|
ÖZET: Niğde Belediye Başkanlığı tarafından verilen yapı kullanma izin belgesinin iptali talebi üzerine yapılan başvuru, Kamu Denetçiliği Kurumu tarafından incelenmiştir. Başvuran, inşa edilen binaya ait yapı kullanma izninin kendisinin muvafakati olmadan düzenlendiğini, belgelerin titizlikle incelenmediğini ve mahkemece tespit edilen eksikliklerin göz ardı edildiğini iddia etmiştir. Ancak, Niğde Belediye Başkanlığı, yapı denetim sürecinin uygun şekilde yürütüldüğünü ve yapı kullanma izin belgesinin düzenlenmesinde gerekli prosedürlerin takip edildiğini belirtmiştir.
İlgili idare, yapı denetim şirketinin inşaatın her aşamasında kontrol sağladığını ve tüm belgelerin eksiksiz sunulduğunu ifade etmiştir. Ayrıca, yapı kullanma izni verilmesi için tüm parsel maliklerinin muvafakatinin aranmadığı, bu durumun Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği’nde açıkça belirtildiği vurgulanmıştır. Kamu Denetçiliği Kurumu, yapılan inceleme sonucunda Niğde Belediye Başkanlığı’nın işlemlerinde hukuka aykırılık tespit etmemiştir. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiş ve bu karar, başvuran vekiline ve Niğde Belediye Başkanlığı’na tebliğ edilmiştir. Başvuran, bu karara karşı yargı yoluna başvurma hakkına sahiptir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/12194-S.18940
BAŞVURU NO : 2019/10817
KARAR TARİHİ : 29/11/2019
RET KARARI
NİĞDE BELEDİYE BAŞKANLIĞI
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : Yapı kullanma izin belgesinin (iskan ruhsatı) iptal edilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 31/05/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1.Kurumumuza tarihinde yapılan başvuruda şikâyetçi özetle; “Niğde ili Merkez
İlçesi Yağdan Mahallesi …ada, …parsel arsa üzerine inşa edilen binaya şahsının muvafakati olmadan, Niğde Belediye Başkanlığı’nca 24/12/2018 tarihinde yapı kullanma izni düzenlendiğini, söz konusu yapı kullanma izin belgesi düzenlenirken idareye sunulan evrakların dikkatli ve titizlikle incelenmediğini, idareye inşaat firmasınca sunulan evraklarda imzasının bulunmadığını, yapı kullanma izni verilen meskende çok sayıda esaslı eksiklik bulunduğunu, bu eksiklikleri mahkemece de tespit ettirdiklerini, ancak Niğde Belediye
Başkanlığı’nın mahkemece tespit edilen eksiklikleri de görmezden gelerek verilen yapı kullanma izin belgesini iptal etmediğini iddia ederek, söz konusu bina için düzenlenen yapı kullanım izin belgesinin iptal edilerek, eksiklikleri giderildikten sonra yeniden düzenlenmesini” talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzca şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla Niğde Belediye
Başkanlığından bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur. İlgili idarenin 19/08/2019 tarih ve …
sayılı cevabi yazı ve yine 01/11/2019 tarihli yazı ve eklerinde özetle;
2.1.“ Şikayetçinin Yapı Kullanma İzin belgesine imzasının olmadığı iddiasıyla alakalı olarak, Planlı alanlar imar yönetmeliği 64. Madde 11. Fıkrasına göre, “Yapı, ruhsat ve eki projelere uygun olarak tamamlandığında yapı kullanma izni düzenlenmesi aşamasında tüm parsel maliklerinin muvafakati aranmaz.” ibaresinden dolayı bina proje ve eklerine uygun bittiği tespiti yapıldıktan sonra, herhangi bir mal sahibinin başvurusu üzerine, tüm parsel maliklerinin imzası aranmadan yapı kullanma izin belgesi düzenlendiği,
2.2.Söz konusu bina için 03/11/2016 tarih … numara ile belediyeden yapı ruhsatının alındığı, Bu ruhsatla birlikte, binaların denetimi, sorumluluğu ve kontrolü altında yapılması zorunlu olan yapı denetimi şirketi (Atakale Yapı Denetim Ltd. Şti.) sorumluluğunun başladığı, Binanın biten seviyeleri için yapı denetim şirketinin belediyeye dilekçe verdiği, akabinde belediye teknik personellerince inşaatın yerinde kontrol edildiği ve hak ediş evraklarının hazırlatılıp bina seviyelerinin UYDS (Ulusal Yapı Denetim Sistemi) sisteminde onaylandığı. Bu şekilde binanın yüzde 5,10,20, 60, 80,95 ve 100 seviyeleri belediyece kontrol edildiği ve onaylandığı.
2.3. Binaya ait yapı kullanma izin belgesi başvurusunda idareye ibraz edilen (yapı denetim firması ve başvuru sahibi tarafından) evrakların asıllarının sunulduğu, Şikayetçi tarafından binaya ait mahkemece tespit edildiği söylenen eksikliklerden haberdar olunmadığı, Söz konusu mahkeme kararının yapı sahibinin, müteahhide karşı açmış olduğu bir dava ya da tespit dosyasından kaynaklandığının değerlendirildiği,
2.4. Yapı kullanma izin belgesi dilekçesinden önce, yapı denetim kuruluşunun Yapı Denetim
Kanunu çerçevesinde binanın temelden tamamlanma seviyelerine kadar aşama aşama takip ettiği, binanın ruhsat ve eklerine, mevzuata uygunluğunu denetlediği, biten her seviyede
Belediye tarafından doğruluğunun kontrol edildiği ve ona göre seviyesinin onaylandığı, son seviyede de binanın bittiğine dair yapı denetim firmasının talebi üzerine belediye teknik personellerinin binanın kontrolüne çıktığı ve eksiklikler varsa tamamlatıldığı, eksiklik yoksa
Yapı Denetim Uygulama Yönetmeliği çerçevesinde yapı denetim firması tarafından İş Bitirme
Tutanağı düzenlendiği ve Belediye tarafından onaylandığı, bundan sonra dilekçe ile belediyeye başvuru yapıldığı ve iş bitirme tutanakları ile binanın proje ve eklerine uygun olarak yapıldığının anlaşıldığı ve akabinde yapı kullanma izin belgesi evrak tamamlatma ve ruhsat yazma işlemlerine geçildiği, şikayet konusu binaya verilen yapı kullanma izin belgesi düzenlenirken bu aşamaların idarelerince takip edildiği, bu süreçte şikâyetçi tarafından bu konuya ilişkin aleyhlerine herhangi bir dava açılmadığı, yapı sahibi ve müteahhit arasındaki eser sözleşmesine dayalı eksik iş ve işlemlerle ilgili olarak açılan davaya veya tespite ilişkin herhangi bir kararın idarelerine taraflarca veya mahkemece bildirilmediği,
2.5. Yapı Kullanma İzin Belgesi başvurusu için Kurumlarına gelen evrakların ıslak imzalı olduğunu, hal böyle olunca projesine uygun olarak bittiği idarelerince ve yapı denetim firması tarafından teyit edilen, belgeleri ıslak imzalı olan yapı kullanma izin belgesinin iptali için bir sebep bulunmadığı, 2.6. Yapı kullanma izin belgesinin iptali durumunda; binadan daire alan hak sahiplerinin elektrik, su gibi hayati öneme sahip hizmetlerden faydalanamayıp mağdur olacakları anlamına gelebileceği” ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Anayasanın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
4.Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir”
5. 3194 sayılı İmar Kanununun,
5.1. Müelliflik, fenni mesuliyet, şantiye şefliği, yapı müteahhitliği ve kayıtlar başlıklı 28 inci maddesinde; “….Fenni mesullerce denetime ilişkin mimarlık ve mühendislik raporları hazırlanan, yapı sahibi, fenni mesuller ve ilgili idare elemanlarının birlikte düzenlediği tespit tutanağı ile tamamlandığı belirlenen, ancak, yapı müteahhidinin yapım işlerinden doğan vergi ve sigorta primi borçlarının ve diğer sorumluluklarının gereğinin yerine getirilmemesi sebebiyle yapı kullanma izin belgesi verilmesi işlemleri tamamlanamayan yapılar için, yapının müteahhidi olmayan yapı sahibinin talebi üzerine, ilgili idarece durum tespit edilerek yapı kullanma izin belgesi verilir. Bu belgenin bir örneği, ilgili kurumlara ve ilgililerin kayıtlarına işlenmek ve değerlendirilmek üzere ilgili meslek odalarına ve Bakanlığa gönderilir.
5.2. Yapı kullanma izni başlıklı 30 uncu maddesinde; “Yapı tamamen bittiği takdirde tamamının, kısmen kullanılması mümkün kısımları tamamlandığı takdirde bu kısımlarının kullanılabilmesi için inşaat ruhsatını veren belediye, valilik (…) (1) bürolarından; 27 nci maddeye göre ruhsata tabi olmayan yapıların tamamen veya kısmen kullanılabilmesi için ise ilgili belediye ve valilikten izin alınması mecburidir. Mal sahibinin müracaatı üzerine, yapının ruhsat ve eklerine uygun olduğu ve kullanılmasında fen bakımından mahzur görülmediğinin tespiti gerekir. Belediyeler, valilikler (…) (2) mal sahiplerinin müracaatlarını en geç otuz gün içinde neticelendirmek mecburiyetindedir. Aksi halde bu müddetin sonunda yapının tamamının veya biten kısmının kullanılmasına izin verilmiş sayılır.(…) (2) Bu maddeye göre verilen izin yapı sahibini kanuna, ruhsat ve eklerine riayetsizlikten doğacak mesuliyetten kurtarmayacağı gibi her türlü vergi, resim ve harç ödeme mükellefiyetinden de kurtarmaz.
6. Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğinin,
6.1. Tanımlar Başlıklı 4 üncü maddesinde; Yapı kullanma izin belgesi: Yapının ruhsat eki projelerine uygun olarak tamamlandığını gösteren, yapının kullanımına izin veren, Ek-9’da yer alan forma uygun olarak düzenlenen, onaylı belgeyi,”
6.2. Yapı kullanma izni başlıklı 64 üncü maddesinde; “(1) Yapı tamamlandığında tamamının veya kısmen kullanılması mümkün kısımları tamamlandığında bu kısımlarının kullanılabilmesi için, mal sahibinin müracaatı üzerine yapı ruhsatını veren ilgili idareden izin alınması zorunludur. Bu iznin alınması için ilgili idareye yapılan başvuru dilekçesi ekinde, fenni mesullerin veya yapı denetim kuruluşlarının yapının ruhsat eki projelerine, fen ve sağlık kurallarına uygun olarak yapılıp yapılmadığını, mevzuata uygun malzeme kullanılıp kullanılmadığını belirten raporları, yetki belgesini haiz mimar, mühendis veya kuruluşlarca tanzim edilen enerji kimlik belgesi ile yapıya ilişkin fotoğrafları yer alır.
(2) İlgili idareler, yapı kullanma izni işlemlerinde; uydu antenleri ve diğer haberleşme antenleri
ile telefon, televizyon, kablo tv ve (Ek ibare:RG-30/9/2017- 30196) fiberoptik internet gibi, sesli ve görüntülü haberleşme ve iletişim sistemlerine dair tesisatı, kullanıcıların aynı hizmeti aynı anda farklı kuruluşlardan sağlanmasına imkân veren çoklu sisteme uygun olarak ve görüntü ve haberleşme kirliliğine yol açmayacak şekilde tesis edilip edilmediğini, ticari binalarda standartlara uygun ve görüntü kirliliğine yol açmayacak şekilde tabela yeri bırakılıp bırakılmadığını, binalarda usulüne uygun atık ayrıştırma bacası yapılıp yapılmadığını, ilgili mevzuatına uygun olarak yenilenebilir enerji kaynaklarından faydalanılıp faydalanılmadığını, sitelerde gri su toplama havuzu, dış güvenlik kamerası tesisatı ve benzeri önlemlerin alınıp alınmadığını varsa projesini de dikkate alarak denetlemek zorundadır.
(3) Mal sahibinin müracaatı üzerine ruhsat vermeye yetkili idare, yapının ruhsat ve eklerine, fen ve sağlık kurallarına uygun olarak tamamlanıp tamamlanmadığını belirler.
(4) Yapının mevzuata uygun bulunması halinde, 30 gün içinde yapı kullanma izin belgesi düzenlenir. Aksi halde, eksikliklerinin tamamlanarak yapının mevzuata uygun hale getirilmesi istenir. Eksikliklerin tamamlanmasından sonra, aynı süreç izlenerek yapı kullanma izin belgesi düzenlenip, yapı kullanma izni verilir. Yapı kullanma izin belgesinin birer örneği, mal sahibi ve/veya sahiplerine, yapının müteahhidine ve fenni mesullere verilir.
(5) Yapının kısmen kullanılması mümkün olan kısımlarına yapı kullanma izni düzenlenebilmesi için, bu bölümlere hizmet veren ortak kullanım alanlarının tamamlanmış ve kullanılabilir olması ve yapıda mevzuata aykırılığın bulunmaması şarttır.
(6) Yapı kullanma izninin verildiği tarih, yapının tamamlandığı tarihtir. 5 yıllık ruhsat süresi içinde yapı kullanma izninin düzenlenmesi gerekir. Aksi halde, 54 üncü maddedeki hükümler uygulanır.
(7) Kullanma izni verilmeyen ve alınmayan yapılar elektrik, su, kanalizasyon, haberleşme ve benzeri hizmetlerden ve tesislerden faydalanamazlar. Bu hizmetlerden yararlanılması durumunda hizmeti veren idare sorumludur. Kısmi yapı kullanma iznine bağlanan yapının yalnızca bu bölümleri bu hizmetlerden yararlandırılır.
2 (8) Mücavir alan dışında kalan ve yapı inşaat alanı 1000 m ’den az olan binalar hariç diğer
binalarda binanın enerji performansını değiştirecek her türlü tadilatın sonunda binanın enerji performansını ortaya koyan enerji kimlik belgesinin yeniden düzenlenmesi zorunludur. Enerji kimlik belgesi düzenlenmemiş binalarda yapılacak tadilatlarda ve ruhsata tabi olmasına rağmen ruhsat alınmaksızın inşa edilen yapılara Kanunun 32 nci maddesi kapsamındaki ruhsat ve yapı kullanma izni işlemlerinde de enerji kimlik belgesi düzenlenmesi şarttır.
(9) Merkezi ısıtma sistemine sahip binaların ısıtma tesisatı projelerinde termostatik vanalar, oda termostatları ve sıcaklık sensörleri gibi merkezi veya lokal ısı veya sıcaklık kontrol cihazları ile projenin gereğine göre ısı sayaçları veya ısı ölçer gibi ısınma maliyetlerinin ısı kullanım miktarına bağlı olarak paylaşımını sağlayan sistemlere yer verilmesi zorunlu olup, buna aykırı olarak hazırlanan projeler ilgili mercilerce onaylanmaz, yapı ruhsatı ve yapı kullanma izni verilmez. Bu sistemlerin tesis edilmediği merkezi ısıtma sistemine sahip mevcut binalarda 57 nci madde kapsamında ilgili mühendislerce; binanın tesisatlarının ve enerji performansının, bu sistemin kurulmasına uygun olup olmadığına ve fen ve sağlık kurallarına uygunluğuna dair rapor düzenlenmeden uygun hale getirilmesine ve bu sistemin kurulmasına ilişkin tesisat projeleri hazırlanarak ilgili idarelerce onaylanmadan bu amaçla yapılacak tadilat ruhsatı talepleri karşılanmaz. Bireysel ısınma sisteminden merkezi ısıtma sistemine dönüştürülen binalarda da bu hüküm uygulanır. Bu işlerin yaptırılmasında 634 sayılı
Kanun hükümleri çerçevesinde bina veya toplu yapı kat malikleri kurulu yetkili ve sorumludur.
(10) Bir parselde birden fazla bina bulunması halinde, bir kısım binalarda ruhsat eki projelerine aykırılıkların bulunması, aykırılık içermeyen binalara yapı kullanma izin belgesi düzenlenmesine engel değildir.
(11) Yapı, ruhsat ve eki projelere uygun olarak tamamlandığında yapı kullanma izni düzenlenmesi aşamasında tüm parsel maliklerinin muvafakati aranmaz.
(12) Yapının ruhsat ve eki projelerine uygun olarak yasal süresi içinde tamamlandığı ilgili idare tarafından fenni mesuller ve yapı sahibi ile birlikte belgelenmiş ise, yapı kullanma izin belgesi düzenlenmeden önce yapı müteahhidinin, şantiye şefinin, mimari proje müellifinin vefat etmesi, mahkûmiyet ve benzeri nedenlerle kendisine ulaşılamadığı veya yapının yapı kullanma izni almasına engel haklı bir gerekçe göstermeksizin imzadan imtina ettiği durumlarda; yapı kullanma izin belgesinde ilgili bölümlere yapı müteahhidinin, şantiye şefinin, mimari proje müellifinin bilgileri kaydedilerek imzaları olmadan yapı kullanma izin belgesi düzenlenir ve bu kişiler, haklarında işlem yapılmak üzere ilgili meslek odasına bildirilir. Bu durumda daha önce ilgili idare tarafından verilmiş iskâna uygunluk raporu, süresi içinde yapılan yapı kullanma izin belgesi başvurusuna ilişkin belgeler, ilgililere ulaşılamadığına dair belgeler ve bunlarla yapılan sözleşmeler ruhsat dosyasında bulunmak zorundadır. Yapı kullanma izin belgesinde müteahhidin, şantiye şefinin, mimari proje müellifinin imzasının bulunmaması, sorumluluklarını ortadan kaldırmaz.
(13) Fenni mesuller uzmanlık alanlarına göre yapı kullanma izin belgesini imzalamak zorundadır. Yapının ruhsat ve eki projelerine uygun olarak yasal süresi içinde tamamlandığı belgelenmesine rağmen, haklı bir gerekçe göstermeksizin kanunla verilen görevi olan yapı kullanma izin belgesinin imzalanmasından imtina eden fenni mesuller hakkında Kanunun 42 nci maddesine göre işlem tesis edilir.
6.3. Yapı kullanma izinlerinde başvuru sahibinden bilgi ve belge istenmesine ilişkin esaslar başlıklı 65 inci maddesinde; “(1) Yapı kullanma izinlerine ilişkin başvurularda, başvuru sahibinin dilekçesi veya idare tarafından hazırlanmış matbu form ile yapının ruhsat ve eklerine uygun olduğuna, uygun malzeme kullanılıp kullanılmadığına ve yapının kullanılmasında fen ve sağlık bakımından mahsur görülmediğine ilişkin fenni mesul veya yapı denetim kuruluşu raporları ile birlikte enerji kimlik belgesi ve yapının fotoğrafları dışında herhangi bir belge istenmez.
(2) Yapı kullanma izni vermeye yetkili idarenin görevi gereği kendisinde bulunan bilgi ve belgeler ile daha önce başvuru sahibinden alınarak kurum kayıtlarına aktarılan ve değişmediği başvuru sahibi tarafından beyan edilen belgeler yeniden istenmez…” hükümleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ Av. HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; Niğde Belediye
Başkanlığı’nın başvurana yönelik gerçekleştirdiği idari iş ve eylemlerde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi gerektiği hususundaki öneri Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden
8. Şikayetçi 1. paragrafta da belirtildiği üzere, Niğde ili Merkez İlçesi Yağdan Mahallesi …
ada, … parsel arsa üzerine inşa edilen binaya, Niğde Belediye Başkanlığı tarafından 24/12/2018 tarih ve … sayıyla verilen yapı kullanma izin belgesinin iptal edilerek mevcut eksiklikler giderildikten sonra söz konusu yapı kullanma izin belgesinin (iskan ruhsatı) yeniden düzenlenmesini talep etmektedir.
9. Niğde Belediye Başkanlığı tarafından uyuşmazlık konusu edilen hususta yapılan açıklamada, Niğde ili Merkez İlçesi Yağdan Mahallesi … ada, … parsel üzerine Yapı sahipliğini ve yapı müteahhitliğini …’ın ( … Şti.) yaptığı binaya … ve … adına vekaleten …’ın imzaları alınarak 03/11/2016 tarihinde 377/09 sayılı yapı ruhsatı verildiği, söz konusu ruhsatla birlikte binaların denetimi, sorumluluğu ve kontrolü altında yapılması zorunlu olan yapı denetim şirketi Atakale Yapı Denetim Ltd. Şti.’nin sorumluluğunun başladığı ve anılan şirketçe verilen dilekçeler sonrasında belediye personellerince binanın teknik denetiminin inşaatın her aşamasında kontrol edildiği ve Ulusal Yapı Denetim Sistemine kaydedilerek onaylandığı, nihayetinde Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğinin 64 üncü maddesinin on birinci fıkrasında
“Yapı ruhsat ve eki projelere uygun olarak tamamlandığında yapı kullanma izni düzenlenmesi aşamasında tüm parsel maliklerinin muvafakati aranmaz” ibaresine istinaden 24/12/2018 tarihi ve 2018/220 sayılı yapı kullanma izin belgesinin düzenlendiği, ifade edilerek şikayete konu edilen yapı kullanma izninin iptaline yönelik her hangi bir durumun oluşmadığı” bildirilmiştir.
10. Yapı kullanma izni, yapının bulunduğu yerleşim yerine göre belediye ya da valilikten alınan yapı ruhsatına dayalı olarak, imar planı, yönetmelik ruhsat ve eklerine uygun olarak, ruhsat süresi içinde yani yapı ruhsatı alınmasından inşaatın tamamlanma süresi olan azami beş yıl içinde, tamamlanan kısımların, tamamen bittiği takdirde tamamının ruhsattaki amacına uygun olarak kullanımına (iskanına) imkan tanıyan ve bir takım yasalar ile verilen hak ve yetkilerin kullanılmasına imkan veren, arsa ya da parsel üzerindeki yapının, kullanım şeklini de belirten bir izindir. Yapı kullanım izni ile yapının inşaat süreci tamamlanıp kullanma hakkı elde edilmiş olur. (Bknz. C. ERGEN, V. BÖKE (2006), Kaçak Yapı, Seçkin Yayıncılık, 2.Baskı, s.262) Yapı kullanma izin belgesi, yapının ruhsat ve projesine uygun olduğunu, can ve mal güvenliği açısından kullanılmasında bir sakınca olmadığını gösteren ve uzman kişilerce yapının İmar
Kanununa uygunluğunu saptayan bir belgedir. İmar Kanununa göre, yapı tamamen bittiği takdirde tamamının, kısmen kullanılması mümkün kısımları tamamlandığı takdirde bu kısımlarının kullanılabilmesi için yapım ruhsatını veren ilgili idareden izin alınması mecburidir. Bunun için yapısı tamamlanan yapı sahibi ilgili idareye yazılı olarak başvurur.
Bunun üzerine yapı denetim kuruluşunca yapının kısmen veya tamamen bitirildiğine dair ilgili idareye rapor verildikten sonra kullanma izni verilir. Başka bir deyişle, yapının yapı izin ve eklerine uygun olduğunun, otopark ihtiyacı olan yapılarda otoparkın, sığınak yapımının zorunlu olduğu yapılarda sığınağın yapıldığının, yapı denetim kuruşunca izni verecek olan idareye rapor edilmesi üzerine gerekli vergi ve harçların ödendiği takdirde yapı kullanma izni verilmektedir (Bknz. Halil Kalabalık (2014), İmar Hukuku Dersleri, Seçkin Yayıncılık, 6.Baskı, s.532-533).
Söz konusu iznin alınması için ilgili idareye yapılan başvuru dilekçesi ekinde, fenni mesullerin veya yapı denetim kuruluşlarının yapının ruhsat eki projelerine, fen ve sağlık kurallarına uygun olarak yapılıp yapılmadığını, mevzuata uygun malzeme kullanılıp kullanılmadığını belirten raporları, yetki belgesini haiz mimar, mühendis veya kuruluşlarca tanzim edilen enerji kimlik belgesi ile yapıya ilişkin fotoğrafları yer alır.
11. Somut olayda, şikayetçi …’ın mülkiyeti kendisine ait olan Niğde ili Merkez İlçesi Yağdan
Mahallesi … ada, … parselde bina yapılmak üzere, … ile ( … Şti.)11/05/2016 tarih ve … sayılı
Niğde 3. Noterliği tarafından verilen düzenleme şeklinde taşınmaz satış vaadi ve arsa karşılığı inşaat sözleşmesi imzaladığı, anılan şirketin 03/11/2016 tarih ve … sayılı yapı ruhsatı alarak inşaat faaliyetine başladığı, ayrıca yapının denetimi için Atakale Yapı Denetim Ltd. Şti. ile anlaştıkları ve bina inşasının her kademesinde Yapı Denetim Kuruluşu tarafından (Atakale Yapı
Denetim Ltd. Şti) imar planına, parselasyon planına, Yangın Yönetmeliğine, Elektrik İç
Tesisleri Yönetmeliğine, Otopark Yönetmeliğine, Isı Yalıtım Yönetmeliğine, ilgili tüm standartlara, teknik şartnamelere ve esaslara, yürürlükteki tüm ilgili mevzuata göre uygun bulunduğu, mahallen yapılan tetkikte de ruhsat ve eklerine uygun olarak tamamlandığının tespit edildiği, yapı onaylı projesine uygun olarak yapıldığından, fen ve sanat kuralları bakımından kullanılmasında mahsur bulunmadığı yönünden de denetlendiği, 14/12/2018 tarihinde İş
Bitirme Tutanağı düzenlendiği, ardından yapı sahibi tarafından yapılan iskân başvurusu sonucunda Niğde Belediye Başkanlığı tarafından 24/12/2018 tarihinde yapı kullanma izin belgesi tanzim edildiği tespit edilmiştir.
12. Şikâyetçi, Niğde Belediye Başkanlığı’nca kendisinin de mülkiyetinin bulunduğu bina düzenlenen yapı kullanma izin belgesinin iptalini talep etmekle birlikte, bu iddialarını yapı müteahhidi …’a (…. Şti.) 20/03/2019 tarihinde Niğde Asliye Hukuk Mahkemesinde; satış vaadi ve arsa payı kat karşılığı inşaat sözleşmesinin yerine getirilmediğine daire yüklenici firmaya açtığı davada hazırlanan bilirkişi raporlarına dayandırmaktadır. Söz konusu iddiaların araştırılmasına yönelik Mahkeme Başkanlığı tarafından alanında uzman 3 kişilik bilirkişi heyeti oluşturulduğu ve anılan bilirkişi heyetinin 26/03/2019 tarihinde şikayet konusu binada başvurucuya ayrılan daireler ile ortak bölümlerde bulunan eksiklik ve diğer hususlar hakkında rapor tanzim ettikleri anlaşılmıştır. Söz konusu bilirkişi raporunda, İnşaat yönüyle yapılan değerlendirmede özetle; “anahtar teslim” işinin sadece yapı kullanma izin belgesi almak olmadığı, her kapsamda taşınmazı oturur hale getirmek demek olduğu, dolayısıyla inşaat yönüyle keşif yapılan yerlerde 95.600,00 TL.(KDV DAHİL) eksik ve ayıplı işlerin yapıldığı tespit edilmiş ancak söz konusu değerlendirmede mimari projeye aykırı bir hususun bulunduğuna dair bir ibareye rastlanmamıştır. Elektrik işlemleri yönünden yapılan değerlendirmede; normal sorti, normal piriz sortisi, telefon tesisatı sortisi, elektrik ana pano devreye alınması, asansörün devreye alınması ve 400KVA Jeneratör olmak üzere 38.800,00
TL. eksik işin bulunduğu bu miktarında şikayetçiye düşen payın 11.210,00 TL. olduğu tespiti yapılmıştır. Mekanik yönüyle yapılan değerlendirmede; Davacı vekilinin talebi doğrultusunda söz konusu dairelerde kullanılan ve yapılan imalatların mekanik olarak hepsinin Türk
Standartlar Enstitüsü’ne (TSE) standartlarına uygun olduğunun gözlemlendiği, Ancak ortak alanlardan sığınak wc tahliye pompa bağlantısının yapılmadığı, bina girişinde doğalgaz sayacı montajının yapılmadığı, dijital su sayacı montajının yapılmadığı, genleşme deposu, havalandırma santrali ve yangın duman tahliye fanının bulunmadığı tespitleri yapılmıştır. Nihai değerlendirme kısmında ise; 137.900,00 TL.’lik eksik ve ayıplı işlerin olduğu tespit edilmiştir.
13. İnşaat şirketi tarafından yapı kullanma izin belgesinin alınması esnasında sunulan evrakların incelenmesi neticesinde; şikayet konusu binanın ruhsat ve eklerine uygun olmadığına, inşaatta uygun malzeme kullanılmadığına, yapının kullanılmasında fen ve sağlık bakımından mahsuru bulunduğuna dair bir bulguya rastlanmamakla birlikte yapıya ait enerji kimlik belgesinin de tam ve eksiksiz olduğu anlaşılmıştır. Bilirkişi raporunda belirtilen hususların yapı kullanım belgesini alınmasına engel teşkil etmediği, daha çok bina içindeki tali eksikliklerin tespit edildiği, ortak alanların kullanımını engelleyecek ya da imar mevzuatına ve diğer mimari projeye aykırılık teşkil edecek değerlendirmelere yer verilmediği, dolayısıyla şikayetçinin yapı kullanım belgesinin iptaline yönelik talebinin gerçekleşmesi için somut bilgi ve belgelere rastlanmamıştır.
14. Diğer taraftan şikayetçinin yapı kullanım belgesinin alınması için kendilerinden muvafakat ve vekaletname alınmadan idarenin işlem tesis ettiği iddialarına yönelik yapılan incelemede; Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğinde de belirtildiği üzere; Yapı, ruhsat ve eki projelere uygun olarak tamamlandığında yapı kullanma izni düzenlenmesi aşamasında tüm parsel maliklerinin muvafakati aranmaz.” hükmü ile yapı kullanma izni vermeye yetkili idarenin görevi gereği kendisinde bulunan bilgi ve belgeler ile daha önce başvuru sahibinden alınarak kurum kayıtlarına aktarılan ve değişmediği başvuru sahibi tarafından beyan edilen belgeler yeniden istenmez…” hükümleri gereği inşaat şirketince yapılan başvuruda şikayetçinin imzasını almadan gerekli iş ve işlemleri gerçekleştirerek “yapı kullanım izin belgesini” düzenlediği anlaşılmıştır.
15. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, Niğde Belediye Başkanlığı tarafından başvuranın “yapı kullanımı izin belgesinin” iptal edilmesi talebine yönelik gerçekleştirdiği iş ve işlemlerde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 16. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, İdarenin başvuranla ilgili işlemlerinde ‘kanunlara uygunluk’, ‘makul sürede karar verme’, ‘hesap verilebilirlik’, ‘şeffaflık’, ‘kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi’ ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarelerin, şikâyetçiye verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle ‘karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi’ ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkeye de uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Aksaray İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE,
Kararın BAŞVURAN VEKİLİNE ve NİĞDE BELEDİYE BAŞKANLIĞI’NA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi