Yatay geçiş yapan öğrencinin öğrenim kredisi süresi önceki üniversitedeki hazırlık sınıfı dikkate alınarak yeniden değerlendirilebilir mi (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 15835-15835 |sayi|86171061-101.07.04-E.86171061-101.07.04-E.

BAŞVURU NO : 2017/7960 2017/ 7960

KARAR TARİHİ : 15/12/2017 |tarih|

TAVSİYE KARARI

BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :

BAŞVURUYA KONU İDARE : Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar

Kurumu Genel Müdürlüğü

BAŞVURUNUN KONUSU : Yatay geçiş yaparak öğretim kurumunu değiştiren başvuranın almış olduğu öğrenim kredisinin son sınıfa geldiğinde kesilmesi hakkındadır .

BAŞVURU TARİHİ : 19/06/2017 19.6.2017

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran; 03/ 01/ 2014 tarihinden bu yana öğrenim kredisi aldığını, Eylül 2014 tarihinde öğrenim gördüğü üniversiteden yatay geçiş yaparak İstanbul Üniversitesi İşletme Bölümüne yerleştiğini, yatay geçiş yapmadan önce normal öğrenim süresinin hazırlık sınıfıyla birlikte 5 yıl olduğunu, öğrenim kredisi başvurusunda da 5 yıllık belgeye imza attığını, şu anda öğrenim gördüğü

Üniversitede öğrenim süresinin 4 yıl olduğunu, ayrıca 2015 yılından bu yana aynı Üniversitenin

Hukuk Fakültesinde çift anadal yaptığını, tarafına yapılan bilgilendirme sonucu son sınıfta kendisine öğrenim kredisi verilmeyeceğini öğrendiğini, ancak öğrenimini sürdürmesi için bu krediye ihtiyacı olduğunu ifade ederek, Öğrenim Kredisi Yönetmeliğinin 20 nci maddesindeki düzenlemenin kendisini kapsamaması gerektiğinden öğrenim süresi boyunca öğrenim kredisi alabilmeyi talep etmektedir .

1 / 7II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Gençlik ve Spor Bakanlığı Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Genel

Müdürlüğü’nün konuya ilişkin olarak Kurumumuza göndermiş olduğu 08/ 09/ 2017 tarih

E. sayılı yazısı ve eklerinden özetle; 2.1. Başvuran ’nin 2013- 2014 öğretim yılında Zirve Üniversitesi İktisadi ve İdari

Bilimler Fakültesi İşletme Bölümü öğrencisi iken Kurumlarına öğrenim kredisi ve burs almak için müracaat ettiğini, tarafına numara ile öğrenim kredisi tahsis edildiğini, Ocak 2014 ayından Haziran 2017 tarihine kadar(Haziran ayı dahil) toplam 14.580TL tutarında öğrenim kredisi ödendiğini, 2.2. Başvuranın öğretim kurumu değişikliği yaptığı için İstanbul Üniversitesi Siyasal Bilgiler

Fakültesine naklinin yapıldığını, Kurumlarının Öğrenim Kredisi Yönetmeliğinin 20 inci maddesi gereğince öğrenciye, öğrencilik hali devam etmek ve öğrenim kredisi almasına engel bir durumu olmamak koşuluyla, okuduğu öğretim kurumunun normal öğrenim süresi kadar öğrenim kredisi verildiğinden, öğretim kurumunu değiştiren öğrencilerin önceki öğretim kurumlarında aldıkları öğrenim kredisi süresi ile yeni öğretim kurumlarında verilecek öğrenim kredisi alma süresi toplamının, yeni Öğretim kurumlarının normal öğrenim süresinden fazla olamadığını, bu sebeple başvuranın öğrenim kredisi ödeme süresinin 30/ 06/ 2018 iken 30/ 06/ 2017 olarak yeniden düzenlendiğini, 2.3. Öğrencilere bir yüksek öğretim kurumunun normal öğrenim süresince kredi veya burs verilmekte olup, mevzuatları gereği çift anadalda verilmediğini, ifade ettiği anlaşılmaktadır .

3. İstanbul Üniversitesi Rektörlüğü’nün konuya ilişkin olarak Kurumumuza göndermiş olduğu 1/ 12/ 2017 tarih sayılı yazısında özetle; Siyasal Bilgiler Fakültesi İşletme

Programında zorunlu hazırlık veya isteğe bağlı hazırlık eğitimi verilmediğini ifade ederek, başvuranın öğrenci bilgilerine yer verildiği anlaşılmaktadır .

III. İLGİLİ MEVZUAT

4. T. C. Anayasasının “Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi” başlıklı 42 nci Maddesine göre

“ Kimse, eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz…Devlet, maddi imkanlardan yoksun başarılı öğrencilerin, öğrenimlerini sürdürebilmeleri amacı ile burslar ve başka yollarla gerekli yardımları yapar ….” 5. Anayasamızın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “ Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu

Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .” 6. 14/ 6/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “ Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine,

2 / 7idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet

anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .” hükümleri düzenlenmiştir .

7. 4/ 11/ 1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun “Lisans düzeyinde öğretim” başlıklı 44 üncü maddesinin c bendinde; “ Öğrenciler, bir yıl süreli yabancı dil hazırlık sınıfı hariç, kayıt olduğu programa ilişkin derslerin verildiği dönemden başlamak üzere…, öğrenim süresi dört yıl olan lisans programlarını azami yedi yıl… içinde tamamlamak zorundadırlar . Hazırlık eğitim süresi azami iki yıldır… ” 8. 16/ 8/ 1961 tarihli ve 351 sayılı Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Kanunu’nun

“Kurumun amacı” başlıklı 2 nci maddesinde; “ Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumunun amacı; …yükseköğrenim öğrencilerine kredi ve burs vermek, öğrencilerin yükseköğrenimini kolaylaştırmaktır .” 9. 16/ 8/ 1961 tarihli ve 351 sayılı Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Kanunu’nun

“Öğrenim kredisi” başlıklı 14 üncü maddesinde; “ Kurum; yükseköğrenim gören ve kanuna göre yapılacak yönetmeliklerle belirtilen esas ve şartlar içinde yeterlikleri ve ihtiyaçları tespit edilen öğrencilere öğrenim kredisi verir .” 10. 06/ 03/ 2004 tarihli 5102 sayılı Yüksek Öğrenim Öğrencilerine Burs Kredi Verilmesine

İlişkin Kanun’un “Burs ve kredi verilmesi” başlıklı 2 nci maddesinin birinci fıkrasında;

“ Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu; yurt içinde yüksek öğrenim gören ve bu Kanuna göre çıkarılacak yönetmeliklerle belirtilen usul ve esaslar dahilinde yeterlikleri ve ihtiyaçları tespit edilen öğrencilere burs-kredi verebilir .” 11. 24/ 08/ 2017 tarihli 25563 sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanan Yüksek Öğrenim Kredi ve

Yurtlar Kurumu Burs-Kredi Yönetmeliği’nin “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde; “ Bu yönetmelikte geçen;…Normal Öğrenim Süresi : Öğrencinin öğrenim gördüğü öğretim kurumunun hazırlık sınıfı dahil öğrenim süresi, ara sınıf öğrencilerinin ise öğrenim kurumuna giriş tarihi itibariyle kalan öğrenim süresini,…ifade eder .” 12. 17/ 12/ 1997 tarihli ve 23023 sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanan Yüksek Öğrenim Kredi ve

Yurtlar Kurumu Katkı Kredisi Yönetmeliği’nin “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde; “ Bu yönetmelikte geçen;…Normal Öğrenim Süresi : Öğrencinin öğrenim gördüğü öğretim kurumunun normal öğrenim süresini(varsa hazırlık, yabancı dil destek birimi ve benzeri dahil),…ifade eder .” 13. 18/ 01/ 1997 tarihli ve 22881 sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanan Yüksek Öğrenim Kredi ve

Yurtlar Kurumu Öğrenim Kredisi Yönetmeliği’nin :

13.1. “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde; “ Bu yönetmelikte geçen;…Normal Öğrenim Süresi :

Öğrencinin öğrenim gördüğü öğretim kurumunun normal öğrenim süresini…ifade eder .” 13.2. “Öğrenciye Kredinin Ödenmesi ve Süresi” başlıklı 20 nci maddesinde; “ Öğrenciye,

3 / 7öğrencilik hali devam etmek ve kredi almasına engel bir durumu olmamak koşuluyla, okuduğu

öğretim kurumunun normal öğrenim süresi kadar kredi verilir . Kredi almakta iken, devam ettiği öğretim kurumunu değiştiren öğrencilerin kredilerinin ödenmesine devam olunur . Ancak; öğretim kurumunu değiştiren öğrencilerin, önceki aldığı kredi süresi ile yeni öğretim kurumunda verilecek kredi süresi toplamı, yeni öğretim kurumunun normal öğrenim süresinden fazla olamaz .

Öğretim kurumunu değiştiren öğrenci kredisini, değişikliği bildirdiği tarihi izleyen ödeme döneminden başlayarak alır .” 14. 24/ 04/ 2010 tarihli ve 27561 sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanan Yükseköğretim

Kurumlarında ve Yurtlar Kurumu Katkı Kredisi Yönetmeliği’nin “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinin ö bendinde; “ Yatay geçiş : Bir yükseköğretim kurumunda kayıtlı olan öğrencinin bu

Yönetmelikteki esaslar çerçevesinde, aynı düzeydeki diğer diploma programlarında öğrenime devam etme hakkı kazanmasını,… ifade eder .”

Hükümlerine ver verildiği görülmektedir .

IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

15. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Tavsiye Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 16. Şikayet başvurucusu, 1 no’lu paragrafta açıklandığı üzere, yatay geçiş yapmadan önce öğrenim gördüğü bölümün normal öğrenim süresinin hazırlık sınıfıyla birlikte 5 yıl olduğunu, öğrenim kredisi başvurusunda da 5 yıllık belgeye imza attığını, şu anda öğrenim gördüğü

Üniversitede normal öğrenim süresinin 4 yıl olduğunu, son sınıfta kendisine öğrenim kredisi verilmeyeceğini öğrendiğini, ancak öğrenimini sürdürmesi için bu krediye ihtiyacı olduğunu ifade ederek, Öğrenim Kredisi Yönetmeliğinin 20 nci maddesindeki düzenlemenin kendisini kapsamaması gerektiğinden öğrenim süresi boyunca öğrenim kredisi alabilme talebiyle

Kurumumuza başvurmuştur .

17. Kararın 8, 9, ve 10 uncu paragraflarında yer verilen mevzuatlarda yüksek öğrenim öğrencilerine burs-kredi vermeye yetkili olan kurumun Kredi ve Yurtlar Kurumu olduğu, yeterlik ve ihtiyaç tespit edilen öğrencilere ilgili kanuna göre çıkarılacak yönetmeliklerle belirlenen usul ve esaslar dahilinde burs-kredi verileceğinin düzenlendiği görülmektedir .

18. Somut olaya ilişkin olarak, ilgili idare olan Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumunun cevabi yazısında Burs Kredi Taahhütnamesinin 3 üncü maddesi gereğince ve yine Kredi Yurtlar

Kurumu Öğrenim Kredi Yönetmeliği’ nin 20 maddesi gereğince öğrenciye öğrenim gördüğü kurumun normal öğrenim süresi kadar öğrenim kredisi ödeneceğine ilişkin hükümler bulunmasından

4 / 7hareketle başvuranın talebinin reddedildiğinin ifade edildiği görülmektedir .

19. Kararın 8 nci paragrafında yer verilen Yüksek Öğrenim Kredi Yurtlar Kurumu Kanununun 2 nci maddesinde Kurumun esas amacının öğrencilerin yükseköğrenimlerini kolaylaştırmak olduğu, bu yüzden öğrencilere burs ve kredi verildiğinin ifade edildiği görülmektedir . Başvuranın yatay geçiş yapmadan önce normal öğrenim süresi içinde yabancı dil eğitimi aldığı sürede öğrenim kredisi aldığı, yatay geçiş sonucu yerleştiği yeni üniversitede hazırlık eğitiminin olmaması nedeniyle normal öğrenim süresinin 4 yıl olduğu ve başvurana toplamda öğrenim gördüğü mevcut öğretim kurumunun normal öğrenim süresi olan 4 yıl süresince öğrenim kredisi verilebileceği idarenin cevabi yazısından anlaşılmıştır . Ancak başvuranın daha önce öğrenim gördüğü üniversitede zorunlu yabancı dil hazırlık sınıfında 1 yıl öğrenim kredisi aldığı bu bakımdan 3 yıl daha öğrenim kredisi verilmesinin, öğrencinin 3 üncü sınıfta öğrenim görürken öğrenim kredisinin kesilmesi, öğrencinin yüksek öğrenim görmesini kolaylaştırmamakta aksine zorlaştırmaktadır . Bu yönüyle adı geçen kanunun amacından uzaklaşıldığı görülmektedir .

20. Diğer taraftan Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Burs-Kredi Yönetmeliği’nde ve Katkı

Kredisi Yönetmelikleri ile Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Öğrenim Kredisi

Yönetmeliğinde ‘normal öğrenim süresinin’ ne olduğunun farklı tanımlandığı görülmektedir . Normal öğrenim süresi tanımlamasının KYK Burs-Kredi Yönetmeliğinde; hazırlık sınıfını da kapsayacak şekilde yapılırken, KYK Öğrenim Kredisi Yönetmeliğinde; normal öğrenim süresi tanımlamasının hazırlık sınıfının normal öğrenim süresinin içinde yer alıp almadığına ilişkin bir açıklamaya gidilmeden, “normal öğrenim süresi : öğrencinin öğrenim gördüğü öğretim kurumunun normal öğrenim süresini kapsar”, denilmesi idarenin Yönetmelikte yer verilen bu normu dar yorumlanmasına neden olarak, başvurucu gibi hazırlık sınıfının zorunlu olduğu bir okulda hazırlık sınıfını okuyarak yatay geçişle hazırlık sınıfının olmadığı bir okula geçen öğrenciler bakımından mağduriyetler yaşanmasına neden olabileceği anlaşılmaktadır .

21. Başvuranın Zirve Üniversitesinde hazırlık sınıfını zorunlu okuduğu dikkate alındığında, KYK

Öğrenim Kredisi Yönetmeliğinin 20 nci maddesinde yer verilen durumun somut olayda adaleti tesis etmede yetersiz kaldığı anlaşılmıştır . Bu yönüyle hazırlık sınıfını okuduktan sonra İstanbul

Üniversitesine yatay geçiş yaparak öğrenimine burada devam eden başvuranın sınıf tekrarı vs. gibi başarısızlık durumları olmaksızın öğrenim süresi boyunca öğrenim kredisi alamıyor oluşu mevcut mevzuata uygun olarak değerlendirmekle birlikte hakkaniyeti tesis etmede yetersiz kalmaktadır .

22. Hakkaniyetin, somut bir olayın kendine has özelliklerinin göz önünde bulundurularak adaletin uygulandığı bir eşitlik durumu olduğu ve bazı durumların ve şartların önceden bilinip öngörülememesinden doğacak sakıncaları ortadan kaldırmak için hukuk kurallarının eksik ya da esnek bıraktığı durumlarda etkisini gösteren bir ilke olduğu göz önüne alındığında; KYK Öğrenim

Kredisi Yönetmeliğinin 20’nci maddesinde yer verilen düzenlemenin başvuruya konu somut olayda hakkaniyeti sağlamada yetersiz kaldığı anlaşılmaktadır .

23. Ayrıca Kararın 8 inci maddesinde yer verilen KYK Kanununda KYK’nın amacının yükseköğrenim öğrencilerine kredi ve burs vermek ve öğrencilerin yükseköğrenimini kolaylaştırmak olduğu göz önüne alındığında, somut olayımızda öğrencinin öğrenim gördüğü son yıl öğrenim

5 / 7kredisi alamıyor oluşu Yüksek Öğretim Kurumunun amacına uygun bir yaklaşım olmadığı

değerlendirilmiştir .

24. Neticede, Kararın 14 numaralı paragrafında yer verildiği üzere başvuranın yatay geçiş hakkının mevzuatla düzenleniyor oluşu, yatay geçişle okuduğu İstanbul Üniversitesinde yüksek başarı göstererek Hukuk Fakültesinde çift anadal yapması, öğrenimini devam etmek için bu krediye ihtiyaç duyduğunu ifade etmesi de dahil olmak üzere tüm bulgular dikkate alındığında, ayrıca kararda yer verilen çeşitli yönetmeliklerde normal öğrenim süresinin hazırlık sınıfını kapsayacak şekilde tanımlanırken öğrenim kredisi yönetmeliğinde hazırlık sınıfının dahil edilmemesinin bir bakıma hukuki öngörülebilirliği zedelediği ve vatandaşlar bakımından kafa karışıklığına neden olabileceği değerlendirildiğinde, başarılı öğrencilere öğrenim kredisinin okulu uzatmamak kaydıyla mezun olana kadar alabilmesinin önünü açacak bir düzenlemenin yapılmasına ihtiyaç duyulduğu ve bunun eğitim hakkının bir gereği olduğu açıktır .

25. Yukarı anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuatlar ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilmesi neticesinde; Başvuranın Zirve

Üniversitesinde zorunlu hazırlık eğitimi aldığı, yatay geçiş yaparak İstanbul Üniversitesine yerleştiği, burada yıl kaybı yaşamaksızın 4 üncü sınıfta öğrenim görmekte olduğu dikkate alındığında Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Öğrenim Kredisi Yönetmeliği’nin 20’nci maddesinde yer alan öğretim kurumunu değiştiren öğrencilere yeni öğretim kurumunun normal öğrenim süresinden çok öğrenim kredisi verilemeyeceğine ilişkin ifadenin somut olayımıza uygulanması, yetersiz kalarak eğitim hakkının kapsamını daraltarak mağduriyet yaşanmasına yol açtığı anlaşıldığından, İdarenin gerçekleştirdiği öğrenim kredisi verilmemesi işleminde hukuka uygunluk bulunmakla beraber, hakkaniyete uygunluk tespit edilememiştir .

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 26. İyi yönetim ilkelerine, 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan

Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında

Yönetmelik’in “İyi Yönetim İlkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurulara ilişkin İdareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içerisinde ve gerekçeli bir şekilde Kurumumuza gönderildiği; İdarenin kanunlara uygunluk, hesap verilebilirlik, makul sürede ve gerekçeli karar verme ve kararın gerekçeli olarak bildirilmesi ilkelerine uygun davrandığı görülmüştür . Ancak, öğrenim kredisinin kesilmesi işlemine karşı hangi başvuru yollarının tüketileceğinin ilgili idare tarafından başvurana net bir şekilde açıklanmadığından İdarenin “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranması önerilmektedir .

V. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT

27. 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 17’nci maddesinin sekizinci fıkrasına göre, Kamu Denetçiliği Kurumuna dava açma süresi içinde yapılan başvuru işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup, anılan Kanunun 21’inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez

6 / 7veya eylemde bulunulmaz ise, (varsa) dava açma süresinden arta kalan süre içinde Ankara İdare

Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .

VI. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE;

Başvuranın ve benzer durumdaki bursiyerlerin mağduriyetlerini giderecek şekilde Yüksek Öğrenim

Kredi ve Yurtlar Kurumu Öğrenim Kredisi Yönetmeliğinde öğrenim süresiyle ilgili gerekli düzenlemenin yapılması, hususunda GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞI YÜKSEK ÖĞRENİM

KREDİ VE YURTLAR KURUMU GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE TAVSİYEDE

BULUNULMASINA,

6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Gençlik ve Spor Bakanlığı

Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Genel Müdürlüğünce bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA ve GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞI YÜKSEK ÖĞRENİM KREDİ

VE YURTLAR KURUMU GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu

Başdenetçisince karar verildi .

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi