|
ÖZET: Başvuru, şikâyetçinin yazlık konutu için emlak vergisi muafiyeti talebi üzerine yapılmıştır. Şikâyetçi, 14/01/2022 tarihinde Keşan Belediye Başkanlığı’na başvurarak, yazlık konutunun kış aylarında kullanılmadığını ve bu nedenle kiraya verilemediğini belirtmiş, yaşları dolayısıyla da bu konutta ikamet etmenin zor olduğunu ifade etmiştir. Ancak, Keşan Belediyesi, konutun muayyen zamanlarda dinlenme amacıyla kullanıldığını belirterek, emlak vergisi muafiyeti talebini reddetmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuruya ilişkin gerekli incelemeleri yaparak, ilgili idareden bilgi talep etmiştir. İdare, şikâyetçinin başvurusunun 20/01/2022 tarihinde reddedildiğini ve muafiyet şartlarını taşımadığını açıklamıştır. Emlak Vergisi Kanunu’na göre, muayyen zamanlarda dinlenme amacıyla kullanılan konutlar için indirimli vergi oranı uygulanamayacağı belirtilmiştir. Bu kapsamda, şikâyetçinin talebinin hukuka uygun olmadığına karar verilmiştir. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun reddine karar vermiştir. İlgili mevzuat ve yapılan değerlendirmeler doğrultusunda, şikâyetçinin emlak vergisi muafiyeti talebinin yasal şartları sağlamadığı tespit edilmiştir. Karar, hem başvurana hem de Keşan Belediye Başkanlığı’na tebliğ edilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/10213-S.22.15736
BAŞVURU NO : 2022/2428
KARAR TARİHİ : 11/08/2022
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : KEŞAN BELEDİYE BAŞKANLIĞI
Şikâyetçinin, yazlık konutu için emlak vergisi muafiyeti sağlanması
BAŞVURUNUN KONUSU :
talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 15/02/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza başvuruda bulunan (TCKNO ) tarafından özetle,
14/01/2022 tarihinde İdareye başvuruda bulunulduğu, belirli zamanlarda dinlenme maksadıyla oturulan yazlık konutun varlığından dolayı emlak vergisi muafiyet işleminin yapılamadığı, ancak söz konusu konutun kış mevsiminde oturulmayan, yazlık bölgede bulunduğu, bu nedenle kiraya verilemediği, yaşları itibariyle söz konusu yerde ikamet etmenin zor olduğu, İstanbul’da ve bu adreste oturdukları ifade ve iddia edilerek sahip olduğu konutu için emlak vergisi muafiyeti sağlanması talep edilmektedir.
II. İDARELERİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kamu Denetçiliği Kurumumuzca verilecek karara esas olmak üzere başvuru belgesinde yer alan
iddiaların doğruluğunun tespiti ve eğer mümkünse ilgili idare ile başvurucu arasında muhtemel bir dostane çözümün tesisi amacı ile 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu hükümleri uyarınca inceleme ve araştırma gerçekleştirilmiştir. 6328 sayılı Kanunun “Bilgi ve belge istenmesi” başlıklı 18’inci maddesi hükmü uyarınca 08/04/2022 tarihli ve sayılı yazımız ile Keşan Belediye Başkanlığından bilgi ve belge talep edilmiş olup, ilgili İdarenin 19/04/2022 tarihli ve sayılı cevabi yazısında özetle;
2.1) İlgilinin 18/01/2022 tarihinde kayıt numaralı dilekçe ile İdareye indirimli(sıfır) bina vergisi
muafiyeti için başvuruda bulunduğu,
2.2) İdare kayıtlarından yapılan incelemede; şikayetçinin Edirne ili, Keşan ilçesi, Köyü parselde
bulunan dubleks meskenin muayyen zamanda dinlenme amacıyla kullanılan taşınmaz kategorisinde değerlendirildiği,
2.3) Konu ile ilgili yapılan tetkik sonucunda indirimli(sıfır) bina vergisi muafiyet şartlarını taşımadığı tespit
edilerek 20/01/2022 tarihinde sayılı yazı ile mükellefe gerekli bilgilendirmenin yapıldığı açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın; “Dilekçe, Bilgi Edinme ve Kamu Denetçisine Başvurma
Hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı’na bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
3.1) “Vergi Ödevi” başlıklı 73’üncü maddesinde; “… Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler
kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır. Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerin muaflık, istisnalar ve indirimleriyle oranlarına ilişkin hükümlerinde kanunun belirttiği yukarı ve aşağı sınırlar içinde değişiklik yapmak yetkisi Cumhurbaşkanına verilebilir.”,
4) İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına İlişkin Sözleşmeye Ek 1 No.lu Protokolün
“Mülkiyetin Korunması” başlıklı 1’inci maddesinde; “Her gerçek ve tüzel kişinin mal ve mülk dokunulmazlığına saygı gösterilmesini isteme hakkı vardır. Bir kimse ancak kamu yararı sebebiyle ve yasada öngörülen koşullara ve uluslararası hukukun genel ilkelerine uygun olarak mal ve mülkünden yoksun bırakılabilir. Yukarıdaki hükümler devletlerin mülkiyetin kamu yararına uygun olarak kullanılmasını düzenlemek veya vergilerin ya da başka katkıların veya para cezalarının ödenmesini sağlamak için gerekli gördükleri, yasaları uygulama konusunda sahip oldukları hakka halel getirmez.”,
5) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi”
başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5.1) Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına ilişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliği’nin “Karar verme süresi” başlıklı 36’ncı maddesinde; “Kurum, inceleme ve araştırmasını şikâyet tarihinden itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandırır…”
6) 03/07/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin Gelirleri” başlıklı 59’uncu
maddesinin ikinci fıkrasında; “Büyükşehir belediyelerinde büyükşehir sınırları ve mücavir alanları içinde belediyelerince tahsil edilen emlak vergisi tutarının tamamı ilgili ilçe ve ilk kademe belediyeleri tarafından alınır. Bunlardan büyükşehir belediyesine veya özel idareye ayrıca pay kesilmez.”,
7) 29/07/1970 tarihli ve 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’nun “Mevzu” başlıklı 1’inci maddesinde;
“Türkiye sınırları içinde bulunan binalar bu kanun hükümlerine göre Bina Vergisine tabidir.”,
7.1) “Mükellef” başlıklı 3’üncü maddesinin birinci fıkrasında; “Bina Vergisini, binanın maliki, varsa
intifa hakkı sahibi, her ikisi de yoksa binaya malik gibi tasarruf edenler öder.”,
7.2) “Nispet” başlıklı 8’inci maddesinin ikinci fıkrasında; “(Değişik ikinci fıkra: 30/7/2003-4962/15
mad.) Cumhurbaşkanı, kendisine bakmakla mükellef kimsesi olup on sekiz yaşını doldurmamış olanlar hariç olmak üzere hiçbir geliri olmadığını belgeleyenlerin, gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları aylıktan ibaret bulunanların, gazilerin, engellilerin, şehitlerin dul ve yetimlerinin Türkiye sınırları içinde brüt 200 m²’yi geçmeyen tek meskeni olması (intifa hakkına sahip olunması hali dâhil) halinde, bu meskenlerine ait vergi oranlarını sıfıra kadar indirmeye yetkilidir. Bu hüküm, yukarıda belirtilenlerin tek meskene hisse ile sahip olmaları halinde hisselerine ait kısım hakkında da uygulanır. Muayyen zamanda dinlenme amacıyla kullanılan meskenler hakkında bu hüküm uygulanmaz. Geliri olmadığını belgelemenin usul ve esaslarını belirlemeye Maliye Bakanlığı yetkilidir.”
8) 31/12/2003 tarih ve 25333 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 38 Seri No.lu Emlak Vergisi Kanunu
Genel Tebliğinin “3.İndirimli Vergi Oranının Uygulanması İle İlgili Diğer Hususlar’’ başlıklı bölümünde; “d)Muayyen zamanlarda dinlenme amacıyla kullanılan meskenler için söz konusu indirimli vergi oranının uygulanması mümkün değildir.’’
9) 27/07/2011 tarih ve 28007 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 57 Seri No.lu Emlak Vergisi Kanunu
Genel Tebliğinin “4.Diğer Hususlar’’ başlıklı bölümünde; ‘‘…44 Seri No.lu Emlâk Vergisi Kanunu
Genel Tebliğinde hiçbir geliri olmayan mükelleflerin indirimli vergi oranından yararlanmaları için anılan
Genel Tebliğ ekindeki “Hiçbir Geliri Olmayanların Tek Meskenlerine Ait Taahhüt Belgesini ilgili belediyeye vermeleri yeterli görülmüş olup bu mükelleflerden ayrıca başka bir belgenin istenilmesine gerek bulunmamaktadır.
38 Seri No.lu Emlâk Vergisi Kanunu Genel Tebliği ekinde yer alan “Tek Meskeni Olan (İntifa
Hakkına Sahip Olanlar Dâhil) Emeklilere, Dul ve Yetimlere Ait Form” ve “Tek Meskeni Olan (İntifa
Hakkına Sahip Olanlar Dâhil) Şehitlerin Dul ve Yetimlerine ve Gazilere Ait Form” ile 44 Seri No.lu Emlâk
Vergisi Kanunu Genel Tebliği ekinde yer alan “Hiçbir Geliri Olmayanların Tek Meskenlerine Ait Taahhüt
Belgesinde bulunan “Bu meskenimi muayyen zamanlarda dinlenme amacıyla değil, daimi olarak kullanmaktayım.” ifadeleri, “Bu mesken muayyen zamanlarda dinlenme amacıyla değil, daimi olarak kullanılmaktadır.” şeklinde değiştirilmiştir.’’ düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ AV. FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10) Kamu Denetçisi tarafından; başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve
tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek; söz konusu dosya hakkında hazırlanan Ret Karar Önerisi
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
11) Şikâyetçi, iş bu Kararın “I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ” başlıklı bölümünde ifade edildiği
üzere, asıl adresi olan İstanbul dışında yazlık olarak oturduğu konutu için emlak vergisi muafiyeti sağlanmasını talep etmektedir.
12) Türkiye’de yerel yönetimler anayasal yapı içerisinde oluşturulmuş ve Anayasanın 127’nci
maddesinde; ‘Mahalli idareler; il, belediye veya köy halkının mahalli müşterek ihtiyaçlarını karşılamak üzere kuruluş esasları kanunla belirtilen ve karar organları, gene kanunda gösterilen, seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan kamu tüzelkişileridir.’ olarak tanımlanmıştır. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun
59’uncu maddesi birinci fıkrasında Belediyelerin gelirlerinin neler olduğu belirlenmiş ve söz konusu maddenin ikinci fıkrasında; “Büyükşehir belediyelerinde büyükşehir sınırları ve mücavir alanları içinde belediyelerince tahsil edilen emlak vergisi tutarının tamamı ilgili ilçe ve ilk kademe belediyeleri tarafından alınır. Bunlardan büyükşehir belediyesine veya özel idareye ayrıca pay kesilmez.” hükümleri kapsamında emlak vergisi işlemlerinin ilçe belediyelerince gerçekleştirileceği belirlenmiştir.
13) 29/07/1970 tarihli 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’nun 8’inci maddesinin ikinci fıkrası ile yasada
belirtilen şartları taşıyanların indirimli emlak vergisi oranından yararlanmasına imkân sağlanmış olup, zikredilen fıkrada Cumhurbaşkanı, kendisine bakmakla mükellef kimsesi olup on sekiz yaşını doldurmamış olanlar hariç olmak üzere hiçbir geliri olmadığını belgeleyenlerin, gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları aylıktan ibaret bulunanların, gazilerin, engellilerin, şehitlerin dul ve yetimlerinin Türkiye sınırları içinde brüt 200 m²’yi geçmeyen tek meskeni olması (intifa hakkına sahip olunması hali dâhil) halinde, bu meskenlerine ait vergi oranlarını sıfıra kadar indirmeye ve bu hükmün, yukarıda belirtilenlerin tek meskene hisse ile sahip olmaları halinde hisselerine ait kısım hakkında da uygulanacağı ve muayyen zamanda dinlenme amacıyla kullanılan meskenler hakkında bu hükmün uygulanmayacağı, ayrıca geliri olmadığını belgelemenin usul ve esaslarını belirlemeye de Maliye
Bakanlığının yetkili olduğu hüküm altına alınarak indirimli emlak vergisinden faydalanabileceklere dair düzenleme kanun ile yapılmıştır.
14) Başvuru konusu somut olayda özetle; şikâyetçi tarafından İdareye başvuruda bulunulduğu, İdare
tarafından belirli zamanlarda dinlenme maksadıyla oturulan yazlık konut için muafiyet işleminin yapılamadığının bildirildiği, şikâyetçinin söz konusu konutun kış mevsiminde oturulmayan yazlık bölgede bulunduğu, bu nedenle tam zamanlı kiraya verilemediği, yaşları itibariyle söz konusu yerde ikamet etmenin zor olduğu ifade ve iddia edilerek emlak vergisi muafiyetinin sağlanması talebi ile Kurumumuza başvuruda bulunduğu tespit edilmiştir.
15) 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 3’üncü maddesinin (A) bendinde, vergi kanunu tabirinin anılan
Kanun ile bu Kanun hükümlerine tabi olan vergi, resim ve harç kanunlarını ifade ettiğini ve vergi kanunlarının lafzı ve ruhu ile hüküm ifade edeceğini hükme bağlamıştır. 213 sayılı Kanunun anılan hükmü, lafzın açık olmadığı hallerde, vergi kanunlarının konuluşundaki maksadın, ilgili hükmün kanunun yapısındaki yerinin ve diğer maddelerle olan bağlantısının dikkate alınacağını düzenlemiştir. Bir başka deyişle herhangi bir kanun maddesinin uygulanmasında öncelik söz konusu hükmün lafzından çıkan anlama verilecektir. Bu kapsamda, Emlak Vergisi Kanunun 8’inci maddesinin ikinci fıkrasında ifade edilen indirimli emlak vergisi kapsamındaki hükmün muayyen zamanda dinlenme amacıyla kullanılan meskenler hakkında uygulanmayacağı maddenin lafzında açıkça belirtilmiştir. 24,6 milyon konut bulunan ülkemizde konut sahiplerinden geliri sadece emekli maaşı olanlar için yasada yer alan şartların varlığı halinde emlak vergisinden muafiyet öngörülmüştür. Bu noktada kişilerin sahip oldukları emlakların vergisini ödemesi esas olup, muafiyet istisnadır ve sadece yasada yer alan şartların varlığı halinde mümkündür. Bu şartlardan bir tanesi ise “muayyen zamanda dinlenme amacıyla kullanılan mesken” olmamadır. Başvuran emlak vergi muafiyet için gerekli şartı sağlamamaktadır.
15.1) Bu noktada Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın iddiaları, idarenin
konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Emlak
Vergisi Kanunun 8’inci madde hükmünde açıkça zikredilen muayyen zamanda dinlenme amacıyla kullanılan meskenler hakkında uygulanmayacağı hükmüne istinaden İdarece Edirne ili, Keşan ilçesi, Köyü parselde bulunan dubleks meskenin muayyen zamanda dinlenme amacıyla kullanılan taşınmaz kategorisinde olduğunun anlaşılması, nitekim şikayetçi tarafından da söz konusu konutun kış
mevsiminde oturulmayan yazlık bölgede bulunan bir konut olduğunun, kendisinin İstanbul ve bu adreste oturduğu ifade edildiği hususları dikkate alındığında, ilgili mesken muafiyet kapsamına girmediğinden şikayetçinin indirimli emlak vergisi uygulamasından faydalandırılmaması işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
16) İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in “İyi
Yönetim İlkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvuruya ilişkin bilgi ve belgelerin Kurumumuza süresinde ve ayrıntılı gönderildiği, İdarenin “makul sürede karar verme”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” , “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun davrandığı ancak “karara karşı başvuru yolları ve sürelerinin gösterilmesi” ilkelerine uygun davranmadığı anlaşılmış olup, dolayısıyla idareden bundan böyle bu ilkelere de uygun hareket etmesi önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
17) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu
kararın başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemlerine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Edirne Vergi Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
İlgili mevzuat hükümleri, yukarıda yer verilen açıklamalar ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN
REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve KEŞAN BELEDİYE BAŞKANLIĞINA tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi