|
ÖZET: Bu karar, Yalova Üniversitesi Hukuk Fakültesi’ne yatay geçiş yapan bir öğrencinin, daha önce aldığı derslerden muafiyet talebinin kısmen kabul edilmesi ve kısmen reddedilmesine ilişkin bir hukuki değerlendirme içermektedir. Öğrenci, toplam 30 dersten muafiyet talep etmiş, ancak 6 dersin muafiyeti, ders içeriklerinin ve AKTS değerlerinin uyuşmaması gerekçesiyle reddedilmiştir. Yalova Üniversitesi’nin Lisans Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği ile Senato Esasları çerçevesinde yapılan değerlendirmede, muafiyet için derslerin içerik ve kredi değerlerinin belirli oranlarda eşleşmesi gerektiği vurgulanmıştır.
Karar sonucunda, Türk Hukuk Tarihi dersinin muafiyetinin yeniden değerlendirilmesi önerilirken, diğer dersler için yapılan muafiyet talepleri reddedilmiştir. Bu durum, üniversitenin bilimsel özerkliği ve takdir yetkisi çerçevesinde hukuka uygun bir değerlendirme olarak kabul edilmiştir. Öğrencinin muafiyet taleplerinin kabulü veya reddi, ilgili yönetmelik ve esaslar doğrultusunda nesnel bir biçimde ele alınmıştır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 11790-11790 |sayi|86171061-101.07.06-E.86171061-101.07.06-E.
BAŞVURU NO : 2018/1226 2018/ 1226
KARAR TARİHİ : 03/07/2018 |tarih|
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
BAŞVURU VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Yalova Üniversitesi Rektörlüğü
BAŞVURUNUN KONUSU : Ders muafiyet talebi hakkında .
BAŞVURU TARİHİ : 06/02/2018 6.2.2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran, Üniversitesi Hukuk Fakültesinden merkezi yerleştirme puanıyla yatay geçiş
yaparak Yalova Üniversitesi Hukuk Fakültesine kaydını yaptırdığını, kayıt esnasında ders muafiyet talebinde bulunduğunu, muafiyet başvuru dilekçesinde yer verdiği derslerin bir kısmının muafiyetinin yapılmadığını, muafiyet talebinin usulüne uygun ve kapsamlı bir şekilde incelenmeksizin reddedildiğini, yapmış olduğu itirazlar neticesinde birkaç dersten daha muafiyeti sağlanarak muaf tutulduğu derslerin sayısının artırıldığını, ancak 4 ders için makul olmayan gerekçelerle muafiyet talebinin reddedildiğini, bu şekilde, ders alma kriteri not ortalamasına bağlı olduğundan, düşük not ortalaması sebebiyle daha az sayıda ders almak zorunda bırakılarak, okulunu uzatmak durumunda kaldığını belirterek, mağduriyetinin giderilmesinin talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Başvuru konusuna ilişkin bilgi ve belge talebimize istinaden, Yalova Üniversitesi
Rektörlüğünün 06/ 04/ 2018 tarih ve sayılı cevabi yazısı ve eklerinde özetle;
2.1) Başvuranın, Üniversitesi Hukuk Fakültesi öğrencisi iken merkezi yerleştirme puanıyla
12/ 09/ 2017 tarihinde Fakültelerine kayıt yaptırdığı, daha önce almış olduğu 30 (otuz) dersten muafiyet talebinde bulunduğu,
2.2) Muafiyet ve İntibak Komisyonunun, Üniversitenin Lisans Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğinin 25
inci maddesi ile Ders Eşdeğerlik ve İntibak İşlemlerine İlişkin Senato Esasları doğrultusunda muafiyet talebini inceleyerek, başvuranın toplam 24 (yirmidört) dersten muaf tutulmasına karar verildiği, reddedilen 6 (altı) dersin ise; AKTS değerlerinin karşılık gelmemesi, ders içeriklerinin uyuşmaması, ilgili dersin Fakültelerinde karşılığının bulunmaması ve yine bazı derslerin geldiği
1 / 10Fakültede başarılmamış olması gibi nedenlerle reddine karar verildiği,
2.3) Yalova Üniversitesi Hukuk Fakültesinin 20/ 7/ 2017 tarihli kararıyla ve Yalova Üniversitesi
Lisans Eğitim Öğretim Yönetmeliğinin 9 ve 25 inci maddeleri uyarınca teşekkül ettirilen Yatay
Geçiş, Muafiyet ve İntibak Komisyonunun, başvurucunun Üniversitesi Hukuk Fakültesindeki öğrenimi sırasında almış olduğu derslerin, Fakültelerinde mevcut derslerden muafiyetlerine ilişkin olarak yaptığı inceleme neticesinde başvurucunun; 1. Medeni Hukuk I, 2. Medeni Hukuk II, 3.
Anayasa Hukuku I, 4. Anayasa Hukuku II, 5. Borçlar Hukuku I (Genel Hükümler), 6. Ceza Hukuku
II (Genel Hükümler), 7. Yabancı Dil I, 8. Yabancı Dil II, 9. Türk Dili I, 10. Türk Dili II, 11. Hukuk
Başlangıcı, 12. Roma Hukuku (Özel), 13. Sosyoloji, 14. Siyaset Bilimi, 15. Hukuk Metodolojisi, 16.
Devletler Umumi Hukuku, 17. Hukuk Sosyolojisi, 18. Fikri ve Sınai Haklar, 19. Kamu Mâliyesi, 20.
İktisat, 21. Ticari İşletme Hukuku, 22. Mesleki İngilizce, 23. Mesleki İngilizce II, 24. İdari
Yargılama Hukuku (Yargı Örgütü) isimli derslerden muaf tutulmasına karar verildiği,
2.4) Yukarıda sayılan ve Komisyonca muafiyeti kabul olunan derslerden bazılarının sistemde eksik
görünmesi nedeniyle başvurucunun, 28/ 9/ 2017 tarihinde bir dilekçe ile Hukuk Fakültesi Dekanlığına müracaat ederek, sistemde eksik görünen derslerin muafiyetinin kabul edilmesini talep ettiği, bunun üzerine derslerin kontrolünün sağlandığı ve Komisyon kararıyla muafiyeti kabul olunan ancak sistemsel hata nedeniyle görünmeyen derslerin sisteme tanımlandığı, bu bakımdan başvurucunun, yaptığı itirazlar neticesinde muaf olduğu ders sayısının artırıldığına ilişkin beyanının gerçeği yansıtmadığı,
2.5) Başvurucunun talebinin, Yalova Üniversitesi Lisans Eğitim – Öğretim Yönetmeliğinin 9 ve 25
inci maddeleri kapsamında ve Yalova Üniversitesi Ders Eşdeğerlik ve İntibak İşlemlerine İlişkin
Senato Esasları kapsamında değerlendirildiği,
2.6) Söz konusu Senato Esaslarına ilişkin 5 inci maddesinde; “Bölüm İntibak Komisyonunca bir
dersin eşdeğer sayılabilmesi için aşağıda belirtilen hususlara uyulması gerekir; ( …) g) Eşdeğer sayılması istenen bir dersin kredisinin ders saatine bakılmaksızın, en az eşdeğer sayılacak dersin kredisinin %65’ine eşit olması gereklidir .
h) Eşdeğer sayılması istenen dersin içeriğinin (dersin haftalık ders planı baz alınarak) en az
%75’nin, eşdeğer sayılacak dersin içeriği ile aynı olması gerekir .” hükmünün yer aldığı,
2.7) Komisyonun incelemeleri neticesinde hazırlamış olduğu raporun “Komisyon İncelemeleri
Sırasında Nazarı İtibara Alınan Hususlar ve Raporlandırmaya İlişkin Genel Açıklamalar” kısmında, öğrencilerin muafiyet talebinde bulunduğu derslere ilişkin değerlendirmelerde; dersin verildiği yüksek öğretim kurumu ile fakültelerinden muafiyet talebinde bulunulan dersin planı, kapsam ve mahiyeti, ders içerikleri, dosyaya ibraz edilen transkript belgesi, kredi ve AKTS değerlerinin dikkate alındığının açıkça belirtildiği, öğrencilerin, “B” bendinde belirtilen esaslara göre kabulü uygun görülenler dışında kalan derslere ilişkin muafiyet taleplerinin, yine aynı esaslar dikkate alınarak reddine karar verildiği,
2.8) Senato Esaslarının 5 inci maddesinin (g) ve (h) bentleri dikkate alınarak, başvurucunun
25/ 10/ 2017 tarihli dilekçesinde ayrıca muaf tutulmak istediği dersler değerlendirildiğinde; başvurucunun, Üniversitesi Hukuk Fakültesinde almış olduğu Türk Parlamento Hukuku dersini, Yalova Üniversitesi Hukuk Fakültesinin ders programında mevcut olan Türk Siyasi Hayatı dersine saydırmak istediği, Türk Siyasi Hayatı dersinin içeriği mevcut olmadığı için dilekçesi ekinde yer alan Üniversitesi ile Yalova Üniversitesi ders içeriklerine ilişkin kıyaslama tablosunda
Türk Parlamento Hukuku yerine Siyasi Tarih dersinin sayılmasını talep ettiği,
2.9) Öğrencinin dilekçesi ekinde sunduğu ders içerikleri tablosunda, Üniversitesinde almış
olduğu Türk Parlamento Hukuku isimli dersin amacının; “Parlamento kurumunun önemi, işleyişi, işlevleri ve parlamenter demokrasinin önemi, yasama organının oluşumu, TBMM’nin işleyişi, yasa yapma sürecine ilişkin aşamaların anlatılması” olarak belirlendiği, içerik itibarıyla ise; “demokratik
2 / 10siyasi temsil, parlamenter müzakere, yasa yapımı, hükümetin kurulması, denetlenmesi, milletvekili
seçilme yeterliliği, milletvekili sıfatının kazanılması, milletvekilliğinin düşmesi, yasama bağışıklığı ve TBMM’nin çalışma düzeni” konularından ibaret olduğu; buna karşılık Fakültelerinin ders planında mevcut Siyasi Tarih isimli dersin içeriğinin ise; “Devrimler dönemi, endüstri devrimi ve sonuçları, birinci dünya savaşına doğru gidiş, birinci ve ikinci dünya savaşı arasındaki dönem, ikinci dünya savaşı, soğuk savaş dönemi, çok merkezlilik ve yumuşama dönemi” konularından oluştuğu, yalın bir okumayla dahi Fakültelerinin ders programında bulunan bu dersin, öğrencinin almış olduğu
Türk Parlamento Hukuku dersinin içeriğine uygun olmadığının açıkça anlaşıldığı,
2.10) Öğrencinin mezkur dilekçesinde, Üniversitesi Hukuk Fakültesinde almış olduğu
Vatandaşlık Hukuku dersinin İnsan Hakları Hukuku dersinden muafiyete esas alınmasını talep ettiği, öğrencinin dilekçesi ekinde sunduğu ders içerikleri incelendiğinde, ders detayının; “vatandaşlıkla ilgili temel prensipler ile buna ilişkin iç hukuk ve uluslararası hukuk kuralları” şeklinde belirtildiği, görüldüğü üzere ders içeriğinin muafiyete esas kabul edilebilecek açıklıkta detaylandırılmadığı, ancak vatandaşlık hukukuyla ilgili yazılmış temel eserlerde ortak mahiyette olarak bu dersin;
“Vatandaşlık Hukuku Üzerine Genel Bilgiler”, “Türk Vatandaşlığının Kazanılması”, “Türk
Vatandaşlığıyla ilişkinin Kesilmesi”, “Türk Vatandaşlığının ‘Dönme’ Yoluyla Kazanılması”, “Türk
Vatandaşlığına İlişkin Konularda Kanıtlama (İspat) ve Yargı Yolu”, “Uyrukluk Hukuku Açısından
Arazi Değişimi”, “Gemilerin, Hava Araçlarının, Uzay Araçlarının ve Tüzel Kişilerin Uyrukluğu” gibi konulardan oluştuğu,
2.11) Öğrencinin muaf olmak istediği İnsan Hakları Hukuku dersinin mahiyetinin ise Fakültelerinin
ders içerikleri listesine göre; “İnsan Hakları Hukukunun temel inceleme konusu, insan haklarının tanınmasını, korunmasını ve geliştirilmesini amaçlayan çeşitli sistemlerin teknik hukuki analizidir .
Bu yolla yürürlükteki insan hakları standartları açıklanarak öğrencinin bu standartların bilgisine ulaşması sağlanmaktadır . Bu bağlamda, başta ülkemiz anayasası olmak üzere, ülkemizin de taraf olduğu, evrensel düzeyde Birleşmiş Milletler tarafından üretilen genel ve özel nitelikli başlıca insan hakları sözleşmeleri ile bölgesel düzeyde Avrupa Konseyi tarafından üretilmiş Avrupa İnsan Hakları
Sözleşmesi ve ayrıca Amerikan Devletleri Örgütü tarafından üretilmiş Amerikalılar arası İnsan
Hakları Sözleşmesi ve Afrika Birliği Örgütü tarafından üretilmiş Afrika İnsan ve Halkların Hakları
Şartı genel hatlarıyla incelenmektedir . Bölgesel ve uluslararası sistemlerin genel olarak analizinin yanı sıra, A.İ .H.M. başvuru yöntemi ve bazı A.İ .H.M. kararları da bu dersin kapsamı içerisindedir” şeklinde tanımlandığı,
2.12) Bu açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, İnsan Hakları Hukuku ile Vatandaşlık Hukuku
derslerinin konularının birbirinden tamamen bağımsız ve başka olduğu, bu bakımdan öğrencinin
Üniversitesinden almış olduğu Vatandaşlık Hukuku dersine ilişkin muafiyet talebinin kabul olunmadığı,
2.13) Öğrencinin Üniversitesi Hukuk Fakültesi Borçlar Hukuku Genel Hükümler I – II
derslerinin, transkriptinde 7 AKTS gözükmesine rağmen resmi mühürlü lisans programında Borçlar
Hukuku Genel Hükümler I için 4 AKTS, Borçlar Hukuku Genel Hükümler II için 5 AKTS, yani toplamda 9 AKTS gözüktüğü, muafiyet değerlendirmesi komisyonunca transkript temel alınarak yapıldığından, öğrencinin 7 AKTS olan Borçlar Hukuku Genel Hükümler I – II derslerinden sadece birisinden muaf tutulmasının uygun bulunduğu, Yalova Üniversitesi Hukuk Fakültesi 2016- 2017
Eğitim Öğretim Yılı Ders Planına göre Borçlar Hukuku Genel Hükümler I – II derslerinin 11 AKTS olduğu, Senato esaslarına göre muafiyet için AKTS yönünden %65 kriteri uygulandığında; öğrencinin Üniversitesinde aldığı derslerin AKTS toplamı olan 7 AKTS, Yalova
Üniversitesindeki karşılık dersin AKTS toplamının %65’ini karşılamadığı ( 11 AKTS x 65/ 100= 7.15),
2.14) Öğrencinin Üniversitesi “ Hukuk Tarihi ve Roma Hukuku” dersi için toplam 5 AKTS
olacak şekilde şu derslerden muaf olmak istediği; Roma Hukuku (Özel) muaf sayıldığı, Uygarlık
3 / 10Tarihi (öğrencinin almış olduğu dersin içeriği ile uyuşmadığı), İslam Hukuku (öğrencinin almış
olduğu dersin içeriği ile uyuşmadığı), Türk Hukuk Tarihi (bu ders öğrencinin almış olduğu “Hukuk
Tarihi ve Roma Hukuku” dersi ile uyuşmasına rağmen, almış olduğu dersin karşılığı olarak hali hazırda Roma Hukuku (özel) dersinden muaf sayıldığı, “Roma Hukuku (özel)” ve “Türk Hukuk
Tarihi” derslerinin Üniversitelerinde her biri dönemlik dersler olmaları dolayısıyla bu iki derse ilişkin toplam içeriğin, Üniversitesi Hukuk Fakültesinde tek bir dönemde verilebilmesi mümkün görülmediğinden muafiyet başvurusunun kabul edilmediği),
2.15) Dolayısıyla yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde, başvurucunun muafiyet talebinde
bulunduğu derslerin içerikleri itibarıyla muafiyet talebinin kabul edilmesi yönünden yeterli sayılmadığı sonucuna ulaşıldığı, değerlendirme bakımından Yalova Üniversitesi Lisans
Eğitim-Öğretim Yönetmeliğinin 9 ve 25 inci maddeleri ve Yalova Üniversitesi Ders Eşdeğerlik ve
İntibak İşlemlerine İlişkin Senato Esaslarının dikkate alındığı, açıklamalarına yer verilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının;
3.1) “Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi” başlıklı 42 nci maddesinde; “Kimse, eğitim ve öğrenim
hakkından yoksun bırakılamaz . Öğrenim hakkının kapsamı kanunla tespit edilir ve düzenlenir…”
3.2) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin
üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .”
3.3) “Yükseköğretim kurumları” başlıklı 130 uncu maddesinde; “Çağdaş eğitim-öğretim
esaslarına dayanan bir düzen içinde milletin ve ülkenin ihtiyaçlarına uygun insan gücü yetiştirmek amacı ile; ortaöğretime dayalı çeşitli düzeylerde eğitim-öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapmak, ülkeye ve insanlığa hizmet etmek üzere çeşitli birimlerden oluşan kamu tüzelkişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip üniversiteler Devlet tarafından kanunla kurulur…” hükümleri yer almaktadır .
4) 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi”
başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında ; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .” hükmüne yer verilmiştir .
5) 4/ 11/ 1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun;
5.1) “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinde; Üniversite, “Bilimsel özerkliğe ve kamu
tüzelkişiliğine sahip yüksek düzeyde eğitim – öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapan; fakülte, enstitü, yüksekokul ve benzeri kuruluş ve birimlerden oluşan bir yükseköğretim kurumudur .” olarak tanımlanmıştır .
5.2) Kanunun 14 üncü maddesinde; Üniversitenin eğitim – öğretim, bilimsel araştırma ve yayım
faaliyetlerinin esasları hakkında karar almak; Rektörün onayından sonra Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe girecek olan üniversite veya üniversitenin birimleri ile ilgili yönetmelikleri hazırlamak; Üniversitenin yıllık eğitim – öğretim programını ve takvimini inceleyerek karara bağlamak; Fakülte kurulları ile rektörlüğe bağlı enstitü ve yüksekokul kurullarının kararlarına yapılacak itirazları inceleyerek karara bağlamak, Senatonun görevleri arasında sayılmıştır .
5.3) “Fakülte Yönetim Kurulu” başlıklı 18 inci maddesinin b/( 5) bendinde; “Öğrencilerin
4 / 10kabulü, ders intibakları ve çıkarılmaları ile eğitim – öğretim ve sınavlara ait işlemleri hakkında karar
vermek” Fakülte Yönetim Kurulunun görevleri arasında sayılmıştır .
5.4) Kanunun 43 üncü maddesinde; “a . Yükseköğretim kurumlarında, kuruluş özelliklerine ve
ihtiyaçlarına göre yapılan eğitim – öğretim ve buna dayalı olarak verilen diplomalarla ilgili esaslar her üniversitece hazırlanacak öğretim ve sınav yönetmeliğinde belirtilir .” hükmü yer almaktadır .
5.5) Kanunun 44 üncü maddesinde; “b . Yükseköğretim kurumlarında, öğretim faaliyetlerinin üç
dönemi aşmamak üzere yıl içinde kaç döneme ayrılarak sürdürüleceği; her bir dönemde alınması gereken asgari ve azami kredi miktarları; her bir diploma programının diplomayı almayı hak eden kişiye kazandıracağı bilgi, beceri ve yetkinliklerin neler olacağı ve bunların ölçme ve değerlendirmelerinin nasıl yapılacağı; hazırlık sınıfı veya başka yollarla yabancı dil yeterliliğinin nasıl kazandırılacağı ve yabancı dil bilgi düzeyinin nasıl ölçüleceği; kayıt, devam, uygulama, tez ve teorik ders içerikleri, ön şartlı dersler, sınav çeşitleri ve bunların ders başarı notuna katkısı; öğrencilerin mezuniyet sonrası istihdamına ilişkin olarak bilgi, görüş ve tecrübelerine ihtiyaç duyulan kişileri ifade eden dış paydaşların diploma programlarına ilişkin değerlendirmelerinin alınması; diğer yurt içi ve yurt dışı yükseköğretim kurumlarından alınan derslerin kredilerinin intibakının sağlanması; ilgili programın tamamlanmasına yönelik önceden kazanılmış yeterliliklerin tanınması; farklı diploma programlarından bazı derslerin alınmasıyla yandal veya çift anadal yapılması; diploma alınabilmesi için, uygulama, teorik, uzaktan veya açıköğretim özellikleri ile eğitim-öğretimin devamına ilişkin diğer hususlar, Yükseköğretim Kurulunun bu konularda belirlediği temel ilkelere uygun olarak yükseköğretim kurumları senatoları tarafından belirlenir .” hükmü yer almaktadır .
6) 08/ 10/ 2010 tarihli ve 27723 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Yalova Üniversitesi Lisans
Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğinin;
6.1) “Yatay ve dikey geçişler” başlıklı 9 uncu maddesinde;
“( 1) Üniversitenin lisans programlarına yapılacak öğrenci yatay geçişleri, 24/ 4/ 2010 tarihli ve 27561 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki
Programlar arasında Geçiş, Çift Anadal, Yandal ile Kurumlararası Kredi Transferi Yapılması
Esaslarına İlişkin Yönetmelik hükümlerine göre yürütülür . Yatay geçişler ilgili kurullarca belirlenecek kontenjanlarla sınırlı olup intibak işlemleri bu kurullar tarafından yapılır .”…
“( 5) AKTS’ye dahil üniversiteler arasında yapılacak geçişler ve alınan derslerin intibakı, Yükseköğretim Kurulunca belirlenen esaslar ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde yapılır .”
6.2) “Derslerden muafiyet” başlıklı 25 inci maddesinde; “… ( 2) Daha önce bir yükseköğretim
programında tam zamanlı öğrenci olarak kayıtlı olan ve Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Sistemi ile
Üniversiteye kayıt yaptıran öğrenciler, daha önce almış ve başarmış oldukları derslerden muafiyet isteğinde bulunabilir . Bunun için, öğrencilerin Üniversiteye ilk kayıt yaptırdıkları tarihten itibaren onbeş gün içinde, not durum belgesi, ders içerikleri ve bir dilekçe ile ilgili dekanlığa/müdürlüğe başvurmaları gerekir . Öğrencilerin önceki yükseköğretim kurumunda başarılı oldukları ve eşdeğerliliği ilgili kurullar tarafından kabul edilen derslerden daha önce almış oldukları notlar, bu
Yönetmeliğin 21 inci maddesindeki esaslar çerçevesinde başarı notuna dönüştürülür . Muafiyetlerde karşılaşılan güçlükler nedeniyle, muafiyeti ifade eden notlar harf notu olarak BL’ye dönüştürülür, öğrencinin isteği halinde o dersi/dersleri yeniden alır . Bu şekilde eşdeğerliliği kabul edilen ders sayısına göre, azami öğrenim süresinden kaç yarıyıl düşüleceği de ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde ilgili kurulların kararında belirtilir…” hükümleri yer almaktadır .
7) 30/ 10/ 2014 tarihli Yalova Üniversitesi Ders Eşdeğerlik ve İntibak İşlemlerine İlişkin Senato
Esaslarında; Yalova Üniversitesinin tüm akademik birimlerinde her türlü ders eşdeğerliği ve intibak
işlemlerinin aşağıdaki esaslar çerçevesinde yapılacağı öngörülmüştür :
5 / 10“1- Öğrenci, ders eşdeğerliği ile ilgili isteğini, ilgili bölüm başkanlığına kaydının yapıldığı
eğitim-öğretim yarıyılının ilk hafta sonuna kadar yapması gerekir . Dilekçe ekinde intibakı yapılması istenilen derslerin, a) Öğretim Planı (Teori-Uygulama-Laboratuvar-Kredi / T-U-L-K), b) Ders İçerikleri (Dersin amacı, kapsamı ve haftalık ders planı), c) Not Çizelgesi (Transkript), yer almalıdır . Yukarıda belirtilen belgelerin Fakülte/Enstitü/Yüksekokul veya Öğrenci İsleri Daire
Başkanlığı yetkililerince imzalanmış, kaşeli ve mühürlü olması gerekir .”
“3- Bölümler tarafından kurulan Bölüm İntibak Komisyonu, yapılan başvuruları 1 (bir) hafta içerisinde değerlendirir . Değerlendirilen intibak formları Bölüm İntibak Komisyonunun önerisi doğrultusunda ilgili kurullar tarafından karara bağlanır ve imza karşılığı öğrenciye verilir .”
“4- Öğrenci, onaylanan intibak formuna itirazı durumunda, itiraz süresi en geç eğitim-öğretim yılının üçüncü haftasının sonuna kadardır . İtirazlar bölüm intibak komisyonunca değerlendirilir ve ilgili kurullarca eğitim-öğretim yılının besinci haftasında sonuçlandırılır .”
“5- Bölüm İntibak Komisyonunca bir dersin eşdeğer sayılabilmesi için aşağıda belirtilen hususlara uyulması gerekir; a) Eşdeğer ders değerlendirmeleri için, başarı notunun Üniversite Yönetim Kurulunun aldığı en az geçme notu kadar olmalıdır .
b) Türk Dili, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi ve Yabancı Dil dersleri, kredilerine bakılmaksızın eşdeğer sayılır…
d) Birden fazla dersin, bir derse eşdeğer sayılması durumunda, bu derslerin AGNO’su dikkate alınarak intibak yapılır . Bir dersin birden fazla derse eşdeğer sayılması durumunda dersin notu, intibak edilen tüm dersler için de geçerlidir .
f) Eşdeğer sayılması istenen bir dersin adının, eşdeğer sayılacak ders ile birebir aynı olması gerekmez . Ders eşdeğerlik değerlendirmesinde dersin kredisi ve içeriği dikkate alınır .
g) Eşdeğer sayılması istenen bir dersin kredisinin ders saatine bakılmaksızın, en az eşdeğer sayılacak dersin kredisinin %65’ine eşit olması gereklidir .
h) Eşdeğer sayılması istenen dersin içeriğinin (dersin haftalık ders planı baz alınarak) en az %75’nin, eşdeğer sayılacak dersin içeriği ile aynı olması gerekir…
j) Eşdeğer sayılması istenen bir dersin, yerel kredisi yoksa ders içeriği “h” maddesine göre sağlandıktan sonra; ECTS (AKTS) kredisi en az eşdeğer sayılacak dersin ECTS (AKTS) kredisinin
%75’ine eşit olmalıdır .” …
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın daha önce almış
olduğu Türk Hukuk Tarihi adlı dersin muafiyetinin, Üniversitenin anılan Esasları ve ders içerikleri çerçevesinde nesnel bir biçimde ve başvuran lehine yorumlanarak yeniden değerlendirilmesi yönünde tavsiyede bulunulması; başvuranın bu dersler dışındaki muafiyet taleplerinin reddi gerektiği hususundaki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9) Başvuranın, Üniversitesi Hukuk Fakültesi öğrencisiyken merkezi yerleştirme puanıyla
12/ 09/ 2017 tarihinde yatay geçiş yaparak Yalova Üniversitesi Hukuk Fakültesine kaydını yaptırdığı, kayıt esnasında daha önce almış olduğu 30 (otuz) dersten muafiyet talebinde bulunduğu, bunlardan 6 dersin muafiyetinin yapılmadığı anlaşılmış olup; muafiyeti kabul edilmeyen derslerin de muafiyetinin sağlanması talep edilmektedir .
6 / 1010) Başvuru konusunun incelenmesi kapsamında Üniversiteden temin edilen bilgi ve belgelerden,
Muafiyet ve İntibak Komisyonunca, Üniversitenin Lisans Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğinin 25 inci maddesi ile Ders Eşdeğerlik ve İntibak İşlemlerine İlişkin Senato Esasları doğrultusunda muafiyet talebi incelenerek, başvuranın toplam 24 (yirmidört) dersten muaf tutulmasına karar verildiği, reddedilen 6 (altı) dersin ise; AKTS değerlerinin karşılık gelmemesi, ders içeriklerinin uyuşmaması ve ilgili dersin Fakültelerinde karşılığının bulunmaması gibi nedenlerle reddine karar verildiği anlaşılmıştır .
11) 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 5 numaralı paragraflarda yer verilen hükümlerinde,
üniversitelerin bilimsel özerkliğe sahip olduğu ; yükseköğretim kurumlarında eğitim–öğretimle ilgili esasların üniversitelerce hazırlanacak yönetmelikte belirtileceği; üniversitenin eğitim-öğretim esasları hakkında karar almanın, üniversitenin yıllık eğitim-öğretim programını ve takvimini inceleyerek karara bağlamanın ve ilgili kurulların kararlarına yapılacak itirazları inceleyerek karara bağlamanın Senatonun görevlerinin arasında olduğu; öğrencilerin kabulü, ders intibakları ve çıkarılmaları ile eğitim-öğretim ve sınavlar konusunda karar verme yetkisinin yükseköğretim kurumlarının ilgili yönetim kurullarına verildiği hükme bağlanmıştır .
12) Yükseköğretim Kanununun ilgili hükümlerine dayanılarak hazırlanan Yalova Üniversitesi Lisans
Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğinin 6 numaralı paragraflarda yer alan hükümlerinde, yatay geçiş ile derslerden muafiyete ilişkin hususlara yer verilmiştir . Üniversitenin 7 numaralı paragrafta yer alan
Ders Eşdeğerlik ve İntibak İşlemlerine İlişkin Senato Esaslarında ise ders eşdeğerliği ve intibak işlemlerinin hangi esaslar çerçevesinde yapılacağı öngörülmüştür .
13) Yalova Üniversitesi Hukuk Fakültesinin 20/ 7/ 2017 tarihli kararıyla ve Yalova Üniversitesi Lisans
Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğinin 9 ve 25 inci maddeleri uyarınca teşekkül ettirilen Yatay Geçiş, Muafiyet ve İntibak Komisyonunun, başvurucunun Üniversitesi Hukuk Fakültesindeki öğrenimi sırasında almış olduğu derslerin, Yalova Üniversitesinde mevcut derslerden muafiyetlerine ilişkin olarak yaptığı inceleme neticesinde, başvurucunun, 2.3 numaralı paragrafta adlarına yer verilen toplam 24 dersten muaf tutulmasına karar verildiği anlaşılmıştır .
14) Komisyonca muafiyeti kabul olunan derslerden bazılarının sistemde eksik görünmesi nedeniyle
başvurucunun, 28/ 9/ 2017 tarihinde Üniversiteye başvurarak, sistemde eksik görünen derslerin muafiyetinin kabul edilmesini talep ettiği, bunun üzerine derslerin kontrolünün sağlandığı ve komisyon kararıyla muafiyeti kabul olunan ancak sistemsel hata nedeniyle görünmeyen derslerin sisteme tanımlandığı anlaşılmıştır .
15) Başvurucunun muafiyet talebi, Üniversitesinin 6 ve 7 numaralı paragraflarda yer alan
Yönetmelik hükümleri ile Senato Esasları kapsamında değerlendirilmiştir . Söz konusu Senato
Esaslarında; Bölüm İntibak Komisyonunca bir dersin eşdeğer sayılabilmesi için; eşdeğer sayılması istenen bir dersin kredisinin ders saatine bakılmaksızın, en az eşdeğer sayılacak dersin kredisinin
%65’ine eşit olmasının gerekli olduğu; eşdeğer sayılması istenen dersin içeriğinin en az % 75’inin, eşdeğer sayılacak dersin içeriği ile aynı olması gerektiği hükmüne yer verilmiştir . Bu kapsamda, öğrencinin muafiyet talebinde bulunduğu derslere ilişkin değerlendirmelerde; dersin verildiği yükseköğretim kurumu ile Yalova Üniversitesinde muafiyet talebinde bulunulan dersin planı, kapsam ve mahiyeti, ders içerikleri, ibraz edilen transkript belgesi, kredi ve AKTS değerlerinin dikkate alındığı, belirtilen esaslara göre kabulü uygun görülenler dışında kalan derslere ilişkin muafiyet taleplerinin, yine aynı esaslar dikkate alınarak reddine karar verildiği tespit edilmiştir .
16) Başvurucunun ayrıca muaf tutulmak istediği derslerin, Komisyonca değerlendirilmesinde;
Üniversitesi Hukuk Fakültesinde almış olduğu Türk Parlamento Hukuku dersini, Yalova
Üniversitesi Hukuk Fakültesinin ders programında mevcut olan Siyasi Tarih dersine saydırmak istediği, ancak Yalova Üniversitesinin ders programında bulunan bu dersin, öğrencinin almış olduğu
Türk Parlamento Hukuku dersinin içeriğine uygun olmadığı; yine başvuranın daha önce almış
7 / 10olduğu Vatandaşlık Hukuku dersinin İnsan Hakları Hukuku dersinden muafiyete esas alınması
hususunda da adı geçen derslerin konularının birbirinden tamamen bağımsız ve farklı olduğu, bu bakımdan öğrencinin daha önce almış olduğu “Türk Parlamento Hukuku” ve “Vatandaşlık Hukuku” derslerine ilişkin muafiyet talebinin kabul olunmadığı anlaşılmıştır . Söz konusu dersler açısından yapılan muafiyet değerlendirmesi, Üniversitenin Anayasa ile garanti altına alınan bilimsel özerklik ve takdir yetkisi kapsamında olup; bu anlamda anılan dersler açısından yapılan muafiyet değerlendirmesinde, hukuka ve hakkaniyet ölçütlerine aykırılık tespit edilememiştir .
17) Başvuranın Borçlar Hukuku Genel Hükümler I – II derslerinden muafiyetine ilişkin
değerlendirmede; öğrencinin daha önce almış olduğu Borçlar Hukuku Genel Hükümler dersi, transkriptinde 7 AKTS gözükmesine rağmen, anılan Üniversitenin lisans programında Borçlar
Hukuku Genel Hükümler-I dersi 4 AKTS, Borçlar Hukuku Genel Hükümler-II dersi 5 AKTS, yani toplamda 9 AKTS gözüktüğü, muafiyet değerlendirmesi komisyonunca transkript temel alınarak yapıldığından, öğrencinin 7 AKTS olan Borçlar Hukuku Genel Hükümler dersi için, sadece Borçlar
Hukuku Genel Hükümler-I dersinden muaf tutulmasının uygun bulunduğu anlaşılmıştır . Bu kapsamda, Yalova Üniversitesi Hukuk Fakültesi 2016- 2017 Eğitim Öğretim Yılı Ders Planına göre
Borçlar Hukuku Genel Hükümler I – II derslerinin toplamda 11 AKTS olduğu, Senato esaslarına göre muafiyet için AKTS yönünden %65 kriteri uygulandığında; başvuranın daha öncesinde 7 AKTS olarak aldığı dersin, Yalova Üniversitesindeki karşılık dersin AKTS toplamının %65’ini karşılamadığı ( 11 AKTS x 65/ 100= 7.15) değerlendirilerek, anılan derslerden sadece Borçlar
Hukuku Genel Hükümler-I dersinden muafiyetinin sağlanmasına karar verildiği anlaşılmaktadır .
18) Üniversitesindeki söz konusu ders için, başvuranın transkriptinde yer alan AKTS değeri
ile Üniversitenin lisans programında yer alan AKTS değerlerinin farklı olması hususunun araştırılmasından; başvuranın öğrenim gördüğü 2013- 2014 döneminde anılan dersin tek ders şeklinde “Borçlar Hukuku Genel Hükümler” adı altında, 7 AKTS ve tek dönemlik olarak okutulduğu, daha sonrasında ise Üniversitesinde anılan dersin “Borçlar Hukuku Genel
Hükümler I” ve “Borçlar Hukuku Genel Hükümler II” adı altında iki ayrı ders olarak ve toplam 9
AKTS olacak şekilde değişikliğe gidildiği anlaşılmaktadır . Benzer şekilde Yalova Üniversitesinde de söz konusu ders, iki ayrı ders ve toplam 11 AKTS olarak öngörülmüştür . Bu anlamda, muafiyet değerlendirmesinde öğrencinin okuduğu dersin kredisinin tevsikinde, transkript belgesinin esas olduğu hususu göz önünde bulundurulduğunda, başvuranın tek ders adı altında ve 7
AKTS olarak aldığı ders için, Yalova Üniversitesinde iki ders adı altında ve toplam 11 AKTS olarak verilen dersin sadece birisinden muafiyetinin sağlanmasının, Üniversitenin söz konusu
Senato Esasları ile uyumlu, Anayasa ile garanti altına alınan bilimsel özerklik ve takdir yetkisi kapsamında olduğu değerlendirilmektedir .
19) Başvuranın Üniversitesinde aldığı “Hukuk Tarihi ve Roma Hukuku” dersi için toplam 5
AKTS olacak şekilde muaf olmak istediği derslere ilişkin değerlendirmede; bunlardan Roma Hukuku (özel) dersinden muaf sayıldığı; Uygarlık Tarihi ile İslam Hukuku derslerine ilişkin olarak, öğrencinin almış olduğu derslerin içeriği ile uyuşmadığı; Türk Hukuk Tarihi dersine ilişkin olarak ise, bu dersin öğrencinin almış olduğu “Hukuk Tarihi ve Roma Hukuku” dersi ile uyuşmasına rağmen, almış olduğu dersin karşılığı olarak hali hazırda Roma Hukuku (özel) dersinden muaf sayıldığı, “Roma Hukuku (özel)” ve “Türk Hukuk Tarihi” derslerinin Üniversitelerinde her biri dönemlik dersler olmaları dolayısıyla bu iki derse ilişkin toplam içeriğin, Üniversitesi Hukuk
Fakültesinde tek bir dönemde verilebilmesi mümkün görülmediği gerekçesiyle muafiyet başvurusunun kabul edilmediği belirtilmiştir .
20) Üniversitenin Senato Esaslarında; eşdeğer sayılması istenen bir dersin adının, eşdeğer sayılacak
ders ile birebir aynı olması gerekmediği, ders eşdeğerlik değerlendirmesinde dersin kredisinin ve içeriğinin dikkate alınacağı, bu anlamda eşdeğer sayılması istenen bir dersin kredisinin ders saatine bakılmaksızın, en az eşdeğer sayılacak dersin kredisinin %65’ine eşit olması gerektiği ve eşdeğer
8 / 10sayılması istenen dersin içeriğinin en az %75’inin, eşdeğer sayılacak dersin içeriği ile aynı olması
gerektiği hüküm altına alınmıştır . Bu kapsamda, Üniversitenin Türk Hukuk Tarihi dersinden muafiyete ilişkin değerlendirmesinde sunduğu gerekçenin, anılan Senato Esasları ile uyuşmadığı; bu çerçevede, Senato Esasları dikkate alındığında, Roma Hukuku (özel) dersi 2 AKTS, Türk
Hukuk Tarihi 3 AKTS olmak üzere toplamda 5 AKTS olduğu, Üniversitesi “Hukuk
Tarihi ve Roma Hukuku” dersinin de 5 AKTS olduğu, ders içerikleri açısından ise
Üniversitenin de ifade ettiği üzere “Türk Hukuk Tarihi” dersinin “Hukuk Tarihi ve Roma
Hukuku” dersinin içeriği ile uyuştuğu ve anılan Esaslarda bir dersin birden fazla derse eşdeğer sayılmasında herhangi bir engel bulunmadığı hususları göz önünde bulundurulduğunda, başvuranın daha önce almış olduğu “Hukuk Tarihi ve Roma Hukuku” dersi için “Roma
Hukuku” ve “Türk Hukuk Tarihi” derslerinden muaf tutulmasının Senato Esasları ile daha uyumlu olacağı değerlendirilmektedir . Bu anlamda, Üniversitenin söz konusu derslerin her birinin
Üniversitelerinde dönemlik dersler olmaları dolayısıyla bu iki derse ilişkin toplam içeriğin, Üniversitesi Hukuk Fakültesinde tek bir dönemde verilebilmesinin mümkün görülmediği yönündeki gerekçesinin, Üniversitenin anılan Esaslarına uygun olmadığı ve nesnel bir değerlendirme olmadığı kanaatine varılmıştır .
21) Kurumumuzca yapılan inceleme neticesinde; Anayasa ile Devlet tarafından kanunla kurulan
üniversitelere kamu tüzelkişiliği ve bilimsel özerklik tanınmış olup, her üniversite ayrı birer kamu tüzelkişisidir . Yükseköğretim Kanunu ile verilen yetkiler doğrultusunda üniversitelerin . yüksek öğretim programlarının müfredatlarını önceden tespit edilen prensip ve amaçlara uygun bir şekilde kendilerinin belirlediği ilkeler, eğitim politikaları ve standartları ile fiziki imkânlar çerçevesinde uygulamaları bilimsel özerkliğin sonucudur . Verdiği eğitim ve öğretim hizmetinin kalitesini daha da yükseğe çekerek en iyi öğrenciyi yetiştirme iddiasında olan bilimsel özerkliğe sahip üniversitelerin, Yükseköğretim Kanununun verdiği yetkiye dayanarak çıkardıkları yönetmelik ve diğer düzenlemelerinde ders muafiyeti hakkı verip vermeme hususunda takdir yetkisine sahip oldukları açıktır . Bu anlamda, Siyasi Tarih, İnsana Hakları Hukuku, Uygarlık Hukuku, İslam Hukuku, Borçlar Hukuku Genel Hükümler-I derslerinin, ders içeriklerinin uyuşmaması ve AKTS değerlerinin karşılık gelmemesi gerekçesiyle muafiyetinin reddedilmesi yönündeki değerlendirmelerin, Üniversitenin bilimsel özerklik ve takdir yetkisi kapsamında olduğu; ancak Türk Hukuk Tarihi dersinden muafiyetin, Üniversitenin anılan Esasları ve ders içerikleri çerçevesinde, nesnel bir biçimde ve başvuran öğrenci lehine yorumlanarak, yeniden değerlendirilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
22) İyi yönetim ilkelerine, 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir . Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında
Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak
Kurumumuza gönderildiği, böylece “kararların gerekçeli olması ve makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; idarenin, başvurucuya verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini de göstermediği, bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup; idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir .
V. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
23) 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin
birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır .
21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem
9 / 10tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye
başlayacaktır . Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı (varsa) dava açma süresinden arta kalan sürede Bursa İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır .
VI. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle, BAŞVURUNUN KISMEN KABULÜNE KISMEN REDDİNE, 1. Başvuranın daha önce almış olduğu Türk Hukuk Tarihi dersinden muafiyetinin, Üniversitenin anılan Esasları ve ders içerikleri çerçevesinde nesnel bir biçimde ve başvuran lehine yorumlanarak yeniden değerlendirilmesi yönünde Yalova Üniversitesi Rektörlüğüne TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
2. Başvuranın bu dersler dışındaki muafiyet taleplerinin, kararda belirtilen gerekçeler çerçevesinde
REDDİNE,
6328 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Yalova Üniversitesi
Rektörlüğünce bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın başvurana ve Yalova Üniversitesi Rektörlüğüne tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi