|
ÖZET: Başvuran, Süleymanpaşa Belediye Başkanlığı’na yapı kullanma izni talebiyle başvuruda bulunmuş, ancak bu talep çeşitli gerekçelerle reddedilmiştir. Şikayetçi, müteahhitin Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) dosyasının açılmamış olmasının, yapı kullanma izni verilmesine engel teşkil etmemesi gerektiğini savunarak, idarenin bu durumu hukuka aykırı bulmaktadır. İlgili idare, başvurunun eksik belgeler nedeniyle reddedildiğini belirtmiş, ancak şikayetçi, başvurusunun yasal süre içinde sonuçlandırılmadığını ifade etmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebinin hukuka uygun olarak değerlendirilmediğini tespit etmiş ve Süleymanpaşa Belediyesi’ne yapı kullanma izni verilmesi yönünde tavsiyede bulunmuştur. İdarenin, yapı kullanma izni talebine ilişkin yasal süreleri ihlal ettiği ve gerekli belgeleri istemekte hukuka aykırı davrandığı belirlenmiştir. Ayrıca, yapı müteahhidinin SGK ile ilgili yükümlülüklerini yerine getirmemesi durumunun, başvuranın haklarını etkilememesi gerektiği vurgulanmıştır. Sonuç olarak, yapı kullanma izni verilmesi talebinin kabul edilmesi gerektiği, ilgili idarenin bu konuda gerekli işlemleri zamanında yapmadığı ve başvuranın hak arama özgürlüğüne saygı gösterilmesi gerektiği ifade edilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, bu bağlamda Süleymanpaşa Belediyesi’ne tavsiyede bulunmuş ve kararın uygulanması için 30 gün içinde bildirimde bulunulması gerektiğini belirtmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK) f®3
: 36 311982-101.07.04-E.
SAYI
BAŞVURU NO : 2018/8324 2018 /8324
KARAR TARİHİ 07 /12/2018
TAVSİYE KARARI
BAŞVURAN
BAŞVURAN VEKİLİ/ TEMSİLCİSİ
BAŞVURUYA KONU İDARE Süleyınanpaşa Belediye Başkanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU Yapı kullanma izni verilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ 21.6.201 8
I. BAŞVURANLARIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Şikayetçi, yapı kullanma izni talebi ile başvuru yaptığını, yapı kullanma izninin halen verilmediğini, gerekçe olarak şifahen ‘Müteahhit SSK dosyasını açmamış olduğundan izin belgesi veremeyiz’ cevabının verildiğini, yazılı olarak da ‘Güncel başvuru yapılması gerekmektedir. ‘ şeklinde cevap verildiğini, mevzuata göre müteahhitin kişisel sorumluluklarının kendi durumunu etkilememesi gerektiğini iddia ederek gereğinin yapılmasını talep etmektedir.
il. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI 2. Süleymanpaşa Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğünün 14/08/2018 tarih ve
-sayılı yazasında; “Başvuru konusu talebin, 28.03.2018 tarihli ve 28601 m ükerrer sayılı
_
Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına Ilişkin Usul ve
Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 27 nci maddesinde yer alan ‘Dostane Çözüm’ usulüyle karşılanması adına Başkanlığımız; 3194 sayılı İmar Kanunu ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık
Sigortası Kanununu birlikte değerlendirilerek işlem yapmaktadır.
3. 13. 06.2016 tarih ve – sayılı başvuru dilekçesine istinaden bahsi geçen ada parsel için
1 /9 belgesi harcı bulunmamaktadır .
15. 3194 sayılı İmar Kanununun 30. Maddesi gereğince eksik evrakları olduğu başvuru sahibine geçerli süreler içinde sözlü olarak bildirilmiş olup bu madde uygulanmamıştır .
16. 3194 sayılı İmar Kanununun 28. Maddesinde “Yapının işlerinden dolayı doğan vergi ve sigorta primi borçlarının ve diğer sorumluluklarının gereğini yerine getirmemesi sebebiyle yapı kullanma izin belgesi işlemleri tamamlanamayan yapılar için yapı müteahhidi olmayan yapı sahibinin talebi üzerine, ilgili idarece durum tespit edilerek yapı kullanma izin belgesi verilir .” denilmektedir . Bahse konu yapı için yapı müteahhidi SGK’da dosya açtırmamış dolayısı ile herhangi bir borç da oluşmamıştır . İmar Kanununun 28. Maddesinin uygulanabilmesi için yapı müteahhidi adına SGK’da dosya açtırılmış ve borç oluşmuş olması gerekmektedir .
17. Şikayetçinin 3194 sayılı İmar Kanununun Geçici 16. Maddesi kapsamında Yapı Kayıt Belgesi alıp almadığı ile ilgili kurumumuzda herhangi bir başvuru ya da bildirim bulunmamaktadır . 3194 sayılı İmar Kanununun Geçici 16. Maddesi kapsamında Yapı Kayıt Belgesi alındıktan sonra Yapı
Kullanma İzin Belgesine gerek bulunmamaktadır .” ifadelerine yer verilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
18. Anayasanın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı ” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu
Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler” hükmü yer almaktadır .
19. 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi ” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir” hükmü yer almaktadır .
20. 3194 sayılı İmar Kanununun “Müelliflik, fenni mesuliyet, şantiye şefliği, yapı müteahhitliği ve kayıtlar ” başlıklı 28 inci maddesinde : “Fenni mesullerce denetime ilişkin mimarlık ve mühendislik raporları hazırlanan, yapı sahibi, fenni mesuller ve ilgili idare elemanlarının birlikte düzenlediği tespit tutanağı ile tamamlandığı belirlenen, ancak, yapı müteahhidinin yapım işlerinden doğan vergi ve sigorta primi borçlarının ve diğer sorumluluklarının gereğinin yerine getirilmemesi sebebiyle yapı kullanma izin belgesi verilmesi işlemleri tamamlanamayan yapılar için, yapının müteahhidi olmayan yapı sahibinin talebi üzerine, ilgili idarece durum tespit edilerek yapı kullanma izin belgesi verilir . Bu belgenin bir örneği, ilgili kurumlara ve ilgililerin kayıtlarına işlenmek ve değerlendirilmek üzere ilgili meslek odalarına ve Bakanlığa gönderilir .” hükmü bulunmaktadır .
21. 3194 sayılı İmar Kanununun “Yapı kullanma izni ” başlıklı 30 uncu maddesi, “ Yapı tamamen bittiği takdirde tamamının, kısmen kullanılması mümkün kısımları tamamlandığı takdirde bu kısımlarının kullanılabilmesi için inşaat ruhsatını veren belediye, valilik bürolarından; 27 nci maddeye göre ruhsata tabi olmayan yapıların tamamen veya kısmen kullanılabilmesi için ise ilgili belediye ve valilikten izin alınması mecburidir . Mal sahibinin müracaatı üzerine, yapının ruhsat ve eklerine uygun olduğu ve kullanılmasında fen bakımından mahzur görülmediğinin tespiti gerekir .
Belediyeler, valilikler mal sahiplerinin müracaatlarını en geç otuz gün içinde neticelendirmek mecburiyetindedir . Aksi halde bu müddetin sonunda yapının tamamının veya biten kısmının kullanılmasına izin verilmiş sayılır .
Bu maddeye göre verilen izin yapı sahibini kanuna, ruhsat ve eklerine riayetsizlikten doğacak
3 / 9mesuliyetten kurtarmayacağı gibi her türlü vergi, resim ve harç ödeme mükellefiyetinden de
kurtarmaz ” hükmünü amirdir .
22. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun ‘İşyeri, işyerinin bildirilmesi, devri, intikali ve nakli’ başlıklı 11 inci maddesinde; “Valilikler, belediyeler ve ruhsat vermeye yetkili diğer kamu ve özel hukuk tüzel kişileri, yapı ruhsatı ve diğer tüm ruhsat veya ruhsat niteliği taşıyan işlemlerine ilişkin bilgi ve belgeler ile varsa bunların verilmesine esas olan istihdama ilişkin bilgileri, verildiği tarihten itibaren bir ay içinde Kuruma bildirmekle yükümlüdürler . (Ek cümle : 15/ 2/ 2018- 7099/ 18 md.) Bu bildirimlerden hangilerinin işyerinin bildirilmesi yerine geçeceği Kurumca belirlenir, belirlenenlerle ilgili ayrıca işyeri bildirgesi düzenlenmez .” hükmü bulunmaktadır .
23. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun ‘Prim ve idari para cezası borçlarının hakedişlerden mahsubu, ödenmesi ve ilişiksizlik belgesinin aranması’ başlıklı 90 ıncı maddesinde; “ (Değişik dördüncü fıkra : 17/ 4/ 2008- 5754/ 54 md.) Valilikler, belediyeler, il özel idareleri ve ruhsat vermeye yetkili diğer merciler tarafından, geçici iskân veya yapı kullanma izin belgesi verilmeden önce yapılan inşaat dolayısıyla, diğer kamu idareleri ile döner sermayeli kuruluşlar, kanunla kurulan kurum ve kuruluşlar ve bankaların ise Cumhurbaşkanı kararı ile belirlenecek işlemlerinde Kuruma borçlarının bulunmadığına dair ilgililerden Kurumca düzenlenmiş bir belgenin istenmesi zorunludur .” hükmü bulunmaktadır .
24. 03.07.2017 tarih ve 30113 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Planlı Alanlar İmar
Yönetmeliğinin ‘Yapı kullanma izni’ başlıklı 64 üncü maddesinde; “( 1) Yapı tamamlandığında tamamının veya kısmen kullanılması mümkün kısımları tamamlandığında bu kısımlarının kullanılabilmesi için, mal sahibinin müracaatı üzerine yapı ruhsatını veren ilgili idareden izin alınması zorunludur . Bu iznin alınması için ilgili idareye yapılan başvuru dilekçesi ekinde, fenni mesullerin veya yapı denetim kuruluşlarının yapının ruhsat eki projelerine, fen ve sağlık kurallarına uygun olarak yapılıp yapılmadığını, mevzuata uygun malzeme kullanılıp kullanılmadığını belirten raporları, yetki belgesini haiz mimar, mühendis veya kuruluşlarca tanzim edilen enerji kimlik belgesi ile yapıya ilişkin fotoğrafları yer alır .
( 2) İlgili idareler, yapı kullanma izni işlemlerinde; … denetlemek zorundadır .
( 3) Mal sahibinin müracaatı üzerine ruhsat vermeye yetkili idare, yapının ruhsat ve eklerine, fen ve sağlık kurallarına uygun olarak tamamlanıp tamamlanmadığını belirler .
( 4) Yapının mevzuata uygun bulunması halinde, 30 gün içinde yapı kullanma izin belgesi düzenlenir .
Aksi halde, eksikliklerinin tamamlanarak yapının mevzuata uygun hale getirilmesi istenir .
Eksikliklerin tamamlanmasından sonra, aynı süreç izlenerek yapı kullanma izin belgesi düzenlenip, yapı kullanma izni verilir . Yapı kullanma izin belgesinin birer örneği, mal sahibi ve/veya sahiplerine, yapının müteahhidine ve fenni mesullere verilir .
( 12) Yapının ruhsat ve eki projelerine uygun olarak yasal süresi içinde tamamlandığı ilgili idare tarafından fenni mesuller ve yapı sahibi ile birlikte belgelenmiş ise, yapı kullanma izin belgesi düzenlenmeden önce yapı müteahhidinin, şantiye şefinin, mimari proje müellifinin vefat etmesi, mahkûmiyet ve benzeri nedenlerle kendisine ulaşılamadığı veya yapının yapı kullanma izni almasına engel haklı bir gerekçe göstermeksizin imzadan imtina ettiği durumlarda; yapı kullanma izin belgesinde ilgili bölümlere yapı müteahhidinin, şantiye şefinin, mimari proje müellifinin bilgileri kaydedilerek imzaları olmadan yapı kullanma izin belgesi düzenlenir ve bu kişiler, haklarında işlem yapılmak üzere ilgili meslek odasına bildirilir . Bu durumda daha önce ilgili idare tarafından verilmiş iskâna uygunluk raporu, süresi içinde yapılan yapı kullanma izin belgesi başvurusuna ilişkin belgeler, ilgililere ulaşılamadığına dair belgeler ve bunlarla yapılan sözleşmeler ruhsat dosyasında bulunmak zorundadır . Yapı kullanma izin belgesinde müteahhidin, şantiye şefinin, mimari proje
4 / 9müellifinin imzasının bulunmaması, sorumluluklarını ortadan kaldırmaz .” hükmü bulunmaktadır .
25. Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğinin ‘Yapı kullanma izinlerinde başvuru sahibinden bilgi ve belge istenmesine ilişkin esaslar ’ başlıklı 65 inci maddesinde; “( 1) Yapı kullanma izinlerine ilişkin başvurularda, başvuru sahibinin dilekçesi veya idare tarafından hazırlanmış matbu form ile yapının ruhsat ve eklerine uygun olduğuna, uygun malzeme kullanılıp kullanılmadığına ve yapının kullanılmasında fen ve sağlık bakımından mahsur görülmediğine ilişkin fenni mesul veya yapı denetim kuruluşu raporları ile birlikte enerji kimlik belgesi ve yapının fotoğrafları dışında herhangi bir belge istenmez .
( 2) Yapı kullanma izni vermeye yetkili idarenin görevi gereği kendisinde bulunan bilgi ve belgeler ile daha önce başvuru sahibinden alınarak kurum kayıtlarına aktarılan ve değişmediği başvuru sahibi tarafından beyan edilen belgeler yeniden istenmez .
( 3) Diğer idarelerin elektronik ortamda paylaşıma açtığı bilgi ve belgeler, başvuru sahibinden istenmez . Ancak, bu bilgi ve belgelere kolayca erişim için gerekli bilgiler istenebilir .
( 4) Yapı ruhsatına ilişkin bilgilerin Kimlik Paylaşım Sisteminde (KPS) bulunması halinde söz konusu bilgiler buradan temin edilir . KPS üzerinden erişilebilen bilgiler yapı sahipleri veya vekillerinden istenmez .
( 7) Yapı kullanma izni vermeye yetkili idarece, birinci fıkrada belirtilenler haricinde başvuru sahibinden; kullanılan malzemenin irsaliye ve faturası, doğalgaz uygunluk belgesi, yangın güvenlik (itfaiye) raporu, sığınak raporu, emlak alım vergisi ve ilişik kesme belgesi, yapı denetim kuruluşu tarafından gerçekleştirilen temel, toprak ve ısı yalıtım vizeleri başta olmak üzere herhangi bir vize işlemi için ilgili idarece hazırlanacak onay belgesi, çevre düzenine ilişkin yazı, işgaliye borcu olmadığına ilişkin yazı, vergi dairelerinden vergi borcu olmadığına ilişkin belge, belediye tarafından alınan vergi ve harçların makbuzları ve buna benzer belgeler de istenmez .
( 8) İlgili idareler, bu maddede yapı kullanma izin belgesi için öngörülen elektronik ortamda veri paylaşımına ilişkin tedbirleri almak ve bu verileri yapı kullanma izni vermeye yetkili idarelerin erişimine açmakla yükümlüdür .” hükmü bulunmaktadır .
IV. KAMU DENETÇİSİ HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
26. Kamu Denetçisi tarafından; mimari projeye uygun inşa edilen yapıya yönelik, yapı kullanma izni verilmemesi işleminde hukuka uygunluk tespit edilemediğinden ilgili idareye tavsiyede bulunulması önerilmiştir .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 27. Şikayetçi, yapı kullanma izni talep etmektedir . İlgili İdare, eksik belgelerin tamamlanmasına müteakip talebin değerlendirileceğini belirtmiştir .
28. Dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgelere göre, Tekirdağ İli Süleymanpaşa İlçesi, ada parselde kayıtlı taşınmaz için yapı ruhsatının 05/ 08/ 2016 tarihinde verildiği, şikâyetçinin ada parselde 17 numaralı bağımsız bölümü 15/ 12/ 2017 tarihinde satın aldığı, 29/ 12/ 2017 tarihinde (Yapı ruhsatına göre yapı sahibi) tarafından 17 ve 18 numaralı bağımsız bölümler için yapı kullanma izni talep edildiği, talebin Süleymanpaşa Belediyesi İmar ve Şehircilik
Müdürlüğünün 09/ 02/ 2018 tarihli yazısında belirtilen ‘Yapı kullanma izni için gerekli evraklar
Belediyemize sunulmamıştır . Eksik evrakları tamamlamanız durumunda müracaatınız tekrar değerlendirilecektir .’ gerekçesi ile reddedildiği, şikâyetçi ’nin 09/ 04/ 2018 tarihinde
5 / 9yapı kullanma izni için başvuruda bulunduğu, başvurusunun Süleymanpaşa Belediyesi İmar ve
Şehircilik Müdürlüğünün 22/ 05/ 2018 tarihli yazısında belirtilen ‘İmar kanununun 28 inci maddesinin onuncu fıkrası gereğince işlem yapılacaktır . Başvuru için gerekli evraklar ile birlikte güncel başvuru yapılması gerekmektedir .’ gerekçesi ile reddedildiği, değişik tarihli BİMER başvurularına yönelik
“… Ancak yapı kullanma izin belgesi düzenlenmesi sırasında kurumumuza sunulan belgeler arasında
SGK ilişik kesme belgesi görülmemiştir . Yapılan SGK sorgulamasında bahsi geçen ruhsat için iş yeri açılışı yapılmadığı tespit edilmiş olup mal sahibine sözlü bildirimde bulunularak gerekli işlemlerin tamamlanması için başvuruda eksik evraklar olduğundan dolayı eksiklerin giderilerek tekrar başvuru yapılması gerekmektedir .” cevabının verildiği tespit edilmiştir .
29. 3194 sayılı İmar Kanununun 30 uncu maddesi, yapının tamamen bitmesi halinde kullanılabilmesi için inşaat ruhsatını veren belediyeden izin alınmasını mecburi kılmıştır . Söz konusu iznin alınması için mal sahibinin müracaat etmesi ve yapının ruhsat ve eklerine uygun olduğu ile kullanılmasında fen bakımından mahzur görülmediğinin tespit edilmesi gerekmektedir . Ayrıca Kanunun anılan hükmü, müracaatların en geç 30 gün içinde neticelendirilmesi mükellefiyetini de ilgili idarelere getirmiş bulunmaktadır . Hatta bu müddetin sonunda gerekli işlemlerin tesis edilmemesi halinde, yapı kullanma izninin verilmiş sayılacağı da açıkça Kanunun 30 uncu maddesinin ikinci fıkrasında hükme bağlanmıştır . Bu hususta, Danıştay 6. Dairesi de, 07/ 11/ 2002 tarihli ve 2001/ 5448 E ., 2002/ 4886 K.
sayılı kararında, “3194 sayılı İmar Kanununun yapı kullanma iznini düzenleyen 30. maddesinin 2 nci fıkrasında, belediyelerin, valiliklerin mal sahiplerinin müracaatlarını en geç otuz gün içinde neticelendirmek mecburiyetinde olduğu , aksi halde bu müddetin sonunda yapının tamamının veya biten kısmının kullanılmasına izin verilmiş sayılacağı hükme bağlanmıştır . Anılan Yasa kuralı uyarınca davacının başvurusu üzerine yapının ruhsat ve eklerine uygun olduğu ve kullanılmasında fen bakımından mahzur görülmediğinin saptanması halinde ilgili idarece yapı kullanma izninin verileceği, başvuru tarihinden itibaren otuz gün içinde ilgili idarece yanıt verilmediği takdirde yapının kullanılmasına izin verilmiş sayılacağı açık olduğu…” ifadelerine yer vermiştir . (Kamu
Denetçiliği Kurumunun 2018/ 3354 sayılı kararı)
30. Yine Danıştay 6. Dairesinin bir kararında; (Esas : 1994/ 4348, Karar : 1995/ 1092, Tarih :
16.03.1995) “İnşaat ruhsatı adına düzenlenen 3. kişinin sosyal sigortalar kurumuna prim borcu
olduğundan bahisle, binanın bağımsız bölümlerinden birisinin sahibi olan davacıya yapı kullanma izni verilmemesine ilişkin işlemde, 3194 sayılı yasanın 30. maddesine uyarlık görülmediği” yönünde karar vermiştir .
31. Başvuru bağlamında, şikâyetçi tarafından, ilgili yapı için yapı kullanma izni belgesi verilmesi talebiyle Süleymanpaşa Belediye Başkanlığına 09/ 04/ 2018 tarihinde müracaat edilmiştir . Söz konusu
idare ise, bu dilekçeye muhatap cevabını 22/ 05/ 2018 tarihli ve 5390 sayılı yazısıyla (Tebligat Tarihi :
28/ 05/ 2018) şikâyetçiye bildirmiştir . 3194 sayılı Kanunun 30 uncu maddesinde belirtilen süreyi aşan bir şekilde verilen bu cevap, şikâyetçiyi tatmin etmemiş olup yapı kullanma izninin verilmesi hakkında Kurumumuza başvurulmuştur .
32. İdarelerin anılan Kanun hükmünde belirtildiği üzere, 30 günlük inceleme süresi içinde ilgilisine cevap vermesi yasal bir zorunluluktur . Bu zorunluluğa uyulmaması ise, yine Kanun koyucu tarafından yapı kullanma izninin verilmiş sayılacağı kabulüyle neticeye vardırılmıştır . İdare hukuku bağlamında “zımni kabul” olarak ifade edilen bu durum, idarenin işlem tesis etmeyip hareketsiz kalmasından kaynaklı olumsuzlukların kanunun açık hükmüyle giderilmesini ve idarelerin sürelere uymak suretiyle ilgililerinin taleplerini sürüncemede bırakamamalarını sağlamayı amaçlamaktadır .
(Kamu Denetçiliği Kurumunun 2018/ 3354 sayılı kararı)
33. Ancak başvuruya muhatap Süleymanpaşa Belediyesi, şikâyetçinin talebini yaklaşık 50 günlük bir
6 / 9süre sonunda cevaplayarak yasal yükümlülüğünü yerine getirmekten imtina etmiştir . Bu durum da,
İmar Kanununun gerektirdiği şekilde, başvuruya konu yapıya zımnen yapı kullanma izni verilmiş sayılmakta ve söz konusu yapı, belli bir süre için Kanun gereğince yapı kullanma iznine sahip olmuştur .
34. Bununla birlikte, ilgili idare ‘Teknik personelin yerinde onaylı mimari proje doğrultusunda yapmış olduğu kontrolde projesine aykırı bir imalat tespit edilmediğini’ belirtmiş ancak ‘Yapılan
SGK sorgulamasında bahsi geçen ruhsat için iş yeri açılışı yapılmadığı tespit edildiği’ gerekçesi ile yapı kullanma izninin verilemeyeceğini ifade etmiştir . İlgili idare, İmar Kanununda yer alan 30 günlük süre ve Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğinde yer alan ilişik kesme belgesi ve buna benzer belgelerin istenemeyeceği hükümlerinden ziyade 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık
Sigortası Kanununun 90 ıncı maddesinde belirtilen ‘borçlarının bulunmadığına dair …bir belge’nin (hiç işyeri bildirimi yapılmadığı için yapı müteahhidi adına dosya açılması ve borç oluşmasının)
temin edilmesini şart koşmuştur . Ancak Süleymanpaşa Belediyesince 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 11 inci maddesinde yer alan ‘… Belediyeler… yapı ruhsatı ve diğer tüm ruhsat veya ruhsat niteliği taşıyan işlemlerine ilişkin bilgi ve belgeler ile varsa bunların verilmesine esas olan istihdama ilişkin bilgileri, verildiği tarihten itibaren bir ay içinde Kuruma (Sosyal Güvenlik Kurumu) bildirmekle yükümlüdürler .’ hükmünün gereği olarak dosya kapsamına göre bildirimde bulunulmadığı, İmar Kanununun “ Müelliflik, fenni mesuliyet, şantiye şefliği, yapı müteahhitliği ve kayıtlar ” başlıklı 28 inci maddesinde yer alan “ …tamamlandığı belirlenen, ancak, yapı müteahhidinin yapım işlerinden doğan vergi ve sigorta primi borçlarının ve diğer sorumluluklarının gereğinin yerine getirilmemesi sebebiyle yapı kullanma izin belgesi verilmesi işlemleri tamamlanamayan yapılar için, … ilgili idarece durum tespit edilerek yapı kullanma izin belgesi verilir .” hükmüne uyulmadığı hususları tespit edilmiştir .
35. Sosyal Güvenlik Kurumu Sigorta Primleri Genel Müdürlüğünün ‘İlişiksizlik belgesi’ konulu 2011/ 13 sayılı Genelgesinin ‘Biten bir binanın bağımsız bölümlerinin satın alınması’ başlıklı 9.19 numaralı maddesinde şu hükümler yer almaktadır .
“İşverenlerden, biten bir binanın bağımsız bölümlerini satın alan bazı kişilerin, işveren konumunda olmamalarına karşılık satın aldıkları bölümler için yapı kullanma izin belgesi alabilmek amacıyla
Kurumumuza başvurarak ilişiksizlik belgesi istemekte, ancak işveren konumunda olmamalarına ve işverenin Kuruma borçlu bulunmasına bağlı olarak, bunlara ilişiksizlik belgesi verilmediğinden bu kişilerin mağdur oldukları görülmektedir .
Bu kişilerin mağdur olmaması ve ayrıca işverenlerin inşaat işyerlerinden dolayı Kurumumuza olan prim borçlarının kısmen de olsa tahsiline olanak sağlanması açısından, işverenlerden biten bir binanın bağımsız bölümlerini satın alanlara, bunu kanıtlamaları kaydıyla ve istekleri halinde, ilişiksizlik belgesi verilebilmesi uygun görülmüştür .
Ancak, bunun için ödeme tarihine kadar hesaplanacak gecikme zamları ile birlikte hem prim borcunun, hem de (araştırma) sonucunda hesaplanan fark tutarın, satın alınan bağımsız bölüme düşen kısmının, ilişiksizlik belgesi isteyen kişilerce işveren nam ve hesabına ödenmiş olması gerekmektedir .
…(Ek : 02/ 06/ 2015 tarihli ve 2015- 16 sayılı Genelge)
3194 sayılı İmar Kanununun 28 inci maddesinin 10 uncu fıkrası uyarınca, yapının müteahhidi
olmayan yapı sahiplerinin talebi üzerine Kurumumuzdan “borcu yoktur yazısı” aranmaksızın iskân ruhsatı veren ilgililer hakkında, 5510 sayılı Kanunun 90 ıncı maddesinin beşinci fıkrası kapsamında işlem yapılmayacaktır .” 36. Görüldüğü üzere biten bir binanın bağımsız bölümlerini işverenlerden satın alan kişilerin yapı
7 / 9kullanma izin belgesi almak istediğinde işveren konumunda olmamalarına ve işverenin Kuruma
borçlu bulunmasına bağlı olarak ilişiksizlik belgesi verilemediğinden yaşadıkları mağduriyetin giderilmesini teminen işverenlerden biten bir binanın bağımsız bölümlerini satın alanlara, bunu kanıtlamaları kaydıyla ve istekleri halinde, ilişiksizlik belgesinin verilebilmesi uygun görülmüştür .
37. Sonuç olarak, bahse konu yapının imar mevzuatına aykırı bir durum taşımadığının ilgili idarece tespit edildiği, Süleymanpaşa Belediyesi tarafından İmar Mevzuatı uyarınca ilişiksizlik belgesi istenmemesi gerekirken istendiği, SGK sorgulaması yapabildiğini belirtmesine rağmen
SGK işyeri bildiriminde bulunulmadığı ve son durumun Sosyal Gücenlik Kurumuna bildirilmediği, bağımsız bölümü sonradan satın alan şikâyetçiden, yapı müteahhidinin çözüme yanaşmadığını belirtmesine rağmen yapı müteahhidi ve/veya Belediye tarafından yapılması gerekli iş ve işlemlerin yapılmasının beklendiği, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından sonradan satın alma suretiyle malik olup işveren olmayan kişilere yönelik ilişiksizlik belgesinin verilebileceğinin göz ardı edildiği, bu kapsamda SGK ile gerekli veri alışverişinin sağlanmadığı hususları tespit edilmiştir . Ayrıca; müteahhidin, başvuruya konu yapı için Sosyal Güvenlik
Kurumunda dosya açtırmayarak sorumluluklarının gereğini yerine getirmemiş olduğu açık olup 3194 sayılı Kanunun 28 inci maddesi onuncu fıkrası düzenlemesi çerçevesinde yapı kullanma izin belgesi verilmesi gerektiği aşikârdır .
38. Yukarıdan beri anlatılan hususlar, şikâyetçinin iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; mimari projeye aykırılık tespit edilmeyen yapıya yönelik, yapı kullanma izni verilmemesi işleminde hukuka uygunluk tespit edilememiştir .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden 39. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin, kanunlara uygunluk, makul sürede karar verme, kazanılmış hakların korunması ve karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkelerine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere ve 2018/ 13 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesine uygun davranması önerilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
40. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Kararın idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup ilgili İdarenin işlemine karşı
Tekirdağ İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle; Başvurunun KABULÜNE;
Başvuranın mimari projeye aykırılık tespit edilmeyen ve sonradan satın alınan yapıya yönelik yapı kullanma izni verilmesi hususunda SÜLEYMANPAŞA BELEDİYE BAŞKANLIĞINA
TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın BAŞVURANA ve SÜLEYMANPAŞA BELEDİYE BAŞKANLIĞINA tebliğine,
8 / 96328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, ilgili idarece bu karar
üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi