|
ÖZET: Başvuru, Safranbolu Belediyesi’ne bağlı Barış Mahallesi’nde bulunan 75 haneli bir taşınmaz için yapı ruhsatı talebine ilişkindir. Başvuran, 2016’dan itibaren çeşitli dilekçelerle ruhsat talep ettiğini, ancak her seferinde farklı belgelerin sözlü olarak istendiğini ve yazılı bir yanıt alamadığını belirtmiştir. İlgili belgeleri sunmasına rağmen, belediye tarafından ruhsat işlemlerinin başlatılmadığını iddia etmektedir. Başvuran, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın ilgili yönetmeliklerine dayanarak, yaşanan mağduriyetin giderilmesini talep etmektedir.
Safranbolu Belediyesi, başvuruya ilişkin olarak, daha önce düzenlenen ruhsatların süresinin dolduğunu ve yeni başvurular için gerekli belgelerin eksik olduğunu ifade etmiştir. İdare, başvuru sahibinin sunduğu belgelerin yeterli olmadığını ve gerekli teknik raporların tamamlanmadığını belirtmiştir. Ayrıca, başvuru sahibinin, ruhsat süresinin dolması nedeniyle yapı kayıt belgesi almak için başvuruda bulunmadığı da vurgulanmıştır. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuruya ilişkin yapılan değerlendirmelerde, başvuranın taleplerinin dikkate alınması gerektiğini ve Safranbolu Belediyesi’ne tavsiyede bulunulması gerektiğini belirtmiştir. İdarenin, başvuru sahibine resmi yazışmalarla yanıt vermesi ve gerekli belgeleri talep etmesi gerektiği, ayrıca şeffaflık ilkesine uygun hareket etmesi gerektiği ifade edilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/904-S.1360
BAŞVURU NO : 2018/13308
KARAR TARİHİ : 15/04/2019
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : SAFRANBOLU BELEDİYE BAŞKANLIĞI
Yapı ruhsatı verilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 28/10/2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Şikayetçi Kurumumuza verdiği dilekçesinde özetle; Safranbolu Belediyesi İmar ve
Şehircilik Müdürlüğü’ne, Safranbolu İlçe Belediyesi’ne bağlı Barış Mahallesi, Kastamonu
Caddesi Ada Parselde bulunan ve 7 Bloktan oluşan toplam 75 haneli taşınmaza ilişkin yapı ruhsatı verilmesi hususunda defaatle dilekçe vermiş olmasına rağmen, her seferinde kendisinden sözlü olarak farklı belgeler istenmek suretiyle dilekçelerine yazılı cevap verilmediği gibi istenen teknik raporlar ve belgeleri Belediye’ye sunmuş olmasına rağmen de yapı ruhsatı düzenlenmesine ilişkin hiçbir işlemin Belediye tarafından tesis edilmediğini,
1.1. Bu konuda ilk dilekçesini 03.10.2016 tarihinde gerekli belgelerle birlikte Belediye’ye tevdi ettiğini, ancak Belediye’nin ‘Öncelikle ruhsat yenilenmesini ve bazı testlerin yaptırılması gerektiğini’ sözlü şekilde ifade ettiğini, ilgili testleri (Karot test sonuçları, Röntgen sonuçları)
yaptırarak 19.12.2017 tarihinde tekrar Belediye’ye Yapı Ruhsatı için başvuruda bulunulduğunu, ancak Belediye görevlilerinin sözlü şekilde bazı testleri tekrar talep etmesi nedeniyle Karabük Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü’nden ‘Donatı Sıyırma Raporuna
İlişkin Bilirkişi Raporu’ alınarak tekrar tüm belgelerle birlikte yapı ruhsatı verilmesi talebine ilişkin dilekçeyi 02.04.2018 tarihinde Belediye’ye sunduğunu,
1.2. Söz konusu taşınmazın mimari ve teknik projesinin onaylandığını, inşaat süresince ve devamında kat vizeleri tutanaklarının Belediye görevlilerinin teknik personelleri tarafından onaylanmış olduğunu, ayrıca Belediye tarafından fazladan istenen karot test sonuçları, röntgen sonuçları ve Üniversite Bilirkişi Raporuna rağmen yapı ruhsatının düzenlenmesine ilişkin işlemin Safranbolu Belediyesi’nce bir türlü başlatılmadığını iddia ve ifade ederek,
1.3. Safranbolu Belediyesi’nin 75 daireden oluşan taşınmazın mülk sahiplerini uğrattığı mağduriyete bir çözüm bulunması ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın 03.07.2017 tarihli
Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği’nin yapı ruhsatına ilişkin 54 üncü madde yedinci fıkrası hükmü uyarınca taşınmazlarının değerlendirilmesini ve taşınmaz sakinleri olarak sürecin askıda kalması nedeniyle uğradıkları maddi ve manevi zararın biran önce giderilmesi talebinde bulunmaktadır.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 23/11/2018 tarih ve sayılı bilgi-belge isteme yazısına istinaden
Safranbolu Belediye Başkanlığı’ndan alınan 27/12/2018 tarihli ve sayılı cevabi yazıda; “İlçemiz Barış Mahallesi, tapuda ada, parsel no.da kayıtlı taşınmaz alan üzerinde bulunan K.Y.K. A, B, C, D, E, F ve G bloklara ilişkin İlgi yazınıza istinaden Müdürlüğümüz teknik personelince dosyasında gerekli incelemeler yapılmıştır.
2.1. A, B, C ve D bloklar için; 09/11/2005 tarih ve sayılı yeni yapı ruhsatı, 04/12/2007 tarih ve ve sayılı tadilat ruhsatları ile 30/03/2011 tarih ve ve sayılı yenileme ruhsatlarının Belediyemizce düzenlendiği; ancak söz konusu ruhsatların, 3194 sayılı İmar Kanununun 29. maddesinde belirtilen sürenin geçmesi sebebiyle 30/03/2016 tarihinde hükümsüz hale geldiği;
2.2. E, F ve G bloklar için ise; 04/12/2007 tarih ve ve sayılı yeni yapı ruhsatlarının düzenlendiği; söz konusu ruhsatların, 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 29.
maddesinde belirtilen sürenin geçmesi sebebiyle 04/12/2012 tarihinde hükümsüz hale geldiği görülmüştür.
2.3. İlgi yazınızda bahsi geçen 03/10/2016 tarih ve kayıt numaralı “yeniden + tadilat” ruhsatı müracaatının, o dönem yürürlükte bulunan Planlı Alanlar Tip İmar
Yönetmeliği’nin 12/6 maddesi ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Mesleki Hizmetler Genel
Müdürlüğü’ne ait 22/07/2015 tarih ve sayılı görüşü çerçevesinde incelenmesi neticesinde; proje, analiz vs. belgelerin müracaat ekinde bulunmadığının tespit edildiği; müracaatın vatandaşın lehine nasıl sonuçlandırılabileceği hususunda Çevre ve
Şehircilik Bakanlığı Mesleki Hizmetler Genel Müdürlüğü’ne iletilmek üzere, Müdürlüğümüz teknik personelince düzenlenmiş olan 21/11/2016 tarih ve sayılı yazımız ile yeniden görüş istendiği; sonrasında tarafımıza iletilmiş olan 09/01/2017 tarih ve sayılı cevabi yazıda “İlgi yazıda bahsi geçen yapılara ilişkin
Yönetmeliğin 12.maddesi ö. fıkrası uyarınca yangın, deprem, ısı ve su yalıtımı, çevre ve enerji verimliliğine ilişkin yürürlükte olan ilgili mevzuatın (Binaların Yangından Korunması
Hakkında Yönetmelik, Binalarda Enerji Performansı Yönetmeliği, Yapı Malzemeleri
Yönetmeliği, Yapı Malzemelerinin Tabi Olacağı Kriterler Hakkında Yönetmelik, Deprem
Bölgelerinde Yapılacak Binalar Hakkında Yönetmelik, Afet Bölgelerinde Yapılacak Yapılar
Hakkında Yönetmelik) mevcut yapılara yönetmelik hükümleri uyarınca gerekli tedbirlerin alınması gerektiği değerlendirilmektedir.” denildiği görülmüştür. Bu doğrultuda, yapı ruhsatı hükümsüz hale gelmiş olan K.Y.K. A, B, C, D, E, F ve G blokları için ilgililerinden yukarıda anılan yönetmelikler uyarınca gerekli proje, evrak, tahkik, analiz vb. hususların tarafımıza iletilmesinin istendiği anlaşılmıştır.
2.4. Yukarıda bahsi geçen süreç sonrasında, 19/12/2017 tarih ve kayıt numaralı müracaat ile zemin etüt raporu ile sadece G blok için hazırlanmış olan karot test sonuçlan ve performans analiz raporunun Müdürlüğümüze iletildiği; söz konusu raporların Müdürlüğümüz
teknik personelince incelenmesi süreci sonrasında, 16/04/2018 tarihli ve kayıt numaralı müracaat ile önceki sunulan proje ve performans analiz raporuna ek olarak donatı sıyırma raporu, üniversite bilirkişi raporu ve müellif İnşaat Mühendisi raporunun
Müdürlüğümüze iletildiği görülmüş; sunulan evraklar doğrultusunda ruhsat müracaatının sonuçlanması talep edilmiştir.
2.5. Müdürlüğümüz teknik personelince bu iki müracaatın değerlendirilmesi neticesinde; Deprem Bölgelerinde Yapılacak Binalar Hakkında Yönetmeliğin 7.bölümünde (Mevcut
Binaların Değerlendirilmesi ve Güçlendirilmesi) açıklanan hususların sağlanmadığının anlaşıldığı; 19/04/2018 tarih ve sayılı yazımız ile durumun kooperatif yönetimine bildirildiği tespit edilen eksikliklerin, sunulan projelerin ve eklerinin ise müellif inşaat mühendisine teslim edildiği görülmüştür.
2.6. Gerek kooperatif yönetimi gerekse müellif mimar ve inşaat mühendisi tarafından kooperatif üyelerinin söz konusu bloklarda ikamet ediyor olmaları sebebiyle.Deprem Bölgelerinde
Yapılacak Binalar Hakkında Yönetmeliğin 7. bölümünde istenilen test ve tahkikleri yaptıramayacakları konusu Müdürlüğümüze şifahi olarak iletilmiş olup, yapılan görüşmeler sırasında, “Anılan yönetmelik hükümlerinin sağlanamaması durumunda söz konusu bloklar için 3194 sayılı İmar Kanunu’nun geçici 16. maddesi kapsamında, süresi içinde yapı kayıt belgesi alınabileceği hususunda ilgililer şifahen bilgilendirilmiş; ancak, söz konusu geçici 16.
madde kapsamında Müdürlüğümüze herhangi bir müracaatta bulunulmamıştır. Başvuru konusu talep hakkında Belediyemizce yapılan işlemler yukarıda açıklanmış olup, konuya ilişkin ekinde ilgili yönetmeliklere uygun proje, tahkik, rapor vs. olan bir başvurunun bulunmaması; sonucun ilgililere bildirildiği ve dosyasında sonuçlanmayan herhangi bir işlemin bulunmadığı yapılan incelemelerden anlaşılmış olup, başvuru konusuna ilişkin herhangi bir mahkeme kararının Müdürlüğümüz dosyasında yer almadığı tespit edilmiştir.
2.7. Belediyemize yapılan her ruhsat müracaatı, ilgili mevzuat çerçevesinde yürütülmüş olmakla birlikte Bakanlık görüşlerine ihtiyaç duyulmasından da anlaşılacağı gibi inceleme aşamasında başvuru sahibi ve müellif teknik ekibiyle yapılan istişarelerin önemsendiği; söz konusu taşınmaza yönelik Belediyemize “yeniden+tadilat” ruhsatı müracaatında bulunulduğu, Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğinin 54. maddesinin 7. fıkrası hususunda herhangi bir müracaatın bulunmadığı; bulunulmuş olsa dahi, hâlihazır yerindeki imalat ile onaylı projeler arasında farklılıkların bulunduğu; bu sebeple, anılan fıkrada belirtilen “…ruhsat süresi içinde ruhsat eki projelerine uygun olarak tamamlandığı anlaşılan…” hükmüne uygun bulunmadığından 54. maddenin 7. fıkrası kapsamında işlem tesis edilmesinin mümkün olmayacağı; incelemenin her aşamasında müellif teknik ekibinin bilgilendirildiği.” açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Anayasa’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Kurumun görevi başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “ Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” ,
5. 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin
“Görev” başlıklı 97 nci maddesinde; “ (1) Çevre ve Şehircilik Bakanlığının görev ve yetkileri şunlardır: …
ç) Her tür ve ölçekteki fiziki planlara ve bunların uygulanmasına yönelik temel ilke, strateji ve standartları belirlemek ve bunların uygulanmasını sağlamak, Cumhurbaşkanınca yetkilendirilen alanlar ile merkezi idarenin yetkisi içindeki kamu yatırımları, mülkiyeti kamuya ait arsa ve araziler üzerinde yapılacak her türlü yapı, milli güvenliğe dair tesisler, askeri yasak bölgeler, genel sığınak alanları, özel güvenlik bölgeleri, enerji ve telekomünikasyon tesislerine ilişkin etütleri, harita, her tür ve ölçekte çevre düzeni, nazım ve uygulama imar planlarını, parselasyon planlarını ve değişikliklerini resen yapmak, yaptırmak, onaylamak ve başvuru tarihinden itibaren iki ay içinde yetkili idarelerce ruhsatlandırma yapılmaması halinde resen ruhsat ve yapı kullanma izni vermek, …
h) Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan veya mülkiyeti Hazineye, kamu kurum veya kuruluşlarına veya gerçek kişilere veyahut özel hukuk tüzel kişilerine ait olan taşınmazlar üzerinde kamu veya özel sektör tarafından gerçekleştirilecek olan yatırımlara ilişkin olarak ilgililerince hazırlandığı veya hazırlatıldığı halde yetkili idarece üç ay içinde onaylanmayan etüt, harita, her tür ve ölçekteki çevre düzeni, nazım ve uygulama imar planlarını, parselasyon planlarını ve değişikliklerini ilgililerinin valilikten talep etmesi ve valiliğin Bakanlığa teklifte bulunması üzerine bedeli mukabilinde yapmak, yaptırmak ve onaylamak, başvuru tarihinden itibaren iki ay içinde yetkili idarece verilmemesi halinde bedeli mukabilinde resen yapı ruhsatı ve yapı kullanma izni ile işyeri açma ve çalışma ruhsatını vermek, …”
6. 3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Ruhsat müddeti” başlıklı 29 uncu maddesinde; “Yapıya başlama müddeti ruhsat tarihinden itibaren iki yıldır. Bu müddet zarfında yapıya başlanmadığı veya yapıya başlanıp da her ne sebeple olursa olsun, başlama müddetiyle birlikte beş yıl içinde bitirilmediği takdirde verilen ruhsat hükümsüz sayılır. Bu durumda yeniden ruhsat alınması mecburidir. Başlanmış inşaatlarda müktesep haklar saklıdır.”,
7. 3194 sayılı İmar Kanunu’nun Geçici 16 ncı maddesinde; “Afet risklerine hazırlık kapsamında ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapıların kayıt altına alınması ve imar barışının sağlanması amacıyla, 31/12/2017 tarihinden önce yapılmış yapılar için Çevre ve
Şehircilik Bakanlığı ve yetkilendireceği kurum ve kuruluşlara 31/10/2018 tarihine kadar başvurulması, bu maddedeki şartların yerine getirilmesi ve 31/12/2018 tarihine kadar kayıt bedelinin ödenmesi halinde Yapı Kayıt Belgesi verilebilir.” [Başvuru Süresinin 15/6/2019
Tarihine Kadar, Yapı Kayıt Bedeli Ödeme Süresinin 30/6/2019 Tarihine Kadar
Uzatılması Hakkında Karar (Karar Sayısı: 538) 3194 Sayılı İmar Kanunu’nun Geçici 16.
maddesi gereğince karar verilmiş ve Resmi Gazete’nin mükerrer sayısında yayımlanmıştır.]
8. Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği’nin “Yapı ruhsatına ilişkin genel hükümler” başlıklı
54 üncü maddesinde; “ … (2) Ruhsat tarihinden itibaren 2 yıl içinde inşasına başlanmayan
veya 5 yıllık ruhsat süresi içinde tamamlanmayan ve süresi içinde ruhsat yenilemesi yapılmayan yapılar, ruhsatsız yapı olarak değerlendirilir.
(3) Ruhsat süresi içinde yapılan başvurularda ilgili idarelerin ruhsatı yeniledikleri tarihe bakılmaksızın ruhsat, ilk ruhsat alma tarihindeki plan ve mevzuat hükümleri kapsamında beş yıl uzatılarak yenilenir. Süreye ilişkin ruhsat yenileme en çok iki kere yapılır.
(4) Süre uzatımı başvurusu yapılmayan yapılarda idareler, ruhsat süresinin dolduğu tarihten itibaren en geç 30 gün içinde yapı yerinde seviye tespitini yapar.
(7) Ruhsat ve eklerine uygun olarak tamamlanmasına rağmen ruhsat süresi içinde yapı kullanma izni düzenlenmemesi nedeniyle ruhsatı hükümsüz hale gelen yapılara, denetimi yapan fenni mesul mimar ve mühendisler veya yapı denetim kuruluşları tarafından denetim raporu hazırlanmak ve ilgili idare tarafından dosyasında ve yerinde, inceleme ve tespit yapılmak koşuluyla yeniden ruhsat düzenlenmeksizin yapı kullanma izin belgesi verilir.
Mevcut yapılarla ilgili özel bir hüküm getirilmeden imar planı değişikliği yapılan alanda kalan yapılar da ilk ruhsat alındığı tarihteki plan hükümleri dikkate alınmak suretiyle bu hükme tabidir.
(9) Uygulama imar planı değişikliği nedeniyle; parselin durumu, binanın parseldeki konumu, kat adedi, yapı yaklaşma mesafeleri, KAKS, TAKS veya kullanım kararı gibi plana ait kararlara aykırı hale düşen yapılar ruhsat eki projelerine göre tamamlatılabileceği gibi talep halinde yürürlükteki plan ve mevzuat hükümlerine göre de tadilatlı olarak ruhsat düzenlenebilir. Bu yapılardan Kanunun 29 uncu maddesindeki süre nedeniyle ruhsatı hükümsüz hale gelenlerin inşasına devam edilebilmesi için ilk ruhsat koşullarına göre yeniden ruhsat alınması zorunlu olup, bu yapılara ilk ruhsat koşullarına uygun olarak yeniden ruhsat düzenlenebileceği gibi talep halinde yürürlükteki plan ve mevzuat hükümleri doğrultusunda yeniden ruhsat düzenlenebilir. Bu yapılar için kat ilavesinden ayrı ilave inşaat taleplerinde yürürlükteki planın taban alanı kat sayısı ve kat alanı kat sayısına uygunluk koşulu, sadece kat ilavesi taleplerinde ise yürürlükteki planın kat alanı kat sayısına uygunluk koşulu aranır.
Uygulama imar planında mevcut yapılarla ilgili özel bir hüküm bulunması halinde uygulamalar plan hükümlerine göre yapılır. Ancak bu alanda, Kanunun 18 inci maddesi uyarınca arazi ve arsa düzenlemesi yapılması ve yapının bulunduğu parselin hisseli hale gelmesi halinde ilgili idarece seviye tespiti yapılır. Şüyunun giderilmesinde bina bedeli bu tespite göre belirlenir, yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgesi düzenlenmesi, bina bedelinin tespitinde müktesep hak oluşturmaz. Yapı ruhsatı veya yapı kullanma izni başvurusunda bulunanlar, bu hükmü dikkate almak zorundadır.
(13) Bu maddede belirtilen yapılarda, yangın, deprem, ısı ve su yalıtımı, çevre ve enerji verimliliğine ilişkin hususlarda yürürlükteki ilgili mevzuatın, diğer tüm hususlarda yapının ruhsat aldığı tarihteki mevzuatın gerektirdiği tedbirlerin alınması zorunludur.”
9. Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği’nin “Kamu alanlarında yapılacak yapılarda ruhsat” başlıklı 56 ncı maddesinde;“ … (9) Bakanlar Kurulunca yetkilendirilen alanlar ile merkezi idarenin yetkisi içindeki kamu yatırımlarına, mülkiyeti kamuya ait arsa ve araziler üzerinde yapılacak her türlü yapıya, milli güvenliğe dair tesislere, askeri yasak bölgelerdeki, genel sığınak alanlarındaki ve özel güvenlik bölgelerindeki yapılar ile enerji ve iletişim tesislerinin ruhsata tabi olanlarına, Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan veya mülkiyeti Hazineye, kamu kurum veya kuruluşlarına veya gerçek kişilere veya özel hukuk tüzel kişilerine ait olan taşınmazlar üzerinde, kamu veya özel sektör tarafından gerçekleştirilecek olan yatırımlara ilişkin olarak ilgililerince ruhsat için başvurulduğu halde ilgili idarece başvuru tarihinden itibaren iki ay içinde ruhsat verilmemesi halinde, ilgililerinin Valilikten talep etmesi ve
Valiliğin teklifte bulunması üzerine, müdürlük ilgili idarenin görüşünü ister. İlgili idare, yapı ruhsatına ilişkin iş ve işlemlerin yapılmama gerekçelerini etraflıca açıklayarak konu hakkındaki görüşünü en geç on beş gün içinde müdürlüğe bildirmek zorundadır. Süresinde görüş verilmezse olumlu görüş verilmiş sayılır. İlgili idare tarafından verilen görüş sonrasında en geç on beş gün içinde yapılan incelemede talebin yürürlükteki uygulama imar planına, parselasyon planına ve mevzuata uygun olduğunun anlaşılması halinde, yapı ruhsatı müdürlükçe resen düzenlenir ve ruhsat ve eklerinin onaylı bir örneği ilgili idareye iletilir.
.
Yapılan incelemede eksiklik görülmesi halinde eksiklikler yine bu süre içinde ilgilisine bildirilir. Eksiklikler tamamlandığında en geç beş iş günü içinde yapı ruhsatı düzenlenir. Yapı kullanma izni ve işyeri açma ve çalışma ruhsatına ilişkin başvurular da aynı usulle sonuçlandırılır. Müdürlükler, bu fıkrada sayılan yapılardan kamu kurum ve kuruluşlarınca yapılan, yaptırılan, kullanılan veya işletilenler hariç özel hukuk gerçek ve tüzel kişilerinin tasarrufunda olanlara veya yap işlet ve devret yöntemi ile yapılanlara ilişkin yapı ruhsatı, yapı kullanma izni, işyeri açma ve çalışma ruhsatının düzenlenmesine dair işlemleri bedeli mukabilinde yapar, ayrıca ilgili idarelerce düzenlenmemesi halinde imar durum belgesi, kanal ve yol kotu tutanaklarını da bedeli mukabilinde düzenleyebilir.” hüküm ve açıklamalara yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ Av. HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
10. Kamu Denetçisi tarafından dosya münderecatı kapsamında yapılan değerlendirme neticesinde, başvuru konusuna ilişkin “Tavsiye Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
11. Uyuşmazlık konusu, Safranbolu Belediyesi İmar ve Şehircilik Müdürlüğüne, Barış
Mahallesi Kastamonu Caddesi ada parselde bulunan ve 7 bloktan oluşan toplam 75 haneli taşınmaza ilişkin yapı ruhsatı verilmesi hususunda defaaten dilekçe verilmiş olunmasına rağmen her seferinde sözlü olarak farklı belgeler istenildiği, dilekçelere yazılı cevap verilmediği gibi istenen teknik raporlar ve belgelerin idareye sunulmuş olmasına rağmen yapı ruhsatı düzenlenmesine ilişkin işlemin belediye tarafından tesis edilmediği iddiası ve buna bağlı mülk sahiplerinin mağduriyetinin giderilmesi talebi hakkındadır.
12. Bu kapsamda şikayet konusu hakkında, ihtisas gerektiren teknik bilgiye ihtiyaç duyulması nedeniyle Kurumumuzun 04/02/2019 tarih ve sayılı yazısına istinaden, Ankara Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü görevlilerinden müteşekkil bilirkişi heyeti tarafından, 25/02/2019 tarihli ‘Bilirkişi Raporu’ hazırlanmıştır.
13. Kurumumuzda oluşan dosya kapsamında; şikayetçinin idareye yapmış olduğu 03/10/2016 tarihli “yeniden + tadilat” ruhsatı başvurusu hakkında yapılan inceleme ve tespitler ile birlikte Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Mesleki Hizmetler Genel Müdürlüğü’nde alınan görüş doğrultusunda, yapı ruhsatı hükümsüz hale gelmiş olan t K.Y.K. A, B, C, D, E, F ve G blokları için ilgili mevzuat uyarınca gerekli proje, evrak, tahkik, analiz vb. hususların idareye iletilmesinin istenildiği,
13.1. Şikayetçinin 19/12/2017 tarihli başvurusunun idare tarafından incelenmesi süreci sonrasında, 16/04/2018 tarihli başvuru ile daha önce sunulan Proje Ve Performans Analiz
Raporuna ek olarak Donatı Sıyırma Raporu, Üniversiteden alınan bilirkişi raporu ve Müellif
İnşaat Mühendisi raporunun idareye iletildiği ve sunulan evraklar doğrultusunda ruhsat müracaatının sonuçlandırılmasının talep edildiği,
13.2. İdarenin söz konusu iki başvuruyu değerlendirmesi neticesinde; Deprem Bölgelerinde
Yapılacak Binalar Hakkında Yönetmeliğin 7. bölümünde açıklanan hususların sağlanmadığı gerekçesiyle 19/04/2018 tarihli yazı ile durumun K.Y.K. yönetimine bildirildiği ve tespit edilen eksikliklerin, sunulan projelerin ve eklerinin ise müellif inşaat mühendisine teslim edildiği hususları idarenin Kurumumuza ilettiği cevabi yazıda belirtilmiştir.
14. Söz konusu bilirkişi raporunun “DOSYA ÜZERİNDEN TARAFIMIZDAN
YAPILAN TESPİTLER” başlıklı bölümünde, “…Söz konusu binaların mimari, statik, mekanik, elektrik uygulama projeleri ilgili mevzuatlara uygun olup olmadığı Belediye’nin Fen
İşleri Müdürlüğünün teknik elemanlarınca gerekli tetkikler yapıldıktan sonra onaylanıp ilgili
Belediye tarafından Yapı Ruhsatı düzenlenmesinin akabinde yapım işlerine başlanılmaktadır.
Dosya ekinde bulunan Yapı Ruhsatları; A,B,C ve D bloklar için; 09/11/2005 tarih ve sayılı yeni yapı ruhsatı ; 04/12/2007 tarih ve sayılı tadilat ruhsatları ; 30/03/2011 tarih ve sayılı yenileme ruhsatı ; E, F, ve G bloklar için; 04/l2/2007 tarih ve sayılı yeni yapı ruhsatı, incelendiğinde sürecin işlediği ancak Belediyenin bir takım test sonuçlarını sözlü istemesi akabinde de sürenin bitmesinden dolayı 3194 sayılı İmar Kanununun 29 uncu maddesine atfen A,B,C,D bloklar için
30.03.2016 tarihinde; E,F,G bloklar için 04.12.2012 tarihinde Yapı Ruhsat tarihlerinin
süresinin geçtiği ve isteklerinin hükümsüz hale geldiği Belediyece belirtilmiştir.
14.1. Çevre ve Şehircilik Bakanlığımızca bu konularla ilgili çıkarılan Kanun, yönetmelik ve genelgeler incelendiğinde Kooperatif ve Belediye arasında ki uyuşmazlığın giderilmesi hususunda aşağıdaki maddeler kapsamında değerlendirmeler yapılmıştır. …
14.2. Bu itibarla Safranbolu İlçe Belediyesi’ne bağlı Barış Mahallesi, Kastamonu Caddesi
Ada Parselde bulunan ve 7 Bloktan oluşan toplam 75 haneli taşınmaza ait ilgili tatbikat projeleri, Belediyenin onayı alındıktan sonra işe başlanmış ancak ilerleyen süreçlerde ilgili
Kooperatif tarafından Yapı Kullanma İzni çıkartılması talebinin geçirilen sürelerden dolayı düzenlenemediği tarafımıza verilen şikayet dosyasından anlaşılmıştır.
14.3. Geçirilen süreden dolayı Safranbolu Belediye Başkanlığı tarafından yapı izin belgesi verilmesi yönünde tereddüte düşülmüştür. Ancak şikayetçi konuyla ilgili ilk dilekçesini
03.10.2016 tarihinde gerekli belgeler ile birlikte sunmuş, Belediye Ruhsat yenilenmesi ve bazı
testleri yaptırma gerekliliğini sözlü şekilde ifade etmiş ve ilgili testleri (Karot test sonuçları, Röntgen sonuçları) yaptırarak 19.12.2017 tarihinde tekrar Belediyeye Yapı Ruhsatı için dilekçe ile başvurmuş ve Belediye tekrar sözlü şekilde bazı testler talep etmiş bunun üzerine ilgili
Kooperatif tarafından Karabük Üniversitesi İnşaat Mühendisliği bölümünden donatı sıyırma
Bilirkişi Raporu alınmış ve tekrar tüm belgeler ile birlikte 02.04.2018 tarihinde yapı ruhsatı verilmesi için belediyeye dilekçe ile başvurmuştur.
14.4. Bu belgelerin Belediyeye ulaşmasından sonra da Yapı Kullanma İzni düzenlenmediği anlaşılmaktadır.” açıklamalarına yer verilmiştir.
15. Bilirkişi raporunun “SONUÇ” başlıklı bölümünde; “Yukarıdaki Kararname, Kanun, Yönetmeliklerde yer alan hususlar ışığında Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği Madde 54-7 ye göre fenni mesul mimar ve mühendisler veya yapı denetim kuruluşları tarafından denetim raporu hazırlanmak ve ilgili idare tarafından dosyasında ve yerinde, inceleme ve tespit yapılmak koşuluyla yeniden ruhsat düzenlenmeksizin yapı kullanma izin belgesi verileceği mevcut yapılarla ilgili özel bir hüküm getirilmeden imar planı değişikliği yapılan alanda kalan
yapılarda ilk ruhsat alındığı tarihteki plan hükümleri dikkate alınmak suretiyle ruhsat verilebileceği, 3194 Sayılı İmar Kanunu’nun MADDE 29 ve Planlı Alanlar İmar
Yönetmeliği’nin MADDE 54-(2) ye göre bu gibi yapılarda inşaata devam edilebilmesi için
Yeniden Ruhsat düzenlenmesinin zorunlu olduğu, Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği’nin MADDE 54-(3) de ise Ruhsat süresi içinde yapılan başvurularda ilgili idarelerin ruhsatı yeniledikleri tarihe bakılmaksızın ruhsat ilk ruhsat alma tarihindeki plan ve mevzuat hükümleri kapsamında
5 yıl uzatılarak yenilenmesi gerektiği Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği’nin MADDE 54-(9) a
göre süre nedeniyle ruhsatı hükümsüz hale gelen yapılarda, ilk ruhsat koşullarına (ilk ruhsatın düzenlendiği plan ve mevzuat koşullarına) uygun olarak veya talep edilmesi halinde yürürlükteki plan ve mevzuat hükümleri doğrultusunda, yeniden ruhsat düzenlenmesi gerektiği, Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği’nin MADDE 54-(13) e göre yeniden yapı ruhsatı düzenlenirken, yangın, deprem, ısı ve su yalıtımı, çevre ve enerji verimliliğine ilişkin hususlarda yürürlükteki ilgili mevzuatın, diğer tüm hususlarda yapının ruhsat aldığı tarihteki mevzuatın gerektirdiği tedbirlerin alınmasının zorunlu olduğu ancak proje aşamasında betonarme ve statik hesapları zemin etüt raporuna bağlı olarak taşıyıcı sistem oluşturulur ve bu hesap cetvelleri de onaya sunulan proje eklerinde mevcut olmalı ki ilgili Belediye tarafından onaylanmış. Bu maddedeki yer alan yangın, ısı ve su yalıtımı, çevre ve enerji verimliliğine ilişkin hususlar için gerekli tedbirlerin sonradan da alınabileceği, Planlı Alanlar İmar
Yönetmeliği’nin MADDE 54-(4) e göre ruhsat yenilemesi başvurusu yapılmayan yapılarda idareler, ruhsat süresinin dolduğu tarihten itibaren en geç 30 gün içinde yapı yerinde seviye tespitini yapılacağı yer almakla birlikte ruhsat süresi dolduktan sonra ilgili Belediyenin nasıl bir işlem yaptığına dair bir belge dosyasında bulunamamıştır.
15.1. Ayrıca ilgili Belediyece Kooperatiften istenen beton karot analizi, çelik çubuk deneyleri
Karabük Üniversitesi Mühendislik Fakültesi İnşaat Mühendisliği Bölümünden
Dr.Öğr.Üyesi (İnş.Müh.) tarafından hazırlanan Teknik Raporda açıkça görülebileceği gibi ve mühendislik biliminin kabul ettiği bu beton ve demir mukavemet deneylerinin sonuçlarının olumlu çıkması; Yapı Kullanma İzni verilmesinde yapının fenni açıdan mahsurlu olmadığının ispatı açısından yeterli bir kriter olduğu ilgili rapordan anlaşılmaktadır.
15.2. Şikayet konusu ruhsat başvuru süresi geçirildiğinde 1 Sayılı Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesi MADDE 97 de Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Görevlerinde yer alan ç ve h fıkralarında ve Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği’nin MADDE 56 -(9) da ilgili idaresine yapılan başvuru tarihinden itibaren 2 ay içerisinde yapı ruhsatı, yapı kullanma izin belgesi veya işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmemesi halinde İl Müdürlüğüne başvuru yapılabileceği açıkça belirtilmiştir. Geçirilen süre sonunda böyle bir başvuru hakkı bulunmakla birlikte dosyasında herhangi bir belgeye rastlanmamıştır.
15.3. Oysa ki yukarıda belirtilen kanun ve yönetmeliklerin haricinde Kooperatif Yönetim
Kurulunca karar alınıp ve başvuru işlemleri yapılarak; yeni düzenlenen 3194 Sayılı İmar
Kanunu’nun Geçici Madde 16’ya göre afet risklerine hazırlık kapsamında ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapıların kayıt altına alınması ve imar barışının sağlanması amacıyla, 31/12/2017 tarihinden önce yapılmış yapılar için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve yetkilendireceği kurum ve kuruluşlara başvuru süresinin 15/06/2019 tarihine kadar devam etmesi bu kapsamda şikayet konusu yapı ruhsatı problemine çözüm getirebileceği öngörülmektedir.
15.4. Dosya incelemesinde görülmüştür ki Belediye’nin konu ile ilgili yetkililerince şikayetçi kooperatif tarafından bazı belge ve testleri sözlü olarak talep ettiği oysa ki bunların resmi yazışmalarla yapılması gereklidir. Çünkü tarihleri baz alarak süreçlerinin işlediğini düşünürsek sözlü isteklerin bir şey ifade etmeyeceği aşikardır.
15.5. Tarafımıza Bilirkişi görevi 06.02.2019 tarihinde tebliğ edildikten sonra dosya üzerinde yaptığımız incelemeler ve tespitler neticesinde; konu ile ilgili Kanun, Kararname ve
Yönetmelikler doğrultusunda ve binaların dayanıklılığına dair yapılan test ve düzenlenen teknik raporlara göre ilgili Kooperatife ruhsatın verilebileceği gibi yönetmeliklerde yer alan süre kayıplarının ruhsat kazanımında yarattığı olumsuzluklardan kaynaklanan problemlerin tamamının 3194 sayılı İmar Kanunu’nun Geçici l6. maddesine göre de çözüme kavuşturulup ruhsat verilebileceği görüş ve kanaatine varılmıştır.” açıklamalarına yer verilmiştir.
16. Bilirkişi Raporu’nda, uyuşmazlık konusu ve buna bağlı talebin çözümüne ilişkin olarak ilgili idare yönüyle dikkate alınması gereken hususlar incelendiğinde; idarenin, mezkur kooperatiften istediği, beton karot analizi, çelik çubuk deneyleri hakkında hazırlanan
Teknik Raporda belirtilen hususların, Yapı Kullanma İzni verilmesinde, yapının fenni açıdan mahsurlu olmadığının ispatı açısından yeterli bir kriter olduğu, diğer taraftan mezkur kooperatif yönüyle dikkate alınması gereken hususlar incelendiğinde; ilgili mevzuat çerçevesinde yapı kullanma izin belgesi verilmemesi halinde Çevre ve Şehircilik İl
Müdürlüğüne başvuru yapılabileceğinin, ancak bu yönde bir başvuru yapıldığına ilişkin bir belgeye rastlanılmadığı, ayrıca Kooperatif Yönetim Kurulun kararıyla 3194 sayılı İmar
Kanunu’nun Geçici 16’ncı maddesi kapsamında 15/06/2019 tarihine kadar yapılacak başvurunun, yapı ruhsatı problemine çözüm getirebileceği hususlarının belirtildiği tespit edilmiştir.
17. Şikayetçinin iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ‘Birikişi Raporu’, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde uyuşmazlık konusunun çözümüne ilişkin olarak; ‘Bilirkişi Raporu’nda idare yönüyle yer verilen tespit ve değerlendirmelerin Safranbolu Belediyesi’nce, şikayetçi yönüyle yer verilen diğer tespit ve değerlendirmelerin ise mezkur ‘Konut Yapı Kooperatifi’ tarafından dikkate alınması gerektiği kanaat ve sonucuna varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
18. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde: İdare tarafından Kurumumuzun bilgi-belge isteme yazısına istinaden gönderilen cevabi yazının süresi içinde gönderildiği, bu bağlamda makul sürede karar verme ve kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ilkelerine uygun davranıldığı ancak, Bilirkişi Raporu’nda da belirtildiği üzere, uyuşmazlık konusu hakkında “Belediye’nin bazı belge ve testleri sözlü olarak mezkur ‘Konut Yapı Kooperatifi’ nden talep ettiği oysa ki bunların resmi yazışmalarla yapılması gerektiği.” yönündeki tespiti kapsamında İdarenin şeffaflık ve kararların gerekçeli olması ilkelerine uygun hareket etmediği değerlendirilmiş olup İdareden bu ilkelere de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
19. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, Kastamonu İdare Mahkemesi’ne yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre, ŞİKAYETİN KABULÜNE;
Kurumumuza sunulan ‘Bilirkişi Raporu’nda yer verilen tespitlerin, şikâyetçinin talebi kapsamında dikkate alınmak suretiyle yeniden değerlendirilmesi için SAFRANBOLU
BELEDİYE BAŞKANLIĞI’NA TAVSİYEDE BULUNULMASINA
Kararın Başvurana ve SAFRANBOLU BELEDİYE BAŞKANLIĞI’NA tebliğine,
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Safranbolu Belediye
Başkanlığı’nca bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi