Yargı faaliyetlerine ilişkin belgelerin bilgi edinme hakkı kapsamında değerlendirilmesi mümkün müdür (KDK)

TÜR K İYE BÜYÜK M İLLET MEC LİS İ KAMU DENETÇ İLİĞ İ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2022/4605-S.22.6986

B AŞVURU NO :

KARAR T ARİHİ :

RET KARARI

B AŞVURAN :

Adres:

B AŞVURUYA KONU İ DARE : B İLG İ ED İNME DEĞE R LEND İR ME KURULU

B AŞVURUNUN KONUSU : Başvur anın, tarafı oldu ğu bir kovuşt urma ya il işki n belgeleri edinme talebinin, Bilgi Edinme De ğe rlendirme Kurulunca reddedilmesine il işki n şika yeti ve ba ğlan tı lı talebi hakkındadır.

B AŞVURU T ARİHİ :

I. B AŞ VURANI N İDDİ A VE T ALE PL E Rİ

1. Başvur an özetle; tarafı bulunduğu bir kovuşt ur manın belgelerini ilgili yar gı merciinden talep etmesine karşın kendisine herhangi bir geri bildirimde bulunulm adığı nı, bunun üzerine Bilgi Edinme De ğe rlen dirme

Kuruluna (BEDK) yaptı ğı başvurusunun, söz konusu belgelerin yar gıs al bir faaliyete il işki n olduğu ve ya r gı mercilerinin bu kapsamdaki faaliyetlerine il işki n bilgi veya belgelerin bilgi edinme mevz uatı na dâhil olm adığından bahisle red dedil diğini ancak söz konusu kararın hukuka uygun olm adığını iddia ederek ilgili belgelere e rişim sa ğla ya bil mesi adına başvu rusu nun Kurulca yeniden d e ğe rlendiril mesi yönünde tavsiye kararı verilmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN B AŞVURUYA İL İŞ KİN AÇIKLAMALARI

2. Başvur anın Kurumumuza sunduğu başvu ru dilekçesinde; şikâ yet konusu kara rı veren İda re ye (BEDK)

ya ptı ğı başvurunun konusuna, ilgili kararın içeri ği ne ve kararın gerekçesine yer ve rdiği görülmüşt ür. İl gili mevzuat ve başvuru konusu birlikte de ğerl endiril diğinde, dosya kapsamı n da yer alan bilgilerin ş i kâ ye t başvurusu hakkında Kurumumuzca bir karar verilebilmesi için yeterli oldu ğu kanaatine va rılmı ş; İd areden a yrı ca bir bilgi ve belge talebinde bulunmaya gerek görülmemişt ir.

III. İL GİL İ MEVZUAT

3. 2709 sayı lı Türkiye Cumhuriyeti Anayas ası’ n ın; 3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine ba ş vu rm a h akkı” b aşlık lı 74 üncü maddesinin ilgili k ısı mların d a, “ (1 ) Vat andaşl ar ve karşı lı klı lı k esası gözetilmek ka yd ıyla T ürkiye’d e ikamet eden yabancıl ar kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikay etl eri hak kında, yetkili makamlara ve Türkiye

Büyük Millet Meclisine y azı ile başvurma hakkına sahiptir. (2) Kendileriyle ilgili başvurmaları n sonucu gecikmeksizin, dilekçe sahiplerine yazıl ı olarak bildirilir. (3) Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine

Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalan mıştı r.

Kava klı d ere Mah. Zeyti n d alı Caddesi No:4 Çankaya/ANKARA e-Posta : iletisim@ombudsman.gov.tr İn tern et Adresi : www.ombudsman.gov.tr

başvurma hakkına sahiptir. (4) Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlı ğına bağlı olarak kurulan Kamu

Denetçili ği Kurumu idarenin işl eyişi yle ilgili şikâyetl eri inceler…” , 3.2. “Mah kem elerin bağım sız lı ğı” b aşlık lı 138 inci maddesinin birinci ve ikinci f ık ralarında, “ (1 )

Hakimler, görevlerinde b ağımsı zdır lar; Anayasaya, kanuna ve hukuka uygun olarak vicdanı kanaatlerine göre hüküm verirler. (2) Hiçbir organ, makam, merci veya kişi , ya rgı yetkisinin kull anıl m asınd a mahkemelere ve hakimlere emir ve talimat veremez; genelge gönderemez; tavsiye ve telkinde bulunamaz…” 4. 6328 sayı lı Kamu De n etçil iği Kurumu Kan u n u ’nun “K u rumu n görevi” b aşlı k lı 5 inci maddesinde, “ (1 ) Kurum, idarenin işl eyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işl emleri ile tutum ve davranı şlar ını ; insan hakları na dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araşt ırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevli dir.” , 5. 4982 sayı lı Bilgi Edinme Hak k ı Kan u n u ’nu n; 5.1. “Amaç” b aşlık lı 1 nci maddesinde, “ Bu Kanunun amacı; demokratik ve ş eff af yönetimin ger eğ i olan eşit li k, taraf sızlı k ve açıklık ilkelerine uygun olarak kişi lerin bilgi edinme ha kkın ı kull anmaları na il iş kin esas ve usulleri düzenlem ekti r.”, 5.2. “Kapsam ” b aşlık lı 2 nci maddesinin birinci f ık ras ın d a, “ Bu Kanun; kamu kurum ve kurul uşla rı ile kamu kurumu nit eli ğindeki meslek kurul uşlar ını n faaliyetlerinde uygulanı r.”, 5.3. “Bilgi edinme h akkı” b aşlı k lı 4 üncü maddesinde, “ Herkes bilgi edinme hakkına sahi pti r.”, 5.4. “Bilgi verme yü küml ü lü ğü ” b aşlık lı 5 inci maddesinde, “ K urum ve kurul uşlar , bu Kanunda yer alan istisnalar dışı ndaki her türlü bilgi veya belgeyi başvuranl arın yararl anmasına sunmak ve bilgi edinme başvurul arını etkin, süratli ve doğru sonuçlandırmak üzere, gerekli idarî ve teknik tedbirleri almakla yükümlüdürl er.” , 5.5. “Bilgi Edinme Hakkı nı n Sını rları ” başlık lı “Dördüncü Bölüm ”’ün “Adlî soruştu rm a ve kovu ştu rm aya ilişki n bilgi veya belgeler ” b aşlı k lı 20 nci maddesinin birinci f ık rasınd a, “ Açıklanması veya zamanından önce açıklanması hâlinde; a) Suç işl enmesine yol açacak, b) Suçları n önlenmesi ve soruş turul ması ya da suçlul arın kanunî yollarla yakalanı p kovuştur ulması nı tehlikeye düşürecek , c )Y argı lama görevinin gereğince yerine getirilmesini engelleyecek, d) Ha kkında dava a çıl mış bir kiş in in adil yargı lanma hakkını ihlâl edecek, Nitelikteki bilgi veya belgeler, bu Kanun kapsamı dışı ndadır .”, 6. Bilgi Edinme Hak k ı Kanununun Uygul an masın a İli şk in Esas ve Usuller Hak k ınd a Yönet meli k ’in ; 6.1. “Amaç” b aşlı k lı 1 nci maddesinde, “ Bu Yönetmeli ğin amacı, gerçek ve tüzel kişi lerin bilgi edinme hakkını kull anmaları na il iş kin 9/10/2003 tarihli ve 4982 sayıl ı Bilgi Edinme Hak kı Kanununun uygulanması na dair esas ve usulleri düzenleme kti r.”, 6.2. “Kapsam ” b aşlık lı 2 nci maddesinde, “ Bu Yönetmelik; merkezi idare kapsamında ki kamu idareleri ile bunların bağlı, ilgili veya ili şkili kuruluşlarının, köyler hariç olmak üzere mahalli idareler ve bunların bağlı ve ilgili kurul uşlar ı ile birlik veya şir ketl erin in, T.C. Merkez Bankası ve üniversiteler de dahil olmak üzere kamu tüzel kişi li ğini haiz olarak enstitü, teşebbüs, teşekkül, fon ve sair adlarla kurul muş olan bütün kamu kurum ve kurul u şlar ını n ve kamu kurumu nit eli ğindeki meslek kurul uşlar ını n faaliyetlerinde uygulanı r.”

Düzenlemelerine yer veri lm işt ir.

IV. KAMU DENET ÇİSİ YAHYA A KMAN ’IN KAMU B AŞDE NET ÇİSİ’NE ÖNE RİSİ

Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalan mıştı r.

/

Kava klı d ere Mah. Zeyti n d alı Caddesi No:4 Çankaya/ANKARA e-Posta : iletisim@ombudsman.gov.tr İn tern et Adresi : www.ombudsman.gov.tr

7. İl gil i mevzuat ve tüm dosya k apsamı birlikte de ğerlendiril diğind e; başvur unun reddi yönünde h az ırlanan

“R et Kar arı Öne risi” Kamu Başden etçisi ’ne sunu lm uştur

V. DEĞE RLE NDİRM E VE GEREKÇE

A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 8. Başvu ran 1 numaralı paragrafta a yrıntıl arına yer verilen başvu rusunda, tarafı oldu ğu bir kovuşt urma ya il işki n belgelerin kendisine verilmesi yönünde BEDK ’ ya ya ptı ğı it ir az ın reddedil diğini belirterek başvurusunun BEDK t arafınd an yeniden de ğe rlendiril mesi yönünde Kurumumuzca tavsiye kararı verilmesini talep etmektedir.

9. T.C. Ana ya sası’nın 74 üncü maddesiyle güvence alt ına alı nan bilgi edinme hakkı; demokratik ve şeff a f yönetim ilkeleri ge re ğinc e, kişi lere idarenin eylem, işl em ve kararla rından bilgi sahibi olma hakkı vermekte; kişi lerin bu hakkın ku ll anıl ması yl a sahip old ukları bilgiler ar acıl ığı yl a, yönetime etkin k atı lı m sağlam alarına imkân tanı maktadır. Bu yönüyle bilgi edinme hakkı nın, demokrasinin hayata geçirilmesinde oldukça önemli bir unsur olduğu görülmektedir.

10. Bilgi edinme h akkını n kull anım ına il işki n usul ve esaslar ise 4982 s a yı lı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu ve 27.04.2004 tarih ve 25445 sa yıl ı Resmi Gaz ete’de ya yım lan an Bilgi Edinme Hakkı Kanununun

U ygulanm asına İli şkin Esas ve Usuller Hakkında Yönetmelik ile düz enlenmi şti r. Kanun ve Yönetm eli ğin

“Kapsam” başlı klı ilgili maddelerine bakıl dı ğında bilgi edinme h akkını n; merkezi idare kapsa mı ndaki kamu idareleri ile bunları n bağlı , ilgili veya il işki li kuruluşlarını n, köyler hariç olmak üzere mahalli idareler ve bunların bağlı ve ilgili kuruluşları ile birlik veya şirketl erinin, T.C. Merkez Bankası ve üniversiteler de dahil olmak üzere kamu tüzel kişili ğini haiz olarak enstitü, teşebbüs, teşekkül, fon ve sair adlarla kurulmuş olan bütün kamu kurum ve kuruluşlarını n ve kamu kurumu nit eliğindeki meslek kuruluş larını n faaliyetlerinde kull anıl ab il ece ği görülmektedir. D ola yısı yl a, ilgili maddelerde sa yılanlar dışı nda herhangi bir kurum, kuruluş, gerçek veya tüzel kişi lere yöneltilen bilgi veya belge edinme talepleri bilgi edinme hakkını n kull anıl ması kapsamı nda sa yıl ama ya cak tı r.

11. Bu ba ğlamda, söz konusu belgeleri edinme talebinin nit eli ğine bakıl dığı nda; başvuranın, yar gı makamı olan mahkemelerce ya r gı yetkisinin kull anıl ması kapsamı nda yürütülen kovuşt urma ya il işki n belgeleri talep ett iği ve a yr ıca Kurul tarafından hakkında verilen kararda adli soruşturma ve kovuşturma ya il işki n bilgi veya belgelerin her durumda hakkın ist isnasını oluşt urduğu değerl endirmesini n yapıl dığını öne sürdüğü görülmektedir.

12. BEDK tar afından talebin reddedilme gerekçesine bakıl dığında; talep edilen belgelerin yar gıs al bir faaliyete il işki n olduğu ve ya r gı mercilerinin bu kapsamdaki faaliyetlerine il işki n bilgi ve belgelerin bilgi edinme mevz uatı kapsa mı nda bulunm adığı husu sları nın ifade edil di ği görülmektedir. Gerekçenin hukuka uygun olup olm adı ğını tespiti amacı yla ilgili mevzuata bakıl dığınd a; 9 numaralı paragrafta da yer v e rildi ği üzere, ya r gı makaml arını n ka yıt larında bulundurd uğu yar gısal faaliyete il işki n bilgi veya belgelerin 4982 sa yıl ı Kanun ve ilgili Yönetmelik kapsamı nda bilgi edinme hakkını n kull a nıl ması kapsamı nda sa yıl madığı görülmektedir. Dola yısı yla bu makamlar kendilerinden talep edilen ya r gıs al faaliyete il işki n bilgi veya belgeleri vermekle yükümlü değil dirler. Bunun ya nı sır a, Ana ya sa’nın “Mahkemele rin ba ğım sız lı ğı” başlı klı 138 inci maddesinin ilgili kısım larında yar gı yetkisinin kull anıl masında hiçbir organ, makam, merci veya kişinin, mahkemelere ve hâkimlere emir ve talimat ver e me ye ce ği; tavsiye ve telkinde bulunama ya c a ğı hüküm alt ına alı n mış olup; ilgili hükümle de ya r gı maka ml arının yar gıs al faaliyetlerini ge rçekl eşti rirken bu yönde bir yüküml ülüğe tabi kıl ınm alarını n engell endi ği görülmektedir. Sonuç olarak, yu ka rıda yer verilen mevzuat ge re ği, b aşvuranın ya r gısal bir faaliyet olan kovuşt urma ya il işki n belge edinme talebinin BEDK tara fından reddedilmesinde hukuka ve hakkaniyete a ykırılı k bulun madığı kanaatine v arılmı ştı r.

Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalan mıştı r.

Kava klı d ere Mah. Zeyti n d alı Caddesi No:4 Çankaya/ANKARA e-Posta : iletisim@ombudsman.gov.tr İn tern et Adresi : www.ombudsman.gov.tr

13. Diğe r yandan b aşvur an, talep ett iği belgelerin bilgi edinme hakkını n sını rlarından olan adli soruş turma ve kovuşt urma ya il işki n belgeler için sa yı lan istisnalara girecek nitelikte olup ol madığı değerlendiril meksiz in başvurusunun reddedil di ğini ileri sürmektedir. Buna il işki n yapıl an incelemede; BEDK ’nın internet sitesinde yer alan “ BEDK K ararl arı Işığında Açıklamalı Bilgi Edinme Hakkı K a nunu” başlı klı ya yını nda; ilgili maddenin adli makaml ar ın ka yıt larınd a bulunan bilgi ve belgeleri de ğil , ya lnı z ca idarelerin ka yıt larında b ulundurduğu adli soruşt urma veya kovuşt urma ya konu olan bilgi veya belgeye il işki n olduğu belirtil mi şti r.

(https://bedk.adalet.gov.tr/Resimler/SayfaDokuman/2332020152113BEDK_KARARLARI_ISIGINDA_ACIKLAMALI_BIL

GI_EDINME_HAKKI_KANUNUN.pdf, E r işi m tarihi: 03.03.2022) Gerçekten de ya r gı mak aml arının yar gısal faaliyete il işki n olarak k a yıt larınd a bulundurdukları bilgi ve belgeler bilgi edinme mevz uatı kapsamı nda bulunm adığından, ilgili maddenin yalnı z ca bu nitelikteki belgeleri ka yıt la rında bulunduran idareler için geçerli oldu ğu, başvur anı n bu iddi asını n yerinde ol madığı de ğerlendiril mekt edir.

14. Yukarıda ya pıl an açık lamalar ve yer verilen mevzuat kapsamı nda yapıl a n de ğerl endirmede, başv uranın adli makamlardan ya r gı sal faaliyete yönelik belge edinme talebi h akkında BEDK’ ya itirazen ya ptı ğı başvurusunun reddedilmesinde hukuka ve hakkaniyete a ykırılı k tespit edil emediğind en başvur unun reddedilmesi ger ekti ği sonuç ve kanaatine va rılmı ştı r.

B. İyi Yönetim İlk eleri Yönünden Değerlend irme 15. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 sa yıl ı mükerrer Resmi Gazetede ya yım lan an Kamu

Denetçili ği Kurumu Kanununun U ygulanmasına İli şkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetm eli ği n “ İyi yönetim il keleri” b aşlı klı 6 ncı maddesinde yer verilmi ş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapıl an değerlendirm e neticesinde Kurulca herhangi bir ilkeye a ykırı dav r anıl dığı yönünde bir veriye rastl anıl mamış tı r.

VI. HAK ARAMA Ö Z GÜRL Ü ĞÜNE İL İŞ Kİ N YASAL MEVZUAT

16. 6328 sa yıl ı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası u yarın ca, bu Ret Kararının başvu rana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işl emine karşı (varsa) dava açma süresinden arta kalan süre kaldı ğı yerden işl eme ye devam edecek olup Ankara İd are Mahkemelerinde dava yolu a çıkt ır.

VII. KARAR

Açıkl anan gerekçelerle B AŞVURUNUN REDDİ NE;

Kara rın Başvu ran a ve Bilgi Edinme De ğerlendirm e Kuruluna tebli ğine,

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başden etçisi nce karar verildi.

Ş eref MALKOÇ

Kamu Başd enetçisi

Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalan mıştı r.

Kava klı d ere Mah. Zeyti n d alı Caddesi No:4 Çankaya/ANKARA e-Posta : iletisim@ombudsman.gov.tr İn tern et Adresi : www.ombudsman.gov.tr