|
ÖZET: Bu karar, Hacettepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi’ne yatay geçiş yapan bir öğrencinin, daha önce aldığı derslerden muafiyet talebinin reddine ilişkin hukuki bir değerlendirmeyi içermektedir. Başvuran, muafiyet işlemlerinin, kayıt sırasında teslim edilen belgeler üzerinden yapıldığını ve muafiyet komisyonunun kararlarının Fakülte Yönetim Kurulu tarafından onaylandığını belirtmiştir. İlgili yönetmelik gereği, muafiyet taleplerinin değerlendirilmesi sürecinde yaşanan gecikmelerin, yüksek öğrenci sayısından kaynaklandığı ifade edilmiştir.
Başvuranın, Türk Dili dersinin notunun düzeltilmesi talebi de değerlendirilmiş ve bu talebin kabul edildiği belirtilmiştir. Ancak, başvuranın diğer derslerden muafiyet talebinin reddedilmesi, ilgili yönetmelik ve komisyon kararları çerçevesinde hukuka uygun bulunmuştur. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiş ve işlemlerin mevzuata uygun olarak yürütüldüğü tespit edilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/16841-S.21.26980
BAŞVURU NO : 2021/11198
KARAR TARİHİ : 30/11/2021
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
Başvuranın yatay geçişle yerleştiği üniversitede ders muafiyeti
BAŞVURUNUN KONUSU :
işlemlerine itirazı hakkında.
BAŞVURU TARİHİ : 22/06/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1.Kurumumuza yapılan başvuruda özetle, 2020- 2021 Merkezi Yerleştirme Puanı (Ek
Madde l) ile yatay geçiş kapsamında Hacettepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden İstanbul Üniversitesi Hukuk
Fakültesi’ne yatay geçiş hakkı kazandığını, 09.10.2020 tarihinde öğrenci numarası ile kayıt yaptırdığını, 1.1. Kayıt yaptırmadan önce ilgili birim öğrenci işleri bürosu personellerine daha önceki yükseköğretim kurumlarından aldığı derslerden muaf tutulup tutulmayacağını, ders muafiyetleri için hangi kriterlerin arandığını sorduğunda, bu konuda kararı muafiyet komisyonunun vereceğinin söylendiğini, bunun üzerine (ilgili birim internet sitesinde 22.09.2020 tarihli “yatay geçiş kayıt tarihleri ve belgeleri” adlı duyuruda istenen diğer belgelerle birlikte) Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi İlköğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi
Öğretmenliği bölümü, Anadolu Üniversitesi Açık öğretim Fakültesi Adalet bölümü ve Hacettepe Üniversitesi
Hukuk Fakültesi’nden alıp başarılı olduğu dersleri gösteren transkriptleri ilgili birim öğrenci işleri bürosuna teslim ettiğini, 1.2. Kayıt için istenen belgeler arasında muafiyet dilekçesinin bulunmadığını, ilgili birim öğrenci işleri personeline dersler için muafiyet dilekçesini ne zaman alacaklarını sorduğunda, muafiyet komisyonunun kayıt esnasında verilen belgeler üzerinden muafiyet değerlendirmesi yapacağının, bunun sonucuna göre muafiyet
/
için dilekçe verebileceğinin söylendiğini, 01.11.2020 tarihinde (kayıt tarihinden 23 gün sonra) AKSİS Öğrenci
Otomasyon Sistemi’ne muaf tutulduğu derslerin işlendiğini, fakat daha önce yüksek öğretim kurumlarından alıp başarılı olduğu eşdeğer birçok dersten muaf tutulmadığını ve Türk Dili dersinin notunun düşük girildiğini gördüğünü, bu konuda tekrar değerlendirme yapılması için mail yoluyla dikekçe gönderdiğini, ve sözlü olarak bu durumun nedenini sorduğunda Hacettepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden gelen öğrencilere yönelik böyle bir karar alındığı cevabını aldığını, 1.3. Neticede İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi müfredatında yer alan, içerik itibariyle uyuşan (ve geçmiş yıllarda Hacettepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden yatay geçiş yapan arkadaşlarının ve Dikey Geçiş Sınavı (DGS) ile gelenlerin muaf tutulduğu Anayasa Hukuku, Türk Hukuk Tarihi, İdare Hukuku, Ceza Hukuku Genel
Hükümler, Borçlar Hukuku Genel Hükümler, Medeni Usul Hukuku, İnfaz Hukuku, İslam Hukuku, Mantık, Uygarlık Tarihi, Felsefe (Tarihi), Enerji Hukuku, Sigorta Hukuku, Avukatlık ve Noterlik Hukuku, Yargı
Örgütü ve Tebligat Hukuku dersleri için muafiyet talebinin kabul edilmediğini, mezkur derslerden Anayasa
Hukuku, Türk Hukuk Tarihi, İdare Hukuku, Ceza Hukuku Genel Hükümler, Borçlar Hukuku Genel Hükümler, Medeni Usul Hukuku, İnfaz Hukuku derslerinin hem Anadolu Üniversitesi Açık öğretim Fakültesi Adalet bölümünde hem de Hacettepe Üniversitesi Hukuk fakültesinde alıp başarılı olduğu eşdeğer dersler olduğunu, ilgili hükümlerini inceleyerek bu hükümlere ve özellikle bu hükümlere bağlı olarak karar veren ilgili birim yönetim kurulunun geçmiş yıllardaki uygulamalarının şahsına da uygulanacağının haklı ve meşru beklentisi ile yatay geçiş hakkını kullandığını, başvurusunda ismini belirtmiş olduğu arkadaşlarının (V.Ş. ve F.Ç. ve diğerleri) aynı derslerden muafiyet taleplerinin kabul edildiğini, 1.4. Yönetmelikte kararın 15 gün içerisinde verileceği ve bunun yazılı olarak tebliğ edileceği hükmünün yer aldığını, ama ne süre olarak ne de kararı bildirme yöntemi olarak bu düzenlemeye uyulmadığını, 1.5. Hacettepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi ‘nden alıp başarılı olduğu derslerin AKTS değeri 212 iken İstanbul
Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nde muafiyet değerlendirilmesi sonucu 143 AKTS değerinde dersten muafiyet talebinin kabul edildiğini, bu karar ile okulunun uzamasına sebebiyet verildiği ve şahsının mağdur edildiği, muafiyete ilişkin kararın açıklandığı tarihlerde Hacettepe Üniversitesi’nde ders kayıtlarının çoktan bittiğini, vize tarihlerine yaklaşık iki hafta kaldığını bu sebeple yatay geçiş hakkından vazgeçip geri dönme imkânının da kalmadığını, 1.6. Bunun yanında İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi müfredatında Genel Hukuk ve Türk Hukuk Tarihi olarak yer alan Türk Hukuk Tarihi dersinden 2020-2021 Eğitim Öğretim Yılı’nda kendisiyle birlikte yatay geçiş yapan arkadaşının muaf tutulduğunu ancak kendisinin bu dersten de muaf tutulmadığını açıklayarak ilgili kararın düzeltilerek, içerikleri İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi’ndeki ders içeriklerine uygun olan, Hacettepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden alıp başarılı olduğu Anayasa Hukuku, Türk Hukuk Tarihi, Ceza
Hukuku Genel Hükümler, Borçlar Hukuku Genel Hükümler, İdare Hukuku, Medeni Usul Hukuku, İnfaz
Hukuku, Enerji Hukuku; Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’nden alıp başarılı olduğu İslam Hukuku, Mantık, Uygarlık Tarihi, Felsefe (Tarihi); Anadolu Üniversitesi Açık öğretim Fakültesi Adalet bölümünden alıp başarılı olduğu Avukatlık ve Noterlik Hukuku, Yargı Örgütü ve Tebligat Hukuku derslerinden muaf
tutulmayı talep etmektedir. Ayrıca İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi müfredatında Türk Dili olarak yer alan, Hacettepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden 2019-2020 Bahar döneminde alıp A2(90- 94) notu İle başarılı olduğu Türk Dili II, 2019- 2020 Yaz Dönemi’nde alıp AI (95-100) notu ile başarılı olduğu Türk Dili I dersinin notunun düzeltilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun talep edilen bilgi ve belge isteme yazısına cevaben İstanbul Üniversitesi
Rektörlüğü’nün 19.08.2021 tarihli ve sayılı cevabi yazısında özetle; 2.1. Fakülteye yatay geçişle kayıtları yapılan öğrencilerin ders muafiyetlerinin, öğrencilerin başvurusu olmaksızın, başvuru ve kayıt esnasında teslim ettikleri, notlu belge, ders içerikleri üzerinden yatay geçiş değerlendirme ve muafiyet komisyonunca hazırlanan raporların Fakülte Yönetim Kurulunda görüşülüp karara bağlanmasıyla belirlenmekte olduğu, 2.2. Ders muafiyetleri konusunda değerlendirme ve neticelendirmeye esas kararların, yatay geçiş değerlendirme ve muafiyet komisyonu raporunda bulunmakta olduğu, 2.3. Ders muafiyetlerini belirleme işlemleri sonucunda, kabul edilen ve edilmeyen dersler, Fakülte Yönetim
Kurulunda karara bağlanmakta, öğrenci bazlı raporlar, öğrencilerin adreslerine resmi yazı ile bildirilmekte olduğu, 2.4. Başvuranın, muafiyet işlemleri konusunda herhangi bir itirazda bulunmadığı, 2.5. Başvuranın muafiyet işlemlerinin, fakülte müfredatında okutulan derslerin içerik ve kredileri ile öğrencinin daha önce kayıtlı olduğu fakültede okuduğu derslerin içerik ve kredilerinin, yatay geçiş değerlendirme ve muafiyet komisyonunca, İstanbul Üniversitesi Önlisans ve Lisans Eğitim Öğretim Yönetmeliğinin ilgili maddelerinde belirtilmiş olan, harf karşılıklarına göre değerlendirilerek karar verilmiş olduğu, 2.6. Başvuranın, başvurusunda belirtiği derslerden ismini vermiş olduğu arkadaşlarının ( . . ve diğerleri)
muafiyet işlemlerinde de bir farklılık bulunmamakta olduğu, 2.7. Fakültede mevcut kayıtlı 7000 civarında öğrenci bulunmakta olup, 2020-2021 öğretim yılı için 141’i merkezi yerleştirme (Ek Madde 1) olmak üzere, toplamda 1700 yatay geçiş başvurusu yapıldığı, bu başvurulardan 180 öğrencinin başvurusunun kabul edilerek kayıtları yapılmış ve muafiyet işlemleri, ders bazlı olarak içerik ve kredilerine göre değerlendirilmiş olduğu, mevcut öğrenci ve yatay geçişle kaydı yapılan öğrenci sayılarının fazla olması nedeniyle bazı durumlarda yönetmelikte belirtilmiş olan 15 günlük sürede de işlemlerinin tamamlanamamakta olduğu, 2.8. Başvuranın, daha önceki fakültesinde okuduğu ve başarılı olduğu Türk Dili dersi ile ilgili muafiyet raporunun, komisyonca tekrar incelendiği ve harf notunun AA olarak düzeltildiği, /
2.9. Başvuranın, ders muafiyeti işlemleri yatay geçiş değerlendirme ve muafiyet komisyonu raporları ve fakülte
Yönetim Kurulu kararı ile yapıldığından ve başvuran tarafından herhangi bir itiraz bulunmadığından, ayrıca bir işlem yapılmadığı, açıklamaları Kurumumuza bildirildiği görülmüştür.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın:
3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…” 3.2.“Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi” başlıklı 42’nci maddesinde; “Kimse, eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz…” 3.3. “Yükseköğretim kurumları” başlıklı 130’uncu maddesinde; “Çağdaş eğitim-öğretim esaslarına dayanan bir düzen içinde milletin ve ülkenin ihtiyaçlarına uygun insan gücü yetiştirmek amacı ile; ortaöğretime dayalı çeşitli düzeylerde eğitim-öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapmak, ülkeye ve insanlığa hizmet etmek üzere çeşitli birimlerden oluşan kamu tüzelkişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip üniversiteler Devlet tarafından kanunla kurulur… Üniversiteler ve bunlara bağlı birimler, Devletin gözetimi ve denetimi altında olup, güvenlik hizmetleri Devletçe sağlanır… Yükseköğretim kurumlarının kuruluş ve organları ile işleyişleri ve bunların seçimleri, görev, yetki ve sorumlulukları üniversiteler üzerinde Devletin gözetim ve denetim hakkını kullanma usulleri, öğretim elemanlarının görevleri, unvanları, atama, yükselme ve emeklilikleri, öğretim elemanı yetiştirme, üniversitelerin ve öğretim elemanlarının kamu kuruluşları ve diğer kurumlar ile ilişkileri, öğretim düzeyleri ve süreleri, yükseköğretime giriş, devam ve alınacak harçlar, Devletin yapacağı yardımlar ile ilgili ilkeler, disiplin ve ceza işleri, malî işler, özlük hakları, öğretim elemanlarının uyacakları koşullar, üniversitelerarası ihtiyaçlara göre öğretim elemanlarının görevlendirilmesi, öğrenimin ve öğretimin hürriyet ve teminat içinde ve çağdaş bilim ve teknoloji gereklerine göre yürütülmesi, Yükseköğretim Kuruluna ve üniversitelere Devletin sağladığı malî kaynakların kullanılması kanunla düzenlenir.” 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir…”
5. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun:
5. 1.“Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde; “Bu kanunun amacı; yükseköğretimle ilgili amaç ve ilkeleri belirlemek ve bütün yükseköğretim kurumlarının ve üst kuruluşlarının teşkilatlanma, işleyiş, görev, yetki ve
/
sorumlulukları ile eğitim-öğretim, araştırma, yayım, öğretim elemanları, öğrenciler ve diğer personel ile ilgili esasları bir bütünlük içinde düzenlemektir.” 5.2. “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde; “Bu kanun; yükseköğretim üst kuruluşlarını, bütün yükseköğretim kurumlarını, bağlı birimlerini ve bunlarla ilgili faaliyet ve esasları kapsar.” 5.3. “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinde; “…d) Üniversite: Bilimsel özerkliğe ve kamu tüzelkişiliğine sahip yüksek düzeyde eğitim-öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapan; fakülte, enstitü, yüksekokul ve benzeri kuruluş ve birimlerden oluşan bir yükseköğretim kurumudur…” 5.4.“Yükseköğretim Kurulunun görevleri” başlıklı 7 inci maddesinin (e ) fıkrasında; “Yükseköğretim kurumlarında eğitim – öğretim programlarının asgari ders saatlerini ve sürelerini, öğrencilerin yatay ve dikey geçişleriyle ve yüksekokul mezunlarının bir üst düzeyde öğrenim yapmalarına ilişkin esasları
Üniversitelerarası Kurulun da görüşlerini alarak tespit etmek,” 5.5. “Senato” başlıklı 14’üncü maddesinde; “…b. Görevleri: Senato, üniversitenin akademik organı olup aşağıdaki görevleri yapar: (1) Üniversitenin eğitim-öğretim, bilimsel araştırma ve yayım faaliyetlerinin esasları hakkında karar almak, (2) Üniversitenin bütününü ilgilendiren kanun ve yönetmelik taslaklarını hazırlamak veya görüş bildirmek, (3) Rektörün onayından sonra Resmi Gazete’ de yayınlanarak yürürlüğe girecek olan üniversite veya üniversitenin birimleri ile ilgili yönetmelikleri hazırlamak, (4) Üniversitenin yıllık eğitimöğretim programını ve takvimini inceleyerek karara bağlamak, … (8) Bu kanunla kendisine verilen diğer görevleri yapmaktır.” 5.6. “Fakülte Yönetim Kurulu” başlıklı 18’inci maddesinde; “… b. Görevleri: Fakülte yönetim kurulu, idari faaliyetlerde dekana yardımcı bir organ olup aşağıdaki görevleri yapar: (1) Fakülte kurulunun kararları ile tespit ettiği esasların uygulanmasında dekana yardım etmek, (2) Fakültenin eğitim öğretim, plan ve programları ile takvimin uygulanmasını sağlamak, (3) Fakültenin yatırım, program ve bütçe tasarısını hazırlamak, (4) Dekanın fakülte yönetimi ile ilgili getireceği bütün işlerde karar almak, (5) Öğrencilerin kabulü, ders intibakları ve çıkarılmaları ile eğitim – öğretim ve sınavlara ait işlemleri hakkında karar vermek, (6) Bu kanunla verilen diğer görevleri yapmaktır.” 5.7. “Lisans düzeyinde öğretim” kenar başlıklı 43’üncü maddesinde; “Yükseköğretim, harca tabi olup bu kanunda belirlenen amaç ve ana ilkelere göre aşağıdaki şekilde düzenlenir”.
43.maddenin (a) bendinde; “a. Yükseköğretim kurumlarında, kuruluş özelliklerine ve ihtiyaçlarına göre yapılan eğitim – öğretim ve buna dayalı olarak verilen diplomalarla ilgili esaslar her üniversitece hazırlanacak öğretim ve sınav yönetmeliğinde belirtilir.” 5.8. “Diploma alma, ders kredilerinin hesaplanması, öğrencilik haklarından yararlanma ve sınavlar” başlıklı 44’üncü maddesinde; “b. Yükseköğretim kurumlarında, öğretim faaliyetlerinin üç dönemi aşmamak üzere yıl içinde kaç döneme ayrılarak sürdürüleceği; her bir dönemde alınması gereken asgari ve azami kredi miktarları; her bir diploma programının diplomayı almayı hak eden kişiye kazandıracağı bilgi, beceri ve
yetkinliklerin neler olacağı ve bunların ölçme ve değerlendirmelerinin nasıl yapılacağı; hazırlık sınıfı veya başka yollarla yabancı dil yeterliliğinin nasıl kazandırılacağı ve yabancı dil bilgi düzeyinin nasıl ölçüleceği; kayıt, devam, uygulama, tez ve teorik ders içerikleri, ön şartlı dersler, sınav çeşitleri ve bunların ders başarı notuna katkısı; öğrencilerin mezuniyet sonrası istihdamına ilişkin olarak bilgi, görüş ve tecrübelerine ihtiyaç duyulan kişileri ifade eden dış paydaşların diploma programlarına ilişkin değerlendirmelerinin alınması; diğer yurt içi ve yurt dışı yükseköğretim kurumlarından alınan derslerin kredilerinin intibakının sağlanması; ilgili programın tamamlanmasına yönelik önceden kazanılmış yeterliliklerin tanınması; farklı diploma programlarından bazı derslerin alınmasıyla yandal veya çift anadal yapılması; diploma alınabilmesi için, uygulama, teorik, uzaktan veya açıköğretim özellikleri ile (…)(2) (…)(3) eğitim öğretimin devamına ilişkin diğer hususlar, Yükseköğretim Kurulunun bu konularda belirlediği temel ilkelere uygun olarak yükseköğretim kurumları senatoları tarafından belirlenir.” 6. İstanbul Üniversitesi Önlisans ve Lisans Eğitim Öğretim Yönetmeliği’nin; 6.1. “Ders muafiyetleri” kenar başlıklı 11’inci maddesinde; “(Değişik:RG-27/8/2011-28038, md.6) (1)
Ders muafiyeti, daha önce devam edilen aynı düzeydeki herhangi bir diploma programında başarılı olunan eşdeğer dersler için talep edilebilir. Muafiyet talebinin, öğrenci tarafından ilk kaydını takip eden on iş günü içinde yapılması gerekir. Muafiyet talepleri, ilgili birim yönetim kurulunca değerlendirilir ve sonuç öğrenciye onbeş iş günü içinde yazılı olarak bildirilir. (2) Bu maddenin birinci fıkrası uyarınca muafiyet tanınan dersler ikinci kez alınamaz. (3) Hazırlık sınıfı yabancı dil dersleri ile Senatoca belirlenen diğer derslerden muaf olmak için, ilgili dönem başlarında açılacak muafiyet sınavlarında başarılı olmak gerekir.” 6.2. “Tebligat” kenar başlıklı 39. maddesinde; “(1) Öğrencilere resmi olarak yapılması gereken her türlü tebligat, öğrencilerin Üniversiteye kayıt sırasında bildirdikleri adrese iadeli ve taahhütlü olarak yapılmak ve ilgili birimde ilan edilmek suretiyle tamamlanmış sayılır. (2) Üniversiteye kayıt sırasında bildirdikleri adresi değiştirdikleri halde, bunu kayıtlı olduğu birime makul süre içerisinde yazılı olarak bildirmeyen veya yanlış ya da eksik bildiren öğrenciler, birimlerinde mevcut adreslerine tebligat yapılması halinde, kendilerine tebligat yapılmadığını iddia edemezler.”
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun reddi gerektiği hususunda hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuru, Hacettepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi’ne yatay geçiş yapan başvuranın, daha önce öğrenim görmüş olduğu bölümlerde almış olduğu ortak ve içerikleri uyuşan derslerden muaf tutulma ve Türk Dili I-II dersinin notunun düzeltilmesi talebi hakkındadır.
9. Başvuruya konu edilen İstanbul Üniversitesi tarafından, Fakülteye yatay geçişle kayıtları yapılan öğrencilerin ders muafiyetlerinin, öğrencilerin başvurusu olmaksızın, başvuru ve kayıt esnasında teslim ettikleri, notlu belge, ders içerikleri üzerinden yatay geçiş değerlendirme ve muafiyet komisyonunca hazırlanan raporların Fakülte Yönetim Kurulunda görüşülüp karara bağlanmasıyla belirlenmekte olduğu, başvuranın muafiyet işlemlerinin, fakülte müfredatında okutulan derslerin içerik ve kredileri ile öğrencinin daha önce kayıtlı olduğu fakültede okuduğu derslerin içerik ve kredilerinin, yatay geçiş değerlendirme ve muafiyet komisyonunca, İstanbul Üniversitesi Önlisans ve Lisans Eğitim Öğretim Yönetmeliğinin ilgili maddelerinde belirtilmiş olan, harf karşılıklarına göre değerlendirilerek karar verilmiş olduğu, başvuranın, başvurusunda belirtiği derslerden ismini vermiş olduğu arkadaşlarının ( . . ve diğerleri) muafiyet işlemlerinde de bir farklılık bulunmamakta olduğu, 9.1. Fakültede mevcut kayıtlı 7000 civarında öğrenci bulunmakta olup, 2020-2021 öğretim yılı için 141’i merkezi yerleştirme (Ek Madde 1) olmak üzere, toplamda 1700 yatay geçiş başvurusu yapıldığı, bu başvurulardan 180 öğrencinin başvurusunun kabul edilerek kayıtları yapılmış ve muafiyet işlemleri, ders bazlı olarak içerik ve kredilerine göre değerlendirilmiş olduğu, mevcut öğrenci ve yatay geçişle kaydı yapılan öğrenci sayılarının fazla olması nedeniyle bazı durumlarda yönetmelikte belirtilmiş olan 15 günlük sürede de işlemlerinin tamamlanamamakta olduğu, 9.2. Başvuranın, daha önceki fakültesinde okuduğu ve başarılı olduğu Türk Dili dersi ile ilgili muafiyet raporunun, komisyonca tekrar incelendiği ve harf notunun AA olarak düzeltildiği, başvuranın, ders muafiyeti işlemleri yatay geçiş değerlendirme ve muafiyet komisyonu raporları ve fakülte Yönetim Kurulu kararı ile yapıldığından ve başvuran tarafından herhangi bir itiraz bulunmadığından, ayrıca bir işlem yapılmadığı, açıklamaları yapılmıştır.
10. Anayasamızın 130’uncu maddesinde, üniversitelerin “kamu tüzel kişiliğine ve bilimsel özerkliğe” sahip olduğu ifade edildikten sonra, yükseköğretim kurumlarının organları ile işleyişleri, bu kurumlardaki öğretim düzeyleri ile süreleri, yükseköğretime giriş, devam vb. konuların kanunla düzenleneceği, yine Anayasamızın 124. maddesinde, Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilecekleri kuralı yer almıştır. Anayasanın aktarılan hükümleri ve normlar hiyerarşisi bağlamında, bir yasa hükmüne dayalı olarak hazırlanan yönetmelikler ile yasa hükümlerine açıklık getirilmesi ve yasa hükümlerinin uygulamaya geçirilmesi amaçlanmıştır. Söz konusu Anayasa maddeleri doğrultusunda çıkartılan 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ile ise, yükseköğretim kurumlarının teşkilatlanma, işleyiş, görev, yetki ve sorumlulukları ile eğitim-öğretim, araştırma, yayım, öğrenciler, öğretim elemanları ve diğer personel ile ilgili temel esaslar düzenlenmiştir.
11.1. Bu temel Kanunun 14’üncü ve 18’inci maddeleri ile “üniversitelerin eğitim-öğretim, bilimsel araştırma ve yayım faaliyetlerinin esasları hakkında karar almak” yetkisi, üniversitelerin akademik organı olan senatolara; “öğrencilerin kabulü, ders intibakları ve çıkarılmaları ile eğitim-öğretim ve sınavlara ait işlemleri hakkında karar verme” yetkisi ve görevi ise, fakülte yönetim kurullarına verilmiştir. Bu çerçevede, Kanunun
/
43’üncü maddesinde, yükseköğretim kurumlarında, kuruluş özelliklerine ve ihtiyaçlarına göre yapılan eğitimöğretim ve buna dayalı olarak verilen diplomalarla ilgili esasların her üniversite tarafından hazırlanacak öğretim ve sınav yönetmeliğinde belirtileceği kaydedilerek, üniversitelere, Anayasa hükmüne uygun olarak, akademik alanda hareket alanı tanınmıştır.
11.2. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 44.maddesinin (b) bendinde, Üniversiteye kayıt yaptıran öğrencilere yönelik ilgili programın tamamlanmasına yönelik önceden kazanılmış yeterliliklerin tanınmasının, Yükseköğretim Kurulunun bu konularda belirlediği temel ilkelere uygun olarak yükseköğretim kurumları senatoları tarafından belirleneceği vurgulanmıştır.
11.3. Diğer ifadeyle, söz konusu Kanun hükümleri ile, Anayasamızda yer alan “bilimsel özerklik” ilkesi gereğince, fakültelerin öğretim ve sınav programları, yetiştireceği öğrenci sayısı ile kalitesi, bu öğrencilere kazandırılması hedeflenen bilgi, beceri ve yetkinliklerin neler olacağı, bu hedefler doğrultusunda teorik ve uygulamalı ders ihtiyaçları, bu çerçevede oluşturulacak ders programları, kredi ve uygulamaları, yürütülecek bilimsel araştırmanın içeriği gibi hususların, diğer ifadeyle, eğitim-öğretim faaliyetlerinin üniversitelerin bizzat kendileri tarafından serbestçe belirlenmesi amaçlanmıştır. Verdiği eğitim ve öğretim hizmetinin kalitesini daha da yükseğe çekerek en iyi öğrenciyi yetiştirme iddiasında olan bilimsel özerkliğe sahip üniversitelerin, Yükseköğretim Kanununun verdiği yetkiye dayanarak çıkardıkları yönetmelik ve diğer düzenlemelerinde ders muafiyeti hakkı verip vermeme ve ders muafiyetinin ne şekilde verileceği hususunda takdir yetkisine sahip oldukları açıktır.
12. Bu çerçevede; İstanbul Üniversitesi Önlisans ve Lisans Eğitim Öğretim Yönetmeliği’nin “Ders muafiyetleri” kenar başlıklı 11’inci maddesinde; “(Değişik:RG-27/8/2011-28038, md.6) (1) Ders muafiyeti, daha önce devam edilen aynı düzeydeki herhangi bir diploma programında başarılı olunan eşdeğer dersler için talep edilebilir. Muafiyet talebinin, öğrenci tarafından ilk kaydını takip eden on iş günü içinde yapılması gerekir. Muafiyet talepleri, ilgili birim yönetim kurulunca değerlendirilir ve sonuç öğrenciye onbeş iş günü içinde yazılı olarak bildirilir. (2) Bu maddenin birinci fıkrası uyarınca muafiyet tanınan dersler ikinci kez alınamaz. (3) Hazırlık sınıfı yabancı dil dersleri ile Senatoca belirlenen diğer derslerden muaf olmak için, ilgili dönem başlarında açılacak muafiyet sınavlarında başarılı olmak gerekir.” şeklinde düzenlemenin yapıldığı görülmüştür.
13. Somut olaya başvuranın iddiaları ve dosya kapsamındaki belgeler çerçevesinde bakıldığında; başvuranın, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi’ne 09.10.2020 tarihinde merkezi yerleştirme ile yatay geçişle kayıt yaptırdığı, ders muafiyeti talebinin ilgili birim yönetim kurulunca değerlendirildiği ve 01.11.2020 tarihinde AKSİS Öğrenci Otomasyon Sistemi’ne başvuranın muaf tutulduğu derslerin işlendiği, 24.11.2020 tarihli yazı ile de bildirildiği, mevzuata göre muafiyet taleplerinin ilgili birim yönetim kurulunca değerlendirilmesi ve sonucun öğrenciye onbeş iş günü içinde yazılı olarak bildirilmesi gerektiği, somut olayda bildirimde yaşanan gecikmenin idarece; Fakültede mevcut kayıtlı 7000 civarında öğrenci bulunmakta olup, 2020-2021 öğretim yılı için 141’i merkezi yerleştirme (Ek Madde 1) olmak üzere, toplamda 1700 yatay geçiş başvurusu yapıldığı, bu başvurulardan 180 öğrencinin başvurusunun kabul edilerek kayıtları yapılmış ve
/
muafiyet işlemleri, ders bazlı olarak içerik ve kredilerine göre değerlendirilmiş olduğu, mevcut öğrenci ve yatay geçişle kaydı yapılan öğrenci sayılarının fazla olması nedeniyle bazı durumlarda yönetmelikte belirtilmiş olan 15 günlük sürede de işlemlerinin tamamlanamamakta olduğu şeklinde gerekçelendirildiği anlaşılmıştır.
13.1. Başvuranın ayrıca İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi müfredatında yer alan, içerik itibariyle uyuşan ve geçmiş yıllarda Hacettepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden yatay geçiş yapan arkadaşlarının ve Dikey
Geçiş Sınavı (DGS) ile gelenlerin muaf tutulduğu eşdeğer birçok dersten muaf tutulmadığı yönünde itirazlarının olduğu görülmekle, idarece bu itirazlara ilişkin olarak başvuranın muafiyet işlemlerinin, fakülte müfredatında okutulan derslerin içerik ve kredileri ile başvuranın daha önce kayıtlı olduğu fakültede okuduğu derslerin içerik ve kredilerinin, yatay geçiş değerlendirme ve muafiyet komisyonunca, İstanbul Üniversitesi
Önlisans ve Lisans Eğitim Öğretim Yönetmeliğinin ilgili maddelerinde belirtilmiş olan, harf karşılıklarına göre değerlendirilerek karar verilmiş olduğu, başvuranın, başvurusunda belirtiği derslerden ismini vermiş olduğu arkadaşlarının ( . . ve diğerleri) muafiyet işlemlerinde de bir farklılık bulunmamakta olduğu, yönünde açıklamaların yapıldığı anlaşılmıştır.
13.2. Başvuranın ayrıca transkriptine Türk Dili dersinin notunun düşük işlendiği itirazlarının da olduğu anlaşılmakla idarece bu konuda başvuranın daha önceki fakültesinde okuduğu ve başarılı olduğu Türk Dili dersi ile ilgili muafiyet raporunun, komisyonca tekrar incelendiği ve harf notunun AA olarak düzeltildiği açıklamalarının yapıldığı görülmüştür.
13.2.1. 28/03/2013 tarih ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği
Kurumu Kanununun Uygulanmasına ilişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “Şikâyete konu talebin idarece yerine getirilmesi” başlıklı 27’nci maddesinin birinci fıkrasında inceleme ve araştırma devam ederken Kamu Denetçiliği Kurumunun tarafları dostane çözüme davet edebileceği, ikinci fıkrasında şikâyete konu talebin ilgili idare tarafından yerine getirilmesi hâlinde dostane çözüm kararı vererek inceleme ve araştırmasını sonlandıracağı, “Dostane çözüm kararı” başlıklı 33/A maddesinde şikâyet konusu talebin ilgili idare tarafından yerine getirilmesi veya şikâyetin çözüme kavuşturulduğunun taraflarca Kuruma bildirilmesi hâlinde dostane çözüm kararı verileceği hükmüne yer verilmiştir.
13.2.2. Başvuranın talebinin bu yönü ile idarenin konuyla ilgili açıklamaları birlikte değerlendirildiğinde, şikâyete konu talebin ilgili idare tarafından yerine getirildiği tespit edilmiştir 14. Kurumumuzca yapılan incelemede, başvuranın iddialarının, idarenin bu iddialar karşısında sunduğu bilgi, belge ve açıklamaların, ilgili mevzuat hükümlerinin, daha önceden benzer şikâyet başvuruları hakkında
Kurumumuzca alınan Ret Kararlarının birlikte değerlendirilmesi neticesinde, başvuran tarafından her ne kadar ders muafiyetine ilişkin incelemenin süresinde yapılmadığı ve yine süresinde bildirilmediği ve de içerik itibariyle uyuşan ve geçmiş yıllarda Hacettepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden yatay geçiş yapan arkadaşlarının ve Dikey Geçiş Sınavı (DGS) ile gelenlerin muaf tutulduğu eşdeğer birçok dersten muaf tutulmadığı iddialarında bulunulmuş ise de; öncelikle somut olay bakımından başvuranın ders muafiyetine ilişkin incelemenin süresinde yapılmadığı itirazları yönünden İstanbul Üniversitesi Önlisans ve Lisans
/
Eğitim Öğretim Yönetmeliği’nin 11. Maddesinin birinci fıkrasının son cümlesinde yer alan; “Muafiyet talepleri, ilgili birim yönetim kurulunca değerlendirilir ve sonuç öğrenciye onbeş iş günü içinde yazılı olarak bildirilir.” düzenlemesi gereği muafiyet taleplerinin neticelendirilmesi için bir sürenin öngörülmediği, buna karşın idarenin makul bir süre içerisinde sonuçları öğrenci otomasyon sistemine işlemiş olduğunun anlaşıldığı, bununla birlikte idarece muafiyet işlemlerinin bildirilmesi sürecinde yaşanan gecikmenin toplamda
1700 yatay geçiş başvurusu yapıldığı, bu başvurulardan 180 öğrencinin başvurusunun kabul edilerek kayıtları
yapılmış ve muafiyet işlemleri, ders bazlı olarak içerik ve kredilerine göre değerlendirilmiş olduğu, mevcut öğrenci ve yatay geçişle kaydı yapılan öğrenci sayılarının fazla olması nedeniyle bazı durumlarda yönetmelikte belirtilmiş olan 15 günlük sürede de işlemlerinin tamamlanamamakta olduğu şeklinde açıklanmış olduğu ve bu konuda başvuranın muafiyet işlemlerinin, fakülte müfredatında okutulan derslerin içerik ve kredileri ile başvuranın daha önce kayıtlı olduğu fakültede okuduğu derslerin içerik ve kredilerinin, yatay geçiş değerlendirme ve muafiyet komisyonunca, İstanbul Üniversitesi Önlisans ve Lisans Eğitim Öğretim
Yönetmeliğinin ilgili maddelerinde belirtilmiş olan, harf karşılıklarına göre değerlendirilerek karar verilmiş olduğu, başvuranın, başvurusunda belirtiği derslerden ismini vermiş olduğu arkadaşlarının ( . . ve diğerleri) muafiyet işlemlerinde de bir farklılık bulunmamakta olduğu, yönünde açıklamaların yapıldığı,İstanbul Üniversitesi Ön Lisans ve Lisans Eğitim Öğretim Yönetmeliğinin 11. maddesinde yer alan düzenlemelere uygun bir şekilde bilimsel ve objektif kriterlere uygun olarak değerlendirildiği, ayrıca tüm sürecin mevzuata uygun bir şekilde, şeffaf yürütüldüğü anlaşılmakla söz konusu idari işlemlere dayanak düzenlemelerin Üniversitenin Anayasa ile garanti altına alınan bilimsel özerklik kavramı dahilinde ve üst hukuk normlarına uygun şekilde yapıldığı, bu haliyle söz konusu düzenlemelerin 2547 sayılı Kanunun 44.maddesine ve kamu yararı ile eğitim-öğretim hizmetinin gereklerine aykırılığının bulunmadığı, anılan gerekçelerle başvuruya konu tesis edilen İstanbul Üniversitesi Rektörlüğü’nün işlemlerinde hukuka aykırılığın bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 15. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, böylece “kararların gerekçeli olması ve makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; 15.1. Bununla birlikte idarece her ne kadar, İstanbul Üniversitesi Önlisans ve Lisans Eğitim Öğretim
Yönetmeliği’nin 11. Maddesinin birinci fıkrasında yer alan 11. Maddesinin birinci fıkrasının son cümlesinde yer alan; “Muafiyet talepleri, ilgili birim yönetim kurulunca değerlendirilir ve sonuç öğrenciye onbeş iş günü içinde yazılı olarak bildirilir.” düzenlemesi muafiyet işlemlerinin bildirilmesi sürecinde yaşanan gecikmenin toplamda 1700 yatay geçiş başvurusu yapıldığı, bu başvurulardan 180 öğrencinin başvurusunun kabul edilerek kayıtları yapılmış ve muafiyet işlemleri, ders bazlı olarak içerik ve kredilerine göre değerlendirilmiş olduğu, mevcut öğrenci ve yatay geçişle kaydı yapılan öğrenci sayılarının fazla olması
/
nedeniyle bazı durumlarda yönetmelikte belirtilmiş olan 15 günlük süreye uyulamadığı açıklamaları yapılmış olsa da, hukuk devleti hukuk normlarının öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm işlem ve eylemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerinde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerektirmektedir, idarenin hukuki güvenlik ilkesini ilkesini teminen mevzuatta öngörülen sürelere uygun davranması önerilmekte ve başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini de göstermediği, bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup; idarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 17’nci maddesinin sekizinci fıkrasına göre, Kamu Denetçiliği Kurumu’na dava açma süresi içinde yapılan başvuru işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup; 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu
Kararın başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup İstanbul İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın Başvurana ve İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Sadettin KALKAN
Kamu Başdenetçisi V.