|
ÖZET: Başvuru, Akşehir Belediye Başkanlığı tarafından verilen yapı ruhsatının süresinin uzatılması talebinin reddine ilişkindir. Başvuran şirket, Covid-19 pandemisi nedeniyle inşaat projelerine başlayamadığını belirterek, ruhsat süresinin iki yıl daha uzatılmasını istemiştir. Ancak, belediye, sokağa çıkma kısıtlaması gün sayısına dair yeterli bilgiye ulaşamadığı için talebi reddetmiştir. Başvurunun incelenmesi sonucunda, ilgili mevzuat gereği yapı ruhsatının süresinin uzatılmasının mümkün olmadığına karar verilmiştir.
İnceleme sürecinde, başvuru belgeleri ve ilgili idarenin yanıtları dikkate alınmıştır. 3194 sayılı İmar Kanunu ve Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği çerçevesinde, yapı ruhsatının geçerliliği için inşaata başlanması gereken süreler net bir şekilde belirlenmiştir. Başvuru tarihinden önce ruhsat süresinin dolmuş olması nedeniyle, başvurunun reddedilmesi hukuka uygun bulunmuştur. Sonuç olarak, başvurunun reddine dair karar, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi tarafından onaylanmış ve ilgili taraflara tebliğ edilmiştir. Başvuran, idarenin işlemlerine karşı yargı yoluna başvurma hakkına sahiptir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/2802-S.22.4246
BAŞVURU NO : 2021/15449
KARAR TARİHİ : 01/03/2022
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
.
AKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞI
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : Yapı ruhsatı süresinin uzatılması talebinin reddi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 10/09/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvurucu şirket adına Kurumumuza başvuruda bulunan şirket vekili, başvuru dilekçesinde
özetle; Müvekkili olduğu Mühendislik Müteahhitlik Gıda Tarım Sanayi ve Ticaret Limited
Şirketi’nin merkezi Konya ili olan, mimarlık ve mühendislik alanlarında faaliyet gösteren bir şirket olduğu, Akşehir ilçesinde gerçekleştirilecek bir inşaat projesi için Akşehir Belediye Başkanlığı tarafından 04/07/2018 tarihinde yapı ruhsatı verildiği, yapı ruhsatı gereğince müvekkil şirketin, 2 yıl içinde ilgili inşaat projesine başlaması gerektiği, fakat tüm dünyayı etkisi altına alan Covid-19 pandemisi nedeniyle müvekkil şirketin ilgili inşaat işine başlayamadığı, bunun üzerine müvekkil şirket yetkililerinin 27/07/2021 tarihinde ilgili belediyeye başvurarak ilgili inşaat yapı ruhsatlarının 2 yıl daha uzatılmasını talep ettikleri, talep üzerine Akşehir Belediye Başkanlığının, Akşehir Kaymakamlığına yazı yazarak koronavirüs sürecinde sokağa çıkma kısıtlaması getirilen günlerin toplam kaç gün olduğunu sorduğu, Akşehir Kaymakamlığının, Akşehir Belediyesine verdiği cevabi yazıda kendilerinde sokağa çıkma yasağı gün sayısına ilişkin herhangi bir istatistiki bilgi bulunmadığını beyan ettiği, Kaymakamlığın kendilerine verdiği bu cevap üzerine Akşehir
Belediye Başkanlığının 05/08/2021 tarih ve sayılı yazısıyla müvekkil şirketin
yapı ruhsatı süresinin uzatılması talebini reddettiği, koronavirüs sürecinde birçok işletme ve şirketin zor günler geçirdiği, bu durum gözetilerek Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğinin 54’üncü maddesinin altıncı fıkrasına da ekleme yapılarak yapı ruhsat sürelerinin uzatılmasına imkan tanındığı, buna rağmen müvekkil şirketin yapı ruhsat süresinin uzatılmamasının hak ihlali oluşturduğu iddia ve ifade edilerek yapı ruhsat süresinin uzatılması talep edilmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzca, verilecek karara esas olmak üzere başvuru belgesinde yer alan iddiaların doğruluğunun
tespiti ve eğer mümkünse ilgili idare ile başvurucu arasında muhtemel bir dostane çözümün tesisi amacı ile
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu hükümleri uyarınca inceleme ve araştırma
gerçekleştirilmiştir. 6328 sayılı Kanunun “Bilgi ve belge istenmesi” başlıklı 18 inci maddesi hükmü uyarınca Akşehir Belediye Başkanlığından 01/10/2021 tarih ve sayılı yazı ile bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur.
3) Akşehir Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğünden alınan 02/11/2021 tarih ve
sayılı cevabi yazıda özetle; “Konya İli Akşehir İlçesi İstasyon Mahallesi ada parselde yapılması planlanan A ve B blok inşaatları için ekte yer alan 04/07/2018 tarih ve nolu yapı ruhsatı ile 04/07/2018 tarih ve nolu yapı ruhsatları düzenlenmiştir. Ruhsat tarihinden itibaren 2 yıl geçmesi üzerine 06/08/2020 tarihinde yapılan incelemeler neticesinde parsel üzerinde hiçbir inşai faaliyetin başlamadığı tespit edilerek ek3 te yer alan tutanak düzenlenmiştir.
İlgi a yazı ile yapı sahibi tarafından pandemi ve mücbir sebeplerden dolayı inşaata başlayamadığı için ruhsatın iptal edilmeyerek inşaata devam etmesine izin verilmesi istenilmiştir. İlgi b yazı ile başvuru tarihinde yürürlükte olan mevzuata göre talep uygun görülmemiştir. İlgi c yazı ile mevzuat değişikliği sonrası yapı sahibi tarafından inşaata başlama süresinin 2 yıl daha uzatılması istenmiştir.
11/07/2021 tarih ve 31538 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe giren Planlı Alanlar İmar
Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 4. Maddesi ile “Aynı Yönetmeliğin 54 üncü maddesinin altıncı fıkrasına aşağıdaki cümle eklenmiştir.
“Salgın hastalık ve benzeri olağanüstü durumlarda ilgili bakanlık veya valiliklerce sokağa çıkma kısıtlaması getirilen günlerin toplamı kadar süre, talep edilmesi halinde ruhsat vermeye yetkili idarelerce ruhsat süresine ilave edilir.” hükmü yürürlüğe girmiştir.
İlgi d yazı ile Akşehir Kaymakamlığı’na pandemi döneminde sokağa çıkma kısıtlaması getirilen günlerin toplam kaç gün olduğu sorulmuş olup ilgi e yazı ile kendilerinde herhangi bir istatistiki bilgi bulunmadığı bildirilmiştir. Pandemi döneminde sokağa çıkma kısıtlaması getirilen günler hakkında bilgiye ulaşılamaması sonrasında yapılan değerlendirme ilgi f yazı ile yapı sahibine bildirilmiştir.
İlgi g yazınızda başvurunun çözümü amacıyla istenilen bilgi ve belgeler hakkında;
/
1) Yukarıda özetlenen durumla ilgili 3194 sayılı İmar Kanunu, Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği ve konuyla
ilgili ekte yer alan görüşler kapsamında ruhsat süresinin uzatılmasının mümkün olmadığı değerlendirilmiştir.
2) Yapı ruhsatlarının düzenlenme tarihi 04/07/2018’dir, diğer işlemler yukarıda belirtilmiştir. 06/08/2020
tarihli tutanak ile inşai faaliyetin başlamadığı tespit edilmiş ve inşaata başlamasına izin verilmemiş olmakla birlikte yapı sahibinin mağduriyetinin önlenmesi maksadıyla (bu konu hakkında lehine görüş, mahkeme kararı gibi bilgi ve belge sunması durumunda) yapı ruhsatı iptal edilmemiştir. Yeniden yapı ruhsatı alınması için başvuru yapılmamıştır.
3) 3194 sayılı İmar Kanunu 29. maddesi “Yapıya başlama müddeti ruhsat tarihinden itibaren iki yıldır. Bu
müddet zarfında yapıya başlanmadığı veya yapıya başlanıp da her ne sebeple olursa olsun, başlama müddetiyle birlikte beş yıl içinde bitirilmediği takdirde verilen ruhsat hükümsüz sayılır. Bu durumda yeniden ruhsat alınması mecburidir.” Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği 54. maddesinin 2. fıkrası “Ruhsat tarihinden itibaren 2 yıl içinde inşasına başlanmayan veya 5 yıllık ruhsat süresi içinde tamamlanmayan ve süresi içinde ruhsat yenilemesi yapılmayan yapılar, ruhsatsız yapı olarak değerlendirilir.” hükümlerince yapı ruhsat süresi uzatılmamıştır.
4) Başvuru konusu talebe gerekçe olarak gösterilen Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğinin 54. Maddesinin 6.
fıkrası “Salgın hastalık ve benzeri olağanüstü durumlarda ilgili bakanlık veya valiliklerce sokağa çıkma kısıtlaması getirilen günlerin toplamı kadar süre, talep edilmesi halinde ruhsat vermeye yetkili idarelerce ruhsat süresine ilave edilir.” hükmü gereğince ruhsat başlama süresinin dolduğu tarih olan 04/07/2020 ile yapı sahibinin başvuru tarihi olan 30/07/2021 arasında 391 gün geçtiği, mevzuat değişikliğinin Resmi
Gazete’ de yayınlandığı tarih olan 11/07/2021 arasında 362 gün geçtiği, pandemi döneminde sokağa çıkma kısıtlamasının tam tespit edilememekle beraber bu süreler de olamayacağı değerlendirildiğinden talep uygun görülmemiştir.
5) Başvuru konusu taleple benzer içerikte başvuru yoktur.
6) Başvuru konusu ile ilgili başvurucu ile idaremiz arasında yargı organlarında görülmekte olan
uyuşmazlık yoktur.
7) İlgili belgeler ekte sunulmuştur.” şeklinde açıklamalara yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4) Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı”
başlıklı 74’üncü maddesi; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”
5) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun;
5.1) “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrası;
/
“Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5.2) “İnceleme ve araştırma başlıklı 20’nci maddesinin birinci fıkrası;
“Kurum, inceleme ve araştırmasını başvuru tarihinden itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandırır.”
6) 3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Ruhsat müddeti” başlıklı 29’uncu maddesi;
“Yapıya başlama müddeti ruhsat tarihinden itibaren iki yıldır. Bu müddet zarfında yapıya başlanmadığı veya yapıya başlanıp da her ne sebeple olursa olsun, başlama müddetiyle birlikte beş yıl içinde bitirilmediği takdirde verilen ruhsat hükümsüz sayılır. Bu durumda yeniden ruhsat alınması mecburidir. Başlanmış inşaatlarda müktesep haklar saklıdır…”
7) 03.07.2017 tarih ve 30113 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğinin
“Yapı ruhsatına ilişkin genel hükümler” başlıklı 54’üncü maddesi; “(1) Kanun ve bu Yönetmelikle getirilen istisnalar dışında yapı ruhsatı alınmaksızın hiçbir yapının inşasına başlanamaz.
(2) Ruhsat tarihinden itibaren 2 yıl içinde inşasına başlanmayan veya 5 yıllık ruhsat süresi içinde tamamlanmayan ve süresi içinde ruhsat yenilemesi yapılmayan yapılar, ruhsatsız yapı olarak değerlendirilir.
(3) Ruhsat süresi içinde yapılan başvurularda ilgili idarelerin ruhsatı yeniledikleri tarihe bakılmaksızın ruhsat, ilk ruhsat alma tarihindeki plan ve mevzuat hükümleri kapsamında beş yıl uzatılarak yenilenir.
Süreye ilişkin ruhsat yenileme en çok iki kere yapılır.
(4) Süre uzatımı başvurusu yapılmayan yapılarda idareler, ruhsat süresinin dolduğu tarihten itibaren en geç
30 gün içinde yapı yerinde seviye tespitini yapar.
(5) Ruhsatı hükümsüz hale gelenlerin inşasına devam edilebilmesi için yeniden ruhsat alınması zorunludur.
(6) İlk ruhsat düzenlendiği tarihten sonra hangi amaçla olursa olsun yapılan her ruhsat işlemi ile beş yıllık süre yeniden başlar. Yapı ruhsatı alındıktan sonra mahkemelerce, Bakanlıkça veya ilgili idarelerce durdurulan yapılarda durdurma süresi ruhsat süresine ilave edilir. (Ek cümle: RG-11/7/2021-31538) Salgın hastalık ve benzeri olağanüstü durumlarda ilgili bakanlık veya valiliklerce sokağa çıkma kısıtlaması getirilen günlerin toplamı kadar süre, talep edilmesi halinde ruhsat vermeye yetkili idarelerce ruhsat süresine ilave edilir.”
IV. KAMU DENETÇİSİ FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8) Başvuranın iddia ve talepleri, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı
birlikte değerlendirildiğinde; başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9) Başvuran, işbu Kararın “I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ” başlıklı bölümünde 1 numaralı
paragrafta yer verildiği üzere mimarlık ve mühendislik alanlarında faaliyet gösteren bir şirket tarafından
04.07.2018 tarihinde yapı ruhsatı alındığı, 2 yıllık süresi içinde inşaata başlanılamadığı, Covid-19
salgınından kaynaklanan şartlar nedeniyle yapı ruhsatı süresinin uzatılması talebinde bulunmaktadır.
10) 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 29’uncu maddesi ve Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğinin 54’üncü
maddesinde; yapıya başlama süresinin ruhsat tarihinden itibaren iki yıl olduğu, bu süre zarfında yapıya başlanmadığı veya yapıya başlanıp da her ne sebeple olursa olsun, başlama müddetiyle birlikte beş yıl içinde bitirilmediği takdirde verilen ruhsatın hükümsüz sayılacağı ve bu durumda yeniden ruhsat alınmasının zorunlu olduğu hüküm altına alınmıştır.
11) Koronavirüs (Covid-19) salgınının toplum sağlığı ve kamu düzeni açısından oluşturduğu riski yönetme,
sosyal izolasyonu temin, fiziki mesafeyi koruma ve hastalığın yayılım hızını kontrol altında tutma amacıyla tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de ihtiyaç duyulan zamanlarda farklı tedbirlerle birlikte sokağa çıkma kısıtlamaları da uygulanmıştır. Kısıtlamaların uygulandığı bu süre zarfında, Covid-19 tedbirlerinin farklı kesimlerinde oluşturduğu olumsuzlukları giderebilmek amacıyla bazı destek paketleri açıklanmış ve gerekli görülen düzenlemeler yapılmıştır.
12) Bu kapsamda, Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği’nin “Yapı ruhsatına ilişkin genel hükümler” başlıklı
54’üncü maddesinin altınca fıkrasına 11/07/2021 tarih ve 31538 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan düzenleme doğrultusunda eklenen cümle ile salgın hastalık ve benzeri olağanüstü durumlarda ilgili bakanlık veya valiliklerce sokağa çıkma kısıtlaması getirilen günlerin toplamı kadar sürenin, talep edilmesi halinde ruhsat vermeye yetkili idarelerce ruhsat süresine ilave edilmesine imkan tanınmıştır.
13) Bu açıklamalar çerçevesinde, bilgi ve belge talep yazımız üzerine alınan cevaplar ile uyuşmazlık
konusu hakkında verilen dilekçeler ve bu dilekçelere ilgili idare tarafından verilen cevapların incelenmesinden;
13.1) Başvurucu şirketin, Konya İli Akşehir İlçesi İstasyon Mahallesi ada 2 yapılması
planlanan A ve B blok inşaatları için 04/07/2018 tarihinde iki ayrı yapı ruhsatı düzenlendiği,
13.2) Ruhsat tarihinden itibaren 2 yıl geçmesi üzerine 06/08/2020 tarihinde yapılan incelemeler neticesinde
parsel üzerinde hiçbir inşai faaliyetin başlamadığının tespit edilerek tutanak altına alındığı,
13.3) 08/12/2020 tarihinde yapı sahibi tarafından pandemi ve mücbir sebeplerden dolayı inşaata
başlayamadığı için ruhsatın iptal edilmeyerek inşaata devam etmesine izin verilmesi istenilmiş ise de idare tarafından 11/12/2020 tarihli yazı ile yürürlükte olan mevzuata göre talebin uygun görülmediğinin ve ruhsatın hükümsüz hale geldiğinin bildirildiği,
13.4) Başvurucu şirket tarafından yukarıda yer verilen sokağa çıkma kısıtlaması getirilen günlerin toplamı
kadar sürenin ruhsat süresine ilave edilmesine imkan tanıyan 11/07/2021 tarihli düzenleme gerekçe gösterilerek inşaata başlama süresinin 2 yıl daha uzatılması talebiyle 27/07/2021 tarihinde idareye başvuru yapıldığı,
13.5) İdare tarafından sokağa çıkma kısıtlaması getirilen günlerin toplam süresinin 30/07/2021 tarihli yazı
ile Akşehir Kaymakamlığına sorulduğu, Kaymakamlığın 04/08/2021 tarihli yazısı ile kayıtlarında konu ile ilgili istatistiki bilginin bulunmadığının bildirildiği,
13.6) İdarenin 05/08/2021 tarihli yazısı ile sokağa çıkma kısıtlaması getirilen günlerin toplamına ilişkin bir
bilgiye ulaşılamasa da, ruhsat tarihi üzerine yapılan hesaplamada 2 yıllık inşaata başlama süresinin dolduğu tarih olan 04/07/2020 tarihi ile talep tarihi olan 27/07/2021 tarihi arasında bir yılın üzerinde sürenin geçtiği, pandemi döneminde sokağa çıkma kısıtlaması uygulanan toplam gün sayısının bu kadar uzun süre olamayacağı değerlendirmesiyle talebin uygun görülmediği anlaşılmıştır.
14) Yukarıda yer verilen yasal ve idari düzenlemeler ile açıklamalar çerçevesinde yapılan
değerlendirme neticesinde, başvuru konusu 04/07/2018 tarihli yapı ruhsatının iki yıl içinde inşaata başlanmaması nedeniyle hükümsüz hale geldiği, başvuranın mimarlık ve mühendislik alanlarında faaliyet gösteren bir şirket olarak ruhsatın geçerli olduğu süreden haberdar olması gerektiği, ruhsat tarihinden itibaren 2 yıl geçmesi üzerine ilgili idarece 06/08/2020 tarihinde yapılan incelemede parsel üzerinde hiçbir inşai faaliyete başlanılmadığı hususunun tespit edildiği, ruhsatın hükümsüz hale gelmesinden bir yıl sonra yürürlüğe konulan 11/07/2021 tarihli Yönetmelik düzenlemesinde sokağa çıkma kısıtlaması getirilen günlerin toplamı kadar sürenin ruhsat süresine ilave edilmesine imkan tanıdığı, başvuru konusu yerde sokağa çıkma kısıtlaması uygulanan toplam gün sayısı tespit edilemese de, ruhsatın hükümsüz hale geldiği 04/07/2020 tarihi ile talep tarihi olan 27/07/2021 arasındaki süre dikkate alındığında sokağa çıkma kısıtlamaları toplamının bir yılın üzerindeki bu süreyi kapsadığına dair bir tespit yapılamadığı, bu noktada idarenin yürürlükteki düzenlemelere aykırı bir işleminin tespit edilemediği, başvurucu şirketin inşaat faaliyetine başlayabilmesinin ancak usulüne uygun olarak yeniden yapı ruhsatı düzenlenmesi ile mümkün olabileceği değerlendirildiğinden, ilgili idarenin yapı ruhsatı süresinin uzatılması talebin reddi işleminde hukuka aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
15) İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarih ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında ilgili idarelerden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ancak başvuru konusu ile ilgili yürütülen işlemlerde “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranılmadığı anlaşılmış olup, idarenin bu ilkelere uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21’inci maddenin birinci fıkrası uyarınca
başvurunun Kurum tarafından reddedilmesi hâlinde, (varsa) durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacak olup ilgili idarenin işlem ya da eylemine karşı Konya İdare Mahkemesi nezdinde yargı yolu açıktır.
/
VII. KARAR
İlgili mevzuat hükümleri, yukarıda yer verilen açıklamalar ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN
REDDİNE,
Kararın BAŞVURAN ve AKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞINA tebliğ edilmesine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi