Yaz okulu ücret iadesi, öğrencinin kendi isteğiyle kaydını sildirmesi durumunda üniversite kuralları çerçevesinde değerlendirilebilir mi (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2021/263-S.21.434

BAŞVURU NO : 2020/89031

KARAR TARİHİ : 06/01/2021

RET KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : KARABÜK ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ

Ders ücreti iadesi talebi hakkındadır.

BAŞVURUNUN KONUSU :

BAŞVURU TARİHİ : 15/07/2020

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran (TCKN: ), almadığı dersin ücreti olan 412 TL’nin iadesini talep etmektedir.

2. Başvuranın 10/07/2020 tarihli Karabük Üniversitesi Rektörlüğüne muhatap dilekçesinde, Fırat Üniversitesi , Karabük Üniversitesi numaralı -Uzaktan Yaz

Okulu- öğrencisi olduğunu, 2019-2020 dönemi için Fırat Üniversitesinde açılmayan BMÜ-333 (Mikroişlemciler) kodlu ders için Karabük Üniversitesinden BLM321 (Mikroişlemciler) kodlu dersi sehven seçtiğini, bu ders için Fırat Üniversitesinin olur vermediğini, sonrasında e-posta aracılığı ile talep ettiği ücret iadesi talebinin reddedildiğini belirterek Karabük Üniversitesinde olan kaydının iptalini ve yaz okulu ders ücretinin iadesini talep etmiştir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

3. Karabük Üniversitesi Rektörlüğü Öğrenci İşleri Daire Başkanlığının başvurana muhatap sayılı ve 13.07.2020 tarihli yazısında, “İlgi dilekçeniz üzerine kaydınız silinmiş olup 2019-2020 Eğitim-Öğretim Yılında Yükseköğretim Kurumlarında Cari Hizmet

Maliyetlerine Öğrenci Katkısı Olarak Alınacak Katkı Payları ve Öğrenim Ücretlerinin

Tespitine Dair Kararın 15. maddesinde “Kayıt yaptırıp kendi isteği ile kaydını sildiren öğrencilerin katkı payı ve öğrenim ücretleri geri ödenmez.” ve Karabük Üniversitesi Yaz Okulu

Yönergesinin 8. maddesinin 4. bendinde “Yaz Okulunda açılan bir derse kaydolan öğrenci o dersi bırakamaz.” hükümleri yer almaktadır. Bu hükümler doğrultusunda ücret iade talebiniz uygun görülmemiştir.” ifadelerine yer verilmiştir.

4. Fırat Üniversitesi Rektörlüğü Öğrenci İşleri Daire Başkanlığının 02/10/2020 tarihli ve sayılı yazısında, “… , Üniversitemiz Mühendislik Fakültesi Bilgisayar

Mühendisliği 4. sınıf öğrencimiz olup 20192020 yaz döneminde BMÜ103 Bilgisayar Biliminin

Temelleri, BMÜ201 Mesleki İngilizce, BMÜ313 Bilimsel Diller ve Otomata Teorisi derslerini aldığı anlaşılmıştır.” ifadelerine yer verilmiştir.

5. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Strateji Geliştirme Dairesi Başkanlığının E.

sayılı ve 23.10.2020 tarihli yazısında, “Kurumunuz ilgi yazısında Fırat Üniversitesi öğrencisi iken Fırat Üniversitesinin yaz okulunda açmadığı BMÜ-333 (Mikroişlemciler) kodlu ders için

Karabük Üniversitesinin yaz okulunda BLM-321 (Mikroişlemciler) kodlu dersi sehven seçen, bu ders için kayıtlı öğrencisi olduğu Fırat Üniversitesinin olur vermemesi nedeniyle e-posta aracılığı ile Karabük Üniversitesinden ödediği ücreti talep eden ancak ücretin tarafına iade edilmediği ve mağduriyet yaşadığını belirterek Kurumunuza başvuran ün durumu Kurulumuz Başkanlığınca incelenmiştir. Bilindiği üzere 2547 sayılı Yükseköğretim

Kanununun Ek Madde 26 da “Üniversite veya yüksek teknoloji enstitülerinin açmış oldukları yaz okullarına katılacak öğrencilerden, toplam iki yüz seksen ders saatine karşılık olmak ve 46 ncı madde uyarınca belirlenen yıllık öğrenci katkı payının iki katını aşmamak üzere

Yükseköğretim Kurulunca belirlenecek miktarda yaz okulu öğretim ücreti alınır. Ancak bu miktarların tespitinde, normal süresi içinde mezun olamayan veya lisans düzeyinde ikinci bir yükseköğretim yapan öğrencilerden alınabilecek zamlı katkı payı miktarları dikkate alınmaz.

İkinci öğretime kayıtlı öğrencilerden alınacak azami yaz okulu öğretim ücreti, fakülte ve program adına göre normal örgün öğretimde kayıtlı öğrenciler için belirlenen yaz okulu öğretim ücretinin iki katını geçemez. Üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsü yönetim kurulu, Yükseköğretim Kurulunca belirlenen miktardan daha az yaz okulu öğretim ücreti alınmasına, başarılı veya gelir düzeyi düşük öğrencilerden ise bu ücretin alınmamasına veya belirlenen miktardan daha az öğretim ücreti alınmasına karar verebilir.” hükmüne yer verilmiştir. Söz konusu hüküm gereği Yükseköğretim Kurulunca ilgili eğitim-öğretim yılında belirlenen yaz okulu ücretleri Devlet üniversitelerine gönderilmektedir. Fırat Üniversitesi tarafından

Karabük Üniversitesinde seçtiği dersi kabul edilmediğinden ve herhangi bir ders almayacağından dolayı Üniversiteye ödediği yaz okulu ücretinin iadesi talebi ile başvuran

‘e ilgili üniversitenin verdiği cevapta; “2019-2020 Eğitim-Öğretim Yılında

Yükseköğretim Kurumlarında Cari Hizmet Maliyetlerine Öğrenci Katkısı Olarak Alınacak

Katkı Payları ve Öğrenim Ücretlerinin Tespitine Dair Kararın 15’inci maddesinde yer alan

“Kayıt yaptırıp kendi isteği ile kaydını sildiren öğrencilerin katkı payı ve öğrenim ücretleri geri ödenmez.” hükmüne istinaden ücretin kendisine ödenemeyeceği belirtilmiştir. Devlet yükseköğretim kurumlarında yürütülen yaz okulu ücretlerinin iade edilip edilmeyeceği ile ilgili olarak gerek “Öğrenci Katkı Payı ve Öğrenim Ücretlerinin Tespitine Dair” Resmi Gazetede yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararında, gerekse Yükseköğretim Yürütme Kurulu Kararında herhangi bir hüküm yer almadığından, üniversiteye yaz okulu ücretini ödeyen ve eğitimöğretim hizmeti almayan ün üniversiteye ödediği ücretin iadesi yürürlükteki mevzuat hükümleri gereğince ilgili üniversitenin yetkili kurulları tarafından değerlendirilebileceği hususunda bilgilerinizi ve gereğini arz ederim.” ifadelerine yer verilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

6. Anayasanın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler”,

7. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir”,

8. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun Ek 26 ncı maddesinde, “Üniversite veya yüksek teknoloji enstitülerinin açmış oldukları yaz okullarına katılacak öğrencilerden, toplam ikiyüzseksen ders saatine karşılık olmak ve 46 ncı madde uyarınca belirlenen yıllık öğrenci katkı payının iki katını aşmamak üzere Yükseköğretim Kurulunca belirlenecek miktarda yaz okulu öğretim ücreti alınır. Ancak bu miktarların tespitinde, normal süresi içinde mezun olamayan veya lisans düzeyinde ikinci bir yüksek öğretim yapan öğrencilerden alınabilecek zamlı katkı payı miktarları dikkate alınmaz. İkinci öğretime kayıtlı öğrencilerden alınacak azami yaz okulu öğretim ücreti, fakülte ve program adına göre normal örgün öğretimde kayıtlı öğrenciler için belirlenen yaz okulu öğretim ücretinin iki katını geçemez. Üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsü yönetim kurulu, Yükseköğretim Kurulunca belirlenen miktardan daha az yaz okulu öğretim ücreti alınmasına, başarılı veya gelir düzeyi düşük öğrencilerden ise bu ücretin alınmamasına veya belirlenen miktardan daha az öğretim ücreti alınmasına karar verebilir.”,

9. 23.12.2019 tarihli ve 30988 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2019-2020 EğitimÖğretim Yılında Yükseköğretim Kurumlarında Cari Hizmet Maliyetlerine Öğrenci

Katkısı Olarak Alınacak Katkı Payları ve Öğrenim Ücretlerinin Tespitine Dair Kararın

‘Kayıt sildirme halinde yapılacak işlemler’ başlıklı 15 inci maddesinde, “(1) Kayıt yaptırıp kendi isteği ile kaydını sildiren öğrencilerin katkı payı ve öğrenim ücretleri geri ödenmez.”,

10. Karabük Üniversitesi Yaz Okulu Yönergesinin ‘Ücretler ve ek ders’ başlıklı 6 ncı maddesinde, “(l) Yaz Okulunda öğrencinin ödeyeceği ücret ve ders veren öğretim üyesine/görevlisine ödenecek ek ders ücreti 2547 sayılı kanun ve ilgili diğer mevzuat hükümlerine göre belirlenir.”, ‘Başvuru ve ders alma esasları’ başlıklı 8 inci maddesinde, “(4)Yaz Okulunda açılan bir derse kaydolan öğrenci o dersi bırakamaz. (7) KBÜ öğrencisi olmayan diğer üniversite öğrencileri, kontenjan dahilinde Yaz Okulunda açılan dersleri alabilirler.” hükümleri bulunmaktadır.

IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

11. Dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgelere göre başvurunun reddi önerilmiştir.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 12. Başvuran, sehven yaptığı ders seçimine ilişkin ücretin iadesini talep etmektedir.

13. İlgili idare, kayıt yaptırdıktan sonra kendi isteği ile kaydını sildiren öğrencilerin katkı payı ve öğrenim ücretlerinin geri ödenemeyeceğini belirtmektedir.

14. Dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgelere göre; başvuranın Fırat Üniversitesi

Mühendislik Fakültesi Bilgisayar Mühendisliği bölümü öğrencisi olduğu, BMÜ333 kodlu

Mikroişlemciler kodlu dersin karşılığı olarak düşündüğü BLM3221 kodlu mikroişlemciler dersine Karabük Üniversitesinde 2019-2020 Eğitim Öğretim Yılı Yaz Okulu kapsamında kayıt yaptırdığı, bu seçimin kredi ve akts farkı dolayısıyla Fırat Üniversitesi tarafından da kabul görmediği, Üniversitesinden ders alma işlemi yapamadığı gerekçesiyle kaydının silinmesi ve ücret iadesi yapılması talebinde bulunduğu, kaydının silindiği ancak ücret iadesinin yapılmayacağının belirtildiği anlaşılmıştır.

15. Yukarıda yer verilen mevzuatta, yaz okullarına katılacak öğrencilerden yaz okulu öğretim ücreti alınacağının karara bağlandığı, yine de üniversitenin Yükseköğretim Kurulunca belirlenen miktardan daha az yaz okulu öğretim ücreti alınmasına, başarılı veya gelir düzeyi düşük öğrencilerden ise bu ücretin alınmamasına veya belirlenen miktardan daha az öğretim ücreti alınmasına karar verebileceği istisnasına yer verilmiştir. YÖK, bu düzenlemeden yola çakarak ücret iadesi kararının üniversitenin yetkili kurulları tarafından verilebileceğini belirtmektedir.

16. Karabük Üniversitesi, bir dersin açılabilmesi için en az 20 (2019-2020 Eğitim Öğretim Yılı

Yaz Okulu ile sınırlı kalmak şartıyla 15) öğrencinin söz konusu dersi alması gerektiğini ve ders alma tarihlerinden sonra öğrenci tarafından ders silme işlemi yapılması durumunda açılması kesinleşen derslere ilişkin sayıların değiştiği ve mağduriyete sebep olduğunu vurgulamaktadır.

Ayrıca yaz okulu duyurusunda mevzuat hükümlerinin tekraren ilan edildiğini belirtmektedir.

(2020/89032 sayılı başvuru)

17. Karabük Üniversitesi tarafından resmi sitesinde ilan edilen 07/07/2020 tarihli ‘Yaz Okulu

Ders Ücreti İadesi Hakkında’ konulu duyuruda, yaz okulunda dersi kapanan, yaz okulu ders ücretini fazla yatıran, yaz okulu ders ücretini sehven farklı hesaplara yatıran, tek ders sınavından başarılı olan fakat yaz okulundan ders alan üniversitemiz öğrencilerinin ders ücretlerini iade alabileceği ve yaz okulunda açılan dersler için yatırılan ücretlerin kesinlikle iade edilmeyeceği vurgulanmıştır.

18. Yargıtay tarafından (Onüçüncü Hukuk Dairesi, Esas: 2017/1909, Karar: 2020/4660) özel üniversitelerde bir sonraki akademik dönemde dönem ücreti dışında başka ücret ödemeden alma imkânı varken kendi isteği ile isteğe bağlı ve ücretli olarak açılan yaz okulunda almayı tercih etmesi nedeniyle ödediği bedelin iadesini isteyemeyeceğini belirtmektedir. Aynı şekilde bütünleme sınav hakkı olması durumunda da benzer yönde hüküm kurmuştur. Fırat

Üniversitesi 2019-2020 eğitim-öğretim yılı genel akademik takviminde hem bütünleme sınavına hem de yaz okulu takvimine yer verildiği görülmektedir.

19. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, başvuranın kendi isteği ile kayıt yaptırdığı, yine kendi isteği ile kaydını bildirdiği, bu durumda olan öğrencilerin katkı payı ve öğrenim ücretlerinin iade edilmeyeceğinin hüküm altına alındığı, ilgili idare tarafından başvuranın durumunda olan kişiler için ücret iadesi yapılmayacağını ayrıca duyurduğu (Kamu

Denetçiliği Kurumunun 2015/5903 sayılı kararı), ücret iadesi kararının üniversitenin görev ve yetkisi ve takdir hakkı kapsamında kaldığı, yaz okulunda açılan bir derse kaydolan başvuranın kendi isteğiyle kaydını sildirdiği için sonuçlarına katlanması gerektiği hususları ile birlikte yukarıda yer verilen düzenlemeler ve açıklamalar birlikte değerlendirildiğinde başvuranın talebinin reddi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden 20. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar

Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin, karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT

21. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Karabük İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;

Kararın BAŞVURANA ve KARABÜK ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğ edilmesine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

e-imzalıdır

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi