|
ÖZET: Başvuran, polis akademisinde geçen sürelerin borçlanma talebinin reddedilmesi üzerine Ankara 4. İdare Mahkemesi’nde dava açmış ve bu dava lehine sonuçlanmıştır. Mahkeme kararı 05/02/2021 tarihinde verilmiş olmasına rağmen, idare bu kararı üç ay gecikmeli olarak uygulamış ve 02/06/2021 tarihinde borçlanma yapabileceği bildirilmiştir. Başvuran, borçlanma tutarını ödeyerek Temmuz ayında emekli olmuş, ancak geçmişe dönük dört aylık emekli maaşının ödenmesini talep etmiştir.
Sosyal Güvenlik Kurumu, başvuranın talebinin hukuka uygun olmadığını belirterek, idarenin işlemlerinin makul bir süre içinde gerçekleştirildiğini ifade etmiştir. Mahkeme kararının idareye tebliğinden sonra gerekli yazışmalar yapılmış ve borç tahakkuku gerçekleştirilmiştir. Başvuran, borçlanma tutarını ödediği tarihten itibaren emekli aylığına hak kazanmış, bu nedenle geçmişe dönük maaş talebinin reddedilmesi yönünde karar verilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın iddialarını ve idarenin açıklamalarını değerlendirerek, başvurunun reddine karar vermiştir. İlgili mevzuat çerçevesinde, idarenin mahkeme kararlarını zamanında uygulamakla yükümlü olduğu belirtilmiş, ancak başvurana yapılan işlemlerin hukuka uygun olduğu sonucuna varılmıştır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/5964-S.22.9090
BAŞVURU NO : 2022/2156
KARAR TARİHİ : 29/04/2022
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Yargı kararının geç uygulanması nedeniyle geçmişe dönük aylık talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 09/02/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, polis akademisinde geçen süreleri borçlanma talebinin idarece reddedildiğini, Ankara 4. İdare
Mahkemesi nezdinde açılan davanın lehine sonuçlandığını, Mahkeme kararının 05/02/2021 tarihli olmasına rağmen ve Mahkeme Kararlarının 1 ay içinde uygulanması gerekirken idarenin keyfi uygulamaları neticesinde 3 ay geçtikten sonra 02/06/2021 tarihli yazı ile borçlanma yapabileceğinin bildirildiğini, akabinde borçlanma tutarını ödeyerek Temmuz ayında emekli olabildiğini geriye dönük 4 aylık emekli maaşının idarece ödenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun konuya ilişkin 01/03/2022 tarihli ve sayılı bilgi ve belge talep yazısına cevaben, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 18/04/2022 tarihli ve sayılı yazısı ve eklerinde özetle;
2.1. Başvuranın, polis akademisinde geçen süreleri borçlanma talebinin reddi işlemine karşı Ankara 4. İdare
Mahkemesinde / esasına kayden Kurum aleyhine dava açtığı, açılan davanın Ankara 4. İdare
Mahkemesinin 5/2/2021 tarihli ve E. / , K. / sayılı kararı ile ilgili lehine sonuçlandığı, 9/2/2021 tarihinde Kurumumuza tebliğ edilen kararın Ankara Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünün 23/2/2021 tarihli ve – – sayılı yazısı ve varide numarası ile Kamu Görevlileri Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığına (KGTHDB) gönderildiği,
2.2. Söz konusu yazının KGTHDB Evrak Şube Müdürlüğünce 3/3/2021 tarihinde aynı Başkanlığın
Mevzuat Şube Müdürlüğüne gönderildiği, Mevzuat Şube Müdürlüğünce karar incelendikten anılan mahkeme kararın uygulanabilmesi için 4/3/2021 tarihinde emeklilik sicil dosyası ile birlikte KGTHDB
Borçlanma Şube Müdürlüğüne gönderildiği, Borçlanma Şube Müdürlüğünce de bir örneği ilgiliye bilgi olarak gönderilen 18/3/2021 tarihli ve / / sayılı yazı ile Polis Akademisi
Başkanlığından ilgiliye ait bilgi ve belgelerin istendiği,
2.3. Bu arada ilgilinin Kurum kayıtlarına 2/3/2021 tarihinde geçen 25/2/2021 tarihli dilekçesi ile Ankara 4.
İdare Mahkemesinin kararının uygulanmasını istemesi ve 8/3/2021 tarihinde Kurum kayıtlarına geçen 3/3/2021 tarihli dilekçesi ile de emeklilik talebinde bulunması üzerine söz konusu dilekçelerin emeklilik sicil dosyasına bağlanarak Kamu Görevlileri Emeklilik Daire Başkanlığına (KGEDB) gönderildiği, anılan
Başkanlıkça 26/3/2021 tarihli yazı ile Polis Akademisi borçlanması yönünden gereğinin yapılması için
KGTHDB’ye gönderildiği, Anılan Başkanlıkça da 18/3/2021 tarihinde Polis Akademisi Başkanlığına yazılan yazının cevabına kadar işlem yapılamayacağından emeklilik sicil dosyasının Arşiv Daire
Başkanlığına gönderildiği,
2.4. Emniyet Genel Müdürlüğü Polis Akademisi Başkanlığından cevaben alınan ve 20/4/2021 tarihinde
Kurumumuz kayıtlarına geçen 12/4/2021 tarihli ve – – – – sayılı yazı ile gerekli bilgi ve belgelerin dosyasına bağlanarak KGTHDB’ye gönderilmesi üzerine, 28/5/2021 tarihli ve sayılı borç tahakkuk tablosu ile 1/10/1992-27/6/1996 tarihleri arasında geçen 3 yıl 8 ay
27 gün Polis Akademisi süresinin borçlandırıldığı ve bu hususun 2/6/2021 tarihli ve
/ / sayılı yazı ile tarafına bildirildiği, ayrıca emeklilik talebine ilişkin olarak 8/3/2021 tarihinde Kurumumuz kayıtlarına geçen 3/3/2021 tarihli dilekçesinin gereği için 3/6/2021 tarihli ve / / sayılı yazı ile KGEDB’ye gönderildiği,
2.5. KGEDB’nin 1/7/2021 tarihli ve / sayılı yazısı ile ilgilinin 1/10/199227/6/1996 tarihleri arasında mahkeme kararı gereği borçlandırılmış olduğu Polis Akademisinde geçen süresine ait borç tutarını ödeyip ödemediğinin incelenebilmesi için dosyanın Sigorta Primleri Genel
Müdürlüğü (SPGM) Primler Daire Başkanlığına gönderildiği, SPGM Primler Daire Başkanlığınca 6/7/2021 tarihli ve / sayılı yazı ile borçlanma tutarının tamamının ödendiğinin tespit edildiği belirtilerek emeklilik işlemleri için dosyasının KGEDB’ye iade edildiği, söz konusu Başkanlıkça bir örneği de ilgiliye bilgi olarak gönderilen 12/7/2021 tarihli ve / sayılı yazısı ile
Emniyet Genel Müdürlüğünden ilgilinin emekliye sevk onayının gönderilmesinin istendiği, Emniyet Genel
Müdürlüğünün 3/8/2021 tarihli ve – – sayılı yazısı ile emeklilik evraklarının gönderilmesi üzerine Kurumun 24/9/2021 tarihli ve sayılı işlemi ile ilgilinin Polis Akademisi borçlanmasına ait tutarı ödendiği 7/6/2021 tarihini takip eden aybaşı olan 1/7/2021 tarihinden itibaren 5434 sayılı Kanuna tabi 19 yıl 10 ay fiili hizmet, bu hizmetine karşılık verilen 4 yıl 11 ay 15 gün fiili hizmet süresi zammı ve borçlandırılan 3 yıl 8 ay 27 gün süresi de dahil olmak üzere toplam 28 yıl 6 ay 12 gün üzerinden tarafına emekli aylığı bağlandığı anlaşılmıştır.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, Bilgi Edinme ve Kamu Denetçisine
Başvurma Hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
4. “Mahkemelerin bağımsızlığı” başlıklı 138’inci maddesinin dördüncü fıkrası; “Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu organlar ve idare, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez”.
5. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun “Kararların sonuçları” başlıklı 28’inci maddesi; “Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idare, gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecburdur. Bu süre hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemez.”
6. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
7. 5510 sayılı Kanunun “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinin birinci fıkrasının 17’nci bendinde; “Aylık: Malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları ile vazife malullüğü halinde yapılan sürekli ödemeyi”
8. “Yaşlılık aylığının başlangıcı ve kesilmesi” başlıklı 30’uncu maddesi; “4’ncü maddenin birinci fıkrasının;
a) (a) ve (b) bentlerinde belirtilen sigortalılardan yaşlılık aylığına hak kazananlara, yazılı istek tarihinden sonraki,
b) (c) bendinde belirtilen sigortalılardan yaşlılık aylığına hak kazananlara, yetkili makamdan alınan emekliye sevk onayı üzerine görevleriyle ilişiğinin kesildiği tarihi takip eden,
c) (c) bendinde belirtilen sigortalılardan her ne şekilde olursa olsun görevinden ayrılmış ve daha sonra başka bir sigortalılık haline tabi olarak çalışmamış olanlar ile kontrol muayenesi sonucu aylığı kesilenlerden yaşlılık aylığına hak kazananlara ise istek tarihini takip eden, ay başından itibaren aylık bağlanır.
… “
9. “Sigortalıların borçlanabileceği süreler” başlıklı 41’inci maddenin dördüncü fıkrası; “Bu Kanuna göre tespit edilen sigortalılığın başlangıç tarihinden önceki süreler için borçlandırılma halinde, sigortalılığın başlangıç tarihi, borçlandırılan gün sayısı kadar geriye götürülür. Sigortalılık borçlanması ile aylık bağlanmasına hak kazanılması durumunda, ilgililere borcun ödendiği tarihi takip eden ay başından itibaren aylık bağlanır.”
10. Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin “Prim ödeme yükümlüsü kendisi olup yazılı istek tarihi itibariyle prim borcu olanların aylık başlangıç tarihinin tespiti” başlıklı Ek 8’inci maddesi; “Kanunun
4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında hizmet olarak değerlendirilen süreler dahil
olmak üzere prim ödeme yükümlüsü kendisi olup aylık bağlanması için yazılı istekte bulunduğu tarih itibarıyla prim borcu olanların tahsis talebi, borcun ödendiği tarih itibariyle geçerli sayılır ve bağlanacak aylıklar borcun ödendiği tarihi takip eden aybaşından itibaren başlatılır.”
Hükümleri yer almaktadır.
IV.KAMU DENETÇİSİ C. ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
11. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya birlikte değerlendirildiğinde; şikâyete konu edilen işlemde hukuka aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
12. Başvuran, polis akademisinde geçen süreleri borçlanma talebinin idarece reddedildiğini, Ankara 4.
İdare Mahkemesi nezdinde açılan davanın lehine sonuçlandığını, Mahkeme kararının 05/02/2021 tarihli olmasına rağmen ve Mahkeme Kararlarının 1 ay içinde uygulanması gerekirken idarenin keyfi uygulamaları neticesinde 3 ay geçtikten sonra 02/06/2021 tarihli yazı ile borçlanma yapabileceğinin bildirildiğini, akabinde borçlanma tutarını ödeyerek Temmuz ayında emekli olabildiğini geriye dönük 4 aylık emekli maaşının idarece ödenmesini talep etmektedir.
13. Başvuranın polis akademisinde geçen süreleri borçlanma talebinin idarece reddi üzerine konu başvuran tarafından yargıya taşınmış olup Ankara 4. İdare Mahkemesinin E. / , K. / sayılı ve 05/02/2021 tarihli kararıyla başvuran lehine karar verilmiştir. Karar idareye 09/02/2021 tarihinde tebliğ edilmiş, İl Müdürlüğü tarafından da 23/02/2021 tarihinde Kamu Görevlileri Tescil ve Hizmet Daire
Başkanlığına gönderilmiştir. Başvuranın, yargı kararı gereği borçlanma talebi ile akabinde emeklilik talebinin gereğinin ifası Sosyal Güvenlik Kurumunun ilgili Daire Başkanlıkları ve Şube Müdürlükleri içerisinde ayrıca Polis Akademisi Başkanlığı ve Emniyet Genel Müdürlüğü arasında yazışmaların yapılması gereğini doğurmuştur. Bu bağlamda, 18/3/2021 tarihinde Polis Akademisi Başkanlığı, 12/7/2021 tarihinde ise Emniyet Genel Müdürlüğü ile yazışma yapılarak gerekli bilgi ve belgelerin temini sağlanmıştır.
14. İlgili idarelerden gelen cevabi yazılar üzerine 28/05/2021 tarih ve sayılı tahakkuk tablosu ile 51.946,74 TL karşılığında borçlandırma işlemi tesis edilmiş ve 02/06/2021 tarihli yazı ile de tahakkuk tablosundaki borç tutarının iki yıl içerisinde ve emeklilik talebinde bulunulmadan önce ödenmesi gerektiği bilgisi başvurana verilmiştir. Başvuran tarafından borçlandırılan tutar 07/06/2021 tarihinde ödenmiş ve tutarın ödenmesini takip eden aybaşı olan 1 Temmuz 2021 de başvurana emekli aylığı bağlanmıştır.
15. Başvuran Mahkeme Kararından 4 ay sonra emekli aylığının bağlandığını ve durumun idarenin keyfi uygulaması sonucu olduğunu ifade ederek 4 aylık emekli aylığının idarece ödenmesini talep etmektedir.
16. Borçlandırılan askerlik süreleri kişilerin sigortalılıklarına sayılmakta olup ödenmeyen borçlanma süreleri hizmetten sayılmamaktadır. Sigortalılığın başlangıç tarihinden önceki süreler için borçlandırılma halinde, sigortalılığın başlangıç tarihi, borçlandırılan gün sayısı kadar geriye götürülmekte ayrıca sigortalılık borçlanması ile aylık bağlanmasına hak kazanılması durumunda, ilgililere borcun ödendiği tarihi takip eden aybaşından itibaren aylık bağlanmaktadır (8. Pragraf).
17. Başvuran her ne kadar 4 aylık bir gecikmenin var olduğunu ve bu durumun keyfi uygulama sonucu doğduğunu ifade etmekte ise de, 9/2/2021 tarihinde idareye tebliğ edilen ve Ankara Sosyal Güvenlik İl
Müdürlüğünün 23/2/2021 tarihli yazısı ekinde Kamu Görevlileri Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığına gönderilen Ankara 4. İdare Mahkemesinin 5/2/2021 tarihli ve E. / , K. / sayılı kararı yapılan yazışmalar sonucunda makul karşılanabilecek bir sürede uygulanarak borçlanma tahakkuku yapılmış ve tahakkuk eden borcun ödendiği tarih itibariyle ilgilinin borçlanılan süresi hizmet olarak geçerli
sayılarak, paranın yatırıldığı tarihi takip eden aybaşından (1 Temmuz 2021) itibaren de ilgiliye emekli aylığı bağlanmıştır
18. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; Kurum işleminde keyfi bir uygulamanın vaki olmadığı gerekçeli Mahkeme Kararının idareye tebliğini müteakip makul sayılabilecek bir süre sonra idarece borç tahakkukunun yapılarak başvuranın bilgilendirildiği, yasa gereği de borçlandırılan tutarın ödenmesini takip eden aybaşı başvurana yaşlılık aylığı bağlandığının tespitiyle birlikte başvuranın geçmişe yönelik 4 aylık tutarının ödenmesi talebinin reddi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
19. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin karara karşı başvuru yollarını gösterme ilkesine uygun davranmadığı anlaşıldığından, bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
20. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İş Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURAN ve SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi