Yapım ihalelerinde; TS 10110 Türk Standartlarına Uygunluk Belgesi, Sanayi Sicil Belgesi, Kapasite Raporu, Satış Sonrası Hizmet Yeterlilik Belgesi veya TSE Hizmet Yeri Yeterlilik Belgesi, teklif edilen malın ayrıntılı teknik bilgilerinin yer aldığı katalog ile benzeri tanıtım belgelerinin istenip istenemeyeceği (KİK)

10.12.2007 tarih ve 06.09.88.0176/2007-79E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

            Erzincan Valiliği  İl Özel İdare Müdürlüğü’nce 13.11.2007 tarihinde Açık İhale Usulü ile yapılan 2007/170792 İhale Kayıt Numaralı “Hidrolik ve Pnömatik Merkezi Kumandalı Asfalt Distribütör Alımı” ihalesine ilişkin olarak Naci ÖZER’in 19.11.2007 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 20.11.2007 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 26.11.2007 tarih ve 34594 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 22.11.2007 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen ihale işlem dosyasının incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 56 ncı maddesinin ikinci fıkrasının (c) bendi uyarınca başvurunun uygun bulunmadığına,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; şikayete konu ihaleye ilişkin idari şartnamede ve teknik şartnamede imalatçı şartı konulmamasına, ayrıca benzer işe denk mühendislik dalı olarak makine mühendisliği belirlenmiş olmasına rağmen, ihale ilanının 4.1.2.3 üncü maddesinde yer alan mevzuatı gereği alınması zorunlu belgelerin (TS 10110, sanayi sicil belgesi, kapasite raporu, ISO 9001-2000) anlaşma yaptıkları üretici firmanın yetki yazısı ile birlikte, üretici firmaya ait olan belgelerin asılları ihaleden önce ihale yetkilisince aslı görülmüştür yönünde imzalatılarak teklif zarfı içinde sundukları ancak, belgelerin başka bir firmaya ait olduğu gerekçesiyle tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı ve geçerli teklif kalmadığından ihalenin iptal edildiği, tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması yönünde tesis edilen idari işlemin rekabete aykırı olduğu iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

İhale komisyonunca, 3 isteklinin teklif verdiği ihalede, 1 isteklinin teklif zarfının açılmadan iadesine, 2 isteklinin ise idari şartnamede belirtilen ve istenen belgelerdeki eksikliklerden dolayı elenmesine, yapılan değerlendirme sonucunda ihalenin iptal edilmesine karar verilmiş, komisyon kararı ihale yetkilisince 14.11.2007 tarihinde onaylanarak ihale iptal edilmiştir.

            Bu çerçevede başvuru sahibinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılma gerekçesi irdelendiğinde;

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin ‘İsteklinin Organizasyon Yapısı ve Personel Durumu ile Kaliteye İlişkin Belgeler’ başlıklı 41 inci maddesinin 8 inci fıkrasında;

“İdareler ayrıca işin niteliğini göz önünde bulundurarak, istekliden kalite yönetim sistem belgesi ile çevre yönetim sistemi belgesi isteyebilir. Bu kalite belge ve sertifikalarının, Türk Akreditasyon Kurumu tarafından akredite edilen belgelendirme ve kalite kontrol kuruluşları veya Uluslararası Akreditasyon Forumu Karşılıklı Tanınma Antlaşmasında yer alan ulusal akreditasyon kurumlarınca akredite edilmiş belgelendirme ve kalite kontrol kuruluşları tarafından düzenlenmiş olması zorunludur. Bu belgelendirme ve kalite kontrol kuruluşlarının Uluslararası Akreditasyon Forumu Karşılıklı Tanınma Antlaşmasında yer alan ulusal akreditasyon kurumlarınca akredite edilmiş belgelendirme kuruluşu olduklarının ve bu kuruluşlarca düzenlenen belgenin geçerliliğini sürdürdüğünün, Türk Akreditasyon Kurumundan alınacak bir yazı ile teyit edilmesi gerekir. Bu teyit yazısının ilk ilan/davet veya ihale/son başvuru tarihinin içerisinde bulunduğu yılda alınmış olması zorunludur. Ancak Türk Akreditasyon Kurumu tarafından akredite edildiği duyurulan belgelendirme ve kalite kontrol kuruluşları tarafından verilen ve TÜRKAK Akreditasyon Markası taşıyan belge ve sertifikalar için Türk Akreditasyon Kurumundan teyit alınması zorunlu değildir. İş ortaklıklarında, pilot ortağın bu belgeleri sağlaması yeterlidir. Konsorsiyum olarak ihaleye katılan isteklilerde, ihale konusu işin kalite belgesi istenen kısmına teklif veren konsorsiyum ortaklarının bu belgeleri sunması gerekir.” hükmüne yer verilirken,

Kamu İhale Genel Tebliğinin ‘Hizmet Alımı ve Yapım İşi İhalelerinde Kalite Belgelerine İlişkin Hususlar’ başlıklı bölümünde konuya ilişkin olarak, idarelerin yapım işlerinde işin niteliğini göz önünde bulundurarak, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 41 inci maddesinin son fıkrası çerçevesinde kalite yönetim sistem belgesi veya çevre yönetim sistem belgesi ya da bunların her ikisini isteyebilecekleri, bu belgeler dışında başka kalite belge veya sertifikası istenmesin ise mümkün bulunmadığı hüküm altına alınmıştır.

Şikayete konu ihaleye ilişkin teknik şartnamede ise idare tarafından asfalt distribütörüne ilişkin TS 10110 Türk Standartlarına Uygunluk Belgesi, Sanayi Sicil Belgesi, Kapasite Raporu, ISO 9001:2000 Kalite Yönetim Sistem Belgesi, Satış Sonrası Hizmet Yeterlilik Belgesi veya TSE Hizmet Yeri Yeterlilik Belgesi, teklif edilen malın ayrıntılı teknik bilgilerinin yer aldığı katalog ile benzeri tanıtım belgelerinin istendiği görülmüştür.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükmü gereğince, yapım işi ihalelerinde TS 10110 Türk Standartlarına Uygunluk Belgesi, Sanayi Sicil Belgesi, Kapasite Raporu, Satış Sonrası Hizmet Yeterlilik Belgesi veya TSE Hizmet Yeri Yeterlilik Belgesi, teklif edilen malın ayrıntılı teknik bilgilerinin yer aldığı katalog ile benzeri tanıtım belgelerinin istenmesi mevzuata aykırıdır.

Kaldı ki, söz konusu ihalede başvuru sahibinin, As-Mak-San Asfalt Makine Sanayi ve Tic. Ltd. Şti. tarafından yetkilendirildiği, işe ait teknik şartnamede istenen Sanayi Sicil Belgesi, Kapasite Raporu, ISO 9001:2000 Kalite Yönetim Sistem Belgesi, Satış Sonrası Hizmet Yeterlilik Belgesini ve teklif edilen mala ilişkin katalogları, istekliye yetki veren As-Mak-San Ltd. Şti.’ne ait olmak üzere, 09.11.2007 tarihinde asıllarını idareye göstermek ve belgeler üzerinde idarece “Aslı Görülmüştür” kaşesi bastırılmak suretiyle teklif zarfı kapsamında sunduğu, dolayısıyla kesinleşen ihale dokümanına göre değerlendirme yapılması ve teklifin geçerli teklif olarak kabul edilmesi gerekirken, teklif değerlendirme dışı bırakılarak, geçerli teklif kalmadığından ihalenin iptal edilmesi yönünde tesis edilen işlemin yerinde olmadığı anlaşılmıştır.

Ancak, şikayete konu ihaleye ait ihale onay belgesinde işin tanımı; hidrolik ve pnömatik merkezi kumandalı asfalt distribütör alımı, işin niteliği; yapım işi, işin miktarı 2 kalem (merkezi kumandalı asfalt distribütör alımı ile 3031 Mercedes kamyon tadilatı) olarak belirtilmiştir.

Söz konusu işe ilişkin idari şartname “Hidrolik ve Pnömatik Merkezi Kumandalı Asfalt Distribütör Alımı İşine Ait İdari Şartname” başlığı altında Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğine uygun olarak düzenlenmiş, ihale dokümanının kapsamında Yapım İşleri Genel Şartnamesine yer verilmiş, ihaleye katılım için gereken yeterlik kriterleri Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği esas alınarak hazırlanmıştır.

Şikayete konu işin teknik şartnamesi incelendiğinde işin, ısıtma donanımlı 16000 litre kapasiteli asfalt tankının, teknik şartnamede belirlenen özellikleri kapsayacak şekilde imal edilmesi ile idareye ait 3031 Mercedes marka kamyonun damperinde, 16000 litre kapasiteli asfalt distribütörünü taşıyacak şekilde tadilat yapılması işlerinden meydana geldiği anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun ‘Tanımlar’ başlıklı 4 üncü maddesinde;

Mal: Satın alınan her türlü ihtiyaç maddeleri ile taşınır ve taşınmaz mal ve haklar,

Hizmet: Bakım ve onarım, taşıma, haberleşme, sigorta, araştırma ve geliştirme, muhasebe, piyasa araştırması ve anket, danışmanlık, mimarlık ve mühendislik, etüt ve proje, harita ve kadastro, imar uygulama, her ölçekte imar planı, tanıtım, basım ve yayım, temizlik, yemek hazırlama ve dağıtım, toplantı, organizasyon, sergileme, koruma ve güvenlik, meslekî eğitim, fotoğraf, film, fikrî ve güzel sanat, bilgisayar sistemlerine yönelik hizmetler ile yazılım hizmetleri, taşınır ve taşınmaz mal ve hakların kiralanması ve benzeri diğer hizmetler,

Yapım: Bina, karayolu, demiryolu, otoyol, havalimanı, rıhtım, liman, tersane, köprü, tünel, metro, viyadük, spor tesisi, alt yapı, boru iletim hattı, haberleşme ve enerji nakil hattı, baraj, enerji santrali, rafineri tesisi, sulama tesisi, toprak ıslahı, taşkın koruma ve dekapaj gibi her türlü inşaat işleri ve bu işlerle ilgili tesisat, imalat, ihzarat, nakliye, tamamlama, büyük onarım, restorasyon, çevre düzenlemesi, sondaj, yıkma, güçlendirme ve montaj işleri ile benzeri yapım işleri olarak tarif edilmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliğinin Birinci Bölümünün ‘Tanımlar’ başlıklı V. Kısmının (A) maddesinde;

“4734 sayılı Kanun, hizmet alımı ve yapım işlerini tanımlarken işleri sayma yöntemiyle belirlemiş ve sayılan işlere benzer işleri de söz konusu iş kapsamında kabul etmiştir. Yapım işleri arasında sayılmayan bir işin yapım işi sayılabilmesi için, bu işin yapılma tekniğinin ismen sayılan işlere benzerliği yanında, uygulama projesini ya da kesin projeyi de kapsayan teknik şartname gerektirmesi, yapım müteahhidinin uzmanlık alanına giren işlerden olması, vasıfsız işgücünden ziyade malzeme, makine ve ekipman girdisinin ağırlıklı olduğu işlerden olması ve istisnalar dışında, fen ve sanat kurallarına uygun olarak bir eserin meydana getirilmesi gereğinin bulunması gerekmektedir.” düzenlemesi ile,

‘Bakım ve Onarıma İlişkin İhaleler’ başlıklı (C) maddesinde;

“4734 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinde büyük onarım yapım tanımı içinde, bakım ve onarım ise hizmet tanımı içinde sayılmıştır. Bütçe tertiplerine bakılmaksızın makine ve ekipmanın bakım ve onarımının hizmet alımı, küçük onarımlar da dahil olmak üzere yapıma ilişkin onarımların ise yapım işi olarak ihale edilmesi gerekmektedir.” düzenlemesi yer almaktadır.

Şikayete konu işin;

1)      Hidrolik ve pnömatik merkezi kumandalı asfalt distribütör alımı,

2)      İdareye ait 3031 model Mercedes marka kamyonun alınacak asfalt distribütörüne uygun hale getirilmesi için tadil edilmesi işlerinden meydana geldiği anlaşılmıştır.

            Bu haliyle şikayete konu işin bir mal alımı niteliğinde olduğu, bahse konu ihtiyaçların temin edilmesinde yapım işine ilişkin yeterlik kriterlerinin istenmiş olmasının ihalede rekabeti kısıtlayacağı, yapım firmalarının ihaleye teklif veremeyecekleri gibi üretici konumunda olan mal tedarikçilerinin de yapım işine ilişkin iş deneyim belgesi istenen ihaleye teklif vermelerinin söz konusu olamayacağı, kaldı ki teklif veren diğer isteklinin sunduğu iş deneyim belgesinin de mal alımına ilişkin olduğu hususları birlikte değerlendirildiğinde, şikayete konu işin yapım işi olarak ihale edilmesi mevzuata aykırıdır.

            Sonuç olarak, idarenin geçerli teklif kalmaması nedeniyle tesis etmiş olduğu iptal işlemi yerinde olmamakla beraber, söz konusu işin mal alımı şeklinde ihale edilmesi gerekirken, yapım işi olarak ihale edilmesi ve şikayete konu ihalenin teknik şartnamesinde asfalt distribütörüne ilişkin TS 10110 Türk Standartlarına Uygunluk Belgesi, Sanayi Sicil Belgesi, Kapasite Raporu, ISO 9001:2000 Kalite Yönetim Sistem Belgesi, Satış Sonrası Hizmet Yeterlilik Belgesi veya TSE Hizmet Yeri Yeterlilik Belgesi, teklif edilen malın ayrıntılı teknik bilgilerinin yer aldığı katalog ile benzeri tanıtım belgelerinin teklif ekinde istenmiş olması ihalenin iptalini gerektirmektedir.

Açıklanan nedenlerle;

4734 sayılı Kanunun 56 ncı maddesinin ikinci fıkrasının (c) bendi uyarınca başvurunun uygun bulunmadığına,

   Oybirliği ile karar verildi.