|
ÖZET: Bu karar, Dicle Üniversitesi’nde yatay geçiş talebinde bulunan bir doktora öğrencisinin başvurusunun reddedilmesi üzerine yapılan hukuki değerlendirmeyi içermektedir. Başvuran, İstanbul Üniversitesi’nden Dicle Üniversitesi’ne yatay geçiş yapmak istemiş, ancak başvurusu süresinde yapılmadığı gerekçesiyle reddedilmiştir. Dicle Üniversitesi, 2547 Sayılı Kanun’un Geçici Madde 83’ü kapsamında, belirli tarihler arasında yapılan başvuruları kabul etmiştir. Başvuranın başvurusunun geç kabul edilmesi, İstanbul Üniversitesi’nin işlem süresinin uzaması nedeniyle olmuştur.
Kararda, eğitim hakkının korunması ve başvuranın durumunun dikkate alınması gerektiği vurgulanmaktadır. Eğitim hakkının kullanımının, idarelerce belirlenen koşullara bağlı olması gerektiği belirtilirken, başvuranın başvurusunun mevzuata uygun olarak değerlendirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, başvuranın yatay geçiş talebinin yeniden değerlendirilmesi tavsiye edilmiştir. Bu durum, eğitim hakkının korunması ve iyi yönetim ilkeleri açısından önem taşımaktadır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/10121-S.23.16268
BAŞVURU NO : 2023/3769
KARAR TARİHİ : 11/08/2023
TAVSİYE KARARI
DİCLE ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : Doktora tez aşaması öğrencisi olan başvuranın yatay geçiş talebidir.
BAŞVURU TARİHİ : 20/03/2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1.Kurumumuza yapılan başvuruda özetle; doktora öğrenimine devam etmek için Af
Kanunundan yararlanmak için 15 Ağustos 2022 tarihinde İstanbul Üniversitesine çevrimiçi başvuruda bulunduğunu, sonrasında başvurusunun kabul edilip edilmediğini Enstitüye telefon ederek öğrenmeye çalıştığını, Enstitü yetkililerinin, başvuruların çok fazla olması nedeniyle işlemlerin uzun süreceğini ve sonucun mail ile tarafına bildirileceğini söylediğini, 23 Aralık 2022 tarihinde mail adresine başvurusunun kabul edildiği yazısının geldiğini, 28 Aralık 2022 tarihinde Dicle Üniversitesine yatay geçiş başvurusu yaptığını, Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü ile yaptığı görüşmelerde 2022 Eylül ayı içerisinde yapılan doktora yatay geçiş başvurularının hepsini kabul ettiklerini, kendisinin başvurusunun ise süresinde olmadığı için kabul edilmediğini yazılı olarak 10/02/2023 tarihinde öğrendiğini, Üniversitelerde Akademik
Teşkilât Yönetmeliğinin 6. maddesinin 4. fıkrası “Fakülte, enstitü ve yüksekokul yönetim kurullarının kararlarına yapılacak itirazları inceleyerek kesin karara bağlamak hükmü uyarınca üniversiteye itiraz başvurusu yaptığını,
1.1. YÖK’ün 18 Temmuz 2022 tarihinde yayımladığı 7417 Sayılı Kanun İle 2547 Sayılı Kanuna Eklenen
Geçici Madde 83 Uygulama İlkelerinin 20’nci maddesinde “Lisansüstü programlardan ilişiği kesilen öğrencilerden ilişiğinin kesildiği yükseköğretim kurumuna başvurarak öğrencilik hakkı kazananların, yatay geçiş yapabilecekleri” hükmü uyarınca Dicle Üniversitesine başvuru yapabilmesi için ilişiğinin kesildiği üniversite olan İstanbul Üniversitesine yaptığı başvurunun kabul edilmesinin şart olduğunu, bu şarta haiz olduktan sonra yani 23 Aralık 2022 tarihinde öğrenciliğe kabul edilmesinden sonra vakit kaybetmeksizin 28
Aralık 2022 tarihinde de Dicle niversitesine yatay geçiş başvurusu yaptığını, Dicle Üniversitesine yatay geçiş için geç başvurma sebebinin kendisinden kaynaklanmadığını, Af kanununun kabul edilmesinin hemen başvurduğunu ancak kabul edilme mailinin tarafına 23 Aralık 2022 tarihindeulaştığını, dolayısıyla geç
başvurmanın kendisi dışında mücbir bir sebepten kaynaklanmakta olduğunu öğrenciliğe hak kazandığı tarihten sonra yapmış olduğu başvurunun, benzer şekilde yatay geçiş başvurusu kabul edilen toplam 8 kişiye uygulanan kriterler/ilkeler çevresinde lehe ve kazanılmış haklara riayet edilerek kabul edilmesi gerekirken aksi yönde tesis edilen işlemin hukuka aykırı olduğunu belirterek Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsüne yatay geçiş talebinin kabul edilmemesi işleminin yeniden değerlendirilmesini ve yatay geçiş talebinin kabul edilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuru konusu ile ilgili olarak Dicle Üniversitesi Rektörlüğünden alınan 08/05/2023 tarihli ve
– – sayılı yazı ve eklerinde özetle;
2.1. İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Anabilim Dalı doktora programı öğrencisi başvuranın, Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Müdürlüğüne verdiği 28/12/2022 tarihli dilekçesinde Af kapsamında yatay geçiş talebinde bulunduğu, 9 Eylül 2022 tarihine kadar Af kapsamında müracaat eden öğrencilerin başvurularının değerlendirmeye alındığı, 7 Kasım 2022 tarihine kadar müracaat edenlerin ise başvurularının alındığı ve bahar döneminde başlatıldığı, ancak başvuranın 7 Kasım 2022 tarihinden sonra (28/12/2022) başvuru yaptığından başvurusu değerlendirmeye alınmadığı,
2.2. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Müdürlüğüne Af Kapsamında başvuranın dilekçesinde belirtildiği üzere 8 değil, 14 kişi başvurduğu, ancak bu kişilerin başvurularının başvuranın öğrencilik haklarını kazandığı 23 Aralık 2022 tarihten sonra değil yaklaşık olarak dört ay öncesine ait olduğu, Dicle Üniversitesi
Sosyal Bilimler Enstitüsü Yönetim Kurulu, konuya ilişkin Dicle Üniversitesi Senato’sunun kararını ve
20222023 Eğitim Öğretim yılının başlangıcını dikkate alarak Af Kapsamındaki tüm başvuruları kabul ettiğini,
başvuranın kayıtlı olduğu İstanbul Üniversitesi’nin ilgiliye geç cevap vermesinden kaynaklı mağduriyetinin farklı bir kurum olan Dicle Üniversitesi ile ilgili bir durum olmadığı, lisansüstü öğrencilerinin yatay geçişleri ile ilgili iş ve işlemlerin yönetmelik hükümleri doğrultusunda yapılmakta olduğu,
2.3. Dicle Üniversitesi Lisansüstü Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği’nin “Yatay Geçişler” başlıklı 13/1, 13/2 ve 13/3 maddelerinde görüldüğü üzere normal koşullarda yatay geçişler için belli şartlar aranmakta olduğu, bu şartlar ile ilgili yatay geçişlerin, anabilim dallarının görüşü Enstitü Yönetim Kurulunun önerisi ve
Senato kararı ile belirlendiği ve ilan edildiği, bir öğrencinin yatay geçiş başvurusunun kabul edilebilmesi için; diğer üniversitelerin benzeri enstitülerinde eşdeğer bir lisansüstü programda en az bir yarıyılını tamamlamış, disiplin cezası almamış, ayrılacağı lisansüstü programın geçiş yapacağı yarıyıla kadar olan derslerin tümünü normal süresi içinde başarmış ve bu Yönetmelikte belirlenen asgari koşulları sağlamış olması gerektiği, tezsiz yüksek lisans hariç, yüksek lisans programlarında normal öğrenim süresinin son bir yılında, doktora/sanatta yeterlik/lisans sonrası doktora programlarında ise normal öğrenim süresinin son iki yılında yatay geçiş yapılamadığı,
2.4. Normal yatay geçişler için gerekli olan şartların Af Kanunları ve konuya ilişkin tebliğler doğrultusunda değişebilmekte olduğu, böylece Af Kanunu kapsamında kabul edilen öğrencilerin öğrencilik statüsü kazanmaları ve eğitim öğretime devam etmelerinin amaçlanmakta olduğu, 7417 Sayılı Kanun ile 2547 Sayılı
Kanuna Eklenen Geçici Madde 83 Uygulama İlkelerinde af kapsamına alınacak öğlencilerle ilgili af kanunu kapsamında kayıt yaptıran öğrencilere ilişkin yürütülecek işlemler için (kontenjan, başvuru tarihi vb)
Üniversite Senatoları tarafından karar alarak uygulayabilecekleri hükmünün yer almakta olduğu,
2.5. 7417 Sayılı Kanun ile 2547 Sayılı Kanuna eklenen Geçici Madde 83 Uygulama İlkeleri gereğince af kanundan faydalanarak kayıtlı olduğu üniversitede kayıt hakkı kazanan ancak yatay geçiş başvurusunda
bulunan öğrencilerle ilgili başvuru tarihi, kontenjan, değerlendirme ve kabul süreçlerinin ilgili Enstitü kurullarınca karara bağlanmasına katılanların oybirliği ile karar verildiği, Dicle Üniversitesi Öğrenci İşleri
Daire Başkanlığı 05 10/2022 tarih ve sayılı konuya ilişkin talebini Dicle Üniversitesi Senato’na sunduğu, bu doğrultuda Dicle Üniversitesi’nin 06.10.2022 tarih ve sayılı Senato Kararının alındığı, Dicle
Üniversitesi Senato’sunun 06.10.2022 tarih ve sayılı kararı gereğince af kapsamında olan ve 9 Eylül 2022 tarihine kadar Dicle Üniversitesi’ne başvuran Lisansüstü öğrencilerinin kontenjan ve ilana gerek duyulmadan başvurdukları anabilim dallarına kabul edilmesini kararlaştırdığı, Dicle Üniversitesi Senato’su ve Sosyal
Bilimler Enstitüsü Müdürlüğü’nün kararları gereğince Af kapsamında yatay geçiş talebinde bulunan 14 kişinin talebi uygun görüldüğü ve söz konusu kişilerin öğrencilik işlemlerinin başlatıldığı hususlarının açıklandığı görülmüştür.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın;
3.1. “Cumhuriyetin nitelikleri” başlıklı 2’inci maddesinde “Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, milli dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, laik ve sosyal bir hukuk Devletidir.”
3.2. “Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi” başlıklı 42’nci maddesinde; “Kimse, eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz…”
3.3. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
3.4. “Yükseköğretim kurumları” başlıklı 130’uncu maddesinde; “Çağdaş eğitim-öğretim esaslarına dayanan bir düzen içinde milletin ve ülkenin ihtiyaçlarına uygun insan gücü yetiştirmek amacı ile; ortaöğretime dayalı çeşitli düzeylerde eğitim-öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapmak, ülkeye ve insanlığa hizmet etmek üzere çeşitli birimlerden oluşan kamu tüzelkişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip üniversiteler Devlet tarafından kanunla kurulur… Üniversiteler ve bunlara bağlı birimler, Devletin gözetimi ve denetimi altında olup, güvenlik hizmetleri Devletçe sağlanır… Yükseköğretim kurumlarının kuruluş ve organları ile işleyişleri ve bunların seçimleri, görev, yetki ve sorumlulukları üniversiteler üzerinde
Devletin gözetim ve denetim hakkını kullanma usulleri, öğretim elemanlarının görevleri, unvanları, atama, yükselme ve emeklilikleri, öğretim elemanı yetiştirme, üniversitelerin ve öğretim elemanlarının kamu kuruluşları ve diğer kurumlar ile ilişkileri, öğretim düzeyleri ve süreleri, yükseköğretime giriş, devam ve alınacak harçlar, Devletin yapacağı yardımlar ile ilgili ilkeler, disiplin ve ceza işleri, malî işler, özlük hakları, öğretim elemanlarının uyacakları koşullar, üniversitelerarası ihtiyaçlara göre öğretim elemanlarının görevlendirilmesi, öğrenimin ve öğretimin hürriyet ve teminat içinde ve çağdaş bilim ve teknoloji gereklerine göre yürütülmesi, Yükseköğretim Kuruluna ve üniversitelere Devletin sağladığı malî kaynakların kullanılması kanunla düzenlenir.”
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5. 6/11/1981 tarihli ve 17506 sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanarak yürürlüğe giren 2547 sayılı
Yükseköğretim Kanununun;
5.1. “Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde; “Bu kanunun amacı; yükseköğretimle ilgili amaç ve ilkeleri belirlemek ve bütün yükseköğretim kurumlarının ve üst kuruluşlarının teşkilatlanma, işleyiş, görev, yetki ve sorumlulukları ile eğitim-öğretim, araştırma, yayım, öğretim elemanları, öğrenciler ve diğer personel ile ilgili esasları bir bütünlük içinde düzenlemektir.”
5.2. “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde; “Bu kanun; yükseköğretim üst kuruluşlarını, bütün yükseköğretim kurumlarını, bağlı birimlerini ve bunlarla ilgili faaliyet ve esasları kapsar.”
5.3. “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinde; “…d) Üniversite: Bilimsel özerkliğe ve kamu tüzelkişiliğine sahip yüksek düzeyde eğitim-öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapan; fakülte, enstitü,
yüksekokul ve benzeri kuruluş ve birimlerden oluşan bir yükseköğretim kurumudur… f) Enstitü:
Üniversitelerde ve fakültelerde birden fazla benzer ve ilgili bilim dallarında lisansüstü, eğitim – öğretim, bilimsel araştırma ve uygulama yapan bir yükseköğretim kurumudur…”
5.4. “Fakülte Yönetim Kurulu” başlıklı 18’inci maddesinde; “… b. Görevleri: Fakülte yönetim kurulu, idari faaliyetlerde dekana yardımcı bir organ olup aşağıdaki görevleri yapar: (1) Fakülte kurulunun kararları ile tespit ettiği esasların uygulanmasında dekana yardım etmek, (2) Fakültenin eğitim-öğretim, plan ve programları ile takvimin uygulanmasını sağlamak, (3) Fakültenin yatırım, program ve bütçe tasarısını hazırlamak, (4) Dekanın fakülte yönetimi ile ilgili getireceği bütün işlerde karar almak, (5) Öğrencilerin kabulü, ders intibakları ve çıkarılmaları ile eğitim – öğretim ve sınavlara ait işlemleri hakkında karar vermek, (6) Bu kanunla verilen diğer görevleri yapmaktır.”, 5.4. Enstitüler bölümü altında bulunan “Organlar’ başlıklı
19 uncu maddesinde; “e. Enstitü kurulu ve enstitü yönetim kurulu, bu kanunla fakülte kurulu ve fakülte
yönetim kuruluna verilmiş görevleri enstitü bakımından yerine getirirler.”,
5.5. “Enstitüler- Organlar” başlıklı 19’uncu maddesinin (e) fıkrasında; “Enstitü kurulu ve enstitü yönetim kurulu, bu kanunla fakülte kurulu ve fakülte yönetim kuruluna verilmiş görevleri enstitü bakımından yerine getirirler.”
5.6. 7417 Sayılı Kanunun 35 inci maddesi ile 2547 Sayılı Yükseköğretim Kanununa eklenen Geçici 83 üncü maddenin birinci fıkrasında; “Yükseköğretim kurumlarında hazırlık dâhil bütün sınıflarda intibak, önlisans, lisans tamamlama, lisans, lisansüstü öğrenimi gören öğrencilerden bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihe kadar, kendi isteğiyle ilişikleri kesilenler dâhil, terör suçu ile kasten öldürme suçlarından (madde 81, 82 ve 83), işkence suçundan (madde 94 ve 95), eziyet suçundan (madde 96), cinsel saldırı (madde 102), çocukların cinsel istismarı (madde 103), uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçundan (madde
188) mahkum olanlar ile sahte belge sebebiyle kaydı iptal edilenler ile kayıt sırasında sahte belge verenler ile
5/12/1951 tarihli ve 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun 71 inci maddesinde yazılı suçlar ile terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı nedeniyle ilişiği kesilenler hariç, her ne sebeple olursa olsun ilişiği kesilenler ile bir programı kazanarak kayıt yapma hakkı elde ettikleri halde kayıt yaptırmayanlar bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren dört ay içinde ilişiklerinin kesildiği veya kayıt hakkı kazandıkları yükseköğretim kurumuna başvuruda bulunmaları şartıyla bu Kanunun 44 üncü maddesinde belirtilen esaslara göre 2022-2023 eğitim-öğretim yılında öğrenimlerine başlayabilirler…”,
6. Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği’nin; “Yatay geçiş yoluyla öğrenci kabulü” kenar başlıklı 32. maddesinde; “(1) Yükseköğretim kurumu içindeki başka bir enstitü anabilim/anasanat dalında veya başka bir yükseköğretim kurumunun lisansüstü programında en az bir yarıyılı tamamlamış olan başarılı öğrenci, lisansüstü programlara yatay geçiş yoluyla kabul edilebilir. Yatay geçiş yoluyla kabul edilme koşulları ilgili senato tarafından kabul edilen yönetmelikle belirlenir.”
7. Dicle Üniversitesi Lisansüstü Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği’nin “Yatay Geçişler” başlıklı 13. maddesinde; “1.Yatay geçiş kontenjanları ve kontenjanlara başvurabilecek öğrencilerin programları, anabilim/anasanat dalı başkanlıklarının görüşü alınarak ilgili enstitü yönetim kurulunun önerisi ve Senato kararıyla belirlenir ve ilân edilir.
2. Bir öğrencinin yatay geçiş başvurusunun kabul edilebilmesi için; diğer üniversitelerin benzeri enstitülerinde eşdeğer bir lisansüstü programda en az bir yarıyılını tamamlamış, disiplin cezası almamış, ayrılacağı lisansüstü programın geçiş yapacağı yarıyıla kadar olan derslerin tümünü normal süresi içinde başarmış ve bu
Yönetmelikte belirlenen asgari koşulları sağlamış olması gerekir. (Mülga-RG-9/8/2021-31030)
3.Tezsiz yüksek lisans hariç, yüksek lisans programlarında normal öğrenim süresinin sonbir yılında, doktora/sanatta yeterlik/lisans sonrası doktora programlarında ise normal öğrenim süresinin son iki yılında yatay geçiş yapılmaz…” düzenlemelerine yer verildiği görülmüştür.
8. 7417 sayılı Kanun ile 2547 Sayılı Kanuna Eklenen Geçici Madde 83 Uygulama İlkelerinde (18.07.2022
Yükseköğretim Genel Kurul Kararı ve 21.09.2022 Yükseköğretim Yürütme Kurulu Kararı)
“05/07/2022 tarih ve 31887 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 7417 sayılı Devlet
Memurları Kanunu ile Bazı Kanunlarda ve 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik
Yapılmasına Dair Kanun ile 2547 Sayılı Yükseköğretim Kanununa Geçici Madde 83 eklenmiş ve bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirleme konusunda Yükseköğretim Kuruluna yetki verilmiş olup söz konusu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar 18.07.2022 tarihli Yükseköğretim Genel Kurul toplantısında görüşülmüş ve anılan Kanun’un Geçici 83’üncü maddesinin yükseköğretim kurumlarında aşağıdaki usul ve esaslara göre uygulanmasına karar verilmiştir. 7417 Sayılı Kanunun 35’inci maddesi ile
2547 Sayılı Yükseköğretim Kanununa eklenen Geçici 83’üncü maddesi kapsamında,….. 20. Lisansüstü
programlardan ilişiği kesilen öğrencilerden ilişiğinin kesildiği yükseköğretim kurumuna başvurarak öğrencilik hakkı kazananların, “Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği’nin öngördüğü şartlar çerçevesinde yatay geçiş yapabileceklerine, lisansüstü programlarda öğrenim gören öğrencilerin çok çeşitli nedenlerle (Ders aşaması, tez aşaması, yeterlik sınavı aşaması, tez izleme komisyonu aşaması, tez savunma aşaması gibi)
ilişikleri kesilmekte olduğundan aftan yararlanacak öğrencilerin hangi aşamaya geri dönecekleri hususunda; (21.09.2022 tarihli Yükseköğretim Yürütme Kurulu Kararı), a) Öğrencinin ilişiği kesildiği dönemdeki aşaması dikkate alınarak işlemlerin yürütülebileceğine, lisansüstü programın müfredatında yer alan ders dönemi ve tez dönemleri dikkate alınarak derslerden başarılı olmuş tez aşamasında olan öğrenciler için müfredatta ders dönemi için belirlenen sürenin düşülerek azami süresinin belirlenmesine, b) Tez döneminde olan ve tezini hemen teslim etmek isteyen öğrenciler için “asgari süre”nin dikkate alınmayarak işlemlerin yürütülmesine karar verilmiştir.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
9. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun reddi gerektiği hususunda hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10. Başvuranın 2547 Sayılı Kanuna eklenen Geçici Madde 83 kapsamında öğrenci affından yaralanmak için 15/08/2022 tarihinde İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Kamu Hukuku bölümüne internet üzerinden yaptığı başvurunun 23/12/2022 tarihinde kabul edilerek yeniden öğrencilik statüsünü kazanması üzerine 28/12/2022 tarihinde kamu görevlisi olarak görev yapmakta olduğu Diyarbakır ilindeki Dicle
Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Kamu Hukuku bölümüne yatay geçiş başvurusu yaptığı ancak başvurunun süresinde olmadığından bahisle reddedildiği anlaşılmaktadır.
11. İdare tarafından 2547 Sayılı Kanuna eklenen Geçici Madde 83 kapsamında aftan yararlananlardan 9/9/2022 tarihine kadar yatay geçiş başvurusunda bulunanların taleplerinin 6/10/2022 tarihli Enstitü Yönetim
Kurulu kararına dayalı olarak kabul edilerek güz döneminde öğrenimlerine başlamalarının karara bağlandığı; 7/11/2022 tarihine kadar başvuranların taleplerinin de öğrenci affına ilişkin düzenlemenin amacı göz önünde bulundurularak eğitim hakkı gözetilerek kabul edildiğini ve takip eden bahar döneminde öğrenimlerine devam ettikleri, başvuranınsa 28/12/2022 tarihinde başvuru yapması nedeniyle talebinin reddedildiği, başka bir üniversitedeki işleyişten kaynaklanan gecikmenin kendilerine yükümlülük yüklemeyeceği, işlemlerin mevzuat ve takdir yetkisine dayalı olarak tesis edildiği belirtilmektedir.
12. Başvuru konusuna dayanak mevzuata bakıldığında; yükseköğretim kurumlarında hazırlık dâhil bütün sınıflarda intibak, önlisans, lisans tamamlama, lisans, lisansüstü öğrenimi gören öğrencilerden bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihe kadar, kendi isteğiyle ilişikleri kesilenler dahil 2547 sayılı Kanunun 83.
maddesinde sayılan belli istisnalar nedeniyle ilişiği kesilenler hariç her ne sebeple olursa olsun ilişiği kesilenler ile bir programı kazanarak kayıt yapma hakkı elde ettikleri halde kayıt yaptırmayanların bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren dört ay içinde ilişiklerinin kesildiği veya kayıt hakkı kazandıkları yükseköğretim kurumuna başvuruda bulunmaları şartıyla bu Kanunun 44 üncü maddesinde belirtilen esaslara göre 2022-2023 eğitim-öğretim yılında öğrenimlerine başlayabileceklerinin kayıt altına alındığı; öğrencilik statüsünü kazanarak yeniden öğrenime başlayanların bulundukları programa uygun olarak yatay geçiş yapma haklarının olduğu, söz konusu yatay geçiş taleplerinin Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğindeki düzenlemeler kapsamında değerlendirileceği, anılan Yönetmelikte de koşulların ilgili senato tarafından kabul edilen yönetmelikle belirleneceğinin belirtildiği; Dicle Üniversitesi Lisansüstü Eğitim-Öğretim ve Sınav
Yönetmeliğinde yatay geçiş kontenjanları ve kontenjanlara başvurabilecek öğrencilerin programlarının, anabilim/ana sanat dalı başkanlıklarının görüşü alınarak ilgili enstitü yönetim kurulunun önerisi ve Senato kararıyla belirlenip ilan edileceğinin; bir öğrencinin yatay geçiş başvurusunun kabul edilebilmesi için; diğer üniversitelerin benzeri enstitülerinde eşdeğer bir lisansüstü programda en az bir yarıyılını tamamlamış, disiplin cezası almamış, ayrılacağı lisansüstü programın geçiş yapacağı yarıyıla kadar olan derslerin tümünü normal süresi içinde başarmış ve bu Yönetmelikte belirlenen asgari koşulları sağlamış olmasının gerektiği; doktora/sanatta yeterlik/lisans sonrası doktora programlarında normal öğrenim süresinin son iki yılında yatay geçiş yapılamayacağının düzenlendiği görülmektedir.
13. Özetle; 2547 sayılı Kanunun Geçici 83’üncü maddesi kapsamında af başvurusunda bulunarak öğrencilik statüsünü kazanan öğrencilerin yatay geçiş talepleri, Lisansüstü Eğitim Öğretim Yönetmeliğinde yer alan düzenlemeler ve atıf doğrultusunda yatay geçiş talep edilen yükseköğretim kurumunun senatosunca kabul edilen yönetmelikte yer alan usul ve koşullar çerçevesinde karara bağlanacaktır.
14. Somut olayda dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgelerin incelenmesinden; İstanbul
Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Anabilim Dalı doktora programı öğrencisi başvuranın, Dicle
Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Müdürlüğüne verdiği 28/12/2022 tarihli dilekçesi ile yatay geçiş talebinde bulunduğu, başvuranın talebinin Sosyal Bilimler Enstitüsü Müdürlüğü Yönetim Kurulu’nun
6/10/2022 tarih ve sayılı kararında yatay geçiş için başvuru süresinin 9/9/2022 olarak belirlendiğinden bahisle başvurunun süresinde yapılmadığı gerekçesiyle değerlendirilemeyeceği belirtilerek 29/12/2022 tarih ve sayılı kararla reddedildiği, anılan kararın 06/01/2023 tarih ve – – sayılı yazı ile başvurana tebliğ edildiği, başvuran tarafından karara yöneltilen itirazın Yönetim Kurulunun 15/03/2023 tarih ve sayılı kararı ile reddine karar verildiği anlaşılmaktadır. İdare tarafından, 9/9/2022 tarihi ile 7/11/2022 tarihinde yapılan yatay geçiş başvuruların da kabul edilerek bahar yarıyılında öğrenime başlamalarına karar verildiği belirtilmekte ise de dosya içeriğinde söz konusu beyana dayanak alınacak herhangi bir idari işleme rastlanmamış; https://www.dicle.edu.tr/birimler/sosyal-bilimler-enstitusu adresinde yer alan iletişim numaralarından yetkililere ulaşılamadığından teyit edilememiştir. Bu nedenle, af başvuruları için son tarih olan 7/11/2022 tarihinin, bahar dönemi yatay geçiş başvuruları için de son tarih olarak belirlenmesinin hukuki dayanağı hususunda değerlendirme yapılamamıştır.
15. Öte yandan, başvuranın 28/12/2022 tarihli yatay geçiş talebi, 7417 sayılı Kanun ile 2547 Sayılı Kanuna
Eklenen Geçici Madde 83 Uygulama İlkelerine rağmen Senatoca değil Enstitü Yönetim Kurulunca belirlenen sürede yapılmadığından bahisle bahar yarı yılı esas alınarak Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği ve söz konusu yönetmeliğin atfı ile Dicle Üniversitesi Lisansüstü Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliğinde yer alan düzenlemeler çerçevesinde değerlendirilmemiş olmakla birlikte; aralarından bir tanesi kamu hukuku doktora öğrencisi olmak üzere 92 öğrencinin af kanunundan faydalanarak bahar yarıyılından itibaren kayıtlarının yapılmasına ilişkin 10/1/2023 tarihli yönetim kurulu kararının enstitünün internet sitesinde ilan edildiği (https://www.dicle.edu.tr/duyurular/2022-2023ogretim-yilibahardoneminde-7417-sayili-afkanunukapsaminda-basvuru-yapan-ogrencilere-iliskinduyuru-7479); ayrıca bahar yarı yılı akademik takvimi ya da yatay geçiş başvuru sürelerine ilişkin herhangi bir ilanın bulunmadığı anlaşılmıştır.
16. Anayasa ile koruma altına alınan eğitim hakkının kullanımının, idarelerce herkes için önceden belirlenmiş koşulların yerine getirilmesine bağlanması; haktan istifade etmek isteyenlerin önceden belirlenen koşul ve yükümlülükleri yerine getirerek hakka erişim sağlamaları mümkün olmakla birlikte; hukuk devletinin en önemli ilkelerinden olan belirlilik ilkesi kapsamında söz konusu kayıtların yetkili organlar eliyle yasalar ve genel düzenleyici işlemlere uygun olarak belirlenmesi ve tesis edilmesi gerekmektedir. Bu kapsamda; aftan yararlanarak öğrencilik statüsü kazananların belli koşullarla üniversiteler arasında yatay geçiş yapabilmeleri imkanı mevzuatla sağlanmış ancak belli koşullara bağlanmıştır. Yetkili organlarca usulüne uygun olarak kontenjan ve başvuru süresi gibi kayıtlar da konulabilecekse de söz konusu kayıtların eğitim hakkının kullanımını imkansız hale getirecek şekilde yorumu hukuka aykırılık teşkil edecektir. Başka bir ifade ile örneğin somut uyuşmazlıkta; 2022/2023 güz yarıyılında eğitim görmek bakımından 9/9/2022 tarihinin son başvuru tarihi olarak belirlenmesi eğitim öğretim düzeninin bozulmaması açısından gerekli ise de sonrasında yapılan bazı başvurular (7/11/2022 tarihine kadar yapılanlar) takip eden bahar yarıyılında başlamak üzere kabul ediliyorsa bahar yarıyılından önce 28/12/2022 tarihinde yapılan başvurunun eğitim hakkı kapsamında mevzuata uygun olarak değerlendirilmesi gerektiği kanaati oluşmuştur.
17. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; yukarıda belirtilen gerekçelerle bahar yarıyılının başlamasından önce 7/11/2022 tarihine kadar yapılan başvuruların kabul edildiği ve 10/1/2023 tarihinde aftan yararlanan öğrencilerin bahar yarıyılı için kayıtlarının yapılmasına karar verildiği göz önünde bulundurularak başvuranın 28/12/2022 tarihinde yaptığı başvurunun Lisansüstü Eğitim ve Öğretim
Yönetmeliği ve söz konusu yönetmeliğin atfı ile Dicle Üniversitesi Lisansüstü Eğitim-Öğretim ve Sınav
Yönetmeliğinde yer alan düzenlemeler çerçevesinde değerlendirilmeksizin reddedilmesinin hukuka aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
18. 28/03/2013 tarih ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde “(1) Kurum, inceleme ve araştırma yaparken idarenin, insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde; kanunlara uygunluk, ayrımcılığın önlenmesi, ölçülülük, yetkinin kötüye kullanılmaması, eşitlik, tarafsızlık, dürüstlük, nezaket, şeffaflık, hesap verilebilirlik, haklı beklentiye uygunluk, kazanılmış hakların korunması, dinlenilme hakkı, savunma hakkı, bilgi edinme hakkı, makul sürede karar verme, kararların gerekçeli olması, karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi, kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi, kişisel verilerin korunması gibi iyi yönetim ilkelerine uygun işlem ve eylem ile tutum veya davranışta bulunup bulunmadığını gözetir ve iyi yönetim ilkelerine uyar.” şeklindeki düzenlemeye yer verilmekte olup
Kurumumuzca şikayet konuları iyi yönetim ilkeleri kapsamında da değerlendirilmektedir.
Somut uyuşmazlıkta söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın iddiaları da göz önünde bulundurularak başvuru konusu ile ilgili yürütülen işlemlerde eşitlik, şeffaflık, kararların gerekçeli olması, karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkelerine uygun davranılmadığı anlaşılmış olup bütün idarelerin tüm işlemlerinde iyi yönetim ilkelerine uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
19. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca bu tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacak olup buna göre ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden arta kalan sürede olup Diyarbakır İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜ ile
Başvuranın yatay geçiş talebinin, 7417 sayılı Kanun ile 2547 Sayılı Kanuna Eklenen Geçici Madde 83
Uygulama İlkelerinin atfı ile Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği ile Dicle Üniversitesi Lisansüstü
Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği’nin yatay geçişe ilişkin düzenlemeleri doğrultusunda yetkili organca yeniden değerlendirilmesi hususunda DİCLE ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca DİCLE
ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde
Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna
Kararın, BAŞVURAN ile DİCLE ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti
Kamu Başdenetçisince karar verilmiştir.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi