|
ÖZET: Başvuran, Kuşadası Belediyesi sınırlarında yer alan yazlık evinin çevre temizlik vergisinin (ÇTV) su tüketimi üzerinden hesaplanması talebinde bulunmuştur. Başvurusunda, yazlık evinin su ihtiyacını artezyen kuyusundan karşıladığını ve bu nedenle yıllık tarife üzerinden tahsil edilen ÇTV’nin haksız olduğunu belirtmiştir. Kuşadası Belediyesi ve Aydın Su ve Kanalizasyon İdaresi, başvuranın su aboneliğinin artezyen suyu için olduğunu, bu nedenle ÇTV’nin su tüketim miktarına göre değil, belirlenen tarife üzerinden tahakkuk ettirilmesi gerektiğini ifade etmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebinin hukuka uygun olmadığını tespit etmiştir. 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun mükerrer 44. maddesi, çevre temizlik vergisinin su ihtiyacını belediye su şebekesi haricinde karşılayan konutlar için özel bir düzenleme öngörmektedir. Bu bağlamda, başvuranın yazlık evinin su ihtiyacının artezyen kuyusundan karşılanması nedeniyle ÇTV’nin ilgili tarifeye göre hesaplanması gerektiği sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, başvuranın talebi reddedilmiş ve karar, ilgili idarelere tebliğ edilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, idarelerin başvuru yollarını açıkça belirtmemesi nedeniyle iyi yönetim ilkelerine uymadığını da vurgulamıştır. Başvuran, kararın tebliğinden itibaren yargı yoluna başvurma hakkına sahiptir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 242-242 36311982-101.07.05.99-E.|sayi|36311982-101.07.05.99-E.
BAŞVURU NO : 2018/13595 2018/ 13595
KARAR TARİHİ : 07/01/2019 |tarih|
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : 1- Aydın Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel
Müdürlüğü (ASKİ)
Adres : Cumhuriyet Mah . Cumhuriyet Cad .
No:40 Efeler/AYDIN 2- Kuşadası Belediye Başkanlığı
Adres : Camikebir Mahallesi/İnönü
Bulvarı/No :42 Kuşadası/AYDIN
BAŞVURUNUN KONUSU : Şikâyetçinin, yazlık evinin Çevre Temizlik
Vergisinin (ÇTV’nin) su tüketim miktarı üzerinden alınmasına ilişkin talebi hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 02/11/2018 2.11.2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, Kuşadası Belediyesi sınırları içinde yılda 15- 20 gün tatil amacıyla kullandığı yazlık evi bulunduğunu, bu evinin su ihtiyacını artezyen suyundan karşıladığını, söz konusu evin ÇTV’nin
Kuşadası Belediyesi tarafından yıllık tarife üzerinden tahsil edildiğini, ÇTV’nin su tüketimi üzerinden hesaplanmasının ilgili Kanunun amir hükümleri gereği olduğunu, bu kapsamda yazlık evinin ÇTV’nin su tüketim miktarı üzerinden alınmasına ilişkin talebine İdarelerce olumsuz
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
1 / 11cevap verildiğini, Aydın Belediyesi’nin Büyükşehir statüsünü almasından hemen sonra yazlık
konutunun artezyen suyuna sayaç taktığını ve aboneliğini tescil ettirdiğini , yılda 15- 20 gün kullandığı yazlık evi için senelik ( 365 günlük) ÇTV ödediğini, bu suretle kirletmediği bir çevrenin vergisini ödemek zorunda bırakıldığını, ayrıca ikamet adresi olan İstanbul’da her ay su tüketimi üzerinden ÇTV ödediğini, idarelerin uygulamalarının kendisinden mükerrer vergi alınmasına sebebiyet verdiğini ve hakkaniyete uygun olmadığını iddia ederek, yazlık evinin ÇTV’nin su tüketimi üzerinden alınmasını talep etmektedir .
II. İDARELERİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kuşadası Belediye Başkanlığı’nın 12/ 11/ 2018 tarihli ve sayılı cevabi yazısı ve eklerinde özetle; 2.1. Bahsi geçen yerdeki taşınmaz için başvuran adına tesis edilmiş no.lu sicil kaydı bulunduğu, bu sicil uyarınca emlak vergisi ve çevre temizlik vergisi tahakkuk ve tahsilatlarının yapıldığı, 2.2. Söz konusu yerdeki taşınmaz nedeniyle başvuran adına tesis edilmiş su aboneliği kaydı bulunmadığı, bahsi geçen evin bulunduğu yerdeki sitenin su ihtiyacının artezyen kuyudan karşılandığı, artezyen kuyudan kullanılan su için “su ücreti” talep edilmemekle birlikte ilgili yerde kanalizasyon şebekesi olması ve şebekeye atık su bırakılması durumunda atık su bedeli alınabilmesinin mümkün olduğu, 2.3. Başvuruya konu meskenin çevre temizlik vergisinin, 2464 sayılı Kanunun mükerrer 44 üncü maddesinin 6 ncı fıkrası hükmünün bir gereği olarak tarife üzerinden İdarelerince hesaplanması gerektiği, 2.4. ASKİ’nin artezyenden elde edilen su karşılığında su faturası düzenleme ve bu bedeli talep etme yetkisi olmaması nedeniyle bu İdarenin su tüketim miktarı üzerinden ÇTV hesaplamasının ve tahsilat yapmasının mümkün olmadığı, ASKİ’nin 11/ 02/ 2016 tarih ve sayılı yazısında “hizmet alanları içerisindeki artezyen abonelerinin çevre temizlik vergilerinin 2464 sayılı Kanunun mükerrer 44 üncü maddesi gereğince ilgili Belediyesince tahakkuk ve tahsil edileceği” yönünde açıklama yaptığı hususlarına yer verilmiştir .
3. Aydın Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü’nün 26/ 10/ 2018 tarihli ve sayılı cevabi yazısı ve eklerinde özetle; 3.1. Başvuranın, İdarelerinin “Atık su (artezyen-mesken)” abonesi olduğu ve şebeke suyu abonesi olmadığı, emlak vergisini tahakkuk ve tahsil eden Kuşadası Belediyesi’nin 30 seri no.lu Belediye
Gelirleri Kanunu Genel Tebliği uyarınca ÇTV’nin tahakkuku ve tahsiliyle de yükümlü olduğu, 3.2. 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu ve 30 seri no.lu Belediye Gelirleri Kanunu Genel Tebliği hükümleri uyarınca , ÇTV’nin atık su faturasına yansıtılmasının mümkün olmadığı, İdarelerince bu verginin sadece şebeke suyundan su kullanan abonelerden tahsil edebildiği, bu nedenlerle başvuranın ÇTV’nin Kuşadası Belediyesi tarafından tahakkuk ettirilerek tahsil edilmesi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
2 / 11gerektiği açıklamalarına yer verilmiştir .
4. Kurumumuzca Gelir İdaresi Başkanlığı’ndan konuyla ilgili görüş istenilmiş olup, adı geçen
İdarenin 29/ 11/ 2018 tarih ve sayılı cevabı yazısında özetle; 4.1. 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun 44 üncü maddesinde ÇTV ile ilgili düzenlemeler yer verildiği, ÇTV’nin uygulanmasıyla ilgili açıklamalara 30 seri no.lu Belediye Gelirleri Kanunu Genel
Tebliğinde değinildiği, 4.2. Ayrıca 14 seri no.lu Belediye Gelirleri Kanunu Genel Tebliğinin “ 8. Bildirim, Tahakkuk ve
Ödeme” başlıklı maddesinde; “Mükellefler, bir defaya mahsus olmak üzere ilan edilen listedeki intibak ettirildikleri grup ve derecelere göre bildirimleri doldurarak binaların bulunduğu yer belediyesine vereceklerdir . Verilecek bu bildirim üzerine de mükellefiyetleri tesis edilecektir .” hükmü uyarınca Kuşadası Belediyesi tarafından çevre temizlik vergisinin tahakkuk ve tahsil edilmesinde kanuna aykırı bir husus bulunmadığı, 4.3. Söz konusu düzenlemeler uyarınca; belediyenin çevre temizlik hizmetinden yararlanan ancak, su ihtiyacını belediyece tesis edilmiş su şebekesi haricinden karşılayan konutlar için; mükellefler tarafından konutların kullanılmaya başlandıkları tarihten itibaren 30 gün içinde bildirim verilmesi ve verginin 2464 sayılı Kanunun mükerrer 44 üncü maddesinin beşinci fıkrasında yer alan tarifenin yedinci gurubunun belediye meclisince belirlenen derecesine intibak ettirilmek suretiyle tahakkuk ettirilmesi ve emlak vergisi (birinci taksiti mart, nisan ve mayıs aylarında, ikinci taksitinin ise kasım ayı sonuna kadar) taksit dönemlerinde ödenmesi gerektiği, 4.4. Ayrıca, ÇTV’nin mükellefinin binaları kullananlar olduğu, mükellefiyetin binanın kullanımı ile başlayacağından, başvuranın İstanbul’da ve Kuşadası’nda bulunan gayrimenkulleri için ayrı ayrı mükellefiyet tesis edilmesinin çevre temizlik vergisinde mükerrerlik doğurmayacağının değerlendirildiği hususlarına yer verilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
5. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının, “Cumhuriyetin nitelikleri” başlıklı 2 nci maddesinde ;
“ Türkiye Cumhuriyeti, … sosyal bir hukuk Devletidir ”, “Vergi ödevi” başlıklı 73 üncü maddesinde; ” … Vergi, resim, harç ve benzeri malî yükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır . Vergi, resim, harç ve benzeri malî yükümlülüklerin muaflık, istisnalar ve indirimleriyle oranlarına ilişkin hükümlerinde kanunun belirttiği yukarı ve aşağı sınırlar içinde değişiklik yapmak yetkisi Bakanlar Kurulu’na verilebilir .” , “Mülkiyet hakkı ” başlıklı 35 inci maddesinde ; “Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir . Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir . Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz .”, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde;
“Vatandaşlar … kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri hakkında, yetkili makamlara ve
Türkiye Büyük Millet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir . … Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .”, 6. İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına İlişkin Sözleşmeye Ek 1 No.lu
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
3 / 11Protokolün “Mülkiyetin Korunması” başlıklı 1 inci maddesi; “Her gerçek ve tüzel kişinin mal ve
mülk dokunulmazlığına saygı gösterilmesini isteme hakkı vardır . Bir kimse ancak kamu yararı sebebiyle ve yasada öngörülen koşullara ve uluslararası hukukun genel ilkelerine uygun olarak mal ve mülkünden yoksun bırakılabilir . Yukarıdaki hükümler devletlerin mülkiyetin kamu yararına uygun olarak kullanılmasını düzenlemek veya vergilerin ya da başka katkıların veya para cezalarının ödenmesini sağlamak için gerekli gördükleri, yasaları uygulama konusunda sahip oldukları hakka halel getirmez .” , 7. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinde; “ Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”, 8. 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun “Çevre temizlik vergisi” başlıklı Mükerrer 44 üncü maddesinde;
“Belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde bulunan ve belediyelerin çevre temizlik hizmetlerinden yararlanan konut, iş yeri ve diğer şekillerde kullanılan binalar çevre temizlik vergisine tabidir . …
Verginin mükellefi, binaları kullananlardır . Mükellefiyet binanın kullanımı ile başlar .
Konutlara ait çevre temizlik vergisi, su tüketim miktarı esas alınmak suretiyle metreküp başına büyükşehirlerde 15 YKr, diğer yerlerde 12 YKr olarak hesaplanır .
İşyerleri ve diğer şekilde kullanılan binalara ait Çevre Temizlik Vergisi, aşağıdaki tarifeye göre alınır ve büyükşehirlerde % 25 artırımlı uygulanır .
Yıllık Vergi Tutarı 1. Derece 2. Derece 3. Derece 4. Derece 5. Derece (YTL) Bina Grupları 1. Grup 1.400 1.120 840 700 560 2. Grup 850 670 500 420 340 3. Grup 560 450 340 280 225 4. Grup 280 225 170 140 115 5. Grup 170 140 100 85 70 6. Grup 85 70 50 40 30 7. Grup 30 25 18 15 12
Belediyenin çevre temizlik hizmetlerinden yararlanan ancak, su ihtiyacını belediyece tesis edilmiş su şebekesi haricinden karşılayan konutlara ilişkin çevre temizlik vergisi, yukarıdaki tarifenin yedinci grubunun belediye meclisince belirlenecek derecesi üzerinden hesaplanır .
Su tüketim miktarı esas alınmak suretiyle hesaplanan çevre temizlik vergisi, su faturasında ayrıca gösterilmek suretiyle tahakkuk etmiş sayılır . Bu suretle tahakkuk eden vergi, su tüketim bedeli ile birlikte belediyelerce tahsil edilir . Su ve kanalizasyon hizmetleri ayrı bir kanunla düzenlenmiş
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
4 / 11bulunan büyük şehir belediye sınırları ve mücavir alanlardaki çevre temizlik vergisi ise 20.11.1981
tarihli ve 2560 sayılı Kanun hükümlerine göre kurulan su ve kanalizasyon idarelerince tahsil edilir .
İş yeri ve diğer şekillerde kullanılan binalara ait çevre temizlik vergisi, belediyelerce binaların tarifedeki derecelere intibak ettirilmesi üzerine her yılın Ocak ayında yıllık tutarı itibarıyla tahakkuk etmiş sayılır . Tahakkuk eden vergi, bir defaya mahsus olmak üzere, belediyelerin ilan mahallerinde bir ay süreyle topluca ilan edilir . İş yeri ve diğer şekilde kullanılan binalarla ilgili olarak tahakkuk eden bu vergi, her yıl, emlak vergisinin taksit sürelerinde ödenir . …
Bu maddenin dördüncü ve beşinci fıkralarında yer alan tutarlar, her yıl yeniden değerleme oranında artırılır . Bu tutarların belirlenmesinde, vergi tutarlarının yüzde beşini aşmayan kesirleri dikkate alınmaz . …
Belediye meclisleri, bulundukları mahallin sosyal ve ekonomik farklılıkları ile büyüklüklerini de dikkate alarak binaların hangi dereceye gireceğini tespit etmeye yetkilidir .
Maliye Bakanlığı, mükellefiyetle ilgili olarak bildirim verdirmeye ve buna ilişkin usulleri belirleme-ye, İçişleri Bakanlığının da görüşünü alarak bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye yetkilidir .”, 9. 10/ 01/ 2004 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 30 seri no.lu Belediye Gelirleri Kanunu
Genel Tebliğinde;
“I- Verginin Konusu ve Kapsamı
Maddenin birinci fıkrası, verginin konusunu ve kapsamını belirlemektedir . Anılan fıkra hükmüne göre, belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde bulunan ve belediyelerin çevre temizlik hizmetlerinden yararlanan konut, işyeri ve diğer şekillerde kullanılan binalar çevre temizlik vergisine tabi bulunmaktadır . Boş bulunan, dolayısıyla hiçbir şekilde kullanılmayan binalar,
1.1.2004 tarihinden itibaren çevre temizlik vergisine tabi tutulmayacaktır . …
III- Mükellef
Maddenin üçüncü fıkrasına göre verginin mükellefi, her ne sıfatla ve ne şekilde olursa olsun binaları kullanan gerçek ve tüzel kişilerdir .
Barınma amacı ile oturulan, dolayısıyla konut olarak kullanılan yerlerde, içme veya temizlik için su kullanan gerçek ve tüzel kişilerle belediyeler veya büyükşehir belediyesi bulunan yerlerde ise su ve kanalizasyon idareleri arasında bir hizmet sözleşmesi yapılmakta ve hizmet sözleşmesi yapan bu gerçek ve tüzel kişiler de “Abone” olarak adlandırılmaktadırlar .
Dolayısıyla konutların vergilendirilmesinde, kullandıkları konuta ait su aboneliği bulunanlar, çevre temizlik vergisinin de mükellefi olup, adlarına su bedeli ile birlikte tahakkuk edecek çevre temizlik vergisini de ödemekle yükümlü bulunmaktadırlar . …
IV- Bildirim, Tahakkuk ve Ödeme
… 1- Bildirim Verilmesi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
5 / 11Konutlara ait çevre temizlik vergisi, konutları kullananların su tüketim miktarı esas alınmak suretiyle
su tüketim bedeli ile birlikte tarh ve tahakkuk ettirileceğinden, konutları kullananlar tarafından ilgili belediyelere, büyükşehir belediyesi bulunan yerlerde ise su ve kanalizasyon idarelerine bildirim verilmeyecektir .
Belediyenin çevre temizlik hizmetlerinden yararlanan ancak, su ihtiyacı belediyece veya büyükşehir belediyelerine bağlı su ve kanalizasyon idarelerince tesis edilmiş su şebekesi haricinde karşılayan konutlar ile işyeri ve diğer şekillerde kullanılan binaların yıl içinde kullanılmaya başlanması halinde, mükellefler; kullanmaya başladıkları tarihten itibaren 30 gün içinde bildirim vereceklerdir . Ancak, kullandıkları binalarla ilgili olarak daha önce bildirim veren mükellefler, grup, derece veya mükellefiyetlerinde herhangi bir değişiklik olmadığı sürece bildirimde bulunmayacaklar ve vergi her yılın Ocak ayında kendiliğinden tahakkuk etmiş sayılacaktır .
2- Verginin Tahakkuku ve Ödenmesi
… b) İşyeri ve Diğer Şekillerde Kullanılan Binalara İlişkin Verginin Tahakkuku ve Ödenmesi
… Buna göre, Belediyelerin çevre temizlik hizmetinden yararlanan ancak, su ihtiyacını belediyece veya büyükşehir belediyelerine bağlı su ve kanalizasyon idarelerince tesis edilmiş su şebekesi haricinde karşılayan konutlar ile işyeri ve diğer şekillerde kullanılan binalara ait çevre temizlik vergisinin, binaların grupları itibariyle belediyelerce en son intibak ettirildikleri derecelere ait aşağıda yer alan tarifedeki tutarlar üzerinden 2004 yılının Ocak ayında yıllık olarak tahakkuk ettirilecektir . …”, 10. 29/ 12/ 2017 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 50 seri no.lu Belediye Gelirleri Kanunu
Genel Tebliğinin;
“Amaç ve kapsam” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Tebliğin amacı, 1/ 1/ 2018 tarihinden itibaren konutlar ile işyerleri ve diğer şekilde kullanılan binalara ait çevre temizlik vergisi tutarlarının tespit ve ilan edilmesidir .”, “Dayanak” başlıklı 2 inci maddesinde; “( 1) 26/ 5/ 1981 tarihli ve 2464 sayılı Belediye Gelirleri
Kanununun mükerrer 44 üncü maddesinde, … işyerleri ve diğer şekilde kullanılan binalara ait çevre temizlik vergisinin maddede belirtilen tarifeye göre alınacağı ve büyükşehirlerde %25 artırımlı uygulanacağı; bu maddede yer alan tutarların her yıl yeniden değerleme oranında artırılacağı ve bu tutarların belirlenmesinde, vergi tutarlarının yüzde beşini aşmayan kesirlerin dikkate alınmayacağı hüküm altına alınmıştır .
( 2) Bakanlığımızca 2017 yılı için yeniden değerleme oranı %14,47 (on dört virgül kırk yedi) olarak tespit edilmiş ve 11/ 11/ 2017 tarihli ve 30237 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Vergi Usul Kanunu
Genel Tebliği (Sıra No: 484) ile ilan edilmiş bulunmaktadır . Buna göre; 1/ 1/ 2018 tarihinden itibaren konutlar ile işyerleri ve diğer şekilde kullanılan binalara ait çevre temizlik vergisi bu
Tebliğde belirlenen tutarlara göre tahsil edilecektir .”, “Konutlara ait çevre temizlik vergisi” başlıklı 3 üncü maddesinin 2 inci fıkrasında; “Diğer taraftan, belediyenin çevre temizlik hizmetlerinden yararlanan ancak, su ihtiyacını belediyece veya büyükşehir belediyelerine bağlı su ve kanalizasyon idarelerince tesis edilmiş su şebekesi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
6 / 11haricinden karşılayan konutlara ilişkin çevre temizlik vergisi, aşağıda yer alan ilgili tarifelerin
yedinci grubunun belediye meclislerince en son intibak ettirilen derecelere ait tutarlar üzerinden tahakkuk ettirilecektir .”, “İşyerleri ve diğer şekilde kullanılan binalara ait çevre temizlik vergisi” başlıklı 4 üncü maddesinin 1 inci fıkrasının (b) bendinde; “Büyükşehir belediyelerinde uygulanacak çevre temizlik vergisi tarifesi : 2464 sayılı Kanunun mükerrer 44 üncü maddesinin beşinci fıkrasına göre, büyükşehir belediyelerinde çevre temizlik vergisi, diğer belediyelerde uygulanan çevre temizlik vergisi tutarları %25 artırılarak hesaplanacaktır . Buna göre büyükşehir belediyelerinde uygulanacak olan çevre temizlik vergisi tarifesi aşağıda yer almaktadır .
Bina
Bina Dereceleri ve Yıllık Vergi Tutarları (TL)
Grupları 1. Derece 2. Derece 3. Derece 4. Derece 5. Derece 1. Grup 3.625 2.750 2.250 2.000 1.712 2. Grup 2.250 1.712 1.375 1.125 1.000 3. Grup 1.712 1.125 1.000 712 562 4. Grup 712 562 425 362 275 5. Grup 425 362 250 237 200 6. Grup 237 200 125 112 85 7. Grup 85 66 46 40 30
…” düzenlemelerine yer verilmiştir .
IV. KAMU DENETÇİSİ HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
11. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın yazlık evinin su ihtiyacının su şebekesi haricinden (artezyen kuyudan) karşılanması, 2464 sayılı Belediye
Gelirleri Kanununun mükerrer 44 üncü maddesi ve konuya ilişkin Tebliğ hükümlerinde; su ihtiyacını belediyece tesis edilmiş su şebekesi haricinden karşılayan konutlara ilişkin çevre temizlik vergisinin, ilgili tarifenin yedinci grubunun belediye meclisince belirlenecek derecesi üzerinden hesaplanacağını hükme bağlaması, bu kapsamında Kuşadası Belediyesi Meclisince alınan karar doğrultusunda adı geçen Belediye tarafından ÇTV tahakkukun yapıldığının anlaşılması karşısında, başvuran adına tesis edilen ÇTV tahakkuku işleminin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu tespit edilmiştir . Bu nedenlerle, başvuranın talebinin Reddi gerektiği yönünde hazırlanan Ret Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 12. Başvuran , Kuşadası Belediyesi sınırları içinde yılda 15- 20 gün tatil amacıyla kullandığı yazlık evi nedeniyle adı geçen Belediye tarafından yıllık tarife üzerinden ÇTV tahakkuku yapıldığını ve bu verginin kendisinden tahsil edildiğini, ikamet adresi olan İstanbul’da da her ay su tüketimi üzerinden
ÇTV ödediğini, bu durumların kendisinden mükerrer vergi alınmasına sebebiyet verdiğini ve
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
7 / 11hakkaniyete uygun olmadığını iddia ederek, yazlık evinin ÇTV’nin su tüketimi üzerinden alınmasını
talep etmektedir .
13. İlgili İdareler, başvuranın gayrimenkulünün bulunduğu yerdeki sitenin su ihtiyacının artezyen kuyudan temin edilen suyla giderildiği, başvuranın ASKİ’nin “Atık su” (artezyen-mesken) abonesi olduğu ve şebeke suyu abonesi olmadığı, başvuranın su ihtiyacını belediyece tesis edilmiş su şebekesi haricinden(artezyen kuyudan) karşılaması nedeniyle 2464 sayılı Kanunun mükerrer 44 üncü maddesi ve 30 seri no.lu Belediye Gelirleri Kanunu Genel Tebliği hükümleri doğrultusunda belirlenen tarife uyarınca ÇTV tahakkuku ve tahsilinde Kuşadası Belediyesi’nin yetkili olduğu, ÇTV’nin atık su faturasına yansıtılamayacağı, tüm bu nedenlerle başvuranın yazlık konutunun ÇTV’nin su tüketim miktarı üzerinden hesaplanmasının mümkün olmadığı hususlarını belirtmişlerdir .
14. Başvuranın iddia ve talepleri ile İdarelerin konuya ilişkin açıklamalarından, başvuruya konu ihtilafın; belediyenin çevre temizlik hizmetlerinden belli bir süre (gün) yararlanan ancak su ihtiyacını belediyece tesis edilmiş su şebekesi haricinden karşılayan konutlara ilişkin çevre temizlik vergisinin hangi idarece ve hangi usule göre (tarife, kullanılan su miktarına göre)
tahakkuk ve tahsil edileceği konularına ilişkin olduğu anlaşılmıştır .
15. 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun mükerrer 44 üncü maddesinde; belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde bulunan ve belediyelerin çevre temizlik hizmetlerinden yararlanan konut, iş yeri ve diğer şekillerde kullanılan binaların çevre temizlik vergisine tabi olduğu, verginin mükellefinin binaları kullananlar olduğu ve mükellefiyetin binanın kullanımıyla başlayacağı hususlarını hükme bağlamıştır . 30 seri no.lu Belediye Gelirleri Kanunu Tebliğinde de konuyla ilgili olarak benzer düzenlemeler yapılmıştır . Söz konusu Kanun ve Tebliğ hükümleri doğrultusunda;
Kuşadası Belediyesi sınırları içerisinde bulunan ve başvuran tarafından kullanılan yazlık konut nedeniyle ilgili İdarece ÇTV mükellefiyeti tesis ettirilmesi gerektiği bir gerçektir .
16. Başvuran , “Aydın Belediyesi’nin Büyükşehir statüsünü almasından hemen sonra yazlık konutunun artezyen suyuna sayaç taktığını ve aboneliğini tescil ettirdiğini” belirtmektedir . Konuyla ilgili olarak ilgili İdarelerden alınan bilgiler değerlendirildiğinde; başvuran adına tesis edilen bu aboneliğin “Atık su (artezyen-mesken)” aboneliğine ilişkin olduğu ve şebeke suyu nedeniyle başvuran adına abonelik tesis edilmediği anlaşılmıştır . Başvuranın, “Atık su (artezyen-mesken)” abonesi olması nedeniyle; ASKİ tarafından katı atık ücreti, sıvı atık ücreti vb. ücretlerin başvuran adına tahakkuk ettirildiği, kullanılan su için ayrı bir ücret tahakkuku yapılmadığı anlaşılmıştır .
17. Başvuran, su miktarı üzerinden çevre temizlik vergisi alınmasının kanunun amir hükümlerinin bir gereği olduğunu iddia etmektedir . Ancak, 2464 sayılı Belediye Gelirleri
Kanununun mükerrer 44 üncü maddesinde; konutlara ait çevre temizlik vergisinin su tüketim miktarı esas alınmak suretiyle hesaplanacağına ilişkin bir düzenleme olmakla birlikte, madde metninde; çevre temizlik hizmetlerinden yararlanan ancak su ihtiyacını belediyece tesis edilmiş su şebekesi haricinden karşılayan konutlara ilişkin özel bir düzenleme yapılmış, bu konutların çevre temizlik vergisinin, ilgili tarifenin yedinci grubunun belediye meclisince belirlenecek
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
8 / 11derecesi üzerinden hesaplanacağını hükme bağlamıştır . Konuyla ilgili olarak, 30 seri no.lu
Belediye Gelirleri Kanunu Tebliğinde benzer düzenleme yapılmıştır . Ayrıca 50 seri no.lu Belediye
Gelirleri Kanunu Genel Tebliğinde 2018 yılı için uygulanması gereken tarife tutarlarına yer verildiği anlaşılmıştır .
18. Söz konusu mevzuat hükümleri uyarınca; başvuranın yazlık konutunun su ihtiyacını belediyece tesis edilmiş su şebekesi dışından (artezyen kuyudan) karşılaması nedeniyle; çevre temizlik vergisinin, su tüketim miktarı esas alınarak değil, maddede belirtilen özel düzenlemenin bir gereği olarak ilgili tarifeye göre belirlenmesi gerekmektedir . Nitekim 4 no.lu paragrafta yer verilen Gelir İdaresi Başkanlığı’nın Kurumumuza gönderdiği görüş yazısı da bu doğrultudadır .
19. Ayrıca, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun mükerrer 44 üncü maddesinde; iş yeri ve diğer şekillerde kullanılan binalara ait çevre temizlik vergisi, belediyelerce binaların tarifedeki derecelere intibak ettirilmesi üzerine her yılın Ocak ayında yıllık tutarı itibarıyla tahakkuk etmiş sayılacağı düzenlemesine yer verilmiştir . Bu kapsamda; Kuşadası Belediye Meclisi’nin 05/ 12/ 2017 kararıyla; çevre temizlik vergisi yönünden mülga Maliye Bakanlığınca belirlenecek oranların uygulanması kararlaştırılmıştır . Gelir İdaresi Başkanlığı’nın, 50 seri no.lu Belediye Gelirleri
Kanunu Genel Tebliği ile konuya ilişkin tarifeyi belirlediği anlaşılmış olup, Kuşadası
Belediyesi tarafından bu Tebliğde belirtilen tarifenin dikkate alınarak ÇTV tahakkuku yapılması gerekmektedir . Somut olayda, söz konusu düzenlemeler doğrultusunda, 2018 yılı için belirlenen ÇTV tarifesine göre Kuşadası Belediyesi tarafından başvuran adına yıllık 85 TL
ÇTV tahakkuku yapıldığı anlaşılmıştır .
20. Başvuran tarafından, ilgili Belediye tarafından gerçekleştirilen bu tahakkuk işlemine karşı, artezyen suyuna takılan sayaçtan kullandığı su miktarının tespit edilmesinin mümkün olduğu , söz konusu konutunu senede 15- 20 gün tatil amacıyla kullanmasına rağmen yazlık evi için senelik ( 365 günlük) ÇTV ödediği, kirletmediği bir çevrenin vergisini ödemek zorunda bırakıldığı ve bu durumun hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığı iddiaları kapsamında itirazda bulunduğu anlaşılmakta olup, bu iddialara ilişkin değerlendirmelere aşağıda yer verilecektir .
21. Başvuran tarafından 20 no.lu paragrafta belirtilen iddialarda bulunulmakta ise de; 15 no.lu paragrafta belirtildiği üzere ÇTV mükellefiyeti konutun kullanılmasıyla başlamakta olup, söz konusu
Kanununda veya başka bir kanunda konutların dönemsel veya belli bir gün kullanımlarında, ÇTV’nin kullanılan dönem veya kullandığı gün sayısına göre alınacağına ilişkin yasal bir düzenleme (muafiyet, istisna vb.) bulunmamaktadır . Dolayısıyla başvuranın konutunu kullanmadığı dönemlerde çevreyi kirletmediği bir gerçek ise de; ilgili Kanunda konutun dönemsel veya sadece senede belli bir gün kullanılması hallerinde ÇTV’nin farklı bir şekilde hesaplanacağına yönelik özel bir düzenleme (muafiyet, istisna vb.) olmaması nedeniyle, 2464 sayılı Kanununun mükerrer 44 üncü maddesindeki tarife dikkate alınarak Kuşadası Belediyesi tarafından ÇTV tahakkuku yapılmasında mevzuata aykırı bir durum bulunmadığı tespit edilmiştir .
22. Ayrıca, başvuranın 20 no.lu paragrafta değinilen iddiaları kapsamında yazlık evi için yapılan
ÇTV tahakkukunun hakkaniyete uygun olmadığı iddiası makul sayılabilecek bir iddia olmakla
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
9 / 11birlikte, 2464 sayılı Kanununun mükerrer 44 üncü maddesinde; belediyece tesis edilmiş su şebekesi
haricinden su kullanımlarında tarifenin yedinci grubunun belediye meclisince belirlenecek derecesi üzerinden ÇTV hesaplanacağına ilişkin bir düzenleme bulunmaktadır . Bu tarifenin yedinci grubu ve bu gruptaki dereceler incelendiğinde; bu grup ve derecelerin diğer grup ve derecelere göre çok daha az ÇTV tahakkuku yapılmasına imkan sağlayan düzenlemeler içerdiği anlaşılmıştır .
Söz konusu maddede; şebeke suyu kullanmayanlar açısından daha az ÇTV tahakkuku öngörülerek, bu vergi yönünden şebeke suyu kullanmayanlara yönelik hakkaniyete uygun bir düzenleme yapıldığı sonucuna varılmıştır .
23. Diğer taraftan, başvuranın artezyen kuyu suyundaki sayaçtan tespit edilen su miktarına göre ÇTV alınmasına yönelik talebinin bir an için İdare tarafından yerine getirildiği varsayımında; su ihtiyacını belediyece tesis edilmiş su şebekesi haricinden karşılayan ve atık su aboneliği için sayaç takılmış bulunan konutların çevre temizlik vergisinin su kullanım miktarı üzerinden; yine aynı şekilde su ihtiyacını belediyece tesis edilmiş su şebekesi haricinden karşılayan ancak sayacı olmayan konutların çevre temizlik vergisinin ise 2464 sayılı Kanununun mükerrer 44 üncü maddesinde belirtilen tarife üzerinden alınması sonucu ortaya çıkacaktır . Bu durum ise aynı durumda bulunanlar (şebeke suyu kullanmayanlar) arasında ÇTV hesaplanmasında farklı (kullanılan su miktarı ya da tarife) uygulamaları ortaya çıkaracaktır . Anayasa Mahkemesi kararlarında da değinildiği üzere; hukuksal durumları aynı olanlar için ‘Kanun önünde eşitlik ilkesi’nin uygulanması gerektiği bir gerçek olup, başvuranın bu talebinin yerine getirilmesi halinde, aynı durumda bulunanlar (şebeke suyu kullanmayanlar) arasında eşitlik ilkesine aykırı bir sonuç ortaya çıkabileceği sonucuna varılmıştır . (Anayasa Mahkemesi’nin 23/ 12/ 2015 tarihli ve E. 2014/ 199, K . 2015/ 115 sayılı kararı)
24. Ayrıca başvuran, ikamet adresi olan İstanbul’daki evi ve Kuşadası’ndaki yazlığı için ayrı ayrı
ÇTV ödediğini, bu durumun mükerrer vergilendirmeye sebebiyet verdiğini ve bu durumun hakkaniyete uygun olmadığı iddiasında bulunulmakta ise de; Belediye Gelirleri Kanununun mükerrer 44 üncü maddesinde, ÇTV’nin mükellefinin binaları kullananlar olduğuna ve mükellefiyetin binanın kullanımıyla başlayacağına ilişkin açık düzenleme olması karşısında, başvuran tarafından kullanıldığı anlaşılan her iki gayrimenkul için ayrı ayrı ÇTV mükellefiyeti tesis edilmesinin ÇTV’de mükerrerlik teşkil etmeyeceği sonucuna varılmıştır .
4.4. no.lu paragrafta belirtildiği üzere; Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından Kurumumuza gönderilen cevabı yazıdaki görüş de bu tespitimizi doğrulanmaktadır .
25. Başvuranın iddiaları, İdarenin açıklamaları, ilgili mevzuat hükümleri, konuyla ilgili yargı kararları ile tüm dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın yazlık evinin su ihtiyacının su şebekesi haricinden (artezyen kuyudan) karşılanması, 2464 sayılı
Belediye Gelirleri Kanununun mükerrer 44 üncü maddesi ve konuya ilişkin Tebliğ hükümlerinde; su ihtiyacını belediyece tesis edilmiş su şebekesi haricinden karşılayan konutlara ilişkin çevre temizlik vergisinin, maddede belirtilen tarifenin yedinci grubunun belediye meclisince belirlenecek derecesi üzerinden hesaplanacağını hükme bağlaması, bu kapsamında Kuşadası
Belediyesi Meclisince alınan karar doğrultusunda 50 seri no.lu Belediye Gelirleri Kanunu Genel
Tebliğinde belirlenen tarife uyarınca ilgili Belediye tarafından ÇTV tahakkukun yapıldığının
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
10 / 11anlaşılması karşısında, adı geçen Belediye tarafından başvuran adına tesis edilen ÇTV
tahakkuku işleminin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu tespit edilmiştir .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 26. İyi yönetim ilkelerine, 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir . Aydın Su ve
Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü ve Kuşadası Belediye Başkanlığı tarafından konuyla ilgili verilen cevaplarda, başvurana hangi sürede hangi mercilere başvurabileceği bilgisinin verilmediği görülmüş olup, ilgili İdarelerin “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edilmiştir . Bahsi geçen İdarelerin söz konusu ilkelere uygun davranması önerilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
27. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu kararın başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili İdarelerin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Aydın Vergi Mahkemesinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın, BAŞVURANA, AYDIN SU ve KANALİZASYON İDARESİ GENEL
MÜDÜRLÜĞÜ’NE ve KUŞADASI BELEDİYE BAŞKANLIĞI’NA TEBLİĞ EDİLMESİNE, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi