|
ÖZET: Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Gazetecilik-Bilişim Bölümü Tezli Yüksek Lisans Programına başvuran bir öğrencinin, 1. yedek olarak kaydının yapılmaması üzerine yaptığı itiraz, idarenin açıklamaları ve ilgili mevzuat çerçevesinde değerlendirildi. Öğrenci, boş kontenjan olduğunu öğrenmesine rağmen, 13-15 Ekim 2020 tarihleri arasında gerekli ön kayıt dilekçesini vermediği için kaydının yapılamadığını belirtmiştir. İdare, yedek adayların ön kayıt dilekçesi vermemesi durumunda kayıt hakkı elde edemeyeceğini açıkça duyurmuştu.
Yapılan inceleme sonucunda, başvuranın belirtilen tarihlerde dilekçe vermemesi nedeniyle kaydının yapılmadığı ve bu durumun idarenin sorumluluğunda olmadığı tespit edilmiştir. İdarenin resmi internet sitesinde gerekli bilgilerin açıkça yer aldığı, dolayısıyla öğrencinin bu bilgileri takip etme yükümlülüğü olduğu sonucuna varılmıştır. Bu nedenle, başvuranın talebi reddedilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/6526-S.21.10561
BAŞVURU NO : 2020/99907
KARAR TARİHİ : 26/04/2021
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : MARMARA ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın 1. yedek öğrenci olarak kazandığı yüksek lisans programına kaydının yapılmaması işlemine itirazı hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 10/11/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza 10.11.2020 tarihinde yapılan başvurusunda Marmara Üniversitesi
Sosyal Bilimler Enstitüsü Gazetecilik-Bilişim Bölümü Tezli Yüksek Lisans Programına başvurduğunu, sonuçların açıklanmasıyla birlikte sonuç listesinde 1. yedek öğrenci olduğunu öğrendiğini, sonuç kâğıdındaki bilgiler dâhilinde asıl kayıtların sonlanmasını beklediğini, araştırmaları sonucunda başvurduğu bölümde bir yerin boş kaldığını gördüğünü ve 1. yedek olarak başvuru yapmak istediğini ancak kontenjan boşluğu halinde yedeklerin yerleşebilmesi için belirli tarihler arasında (asıl kayıt tarihinden önce) dilekçe yazması gerektiğini öğrendiğini, başvurusunun ve sonucunun takibini yaptığı sistemin kendisini enstitü sayfasına yönlendirmediğini, detaylı bilgi verilmediği ve aramalarına da yanıt alamadığı için dilekçeden haberi olmadığını, sonuç olarak hem 1 boş kontenjanı bulunan hem de yedeklerden kimsenin dilekçe yazmadığı bölüme başvurusunu gerçekleştiremediğini belirterek mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 20.11.2020 tarih ve sayılı bilgi ve belge isteme yazısına istinaden
Marmara Üniversitesi Rektörlüğünün konuya ilişkin 03.12.2020 tarihli ve sayılı yazısında özetle: Başvuranın l. yedek olarak kazandığı Marmara Üniversitesi Lisansüstü Programına kaydının “Ön kayıt dilekçesi vermemiş yedekler puanı yüksek olsa dahi kayıt hakkı elde edemezler. ” ifadesi uyarınca yapılmadığı, Üniversitenin Lisansüstü Programlarını yedek listede kazanan öğrencilerin
/
ön kayıt dilekçesi vermemesi ve programlarda boş kontenjan olması durumunda Fakülteler ile ilişkili, 104
Bilim Dalı, 200 programı olan ve yaklaşık 13.500 başvuru alan Enstitüde işleyişin sağlıklı yürütülmesi için yedeğin yedeği uygulamasının bulunmadığı ifade edilmiştir.
3. Başvuranın 28.10.2020 tarihinde Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsüne yapmış olduğu
itiraz üzerine ilgili idare tarafından verilen 04.11.2020 tarihli ve sayılı cevapta özetle:
2020-2021 Eğitim-Öğretim Güz dönemi Lisansüstü programlarına öğrenci alımı kontenjanlarının, başvuru koşullarının ve genel bilgilerin web sayfalarında yayınlandığı, yedek adaylar için “Lisansüstü programlarımıza başvuran adaylardan ALES, Transkript Notu, Mesleki Bilgi Değerlendirme ve Mülakat hesaplamaları sonrasında başarılı olanlardan en yüksek puandan, daha düşüğe doğru sıralama yapılarak ilan edilen kontenjan kadar asil liste belirlenir, diğer başarılı adaylar yedek olarak listede yer alır. Kesin kayıt tarihlerinde kayıt yaptırmayan asillerin yerine kayıt alınmak üzere boş kontenjanlar ilan edilir.
Listede yer alan yedeklerden ilgili tarih/tarihlerde dilekçe alınarak ön kayıt alınır. Bu dilekçe kesin kayıt hakkı kazanan adayların belirlenmesi içindir. Ön kayıt dilekçesi vermemiş yedekler puanı yüksek olsa dahi kayıt hakkı elde edemezler. Dilekçe ile ön kayıt yaptırmış adayların tamamı gün sonunda puanı yüksek olandan düşüğe doğru sıralanır. Başarı sıralamasına göre boş kontenjan kadar yedek liste, kesin kayıt için ilan edilir. Kesin kayıt hakkı kazanan yedekler ilgili tarih/tarihlerde kesin kayıt yaptırmak üzere
Enstitümüze başvurarak kayıt işlemini gerçekleştirirler.” denildiği, başvuranın kaydının yedeklerden ön kayıt dilekçesi alınma tarihleri (13.10.2020-15.10.2020) arasında Enstitüye dilekçe vermediği için yapılamadığı belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. 18.10.1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,
5. 14.06.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
6. 04.11.1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun “Lisansüstü öğretim” başlıklı 50 nci maddesinde; “Usul ve şartları; a. Lisans düzeyinde öğrenim gördükten sonra, yükseköğretim kurumlarında yüksek lisans, veteriner hekimlikte uzmanlık, doktora ya da tıpta uzmanlık öğrenimi yapmak isteyenler, yükseköğretim kurumlarınca usulüne göre açılacak sınavla ve Üniversitelerarası Kurulca tespit edilecek esaslara göre seçilirler.
b. Yükseköğretim kurumları, lisansüstü öğretim konusundaki istekleri karşılamak üzere gerekli planlamayı yapar ve önlemleri alır…”, /
7. Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği’nin “Lisansüstü programlara kayıt” başlıklı 33 üncü maddesinde; “Lisansüstü programlara kabul edilen öğrencilerin kayıtlarının kesinleşmesi için gerekli koşullar senato tarafından kabul edilen yönetmelikle belirlenir.”,
8. Marmara Üniversitesi Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği’nin;
8.1. “Kontenjanların belirlenmesi ve ilanı” başlıklı 7 nci maddesinde; “Lisansüstü programların kontenjanları ve diğer hususlar anabilim/anasanat dalı başkanlıklarının önerisi, Enstitü Kurulunun kararı ve Senatonun onayı ile belirlenir. (2) Kontenjanlar Türkiye Cumhuriyeti uyruğuna sahip olanlar ve yabancı uyruklular için ayrı ayrı belirlenebilir. (3) Başvuru ve sınav tarihleri ile diğer hususlar anabilim/anasanat dalı başkanlıklarının akademik takvime uygun olarak yaptıkları öneriler dikkate alınarak ilgili enstitüler tarafından aynı tarihlerde ilan edilir. (4) Adaylardan başvuru için talep edilen belgeler Enstitü Yönetim
Kurulu tarafından ilgili mevzuata uygun olarak belirlenir.”,
8.2. “Kayıt İşlemleri” başlıklı 12 nci maddesinde; “(1) Asil listede yer alan adayların kayıtları, Enstitü
Yönetim Kurulunca akademik takvim dikkate alınarak belirlenen tarihlerde yapılır. (2) Kayıt için öğrencilerden talep edilen belgelerin aslı veya kurumu ya da Enstitü tarafından onaylı örneği kabul edilir.
Askerlik durumu ve adlî sicil kaydı konusunda adayın beyanına dayanılarak işlem yapılır. (3) Asil listedeki adaylardan ilan edilen süre içinde kesin kayıt yaptırmayanlar kayıt hakkını kaybeder. Bu adayların yerine, Enstitü tarafından ilan edilen yedek adaylar başvurabilir…”,
9. Marmara Üniversitesi 07.07.2020 tarihli ve 2020/399 sayılı Senato Kararında; “2020-2021 eğitimöğretim yılı güz dönemi lisansüstü öğrenci kontenjanları, lisansüstü yatay geçiş öğrenci kontenjanları ve başvuru koşullarının uygun olduğuna oybirliği ile karar verildi.”,
10. Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsünün “2020-2021 Eğitim-Öğretim Yılı Güz
Yarıyılı Lisansüstü (Tezli YL, Doktora, Tezsiz YL) Programlarına Öğrenci Alımı (Yatay Geçiş dâhil), Kontenjan, Başvuru Koşulları ve Genel Bilgiler” başlıklı kararlarının 18 inci maddesinde; “Yedek için; “Lisansüstü programlarımıza başvuran adaylardan ALES, Transkript Notu, Mesleki Bilgi
Değerlendirme ve Mülakat hesaplamaları sonrasında başarılı olanlardan en yüksek puandan, daha düşüğe doğru sıralama yapılarak ilan edilen kontenjan kadar asil liste belirlenir, diğer başarılı adaylar yedek olarak listede yer alır. Kesin kayıt tarihlerinde kayıt yaptırmayan asillerin yerine kayıt alınmak üzere boş kontenjanlar ilan edilir. Listede yer alan yedeklerden ilgili tarih/tarihlerde dilekçe alınarak ön kayıt alınır.
Bu dilekçe kesin kayıt hakkı kazanan adayların belirlenmesi içindir. Ön kayıt dilekçesi vermemiş yedekler puanı yüksek olsa dahi kayıt hakkı elde edemezler. Dilekçe ile ön kayıt yaptırmış adayların tamamı gün sonunda puanı yüksek olandan düşüğe doğru sıralanır. Başarı sıralamasına göre boş kontenjan kadar yedek liste, kesin kayıt için ilan edilir. Kesin kayıt hakkı kazanan yedekler ilgili tarih/tarihlerde kesin kayıt yaptırmak üzere Enstitümüze başvurarak kayıt işlemini gerçekleştirirler. (Yedek listeler dilekçelere göre belirleneceği için enstitümüzün web sayfalarında ilan edilir.”
Hükümleri düzenlenmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
/
11. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya birlikte değerlendirildiğinde; şikâyete konu edilen işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 12. Kurumumuza yapılan başvuruda özetle; başvuranın, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler
Enstitüsü Gazetecilik-Bilişim Bölümü Tezli Yüksek Lisans Programına başvurduğunu, sonuçların açıklanmasıyla birlikte sonuç listesinde 1. yedek öğrenci olduğunu öğrendiğini, sonuç kâğıdındaki bilgiler dâhilinde asıl kayıtların sonlanmasını beklediğini, araştırmaları sonucunda başvurduğu bölümde bir yerin boş kaldığını gördüğünü ve 1. yedek olarak başvuru yapmak istediğini ancak kontenjan boşluğu halinde yedeklerin yerleşebilmesi için belirli tarihler arasında (asıl kayıt tarihinden önce) dilekçe yazması gerektiğini öğrendiğini, başvurusunun ve sonucunun takibini yaptığı sistemin kendisini enstitü sayfasına yönlendirmediğini, sonuç olarak hem 1 boş kontenjanı bulunan hem de yedeklerden kimsenin dilekçe yazmadığı bölüme başvurusunu gerçekleştiremediğini belirterek mağduriyetinin giderilmesini talep ettiği görülmüştür.
13. Konuyla ilgili olarak Marmara Üniversitesi Rektörlüğünden bilgi ve belge talep yazımıza istinaden gelen cevapta özetle; yedek adaylar tarafından 13.10.2020-15.10.2020 tarihleri arasında verilmesi gereken ön kayıt dilekçesinin başvuran tarafından verilmemesi nedeniyle kayıt işleminin gerçekleştirilemediği ifade edilmiştir.
14. Yukarıda anlatılanlar çerçevesinde uyuşmazlık, başvuranın 1. yedek olduğu ve 1 boş kontenjanın kaldığı tezli yüksek lisans programına ön kayıt dilekçesi yazmadığından bahisle kaydının yapılmaması noktasında düğümlenmektedir.
15. Somut olaya bakıldığında; başvuranın Gazetecilik- Bilişim Tezli Yüksek Lisans Programını 1. yedek olarak kazandığı, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü 2020-2021 Eğitim-Öğretim Güz dönemi
Lisansüstü programlarına öğrenci alımı kontenjanlarının, başvuru koşullarının ve genel bilgilerin
Üniversitenin resmi internet sayfasında yayınlandığı, buna göre yedek adaylar için “…Kesin kayıt tarihlerinde kayıt yaptırmayan asillerin yerine kayıt alınmak üzere boş kontenjanlar ilan edilir. Listede yer alan yedeklerden ilgili tarih/tarihlerde dilekçe alınarak ön kayıt alınır. Bu dilekçe kesin kayıt hakkı kazanan adayların belirlenmesi içindir. Ön kayıt dilekçesi vermemiş yedekler puanı yüksek olsa dahi kayıt hakkı elde edemezler. Dilekçe ile ön kayıt yaptırmış adayların tamamı gün sonunda puanı yüksek olandan düşüğe doğru sıralanır. Başarı sıralamasına göre boş kontenjan kadar yedek liste, kesin kayıt için ilan edilir.” ifadesinin yer aldığı, yine Üniversitenin resmi internet sayfasında yayınlanan başvuru takvimine göre yedek adayların 12.10.2020 tarihinde ilan edildiği, yedek adaylardan 13.10.2020-15.10.2020 tarihleri arasında ön kayıt dilekçesi alındığı, kazananların ise 16.10.2020 tarihinde açıklandığı, başvuranın ise bu tarih aralığında ön kayıt dilekçesi vermediği görülmüştür.
16. Kamu hizmetinin sunulması esnasında hizmetin kötü işlemesi, hiç işlememesi ve geç işlemesi hallerinde bireyler nezdinde gerçekleşen zararların, idarenin kusura dayanan sorumluluğu sebebiyle, devlet eliyle tazmini gerekir. Hizmetin kötü işlemesi, hiç işlememesi, geç işlemesi gibi durumlar; idarenin hizmet
kusuru olarak adlandırılır. Bu durumda idarenin zarardan sorumluluğu, kusura dayanan sorumluluktur.
Danıştay bu hususu şöyle açıklamaktadır: “İdare, yürütmekle yükümlü olduğu kamu hizmetlerini yerine getirirken, gerekli teşkilatı kurmak, bu teşkilatın ayni, şahsi ve mali imkân ve araçlarını hizmete hazır tutmak, hizmetin ifası sırasında hizmetin zamanında ve gereği gibi işlemesine devamlı olarak nezaret etmek ve hizmetin işleyişini kontrol etmekle sorumludur. Gerek hizmetin ayni, şahsi ve mali imkân ve araçlarının temin ve ifasındaki kusur, gerekse temin edilen bu araçlarla ifa olunan hizmetin geç işlemesi, gereği gibi veya hiç işlememesi; idareye, zarar gören kimselerin bu sebeplerle doğan zararlarını tazmin sorumluluğunu yükler. (Danıştay İDDGK, E. 2012/1657, K. 2014/3421, T. 3.11.2014)”. Diğer bir ifadeyle hizmet kusurundan bahsedilebilmesi için ortaya çıkan zarara idarenin üzerine düşen sorumluluğu yerine getirmemesi, hukuka aykırı tesis ettiği bir eylem ya da işlemin sebep olması gerekir. Eğer idarenin eylem ya da işlemi hukuka uygun ise burada hizmet kusurundan yani idarenin kusur sorumluluğundan söz edilemeyecektir. Danıştay bu konuyla ilgili olarak bir kararında üzerine düşen yükümlülüğü yerine getiren ve hukuka uygun hareket eden idarenin, davacılar nezdinde oluşan zararlardan sorumlu tutulamayacağına karar vermiştir (Danıştay 10. Dairesi, E.2005/8047, K.2007/358, T.13.2.2007), (Aysema Pelin Şaşmaz, “İdarenin Sorumluluğu ve Danıştay Kararlarındaki
Görünümüne Genel Bakış”, Ekonomi İşletme Siyaset ve Uluslararası İlişkiler Dergisi, 2016, c. 2, s .2, ss.
216-217.)
17. Bu kapsamda başvuran her ne kadar başvurusunun ve sonucunun takibini yaptığı sistemin kendisini enstitü sayfasına yönlendirmediğini, detaylı bilgi verilmediğini ve dilekçe vermesi gerektiğinden haberi olmadığını belirtse de Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü resmi internet sitesinde 2020-2021
Eğitim-Öğretim Güz dönemi Lisansüstü programlarına öğrenci alımı kontenjanlarının, başvuru koşullarının, genel bilgilerin ve başvuru takviminin ilan edildiği, buna göre yedek adayların belirtilenen tarih aralığında ön kayıt dilekçesi vermesi gerektiğinin aksi takdirde ise kayıtlarının yapılmayacağının açıkça belirtildiği, bu noktada Üniversite resmi internet sitesinde ilan edilen ve öğrenciler tarafından bilinmesi ve son teslim tarihine kadar da Üniversiteye gönderilmesinin sağlanması gereken evrakı teslim etmeyen başvuran açısından Üniversitenin bir sorumluluğunun kalmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
18. Başvuranın iddiaları, idarenin açıklamaları ve ilgili mevzuat çerçevesinde yapılan değerlendirme neticesinde; yukarıda da bahsedildiği üzere Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü tarafından resmi internet sitesinde 2020-2021 Eğitim-Öğretim Güz dönemi Lisansüstü programlarına öğrenci alımı kontenjanlarının, başvuru koşullarının, genel bilgilerin ve başvuru takviminin öğrencilere duyurulduğu ve yedek adaylardan belirlenen tarih aralığında ön kayıt dilekçesini teslim etmeyen öğrenci açısından idarenin sorumluluğunun kalmadığı tespit edilmiş olup başvuranın ilanları takip etmekle ve ön kayıt dilekçesini süresi içerisinde idareye teslim etmekle yükümlü olduğu ve aksi takdirde kaydının yapılmayacağının bir öğrenci olarak biliyor olması gerektiği, bu nedenle Üniversitenin “2020-2021 Eğitim-Öğretim Yılı
Güz Yarıyılı Lisansüstü (Tezli YL, Doktora, Tezsiz YL) Programlarına Öğrenci Alımı (Yatay Geçiş dâhil), Kontenjan, Başvuru Koşulları ve Genel Bilgiler” başlıklı kararların 18 inci maddesinde yer alan “…Kesin kayıt tarihlerinde kayıt yaptırmayan asillerin yerine kayıt alınmak üzere boş kontenjanlar ilan edilir.
Listede yer alan yedeklerden ilgili tarih/tarihlerde dilekçe alınarak ön kayıt alınır. Bu dilekçe kesin kayıt hakkı kazanan adayların belirlenmesi içindir. Ön kayıt dilekçesi vermemiş yedekler puanı yüksek olsa dahi kayıt hakkı elde edemezler. Dilekçe ile ön kayıt yaptırmış adayların tamamı gün sonunda puanı yüksek olandan düşüğe doğru sıralanır. Başarı sıralamasına göre boş kontenjan kadar yedek liste, kesin kayıt için ilan edilir.” hükmü çerçevesinde tesis ettiği işlemde ilgili mevzuata, hukuka ve hakkaniyete aykırı bir durum bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
19. 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı
6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; ilgili idare tarafından Kurumumuzca istenen bilgi ve belgelerin
süresinde gönderilmediği, süresinde gönderilmeyen bilgi ve belgelerin gönderilmesi için irtibat numaralarına yapılan aramalara ve e-posta adreslerine atılan mesajlara yetkililerce cevap verilmediği, böylelikle “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davranılmadığı, diğer yandan şikâyetçiye verilen cevaplarda işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının ve süresinin gösterilmesi” ilkesine de uygun davranılmadığı görülmüş olup idarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
20. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren ilgili idare işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup İstanbul İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle, BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve MARMARA ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi