eki belgelerin incelenmesinden, ’ın tapunun pafta ada parsel numarasında kayıtlı 29960 m2 yüzölçümlü taşınmaz içindeki gecekondu için başvuruda bulunduğu, müracaat masrafı olarak 2000tlnin 4/4/1983 tarihinde makbuz numarasında Maltepe Ziraat Bankası’na yatırıldığı, ’ın başvuruya konu ettiği taşınmazın müracaat formuna ekli röleve planı ve röperli ölçü krokisi sınırları içinde kaldığı; 12.2. Kartal/Gülensu mevkiinde 2981 sayılı Kanun uyarınca ıslah imar planları yapılarak gerekli ifraz neticesi elde edilen parsellerden ada parsel sayılı 471 m2 yüzölçümlü taşınmazın 2981 sayılı Kanunda değişiklik yapan 3290 sayılı Kanun uyarınca hak sahibi sıfatıyla ’a arsa bedeli karşılığında 27/4/1992 tarihinde satışının gerçekleştiği; 12.3. Satış sonrasında tarafından imzalanan Taahhütname’de “Gülsuyu bölgesinde yapmış olduğum Gecekondu için ıslah imar planı gereğince tarafına gerek müstakil gerekse hisseli olarak verilen arsa tapusu gereği parselin içindeki diğer malike ait binadan hak iddia etmeyeceği gibi komşu parsele tecavüzlü olan kısmı da [başvuruya konu yapı] gidereceğimi beyan, kabul ve taahhüt ederim.” denildiği; 12.4. ’ın 28/5/2015 tarihli dilekçesi ile ’ın başvurusuna konu yapının kendine ait olduğunu beyan ederek emlak vergi beyanında bulunmak istediği, 2981 sayılı
Kanun kapsamında hak sahipliğinden yararlanmak için gerekli tespitin yapılmasını talep ettiği, idarenin 28/5/2015 tarihli ve sayılı cevabi yazısında, söz konusu parsel üzerinde bulunan taşınmazın kayıt altına alınabilmesi için adına düzenlenen tapu tahsis belgesinin ibrazının talep edildiği; 12.5. ’ın 1/6/2015 tarihli dilekçesinde, başvuruya konu parsel üzerindeki yapı için
2981 sayılı Kanun hükümlerine atıfla hak sahipliğinin dikkate alınarak yapısının bulunduğu
arsanın tarafına devrinin yapılmasını talep ettiği, idarenin 1/6/2015 tarihli ve sayılı cevabi yazısında, Gülsuyu ve Gülensu mahallelerine ilişkin 1/1000 ölçekli uygulama imar planı sürecinin tamamlanması sonucunda 2981 sayılı Yasa gereğince tapu işlemlerine başlanılacağı yönünde bilgilendirmede bulunulduğu; 12.6. ’ın 4/4/2017 tarihli ve 4/4/2019 tarihli dilekçeleri ile 2981 sayılı Kanun kapsamında “müracaat masrafı karşılığı olarak ödediği 2000tl’yi gösterir 4/4/1983 tarihli ve numaralı makbuza istinaden”, başvuruya konu parsel üzerindeki yapıda hak sahibi olduğunu beyanla tarafına tapu düzenlenmesini talep ettiği, 12.7. ’ın 3194 sayılı Kanunun geçici 16. maddesi kapsamındaki başvurusuna istinaden aynı yapı için adına 5/7/2018 tarihli, başvuru numaralı belge no.lu yapı kayıt belgesi düzenlendiği, ’ın 10/9/2018 tarihinde 3194 sayılı Kanunun geçici 16. maddesi gereğince taşınmazın tarafına satışını talep ettiği; idarenin aynı gün ve sayılı cevabi yazısında 1/1000 ölçekli uygulama imar planının İBB meclisince onaylandıktan sonra tapu işlemlerine başlanacağını bildirdiği; 12.8. ’ın akabinde yeniden idareye yeniden başvurarak, 2981 sayılı Kanun kapsamında “müracaat masrafı karşılığı olarak ödediği 2000tl’yi gösterir 4/4/1983 tarihli ve numaralı makbuza” ve kızı ’ın “yapı kayıt belgesine” istinaden, tapu talebinde bulunduğu; 12.9. ’ın söz konusu yapı kayıt belgesine istinaden 1/8/2019 tarihli dilekçesi ile taşınmazın tarafına satışını bir kez daha talep ettiği, idarenin 8/8/2019 tarihli ve sayılı cevabi yazısında, “İlgi dilekçedeki taleple ilgili dosyasında yapılan inceleme sonucunda; Gülensu Mah. Üçler Cad. No: / adresinde bulunan yapının ‘a ait olduğu, ‘ın aynı taşınmaz için 04.05.2017 tarihli, sayılı ve 04.04.2019 tarihli, sayılı dilekçeler ile 2981 sayılı yasa uyarınca tapu talebinde bulunduğu, ancak kendisine daha 2 evvel 2981 sayılı yasa uyarınca, Gülensu Mah. ada, parsel sayılı, 471,00 m alanlı taşınmazın tahsis ve satışının yapıldığı ve bu sebeple ikinci kez tapu alamayacağını anlaması üzerine, kendisine ait müştemilat için kızı adına yapı kayıt belgesi aldığı anlaşılmıştır. Ayrıca, söz konusu müştemilatın ’a ait olduğu halihazır haritadaki mevcut sınır duvarlarından da açıkça anlaşılmaktadır. Yine söz konusu yapının, çok eski olmasına rağmen adına herhangi bir vergi ve ikamet kaydına da rastlanmamıştır. Bu sebeple; 2981 sayılı yasa uyarınca tapusunu alan a ait müştemilatı göstermek suretiyle, alınmış yapı kayıt belgesi üzerinden tarafınıza 3194 sayılı kanunun geçici 16 ncı maddesi uyarınca tapu verilmesi olanağı bulunmamaktadır.”, denilmekle talebinin reddedildiği; 12.10. ’ın akabinde söz konusu yapı için emlak vergi beyanında bulunmak istemiyle 23/9/2019 tarihinde idareye yeniden başvuruda bulunduğu, idarenin 24/9/2019 tarihli ve sayılı cevabi yazısında taşınmaza ait tapu veya tapu tahsis belgesinin ibrazı halinde gerekli işlemin yapılacağı yönünde bilgi verildiği; 12.11. İçişleri Bakanlığı Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü’nün 13/11/2019 tarihli adres bilgileri raporunun incelenmesinden, ’ın ikamet adresinin TÜİK verilerine göre 1/6/2007 tarihinde Gülensu mahalllesi, Üçler caddesi, No: İç Kapı No: Maltepe/İstanbul iken, 28/8/2018 taşınma ve 29/8/2018 tescil tarihi itibarıyla yerleşim yeri adresinin Gülensu mahalllesi, Üçler caddesi, No: / Maltepe/İstanbul olarak düzenlendiği; Hususları tespit edilmiştir 13. Bilindiği üzere, 18/5/2018 tarih ve 30425 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 7143 sayılı Vergi ve Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda
Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanunun 16. maddesi ile 3194 sayılı İmar Kanunu’na Geçici 16.
madde eklenmiş ve buna göre; afet risklerine hazırlık kapsamında ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapıların kayıt altına alınması ve devlet ile vatandaş arasında uzlaşma sağlanması amacıyla 31/12/2017 tarihinden önce yapılmış yapılar için yapı kayıt belgesi verilebileceği düzenlenmiştir.
14. Kamuoyunda “imar barışı” olarak bilinen bu düzenleme ile imar mevzuatına aykırı olarak yapılan bir başka anlatımla planlı alanlarda plan hükümlerine aykırı olarak yapılmış ve fiilen kullanımda olan yapılar için devlet vatandaşı ile uzlaşma yoluna gitmek suretiyle bir taraftan bu nitelikteki yapıları kayıt altına almakta, bir yandan da yapıların mevcut hali ile kullanımını geçici olarak yasal hale getirmektedir. Yapı Kayıt Belgesi, yapının yeniden yapılmasına veya kentsel dönüşüm uygulamasına kadar geçerli olan, imar bakımından ilave bir hak tanımayan, kazanılmış hak oluşturmayan geçici bir belge olup, Yapı Kayıt Belgesi düzenlenen yapıların yenilenmesi durumunda yürürlükte olan imar mevzuatı hükümlerinin uygulanacağı kural altına alınmıştır.
15. İlgili düzenleme kapsamında, Yapı Kayıt Belgesi alabilecekler arasında sadece mülkiyet hakkına sahip oldukları taşınmazlar üzerinde, ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapı inşa eden kişiler yer almayıp, aynı zamanda Hazine ya da Belediyenin mülkiyetinde olan yerler üzerine inşa edilen yapıların sahipleri de yer almaktadır. Burada alınan Yapı Kayıt Belgesinin hukuki niteliği itibariyle, uygulamada mülga 1984 tarihli ve 2981 sayılı İmar ve Gecekondu
Mevzuatına Aykırı Yapılara Uygulanacak Bazı İşlemler ve 6785 sayılı İmar Kanunu’nun Bir
Maddesinin Değiştirilmesi Hakkında Kanun kapsamında verilen “tapu tahsis belgesi”ne benzediği akademik çevrelerce ileri sürülmektedir. (Hüseyin Melih Çakır, “Yapı Kayıt Belgesi”, İstanbul Medipol Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 5, Sayı 2, 2018, s. 15-92)
16. Ayrıca 3194 sayılı Kanunun Geçici 16. Maddesi gereğince, başvuruya konu yapının ve arsasının mülkiyet durumu, yapı sınıf ve grubu ve diğer hususların Bakanlık tarafından hazırlanan Yapı Kayıt Sistemine yapı sahibinin beyanına göre kaydedileceği, Yapı Kayıt
Belgesinin yapının kullanım amacına yönelik olduğu, Yapı Kayıt Belgesi alan yapılara, talep halinde ilgili mevzuatta tanımlanan ait olduğu abone grubu dikkate alınarak geçici olarak su, elektrik ve doğalgaz bağlanabileceği, yapı kayıt belgesine konu taşınmaz için 24/2/1984 tarihli ve 2981 sayılı İmar ve Gecekondu Mevzuatına Aykırı Yapılara Uygulanacak Bazı İşlemler ve
6785 Sayılı İmar Kanununun Bir Maddesinin Değiştirilmesi Hakkında Kanun hükümlerine
göre tapu tahsis belgesi alınması ve bu belgeye esas arsa bedellerinin ödenmiş olması hâlinde bu madde uyarınca ayrıca satış bedeli alınmayacağı, taşınmazın yüzölçümü büyük olmakla birlikte üzerindeki yapının küçük bir alanı kaplaması halinde yapının bulunduğu alanın ifraz edilerek, ifrazın mümkün olmaması durumunda taşınmazın hisseli olarak satışa konu edileceği, hususları öngörülmüştür.
17. Yine Kanunun aynı maddesinde, Yapı Kayıt Belgesi alınan yapıların belediyelere ait taşınmazlar üzerine inşa edilmiş olması halinde, Yapı Kayıt Belgesi sahipleri ile bunların kanuni veya akdi haleflerinin talepleri üzerine bedeli ilgili belediyesine ödenmek kaydıyla taşınmazların rayiç bedel üzerinden belediyelerce doğrudan satılacağı öngörülmüş olup; bu madde ile Belediyeye Yapı Kayıt Belgesi sahipleri ile bunların kanuni veya akdi haleflerinin talepleri üzerine taşınmazların bu kişilere satışında takdir yetkisi öngörülmediği, Yapı Kayıt
Belgesi sahipleri ile bunların kanuni veya akdi haleflerinin talepleri üzerine bedeli ilgili belediyesine ödenmek kaydıyla taşınmazların rayiç bedel üzerinden doğrudan satılması gerektiği, Belediyeye maddede sayılan şartların gerçekleşmesi halinde taşınmazların rayiç bedel üzerinden be kişilere doğrudan satılması hususunda bağlı yetki tanındığı anlaşılmaktadır.
18. Ayrıca Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul Ve Esasların “Hazineye ve belediyeye ait taşınmazlar üzerindeki yapılar” başlıklı 7 nci maddesinde de aynı hükme yer verildiği, Kanun maddesinden farklı olarak taşınmazın yüzölçümü büyük olmakla birlikte üzerindeki yapının küçük bir alanı kaplaması halinde yapının bulunduğu alan ifraz edilerek, ifrazın mümkün olmaması durumunda taşınmaz hisseli olarak satışa konu edileceği, hususunun belirtildiği görülmektedir.
19. Maltepe Belediye Başkanlığının cevabi yazısında, yapı kayıt belgesine esas teşkil eden müştemilatın 3194 sayılı kanunun geçici 16. maddesinde belirtilen “31.12.2017 tarihinden önce yapılmış yapılar” kapsamında kalmaması (bu tarihten önce müştemilatta herhangi bir ikamet kaydı – vergi kaydı vb. kayıtların mevcut olmaması” ve yapının başkasına ait (başvuranın babası
’a ait) eklenti olması, başvuru sahibinin barınma ihtiyacının olmaması ve taşınmaza, başka hak sahiplerinin tapu sorununun çözümünde kurumlarınca ihtiyaç duyulması nedenleriyle, alınan yapı kayıt belgesinin, 3194 sayılı kanunun geçici 16. maddesine ait “yapı kayıt belgesi verilmesine ilişkin usul ve esaslarına ilişkin yönetmeliğin”, 4/1 ve 8/2 maddelerine aykırılık teşkil ettiğinden geçersiz olduğunun değerlendirildiği, iptali için ilgili idaresine başvuruda bulunulacağı, hususları başvuranın talebinin reddedilmesinin gerekçeleri olarak gösterilmiştir.
20. İdarenin başvuranın talebini reddetmesinde gerekçe olarak gösterdiği “Yapı Kayıt Belgesi
Verilmesine İlişkin Usul Ve Esaslar” ın 4/1 ve 8/2 maddeleri incelendiğinde; 4 üncü maddesinin birinci fıkrasında Yapı Kayıt Belgesinin 31/12/2017 tarihinden önce yapılmış yapılar için verileceği, 8 inci maddede ise, Yapı Kayıt Belgesinin 18/11/1983 tarihli ve 2960 sayılı Boğaziçi
Kanununda tanımlanan Boğaziçi sahil şeridi ve öngörünüm bölgesi içinde, 3194 sayılı Kanunun geçici 16 ncı maddesi uyarınca adı geçen Kanuna eklenmiş olan kroki ile listede sınır ve koordinatları gösterilen alanda, İstanbul tarihi yarımada içinde 3194 sayılı Kanunun geçici 16 ncı maddesi uyarınca adı geçen Kanuna eklenmiş olan kroki ile listede sınır ve koordinatları gösterilen alanlarda, 19/5/2014 tarihli ve 6546 sayılı Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan
Başkanlığı Kurulması Hakkında Kanunun 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde belirlenmiş Tarihi Alanda, Üçüncü kişilere ait özel mülkiyete konu taşınmazlar üzerinde, Kesinleşmiş planlar neticesinde sosyal donatı alanı olarak belirlenmiş ve Maliye Bakanlığınca aynı amaçla değerlendirilmek üzere ilgili kurumlara tahsis edilmiş Hazineye ait taşınmazlar üzerinde, bulunan yapılar hakkında Yapı Kayıt Belgesi düzenlenemeyeceği, Yapı Kayıt Belgesi düzenlenemeyecek yapılar için bu belgenin düzenlendiğinin tespit edilmesi durumunda, Yapı
Kayıt Belgesinin iptal edileceği, bu belgenin sağlamış olduğu hakların geri alınacağı, hususlarının düzenlendiği görülmektedir.
21. Somut olayda, idare 3194 sayılı kanunun geçici 16. maddesinde belirtilen “31.12.2017 tarihinden önce yapılmış yapılar” kapsamında kalmadığını, zira bu tarihten önce müştemilatta başvurana ait herhangi bir ikamet kaydı, vergi kaydı vb. kayıtların mevcut olmadığını ve yapının başkasına ait (başvuranın babası ’a ait) eklenti olduğunu ileri sürmekte ise de; idarenin söz konusu yapının “31.12.2017 tarihinden sonra yapıldığını gösteren herhangi bir belge sunamadığı; bu tarihten önce müştemilatta başvurana ait herhangi bir ikamet kaydı, vergi kaydı vb. kayıtların mevcut olmadığı ve yapının başkasına ait (başvuranın babası
’a ait) eklenti olduğu iddialarına ilişkin olarak ise 3194 sayılı Kanunun geçici 16 ncı maddesinde Yapı Kayıt Belgesinin yapının kullanım amacına yönelik olduğu düzenlendiğinden bu iddiaların yerinde olmadığı, ayrıca söz konusu yapının ilgili Usul ve Esasların 8 inci maddesinde belirtilen Yapı Kayıt Belgesi düzenlenemeyecek yapılar kapsamında yer almadığı, zira 2981 sayılı Kanun kapsamında Tapu Tahsis Belgesi ve tapu alan kişilerin ve bunların mirasçılarının “bir başka yapı” için Yapı Kayıt Belgesi alarak Geçici 16. madde hükmünden faydalanmasının önünde herhangi bir engel bulunmadığı anlaşılmaktadır.
22. Ayrıca idarenin cevabi yazısında belirttiği, başvuran tarafından alınan yapı kayıt belgesinin
3194 sayılı kanunun geçici 16. Maddesi ve bu madde gereğince yürürlüğe giren “Yapı Kayıt
Belgesi Verilmesine İlişkin Usul Ve Esaslar”ın, 4/1 ve 8/2 maddelerine aykırılık teşkil ettiğinden geçersiz olduğunun değerlendirildiği, iptali için ilgili idaresine başvuruda bulunulacağı ifadelerine ilişkin olarak; bahsi geçen Usul ve Esasların “Denetim” başlıklı 10 uncu maddesinde, Yapı Kayıt Belgesi verilmesine ilişkin iş ve işlemlerin Çevre ve Şehircilik
Bakanlığı tarafından denetlenebileceği hususu öngörüldüğünden, öncelikle başvurana ait yapı kayıt belgesinin geçerli olup olmadığı hususunun itiraz üzerine Çevre ve Şehircilik
Bakanlığınca denetlenebileceği, Çevre ve Şehircilik Bakanlığının başvuru sahibinin
05.07.2018 tarihli, başvuru numaralı belge no.lu Yapı Kayıt Belgesinin
halihazırda aktif bir belge olduğu ifadesi karşısında, Belediyenin söz konusu belgenin geçersiz olduğu değerlendirmesiyle ( Bakanlığa herhangi bir itirazda bulunmaksızın) başvuranın talebini reddetmesinin yerinde olmadığı değerlendirilmiştir.
23. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın sahip olduğu yapı kayıt belgesine istinaden İstanbul ili, Maltepe ilçesi, Gülensu mahallesi, Üçler caddesi No: / , ada parsel üzerinde bulunan yapının kendisine doğrudan satışının yapılması talebinin, (yapı kayıt belgesinin geçerli olup olmadığı hususunun itiraz üzerine Çevre ve Şehircilik
Bakanlığınca karara bağlanmaksızın) reddedilmesinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 24. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin Kurumumuzun bilgi ve belge talebine ilişkin cevabi yazıları incelendiğinde, “dürüstlük”, “nezaket”, “şeffaflık”, “bilgi edinme hakkı”, “makul sürede karar verme”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun hareket ettiği, idarenin başvuranın talebinin reddine ilişkin işleminin de “kanunilik” ilkesine uygun olduğu tespit edilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
25. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup İstanbul İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre; Başvurana ait yapı kayıt belgesinin geçerli olup olmadığı hususunun Çevre ve Şehircilik
Bakanlığınca karara bağlanması akabinde, başvuranın talebinin 3194 sayılı İmar Kanununun geçici 16 ncı maddesinin sekizinci fıkrası uyarınca yeniden değerlendirilmesi yönünde işlem tesis edilmesi hususunda MALTEPE BELEDİYE BAŞKANLIĞI’na TAVSİYEDE bulunulması,
6328 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Maltepe Belediye
Başkanlığı’nca bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın Başvurana, Maltepe Belediye Başkanlığı’na ve bilgi için Çevre ve Şehircilik
Bakanlığı’na tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi