Yapı kullanma izni belgesinin verilmesi sürecinde idarenin gecikmesi ve hukuka aykırılıkların tespiti talebi (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 15034-15034 36311982-101.07.06-E.36311982-101.07.06-E.|sayi|

BAŞVURU NO : 2018/3354 2018/ 3354

KARAR TARİHİ : 06/09/2018 |tarih|

KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI , TCKN :

Adres :

BAŞVURU VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :

BAŞVURUYA KONU İDARE : Çankaya Belediye Başkanlığı

BAŞVURUNUN KONUSU : Yapı kullanma izni belgesi talebi hakkındadır .

BAŞVURU TARİHİ : 16/03/2018 16.3.2018

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Şikâyetçi, 12/ 10/ 2017 tarihli ve 81266 sayılı dilekçeyle Çankaya Belediyesi İmar ve Şehircilik

Müdürlüğüne müracaat ederek 28107 ada, 31 parselde yer alan yapı için yapı kullanma izni belgesinin verilmesini istediğini; ancak 15/ 03/ 2018 tarihli ve E .16253 sayılı yazıyla talebinin reddedildiğini; bu işlemin gerekçesi olarak, evrakların eksikliğinin gösterildiğini; bununla birlikte, anılan yazıda hangi evrakların eksik olduğu hakkında detaylı bilgi verilmediğini; yapı kullanma izni belgesini alabilmek için iskân harcını da yatırdığını iddia ederek, anılan parseldeki yapıya ilişkin üç yıldır verilmeyen yapı kullanma izni belgesinin düzenlenmesini talep etmiştir .

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Başvuruya konu iddialar hakkında 30/ 03/ 2018 tarihli ve sayılı, 15/ 05/ 2018 tarihli ve sayılı bilgi-belge talep yazılarıyla bilgi-belge talep edilmiştir . Bu kapsamda, Çankaya

Belediye Başkanlığının 28/ 05/ 2018 tarihli ve sayılı cevabi yazısı Kurumumuza iletilmiştir .

3. Çankaya Belediye Başkanlığının anılan yazısında özetle, .

1 / 63.1. Başvuruya konu binayla ilgili olarak çeşitli kereler inceleme yapılmak istendiği; ancak anılan

yapının kapalı olması sebebiyle, gerekli kontrollerin yapılamadığı; son olarak, İmar ve Şehircilik

Müdürlüğü Yapı Denetim Birimi tarafından yapılan incelemede, ruhsat eki onaylı mimari projeye aykırılıkların olduğuna yönelik 23/ 05/ 2018 tarihli ve sayılı tespit zaptının düzenlendiği; bu hususa ilişkin tebliğ işlemlerinin yapıldığı; anılan tutanakta belirtilen imara aykırı durumların giderilmesini müteakip yapı kullanma izni belgesinin düzenlenebileceği hususlarına yer verilmiştir .

III. İLGİLİ MEVZUAT

4. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı ” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “ Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir .

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler ” hükmü yer almaktadır .

5. 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi ” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “ Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir ” hükmü yer almaktadır .

6. 3194 sayılı İmar Kanununun “Yapı kullanma izni ” başlıklı 30 uncu maddesi, “ Yapı tamamen bittiği takdirde tamamının, kısmen kullanılması mümkün kısımları tamamlandığı takdirde bu kısımlarının kullanılabilmesi için inşaat ruhsatını veren belediye, valilik bürolarından; 27 nci maddeye göre ruhsata tabi olmayan yapıların tamamen veya kısmen kullanılabilmesi için ise ilgili belediye ve valilikten izin alınması mecburidir . Mal sahibinin müracaatı üzerine, yapının ruhsat ve eklerine uygun olduğu ve kullanılmasında fen bakımından mahzur görülmediğinin tespiti gerekir .

Belediyeler, valilikler mal sahiplerinin müracaatlarını en geç otuz gün içinde neticelendirmek mecburiyetindedir . Aksi halde bu müddetin sonunda yapının tamamının veya biten kısmının kullanılmasına izin verilmiş sayılır .

Bu maddeye göre verilen izin yapı sahibini kanuna, ruhsat ve eklerine riayetsizlikten doğacak mesuliyetten kurtarmayacağı gibi her türlü vergi, resim ve harç ödeme mükellefiyetinden de kurtarmaz ” hükmünü amirdir .

IV. KAMU DENETÇİSİ HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

7. Şikâyetçinin iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin “ Kısmen Tavsiye Kısmen Ret Karar Önerisi ”

Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .

.

2 / 6V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 8. Başvuru, Ankara İli, Çankaya İlçesi, Mahallesi, ada, parselde yer alan yapıya ilişkin yapı kullanma izni belgesinin verilmesi talebi hakkındadır .

9. 3194 sayılı İmar Kanununun 30 uncu maddesi, yapının tamamen bitmesi halinde tamamının, kısmen kullanılması mümkün kısımlarının tamamlanması durumunda ise, bu kısımlarının kullanılabilmesi için inşaat ruhsatını veren belediyeden izin alınmasını mecburi kılmıştır . Söz konusu iznin alınması için mal sahibinin müracaat etmesi ve yapının ruhsat ve eklerine uygun olduğu ile kullanılmasında fen bakımından mahzur görülmediğinin tespit edilmesi gerekmektedir . Ayrıca

Kanunun anılan hükmü, müracaatların en geç 30 gün içinde neticelendirilmesi mükellefiyetini de ilgili idarelere getirmiş bulunmaktadır . Hatta bu müddetin sonunda gerekli işlemlerin tesis edilmemesi halinde, yapı kullanma izninin verilmiş sayılacağı da açıkça Kanunun 30 uncu maddesinin ikinci fıkrasında hükme bağlanmıştır . Bu hususta, Danıştay 6. Dairesi de, 07/ 11/ 2002 tarihli ve sayılı kararında, “ 3194 sayılı İmar Kanununun yapı kullanma iznini düzenleyen 30. maddesinin 2 nci fıkrasında, belediyelerin, valiliklerin mal sahiplerinin müracaatlarını en geç otuz gün içinde neticelendirmek mecburiyetinde olduğu, aksi halde bu müddetin sonunda yapının tamamının veya biten kısmının kullanılmasına izin verilmiş sayılacağı hükme bağlanmıştır .

Anılan Yasa kuralı uyarınca davacının başvurusu üzerine yapının ruhsat ve eklerine uygun olduğu ve kullanılmasında fen bakımından mahzur görülmediğinin saptanması halinde ilgili idarece yapı kullanma izninin verileceği, başvuru tarihinden itibaren otuz gün içinde ilgili idarece yanıt verilmediği takdirde yapının kullanılmasına izin verilmiş sayılacağı açık olduğu …” ifadelerine yer vermiştir .

10. Başvuru bağlamında, şikâyetçi tarafından, ilgili yapı için yapı kullanma izni belgesi verilmesi talebiyle Çankaya Belediye Başkanlığına 12/ 10/ 2017 tarihinde müracaat edilmiştir . Söz konusu idare ise, bu dilekçeye muhatap cevabını 15/ 03/ 2018 tarihli ve sayılı yazısıyla şikâyetçiye bildirmiştir . 3194 sayılı Kanunun 30 uncu maddesinde belirtilen süreyi aşan bir şekilde verilen bu cevap, şikâyetçiyi tatmin etmemiş olup yapı kullanma izninin verilmesi hakkında Kurumumuza başvurulmuştur .

11. İdarelerin anılan Kanun hükmünde belirtildiği üzere, 30 günlük inceleme süresi içinde ilgilisine cevap vermesi yasal bir zorunluluktur . Bu zorunluluğa uyulmaması ise, yine Kanun koyucu tarafından yapı kullanma izninin verilmiş sayılacağı kabulüyle neticeye vardırılmıştır . İdare hukuku bağlamında “ zımni kabul ” olarak ifade edilen bu durum, idarenin işlem tesis etmeyip hareketsiz kalmasından kaynaklı olumsuzlukların kanunun açık hükmüyle giderilmesini ve idarelerin sürelere uymak suretiyle ilgililerinin taleplerini sürüncemede bırakamamalarını sağlamayı amaçlamaktadır .

Ancak başvuruya muhatap Çankaya Belediyesi, şikâyetçinin talebini yaklaşık beş aylık bir süre sonunda cevaplayarak yasal yükümlülüğünü yerine getirmekten imtina etmiştir . Bu durum da, Kanunun gerektirdiği şekilde, başvuruya konu yapıya zımnen yapı kullanma izninin verildiğini gözler önüne sermektedir . Yani söz konusu yapı, belli bir süre için Kanun gereğince yapı kullanma

3 / 6iznine sahip olmuştur .

12. Bununla birlikte, Kurumumuzun bilgi-belge talep yazıları sonrasında, ilgili idarenin, başvuruya konu yapıyı denetlemesi üzerine, bazı proje aykırılıklarını tespit ettiği ve bunun üzerine tutanak tutulduğu, hatta Çankaya Belediye Encümeninin 29/ 05/ 2018 tarihli ve sayılı kararla şikâyetçiye 5.377,10 TL idari para cezası uyguladığı da şikâyetçinin Kurumumuza intikal ettirdiği belgelerden görülebilmektedir . Özellikle bu durum, 3194 sayılı Kanunun 30 uncu maddesinin üçüncü fıkrasındaki, yapı kullanma izninin verilmiş olmasının ruhsat ve eklerine riayetsizlikten doğan sorumluluğu ortadan kaldırmayacağı yönündeki hüküm gereğince, yapı kullanma iznine ilişkin kabullerin temelinden sarsıldığını da göstermektedir . Ancak yapıdaki hukuka aykırılıklar, ilgili idarenin, yapı kullanma izninin verilmesi sürecinde ortaya koyduğu geciktirici tavrın hem kanuni gerekliliklere hem de iyi yönetim anlayışına aykırı olduğu gerçeğini değiştirmemektedir .

13. Yukarıdan beri anlatılan hususlar, şikâyetçinin iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; mimari projesine aykırılıkları tespit edilen yapı bakımından, yapı kullanma izni verilmemesi işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı, ancak ilgili idarenin yapı kullanma izni verilmesi sürecinde gösterdiği tutumun 3194 sayılı Kanunun 30 uncu maddesinde hükme bağlanan yükümlülükleri ihlal ettiği tespit edilmiştir .

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden 14. İyi yönetim ilkelerine, 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 sayılı mükerrer Resmi Gazetede yayımlanan

Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında

Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri ” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; 14.1. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; ilgili idare tarafından, şikâyetçinin 12/ 10/ 2017 tarihli dilekçesine beş ay sonra cevap verildiği ve bu kapsamda, şikâyetçiyi bilgilendirici mahiyette gerekçeli-detaylı bir şekilde işlem tesis edilmediği; böylece “kararların gerekçeli olması, makul sürede karar verme ve kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ” ilkelerine riayet edilmediği tespit edilmiş olup bundan böyle söz konusu ilkelere uygun davranılması önerilmektedir .

14.2. Bununla birlikte, Kurumumuzun 30/ 03/ 2018 tarihli ve sayılı bilgi-belge talep yazısına 28/ 05/ 2018 tarihinde tekit üzerine Belediye Başkanlığınca verilen cevapta, başvuruya ilişkin detaylı bilgilerin yer almadığı tespit edilmiştir . 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 18 inci maddesi bağlamında, inceleme-araştırmaya konu hususlarla ilgili talep edilen bilgi, belge ve değerlendirmelerin Kuruma ulaştırılması yasal bir zorunluluktur . Bu hükmün madde gerekçesinde de, “ Maddede, Başdenetçinin ve Denetçilerin görevlerini gerektiği gibi yapabilmeleri için ilgili merciden istedikleri bilgi veya belgelerin tam ve doğru olarak zamanında gönderilmesi zorunluluğu vurgulanmakta, aykırı davrananlar hakkında yapılacak işlem gösterilmektedir ” ifadelerine yer verilerek, söz konusu talep yazıları bakımından muhatap idarelere getirilen yükümlülüğün kapsamı belirlenmiştir . Dolayısıyla ilgili cevabi yazıların, Kurum tarafından istenen bilgileri karşılamaya

4 / 6matuf ve gerekçeli olması gerekmektedir . Oysaki başvuruya ilişkin Çankaya Belediye Başkanlığının

anılan yazısı, belirtilen nitelikleri sağlamamış ve bu suretle başvuru kapsamındaki incelemeyi olumsuz etkilemiştir . Özellikle de şikâyetçinin Kurumumuzla paylaştığı bilgi ve resmi yazışmalar dışındaki bilgi-belgelerden kararın hazırlanmasında yararlanılamaması, bu durumun açık göstergesidir . Bu bakımdan, ilgili Başkanlığın 6328 sayılı Kanun kapsamındaki bilgi-belge taleplerine ilişkin yükümlülüklerini gereği gibi yerine getirmesi önem arz etmektedir .

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT

15. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır . 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır . Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden arta kalan sürede Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KISMEN RET KISMEN

KABULÜ ile;

Yapı kullanma izni verilmesi talebinin REDDİNE, Yapı kullanma izni verilmesi sürecinde gösterilen geciktirici tutumun 3194 sayılı Kanunun 30 uncu maddesinde hükme bağlanan yükümlülükleri ihlal etmesinden dolayı hatalı davranıldığının kabulü hususunda, ÇANKAYA BELEDİYE BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,

6328 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Çankaya Belediye Başkanlığı

tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemlerin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın ŞİKÂYETÇİ ile ÇANKAYA BELEDİYE BAŞKANLIĞINA tebliğine;

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi .

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi

5 / 66 / 6