|
ÖZET: Başvuran, Sinop İli Merkez Yeni Mahalle’de inşaat halindeyken 1997 yılında satın aldığı dükkân için yapı kullanma izni talep etmiştir. Ancak, Sinop Belediyesi, 1999 yılında yapının ruhsat ve eklerine aykırılıkları nedeniyle mühürlendiğini ve yıkım kararı alındığını belirtmiştir. Başvuran, 2016 yılında iskan ruhsatı talep etmiş, ancak belediye bu talebi, mevcut aykırılıkların giderilmesi gerektiği gerekçesiyle reddetmiştir.
Sinop Belediyesi, başvuruya ilişkin belgeleri Kamu Denetçiliği Kurumuna sunmuş ve yapının ruhsatına aykırı inşaatlar olduğunu, bu nedenle yapı kullanma izni verilemeyeceğini ifade etmiştir. İlgili mevzuat, yapı kullanma izninin verilmesi için yapının ruhsat ve eklerine uygun olmasını ve kullanılabilir durumda olmasını şart koşmaktadır. Başvuranın talep ettiği kısmi kullanım izni, mevcut mevzuat hükümleri çerçevesinde değerlendirildiğinde uygun bulunmamıştır. Sonuç olarak, başvurunun reddine dair karar, hukuka uygun bulunmuş ve başvuranın talebi kabul edilmemiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuruya ilişkin süreçte iyi yönetim ilkelerine uyulmadığını da tespit etmiştir. Başvuran, kararın tebliğ tarihinden itibaren yargı yoluna başvurma hakkına sahiptir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 8751-8751 |sayi|36311982-101.07.05-E.36311982-101.07.05-E.
BAŞVURU NO : 2017/1078 2017/ 1078
KARAR TARİHİ : 01/08/2017 |tarih|
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Sinop Belediyesi
BAŞVURUNUN KONUSU : Yapı kullanma izni talebi hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 20/02/2017 20.2.2017
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, Sinop İli Merkez Yeni Mahalle, Gazi Caddesi, Ada, no lu Parselde bulunan binadan inşaat halindeyken 1997 yılında bir dükkan satın aldığını; inşaat sona ermeden Sinop
Belediyesi tarafından, söz konusu yapıya ilişkin ruhsat ve eklerine aykırılığın tespit edilmesiyle 27/ 08/ 1999 tarihinde yapının mühürlendiğini; 01/ 09/ 1999 tarih ve sayılı Encümen Kararıyla da projeye aykırılıkların yıkılmasına karar verildiğini; bina inşaatının tamamlanmasıyla 12 dairede yıllardır iskan ruhsatı olmaksızın maliklerin yaşadığını; bununla birlikte, kendi dükkanındaki aykırılıkların giderildiğini; 21/ 11/ 2016 tarih ve sayılı dilekçeyle tarafına iskan ruhsatı verilmesini Belediyeden talep ettiğini; ancak 14/ 12/ 2016 tarihli Sinop Belediyesinin cevabi yazısında, ruhsat ve eklerine aykırılıkların giderilmesiyle bunun mümkün olabileceğine değinilerek isteminin reddedildiğini belirtip sahibi olduğu dükkana kısmi iskan ruhsatı verilmesini talep etmiştir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. 13/ 03/ 2017 tarihli ve sayılı yazıyla Sinop Belediye Başkanlığından başvuruya ilişkin bilgi-belge talep edilmiştir . Bu kapsamda, Sinop Belediye Başkanlığı 06/ 06/ 2017 tarihli ve
– sayılı cevabi yazıyı Kurumumuza iletmiştir .
3. Sinop Belediye Başkanlığının anılan yazısı ve eklerinde özetle, 3.1. Başvuruya konu yapıya ilişkin 01/ 09/ 1999 tarihli ve sayılı Encümen Kararının bulunduğu;
1 / 5bu kapsamda, idari para cezası verildiği; ayrıca yapının çatısında ruhsat ve eklerine aykırı olarak
yapılan inşaatın mühürlendiği; 3.2. Binanın çatı arasında bulunan iki adet dubleks meskenin onaylı projeye aykırı olarak büyütüldüğü ve binanın emsal alanında artış sağlandığı; çatı arasına Planlı Alanlar Tip İmar
Yönetmeliğinin 35 inci maddesine aykırı bağımsız bölüm yapıldığı ve bu nedenle ortak kullanım alanı olan çatının tamamen ruhsat ve eklerine aykırı hale getirildiği; 3.3. Söz konusu binanın ısınma ihtiyacını karşılamak üzere mevcut parsel dışında ve binaya bitişik surette kalorifer dairesi yapıldığı; 3.4. Binanın ruhsatında bodrum katta görünen sığınağın, tadilat projesi marifetiyle Yönetmelik hükümlerine uygun olarak zemin katta tesis edildiği; ancak söz konusu sığınağın yerinde kontrolünün yapılmadığı; 3.5. Başvuruya konu binada, sadece ’nun iskân ruhsatı verilmesi ile mevzuata aykırılıkların giderilmesi talebinde bulunduğu; 3.6. Başvuru kapsamında, yapı kullanma izni verilebilmesi için ruhsat ve eklerine aykırı imalatların yıkılması ve eksik uygulamaların tamamlanması gerektiği hususları, Kurumumuza iletilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı ” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “ Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir .
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler ” hükmü yer almaktadır .
5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi ” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “ Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir ” hükmü yer almaktadır .
6. 3194 sayılı İmar Kanununun “Yapı kullanma izni ” başlıklı 30 uncu maddesinde; “ Yapı tamamen bittiği takdirde tamamının, kısmen kullanılması mümkün kısımları tamamlandığı takdirde bu kısımlarının kullanılabilmesi için inşaat ruhsatını veren belediye, valilik bürolarından; 27 nci maddeye göre ruhsata tabi olmayan yapıların tamamen veya kısmen kullanılabilmesi için ise ilgili belediye ve valilikten izin alınması mecburidir . Mal sahibinin müracaatı üzerine, yapının ruhsat ve eklerine uygun olduğu ve kullanılmasında fen bakımından mahzur görülmediğinin tespiti gerekir .
Belediyeler, valilikler mal sahiplerinin müracaatlarını en geç otuz gün içinde neticelendirmek mecburiyetindedir . Aksi halde bu müddetin sonunda yapının tamamının veya biten kısmının kullanılmasına izin verilmiş sayılır .
2 / 5Bu maddeye göre verilen izin yapı sahibini kanuna, ruhsat ve eklerine riayetsizlikten doğacak
mesuliyetten kurtarmayacağı gibi her türlü vergi, resim ve harç ödeme mükellefiyetinden de kurtarmaz ” hükmü bulunmaktadır .
7. 02/ 11/ 1985 tarihli ve 18916 sayılı mükerrer Resmi Gazetede yayımlanan Planlı Alanlar Tip İmar
Yönetmeliğinin 64 üncü maddesinin dördüncü ve beşinci fıkraları; “ Yapının kısmen kullanılması mümkün olan kısımlarına yapı kullanma izni düzenlenebilmesi için, bu bölümlere hizmet veren ortak kullanım alanlarının tamamlanmış ve kullanılabilir olması ve yapıda mevzuata aykırılığın bulunmaması şarttır .
Yapı kullanma izninin verildiği tarih, yapının tamamlandığı tarihtir . 5 yıllık ruhsat süresi içinde yapı kullanma izninin düzenlenmesi gerekir . Aksi halde, bu Yönetmeliğin 12 nci maddesindeki hükümler uygulanır ” hükmünü haizdir .
IV. KAMU DENETÇİSİ HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin “ Ret Karar Önerisi ” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 9. 3194 sayılı İmar Kanunun 30 uncu maddesi, yapı kullanma iznine ilişkin esasları hükme bağlamıştır . Söz konusu madde; yapının tamamen veya kısmen bitmesi durumunda, yapı kullanma izni verilebileceğini belirtmiş ve bu izin için yapının ruhsata uygun olmasını, kullanımında fen bakımından mahzur bulunmamasını şart koşmuştur . Bu düzenlemeyle kısmi yapı kullanma izni verilmesine imkân tanınmaktadır . Ancak Kanun, kısmi kullanım izninin verilebilmesi için ilgili idareye müracaat edilmesini, yapıda ruhsat ve eklerine herhangi bir aykırılığın olmamasını ve yapının kullanımında fen açısından mahzur bulunmamasını öngörmektedir . Bu duruma ilişkin olarak
Planlı Alanlar Tip İmar Yönetmeliğinin “Yapı kullanma izni ” başlıklı 64 üncü maddesinin dördüncü fıkrasında da; “Yapının kısmen kullanılması mümkün olan kısımlarına yapı kullanma izni düzenlenebilmesi için, bu bölümlere hizmet veren ortak kullanım alanlarının tamamlanmış ve kullanılabilir olması ve yapıda mevzuata aykırılığın bulunmaması şarttır ” hükmüne yer verilmiştir . Yani yapının belirli bölümleriyle ilgili olarak kullanım izni verilmesi gündeme geldiğinde; söz konusu kısımlara hizmet veren ortak kullanım alanlarının tamamlanması, buraların kullanılabilecek durumda olması ve yapının tümü bakımından mevzuata herhangi bir aykırılığın bulunmaması gerekmektedir . Dolayısıyla başvuruya konu kısmi kullanım izni talebinin değinilen Kanun ve Yönetmelik hükümleriyle birlikte değerlendirilmesi önem arz etmektedir .
10. Başvuran, Sinop İli Merkez Yeni Mahalle, Gazi Caddesi, Ada, no lu Parseldeki binada dükkân sahibidir . İnşası tamamlanan söz konusu binada, yapı kullanım izninden kaynaklı bir
3 / 5belirsizlik bulunmakta ve anılan durum malikleri etkilemektedir . Bu nedenle başvuran, kendi
dükkânına ilişkin yapı kullanım iznini Sinop Belediyesinden talep etmiştir . Ancak Belediye, söz konusu talebi, ortak kullanım alanlarına ilişkin mevzuat aykırılıklarını gerekçe göstererek reddetmiştir . Belediye, başvurana ilettiği 14/ 12/ 2016 tarihli yazıda; 01/ 09/ 1999 tarihli ve sayılı
Belediye Encümeni Kararına değinerek, başvuruya konu binanın çatısındaki bazı yasal eksikliklere vurgu yapmış, çatının ruhsat ve eklerine uygun yapılması ile diğer ortak kullanım alanlarında herhangi bir yasal eksikliğin olmaması halinde, izin taleplerinin yeniden değerlendirilebileceğini belirtmiştir . Yani idareye göre, ortak kullanım alanlarıyla ilgili aykırılıkların giderilmesi, kısmi kullanım izninin verilebilmesi sonucunu doğuracaktır . Oysaki yukarıda yer verilen Kanun ve
Yönetmelik hükümleri bakımından, söz konusu iznin verilebilmesi için ortak kullanım alanlarının tamamlanması, bu kısımların kullanılabilir olması ve yapıda mevzuata aykırılığın bulunmaması gerekmektedir .
11. Başvuru kapsamında ise, kısmi kullanım izni alınmak istenen dükkânın bulunduğu binada, çeşitli mevzuat aykırılıklarına rastlanmıştır . Söz konusu aykırılıklar sıralanacak olursa; ilk olarak, çatı arasının ruhsat ve eklerine aykırı olarak büyütülmesi ve çatı arasında bağımsız bir bölüm oluşturulması hususuna değinmek gerekir . Bu aykırılık, 01/ 09/ 1999 tarihli ve sayılı Encümen
Kararına konu olmuş ve yıkım tedbiri ile idari para cezasını gündeme getirmiştir .
12. Binadaki ikinci aykırılık, binanın ısınma ihtiyacının karşılanması için yapılan kalorifer dairesinin, parsel dışında yapıya bitişik olarak inşa edilmesidir . Sinop Belediyesi, Kurumumuza ilettiği 06/ 06/ 2017 tarihli ve – sayılı yazıda, kalorifer dairesinin söz konusu durumunun ruhsat ve eklere aykırılık teşkil ettiğini belirtmiştir .
13. Dolayısıyla yapıya ilişkin olan ve yukarıda sıralanan mevzuat aykırılıkları, başvuranın dükkânına yapı kullanma izni verilmesini engeller mahiyettedir . Yapılan açıklamalar, anılan mevzuat hükümleri ve tüm dosya kapsamı çerçevesinde; başvuranın talebinin idare tarafından reddedilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden 14. İyi yönetim ilkelerine, 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 sayılı mükerrer Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri ” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; 14.1. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde, başvuru konusuyla ilgili olarak başvurana kısa sürede ve gerekçeli olarak Belediye tarafından cevap verildiği; bu suretle
“makul sürede karar verme, kararların gerekçeli olması ve kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ” ilkelerine uygun davranıldığı tespit edilmiştir . Ancak şikâyet başvurusunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgeler bakımından, idarenin tekit yazısı sonrasında cevap verdiği tespit edilmiş olup bu hususun 6328 sayılı Kanunun 18 inci maddesinde belirtilen zorunluluğa aykırılık teşkil ettiği anlaşılmıştır . İdarenin Kurumumuzun bilgi-belge talebine yönelik söz konusu tutumunun, iyi yönetim ilkeleriyle bağdaşmadığı açıktır . Ayrıca başvurana iletilmiş olan yazıda idarenin kararına karşı hangi sürelerde hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmediği anlaşıldığından, “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ” ilkesine uygun
4 / 5davranılmadığı tespit edilerek bahse konu ilkelere uygun davranılması önerilmektedir .
14.2. Bununla birlikte, ilgili idare olan Sinop Belediyesinin başvuru kapsamında yer alan 01/ 09/ 1999 tarihli ve sayılı Encümen Kararının gereğini yerine getirmemesinin de ayrıca ele alınması gerekmektedir . İdarenin yaklaşık 18 yıl boyunca kendi tesis ettiği bir işlemin gereğini yapmamış olması, idarenin güvenilirliğini olumsuz etkileyebilecek ve muhatapları bakımından haklı beklentiye sebep olabilecek mahiyettedir . Bu bakımdan, söz konusu Belediyenin, iyi yönetim ilkeleri bağlamında kararlarını icra etmesi ve ilgililerini mağdur etmemesi önem arz etmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
15. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden arta kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Samsun İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİ;
Ret Kararının BAŞVURANA ve SİNOP BELEDİYE BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi