|
ÖZET: Uyuşmazlık, sigortalılığın aidiyeti istemine ilişkindir. Davacı, Yunanistan uyruklu olup, Türkiye’de sigortalı olarak çalıştığını ve aidiyetinin tespitini talep etmiştir. Davalı kurum, davacının iddialarını reddederek, gerekli belgelerin sunulmadığını belirtmiştir. İlk Derece Mahkemesi, davanın kabulüne karar vermiş, ancak Bölge Adliye Mahkemesi, istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.
Yargıtay, davanın niteliğinin aidiyet tespiti olduğunu ve bu tür davaların kamu düzeni ile ilgili olduğunu vurgulamıştır. Mahkeme, sigortalılığın aidiyetine yönelik gerekli araştırmanın tam olarak yapılmadığını ve eksik inceleme ile hüküm kurulduğunu tespit etmiştir. Bu bağlamda, bilirkişi marifetiyle imza ve fotoğraf incelemesi yapılması gerektiğine, ayrıca davacının çalışmasını bilebilecek tanıkların dinlenmesi gerektiğine dikkat çekilmiştir. Sonuç olarak, Yargıtay, Bölge Adliye Mahkemesi kararını ortadan kaldırarak, İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına ve dosyanın yeniden incelenmek üzere mahkemeye gönderilmesine karar vermiştir. Bu durum, sosyal güvenlik hakkının korunması açısından önem arz etmektedir. |
10. Hukuk Dairesi 2022/13527 E. , 2024/8729 K.
“İçtihat Metni”
MAHKEMESİ : Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/136 E., 2022/454 K.
KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Bursa 13. İş Mahkemesi
SAYISI : 2020/309 E., 2020/160 K.
Taraflar arasındaki sigortalılığın aidiyeti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının Yunanistan uyruklu olduğunu, SGK İstanbul Beşiktaş Şubesinde 01.08.1969 tarihinde … sicil numarası ile ilk defa sigortalı olarak çalışmaya başladığını, Kuruma tescilini … … adıyla yaptığını ve uzun süre isteğe bağlı sigorta primi ödediğini, daha sonra ismini … olarak değiştirdiğini ve bu yeni ismi ile de isteğe bağlı sigorta primi ödediğini belirterek … sigorta sicil numarası ile … … ve … isimleri ile ödenen primlerin ve alınan hizmetlerin tamamının davacıya ait olduğunun tespitine karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde, davanın niteliği gereği aidiyet davası olduğunu, 6 244 169 sigorta sicil numarasına davacı adına bildirimi yapılan çalışmalarına rastlanmadığını, Türkiye’de ilk olarak 01.08.1969 tarihinde … … isim kaydı ile 6 244 169 sicil no ile çalıştığını iddia eden bu tarihteki çalışmalarını yabancı uyruklu olması nedeniyle ilgili emniyet makamlarından almak zorunda olduğu çalışma amaçlı ikamet tezkeresi ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığından almak zorunda olduğu çalışma izin belgesi veya çalışma izni muafiyeti teyit belgesi ile ispat etmesi gerektiğini beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile … sigorta sicil numaralı … … ve … isimleri ile ödenen primlerin ve alınan hizmetlerin tamamının …’na ait olduğunun tespitine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davalı SGK vekili istinaf dilekçesinde, hükme esas alınan bilirkişi raporunun objektiflikten uzak ve tamamen faraziye dayalı olduğunu, davanın reddine karar verilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dosya içeriğinden; … Ambalaj Sanayi unvanlı 30858 sicil sayılı iş yerinden … sigorta sicil numarası ile 01.08.1969-12.10.1969 tarihleri arasında 1969/3. dönemde 30 gün, 1969/4. dönemde 12 gün olmak üzere … … adına bildirimde bulunulduğu; SSK Bursa Bölge Müdürlüğüne yapılan 22.09.1989 tarihli, … … isim ve imzalı başvuruda isteğe bağlı sigortalı olarak tescil istenildiği, davalı Kurumun … …’e hitaplı cevabi yazısında … sigorta sicil numarası ile 01.10.1989 tarihinden itibaren isteğe bağlı sigortalı olarak tescil edildiğinin bildirildiği; aynı sicil dosyası içerisinde bu kez … isim ve imzası ile 29.01.1993 tarihli dilekçe ile isteğe bağlı sigortaya devam etmek istediğine ilişkin başvuru yapıldığı, Kurumun bu dilekçe üzerine …’na hitaben verdiği 17.03.1993 tarihli cevabi yazısında 01.02.1993 tarihinden itibaren isteğe bağlı sigortaya kabul edildiğini bildirdiği; yine … imzalı 27.06.1997 tarihli dilekçe ile 4247 sayılı Kanun’dan yararlandırılmak için başvuru yapıldığı; isteğe bağlı sigortalılık için yatırılmış prim dekontlarının bir kısmının … bir kısmının ise … … adına düzenlendiği, dinlenilen tanıkların beyanları, Yıldırım İlçe Nüfus Müdürlüğünce … … ve … adında kayıtlara rastlanılmadığının bildirildiği, Mahkemece yaptırılan imza incelemesi sonucu düzenlenen bilirkişi raporunda “bazı belgelerde … … ve bazı belgelerde … ismi yazılan şahsın imzalarına atfen aynı şahıs olduğunun” belirtilmiş olduğu, dosya kapsamı, mevcut delil durumu, İlk Derece Mahkemesinin gerekçesi hep birlikte değerlendirildiğinde; Mahkemenin davanın kabulüne dair kararının yerinde olduğu gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davalı vekili, istinaf dilekçe içeriğini tekrarla kararın temyizen bozulmasını talep etmişlerdir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık,sigortalılığın aidiyeti istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.
2.506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun 2 nci, 6 ncı, 9 uncu, 79 uncu, 108 inci maddesi hükümleridir.
Dava, her ne kadar sigorta başlangıcının tespiti istemine ilişkin olarak açılmışsa da niteliği itibariyle aidiyet tespiti istemine ilişkin olup, bu tür davaların, kamu düzeniyle ilgili olduğu ve bu nedenle de özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesinin zorunlu ve gerekli bulunduğu açıktır. Bu çerçevede, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde resen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.
3. Değerlendirme
1.Mahkemenin yazılı hükmü, eksik inceleme ve değerlendirmeye dayalıdır. Yukarıda anılan yasal düzenleme ve açıklamalara göre inceleme konusu dava değerlendirildiğinde, dosya içeriğinden; … … adına … Ambalaj Sanayi Ortaklığı unvanlı işverenin 30858 sicil sayılı iş yerinden 01.08.1969 tarihli işe giriş bildirgesinin verilmiş olduğu aynı iş yerinden … sigorta sicil numarası ile 01.08.1969-12.10.1969 tarihleri arasında 1969/3. dönemde 30 gün, 1969/4. dönemde 12 gün olmak üzere … … adına bildirimde bulunulduğu; SSK Bursa Bölge Müdürlüğüne yapılan 22.09.1989 tarihli, … … isim ve imzalı başvuruda isteğe bağlı sigortalı olarak tescil istenildiği, davalı Kurumun … …’e hitaplı cevabi yazısında … sigorta sicil numarası ile 01.10.1989 tarihinden itibaren isteğe bağlı sigortalı olarak tescil edildiğinin bildirildiği; aynı sicil dosyası içerisinde bu kez … isim ve imzası ile 29.01.1993 tarihli dilekçe ile isteğe bağlı sigortaya devam etmek istediğine ilişkin başvuru yapıldığı, Kurumun bu dilekçe üzerine …’na hitaben verdiği 17.03.1993 tarihli cevabi yazısında 01.02.1993 tarihinden itibaren isteğe bağlı sigortaya kabul edildiğini bildirdiği; yine … imzalı 27.06.1997 tarihli dilekçe ile 4247 sayılı Kanun’dan yararlandırılmak için başvuru yapıldığı, isteğe bağlı sigortalılık için yatırılmış prim dekontlarının bir kısmının … bir kısmının ise … … adına düzenlendiği, bordrolu bir çalışanın davacı tanığı olarak dinlendiği, dosyada davaya konu edilen ve … … adına yapılan 01.08.1969-12.10.1969 arasındaki 42 gün süreli bildirimin başlangıcı için verilmiş olan 01.08.1969 tarihli işe giriş bildirgesi aslı üzerinde mukayese belgelere göre imza ve fotoğraf incelemesi yapılması gerekirken bunun yerine Naime Salimoglu ve … … adına düzenlenmiş belgeler arasında imza ve fotoğraf incelemesinin yapıldığı, tek bir davacı tanığının dinlendiği, davacının çalışmasını bilebilecek başkaca bordro tanıklarının dinlenmediği böylece mahkemece sigortalılığın aidiyetine yönelik gerekli araştırmanın tam olarak yapılmadan yazılı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmaktadır.
2.Tüm bu açıklamalara göre Mahkemece, dava konusu ve … … adına yapılan 01.08.1969-12.10.1969 arasındaki 42 gün süreli bildirimin başlangıcı için verilmiş olan 01.08.1969 tarihli işe giriş bildirgesi aslı üzerindeki imza ve fotoğraf ile mukayese edilecek belgeler arasında karşılaştırma yapılacak şekilde bilirkişi marifetiyle imza ve fotoğraf incelemesi yapılmalı, davacının çalışmasını bilebilecek başkaca bordro tanıklarının beyanlarına başvurulmalı, böylelikle çalışmaların kime ait olduğu hususu net olarak ortaya konularak, davacının talebine ilişkin toplanan tüm deliller değerlendirilmek suretiyle bir karar verilmelidir.
3.Bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek eksik araştırma ve inceleme sonucu yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1.Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2.İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
18.09.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.