|
ÖZET: Başvuru, Yenikapı-Kirazlı Metro hattında mesai saatlerinde yaşanan yoğunluğun azaltılması için sefer sayılarının artırılması talebini içermektedir. Şikayetçi, özellikle sabah 07:30-08:30 ve akşam 19:00-20:00 saatlerinde metro seferlerinin dolu olarak geldiğini ve bu durumun sosyal mesafe kurallarını ihlal ettiğini belirtmiştir. İstanbul Büyükşehir Belediyesi, bu talebe yanıt olarak, mevcut sistemin tam kapasiteyle çalıştığını ve sefer aralıklarının yolcu yoğunluğu, güvenlik ve konfor dikkate alınarak belirlendiğini ifade etmiştir. Ayrıca, Covid-19 önlemleri kapsamında alınan tedbirlerin de uygulandığı vurgulanmıştır.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuruyu değerlendirirken, idarenin sefer sayısını artırma konusunda teknik sınırlamaları olduğunu ve güvenli seyahat sağlanabilmesi için mevcut sefer aralıklarının korunması gerektiğini belirtmiştir. Bununla birlikte, yoğun saatlerde yaşanan sıkışıklığı azaltmak için ek önlemler alınması ve kapasite artırımı çalışmalarının hızlandırılması gerektiği tavsiye edilmiştir. Sonuç olarak, başvurunun kısmen kabulü ve kısmen reddi yönünde karar verilmiştir. İstanbul Büyükşehir Belediyesi’ne, yolcu yoğunluğunun fazla olduğu saatlerde ek önlemler alması ve inşaat çalışmalarını hızlandırarak makul sürede tamamlaması önerilmiştir. Bu karar, kamu hizmetlerinin etkinliğini artırmayı amaçlamaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/4776-S.22.7243
BAŞVURU NO : 2021/17599
KARAR TARİHİ : 07/04/2022
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Şikayetçinin, Yenikapı-Kirazlı Metro hattında mesai saatlerinde yaşanılan yoğunluğun azaltılması için sefer sayılarının artırılması, gerekli düzenleme ve denetlemenin yapılması ile yapılan işlemler hususunda tarafına bilgi verilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 15/10/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza yapılan başvuruda özetle, yüz yüze eğitimin başlaması ile birlikte toplu taşıma
kullanımının yoğun bir şekilde arttığı, Yenikapı-Kirazlı Metro hattının söz konusu yoğunluğu kaldıramadığı, özellikle 07:30-08:30 ve 19:00-20:00 saatleri arasında metro seferlerinin 3’er dakikalık arayla yapıldığı, sabah saatlerinde yaşanılan yoğunluk nedeniyle metronun ikinci durak olan Bağcılar
Meydan İstasyonuna neredeyse tamamıyla dolmuş olarak geldiği, takip eden duraklarda yolcuların metroya binemedikleri, salgınla mücadele edinilen bugünlerde sosyal mesafe olması gerektiği, ancak sosyal mesafenin aşıldığı hatta sağlıklı bir ulaşım yapılamadığı, İdarenin toplu taşıma hizmetlerinin koordinasyonunu sağlaması gerektiği ifade ve iddia edilerek Yenikapı-Kirazlı Metro hattında mesai saatlerinde yaşanılan yoğunluğun azaltılması için sefer sayılarının artırılması, gerekli düzenleme ve denetlemenin yapılması ile yapılan işlemler hususunda tarafına bilgi verilmesi talep edilmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kamu Denetçiliği Kurumumuzca verilecek karara esas olmak üzere başvuru belgesinde yer alan
iddiaların doğruluğunun tespiti ve eğer mümkünse ilgili idare ile başvurucu arasında muhtemel bir dostane çözümün tesisi amacı ile 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu hükümleri uyarınca inceleme ve araştırma gerçekleştirilmiştir. 6328 sayılı Kanunun “Bilgi ve belge istenmesi” başlıklı 18’inci maddesi hükmü uyarınca 14/01/2022 tarihli ve S sayılı yazımız ile İstanbul Büyükşehir Belediye
Başkanlığından bilgi ve belge talep edilmiş olup, ilgili İdarenin 16/02/2022 tarihli ve E sayılı cevabi yazısında özetle;
2.1) Şikayetçinin Yenikapı-Kirazlı Metro hattındaki seferlere ilişkin yapmış olduğu başvuruya 06/10/2021
tarihinde cevap verildiği, bahse konu M1 hattında sistemin ve mevcut araç filosunun sağlayabildiği tam kapasitesiyle hizmet verildiği, sefer saatlerinin yolcu yoğunluğu, güvenlik, rahat ve konforlu ulaşım dikkate alınarak sahada yapılan çalışmalar neticesinde belirlendiği, Covid-19 salgını ile mücadele kapsamında
İstanbul kartlarına yapılan Hes kodu eşleştirme uygulaması ile gerekli önlemlerin alındığı bilgisinin verildiği,
2.2) Yaşanan yoğunluğun önüne geçebilmek ve yolculara daha konforlu ve iyi hizmet verebilmek için
kapasite artırımı çalışmalarının başlatıldığı, bu kapsamda istasyonlarda da inşaat faaliyetlerinin devam ettiği,
2.3) M1 hattında toplam 25 dizi ile konforlu ve güvenli hizmet verilmeye çalışıldığı, M1A-M1B
işletmelerinde sabah ve akşam yoğun saatlerde Yenikapı-Kirazlı ve Yenikapı-Atatürk Havalimanı 6 dakika sefer aralığı ile sefer planlaması yapıldığı, Yenikapı İstasyonundan 3 dakika aralıkla seferler yapıldığı, M1A-M1B hatlarında güvenli yolculuk için tasarlanmış sinyal alt yapısından kaynaklı teknik nedenlerden dolayı 3 dakika sefer aralığının altına inilemediği, teknik olarak güvenli seyahat sağlanabilecek şekilde ek seferler eklenerek sunulabilecek maksimum seviyede kapasite sunulduğu,
2.4) İşletme nezdindeki araçların sefer sayılarının artırılmasına ve şikayet konusuna bağlı olarak Yenikapı-
Kirazlı metro hattı sefer sayılarının artırılmasına yönelik idareye yapılan başkaca bir başvuru bulunmadığı, ancak şirket tarafından yolcu yoğunluğu gözlemlenerek uygun şekilde kapasite planlaması yapılmakta olduğu, ilave kapasite ihtiyaçlarında ise teknik imkanların el verdiği ölçüde güvenli seyahat edilebilecek seviyede kapasite artırımları yapılabildiği,
2.5) Covid-19 salgınına yönelik olarak toplu ulaşım araçlarına ilişkin alınan kapasite sınırlaması, toplu
ulaşım araçlarının dezenfekte edilmesi gibi önlemlere yönelik olarak şirket tarafından Bakanlık, İl Umumi
Hıfzısıhha Meclisinin tavsiyeleri ve kararları ile Valilik tarafından bildirilen tüm tedbirler doğrultusunda tüm bu kurumlar ile işbirliği içerisinde çalışıldığı, bu kapsamda alınan önlemlerin aşağıda yer aldığı,
2.5.1) Raporlama; gün bazında saatlik yolcu sayıları takibi ile birlikte gerçekleşen yolculuk kapasite
kullanım oranlarının düzenli şekilde takip edildiği ve raporlandığı,
2.5.2) Kapasite; filonun teknik imkânların el verdiği ölçüde güvenli seyahat edebilecek şekilde tam kapasite
çalıştığı, maksimum seferler yapıldığı, gün içerisinde tren içi taşınması gereken yolcu kapasitelerine de uyulduğu,
2.5.3) Temizlik çalışmaları, metro istasyonlarının 500 kişilik, metro araçlarının ise 90 kişilik ekip tarafından
dezenfekte edildiği, Metro İstanbul’da araçların üç farklı temizlikten geçtiği, sefere çıkan araçlarda günlük temizlik ve 3-4 günlük periyotlarda iç ve dış detaylı temizlik yapıldığı, araç içerisinde aracın dezenfekte edildiğine dahil piktogramlar yerleştirilerek yolcuların bilgilendirilmesinin sağlandığı,
2.5.4) Sözlü ve Yazılı Uyarılar; İstanbul kartlarına yapılan Hes kodu eşleştirme uygulamasında pozitif veya
temaslı olan yolcuların araçlara alınmadığı, şirket tarafından işletilen istasyon ve araçlarda sosyal mesafeye ilişkin sticker uygulamaları yapıldığı, aynı zamanda tren içerisindeki dijital ekranlarda sosyal mesafeye ilişkin bilgilendirici videolar yayınlandığı ve yolculara maske takmaları konusunda uyarı kapsamında anonslar yapıldığı,
2.5.5) Aydınlatma; maske kullanımının toplu taşımada zorunlu olduğunun internet sitesi aracılığıyla da
vatandaşlara duyurulduğu(https.//www.metro.istanbul/duyuru7detay7toplu-tasimada-maske-kullanimizorunlu), istasyon içerilerinde gerek güvenlik kameraları gerekse de istasyon personeli tarafından vatandaşların maskelerini düzgün takıp takmadıklarına dair kontrollerin yapıldığı, maskesini doğru takmayan yolcuların uyarıldığı ve maske takma kurallarına uymayanların istasyonlara alınmadığı ifadelerine yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasa’sının “Dilekçe, Bilgi Edinme ve
Kamu Denetçisine Başvurma Hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. … ” ,
4) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi”
başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
4.1) Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmelik’in “Karar verme süresi” başlıklı 36’ncı maddesinde, “Kurum, inceleme ve araştırmasını şikâyet tarihinden itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandırır. Bu süre içinde inceleme ve araştırmanın sonuçlandırılamaması hâlinde şikâyetçiye sonuçlandırılamama gerekçesi ve dava açma süresinin işlemeye başladığı hususu bildirilerek inceleme ve araştırmaya devam edilir; ancak 29’ uncu madde hükümleri saklıdır.”,
5) 10/07/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun “Tanımlar” başlıklı 3’üncü
maddesinin birinci fıkrasında, “Bu Kanunun uygulanmasında, (Değişik: 12/11/2012-6360/4 mad.) Büyükşehir belediyesi: Sınırları il mülki sınırı olan ve sınırları içerisindeki ilçe belediyeleri arasında koordinasyonu sağlayan; idarî ve malî özerkliğe sahip olarak kanunlarla verilen görev ve sorumlulukları yerine getiren, yetkileri kullanan; karar organı seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan kamu tüzel kişisini, ikinci fıkrasında, “Büyükşehir belediyesinin organları: Büyükşehir belediye meclisi, büyükşehir belediye encümeni ve büyükşehir belediye başkanını…”; ifade eder.
5.1) ” Büyükşehir ve İlçe Belediyelerinin Görev ve Sorumlulukları ” başlıklı 7’inci maddesinin
birinci fıkrasının (f) bendinde, “Büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları şunlardır:…
Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek. ”; (p) bendinde, “Büyükşehir içindeki toplu taşıma hizmetlerini yürütmek ve bu amaçla gerekli tesisleri kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmek, büyükşehir sınırları
içindeki kara ve denizde taksi ve servis araçları dahil toplu taşıma araçlarına ruhsat vermek. (Ek cümle:
16/5/2018-7144/14 mad.) Büyükşehir içindeki toplu taşıma hatlarıyla ilgili olarak; şehir merkezine olan uzaklık, nüfus ve hattı kullanan sayısı kriterleri esas alınarak tespit edilecek hatlarla ilgili toplu taşıma hizmetlerinin işlettirilmesine karar vermek. ”;
5.2) “Ulaşım Hizmetleri” başlıklı 9’uncu maddesinin birinci fıkrasında, “ (Değişik birinci fıkra:
12/11/2012-6360/8 mad.) Büyükşehir içindeki kara, deniz, su, göl ve demiryolu üzerindeki her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesi amacıyla büyükşehir belediye başkanı ya da görevlendirdiği kişinin başkanlığında, yönetmelikle belirlenecek kamu kurum ve kuruluşları ile, Türkiye
Şoförler ve Otomobilciler Federasyonunun görevlendireceği ilgili odanın temsilcisinin katılacağı Ulaşım
Koordinasyon Merkezi kurulur. İlçe belediye başkanları kendi belediyesini ilgilendiren konuların görüşülmesinde koordinasyon merkezlerine üye olarak katılırlar. Ulaşım Koordinasyon Merkezi toplantılarına ayrıca gündemdeki konularla ilgili üye olarak belirlenmeyen ulaşım sektörü ile ilgili kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarından ihtisas meslek odalarının temsilcileri de davet edilerek görüşleri alınır.”, ikinci fıkrasında, “Bu Kanun ile büyükşehir belediyesine verilen trafik hizmetlerini plânlama, koordinasyon ve güzergâh belirlemesi ile taksi, dolmuş ve servis araçlarının durak ve araç park yerleri ile sayısının tespitine ilişkin yetkiler ile büyükşehir sınırları dâhilinde il trafik komisyonunun yetkileri ulaşım koordinasyon merkezi tarafından kullanılır.”, üçüncü fıkrasında, “Ulaşım koordinasyon merkezi kararları, büyükşehir belediye başkanının onayı ile yürürlüğe girer.”, dördüncü fıkrasında, “Ulaşım koordinasyon merkezi tarafından toplu taşıma ile ilgili alınan kararlar, belediyeler ve bütün kamu kurum ve kuruluşlarıyla ilgililer için bağlayıcıdır.’’ altıncı fıkrasında; “Büyükşehir belediyelerine bu
Kanun ile verilen görev ve yetkilerin uygulanmasında, 13/10/1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik
Kanununun bu Kanuna aykırı hükümleri uygulanmaz. ”,
6) 15/06/2006 tarihli ve 26199 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Büyükşehir Belediyeleri
Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliğinin “Görev ve Yetkileri” başlıklı 18’inci maddesinde, “UKOME, büyükşehir içindeki kara, deniz, göl, nehir, kanal ve demiryolu üzerinde her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesini sağlamak üzere; ulaşım, trafik ve toplu taşıma konularında üst düzeyde yönlendirici karar alma, uygulama, uygulatma ve ilgili mevzuattaki usulüne göre gereken tesisleri kurma, kurdurma ve işletme hak ve yetkilerine haizdir. Bu amaçla;
a) Büyükşehir belediyesinin sınırları içinde, mevzuatla yetkili kılındığı durumlarda mahalli ihtiyaç ve şartlara göre trafik düzeni ve güvenliğini sağlamak amacıyla gerekli tedbirleri almakla,
b) Büyükşehir belediye ve mücavir alan sınırları içinde nazım plan çerçevesinde, arazi kullanım ve ulaşım planlama çalışmalarıyla büyükşehir ulaşım planını yapmak, yaptırmak, uygulamak ve uygulatmak için gereken karar ve tedbirleri almakla,
c) Trafiğin düzenli bir şekilde akımını sağlamak bakımından alt yapı hizmetleri ile ilgili tedbirleri almak, trafikle ilgili sorunları çözümlemek, trafikle ilgili olarak ülkeyi ilgilendiren veya mevzuat değişikliği gerektiren hususları İçişleri (Ek ibare: RG-23/5/2019-30782) ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığına iletmekle,
ç) Kara, deniz, göl, nehir, kanal ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; otobüs, taksi, dolmuş ve servis durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek, gerçek ve tüzel kişiler ile resmi ve özel kurum ve kuruluşlara ait otopark olmaya müsait boş alan, arazi ve arsaları geçici otopark yeri olarak ilan etmek ve bunların sahiplerine veya üçüncü şahıslara işletilmesi için izin vermek, izin verilen otoparklar ile karayolu üzerindeki diğer park yerlerinde (Değişik ibare: RG-25/4/2014-28982) engelliler için işaretlerle belirlenmiş bölümler ayrılmasını sağlamakla,
d) Karayolu taşımacılığına ait mevzuat hükümleri saklı kalmak üzere, trafik düzeni ve güvenliği yönünden belediye sınırları içinde ticari amaçla çalıştırılacak yolcu ve yük taşıtları ile motorsuz taşıtların çalışma şekil ve şartları ile bu taşıtların teknik özelliklerini tespit etmek, çalıştırılabileceği yerler ile güzergâhlarını tespit etmek ve sayılarını belirlemek, bunlara izin ve çalışma ruhsatı vermekle,
e) Büyükşehir belediyesinin sınırları içinde, ulaşım, toplu taşıma ve trafik mevzuatının büyükşehir belediyesine verdiği yetki doğrultusunda uygulamaya yönelik yönlendirici karar almak ve görüş oluşturmakla,… görev ve yetkilidir.’’ düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ AV. FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7) Kamu Denetçisi tarafından; başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve
tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek; söz konusu dosya hakkında hazırlanan Kısmen Tavsiye
Kısmen Ret Kararı Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8) Şikâyetçi tarafından iş bu Kararın “I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ” başlıklı bölümünde yer
verildiği üzere özellikle 07:30-08:30 ve 19:00-20:00 saatleri arasında 3’er dakikalık arayla yapılan
Yenikapı-Kirazlı Metro hattındaki metro seferlerinin mesai saatlerinde ara duraklarda yaşanılan yoğunluğun azaltılması için sefer sayılarının artırılması, gerekli düzenleme ve denetlemenin yapılması ile yapılan işlemler hususunda tarafına bilgi verilmesi talep edilmektedir.
9) Ülkemizde kentlerin gelişmesi ve yoğunlaşan nüfus dolayısıyla yolcu taleplerinin artması durumu ile
karşılaşılmaktadır. Aynı zamanda vatandaşlar için kent içi ulaşımın hızlı, konforlu, ucuz, kolay ve erişilebilir olması hususları da büyük önem taşımaktadır. Kent içi ulaşımda insanların daha kısa sürede, ekonomik ve güvenli bir şekilde seyahat etmesi, sürdürülebilirlik ilkelerine uygun, yolcularına karşı sorumlu ve çevreye duyarlı bir sistemin etkinleştirilmesi amaçlanmaktadır. Bu kapsamda yürürlükte bulunan çeşitli kanun ve yönetmeliklerle yerel yönetimlere kent içi sürdürülebilir ve dengeli ulaşımın sağlanması ile ulaşımın sağlıklı bir şekilde işletilebilmesi için ulaşım hizmetlerinin sunulmasında önemli görev ve sorumluluklar yüklenmiştir.
10) Büyükşehir belediyelerinin görev ve sorumluluklarının belirlendiği, 5216 sayılı Büyükşehir
Belediyesi Kanununun 7’nci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde; “Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek.” hükmü ile ulaşım ana planının yapılması ile trafik düzenlemesinin getirdiği bütün diğer işleri yürütmenin Büyükşehir Belediyesinin yetki alanında olduğu belirtilmiştir. Ayrıca söz konusu yetkinin Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun 9’uncu maddesi hükümleri ve Büyükşehir Belediyeleri
Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliği’nin 18’inci maddesi hükümleri kapsamında Ulaşım Koordinasyon
Merkezi (UKOME) aracılığıyla gerçekleştirileceğine hükmedilmiştir.
11) Başvuru konusu somut olayda, şikayetçi tarafından Yenikapı-Kirazlı Metro hattında özellikle 07:30-
08:30 ve 19:00-20:00 saatleri arasında metro seferlerinin 3’er dakikalık arayla yapıldığı, sabah saatlerinde yaşanılan yoğunluk nedeniyle metronun ikinci durak olan Bağcılar Meydan İstasyonuna neredeyse tamamıyla dolmuş olarak geldiği, takip eden duraklarda yolcuların metroya binemedikleri, salgınla mücadele edinilen bugünlerde sosyal mesafe olması gerektiği, ancak sosyal mesafenin aşıldığı hatta sağlıklı bir ulaşım yapılamadığı, İdarenin toplu taşıma hizmetlerinin koordinasyonunu sağlaması gerektiği iddia edilen başvurusuna istinaden İdareden Kurumumuzca bilgi ve belge talep edildiği, İdarenin cevabi yazısında özetle; şikayetçi tarafından 20/09/2021 tarihli KEP iletisi aracılığıyla yapılan başvuruya İdare tarafından 06/10/2021 tarihinde cevap verildiği, M1 hattında toplam 25 dizi ile konforlu ve güvenli hizmet verilmeye çalışıldığı, M1A-M1B işletmelerinde sabah ve akşam yoğun saatlerde Yenikapı-Kirazlı ve
Yenikapı-Atatürk Havalimanı 6 dakika sefer aralığı ile sefer planlaması yapıldığı, Yenikapı İstasyonundan
3 dakika aralıkla seferler yapıldığı, M1A-M1B hatlarında güvenli yolculuk için tasarlanmış sinyal alt
yapısından kaynaklı teknik nedenlerden dolayı 3 dakika sefer aralığının altına inilemediği, teknik olarak güvenli seyahat sağlanabilecek şekilde ek seferler eklenerek sunulabilecek maksimum seviyede kapasite sunulduğu, ayrıca İşletme nezdindeki araçların sefer sayılarının artırılmasına ve şikayet konusuna bağlı olarak Yenikapı-Kirazlı metro hattı sefer sayılarının artırılmasına yönelik idareye yapılan başkaca bir başvuru bulunmadığı ifadelerine yer verildiği tespit edilmiştir.
12) Konuya ilişkin sürdürülebilir kent içi ulaşım birçok araştırmaya konu edinmiş olup, bir analiz
sonucunda ise; ‘‘… saatte tek yönde bir kesitte taşınabilecek yolcu sayısı otobüs sistemi en fazla 7500 yolcu/saat, tramvay sistemi 15.000 yolcu/saat, metrobüs ve hafif raylı sistem için 30.000 yolcu/saat ve metro sistemi için 70.000 yolcu/saat olduğu görülmektedir. Ayrıca doruk saat tek yön yolculuk talebinin
5.000 ve 7.500 durumlarda otobüs sisteminin, 7.500-15.000 yolcu/saat olduğu durumlarda tramvay
sisteminin, 15.000-30.000 yolcu/saat olduğu durumlarda metrobüs sisteminin ve 30.000 yolcu/saat üzerindeki durumlarda ise metro sisteminin finansal açıdan en yapılabilir sistemler olduğu hesaplanmaktadır. CO emisyonları bakımından ise metronun en verimli sistem olduğu, bunu sırasıyla hafif 2 raylı sistem, tramvay, metrobüs ve otobüs sistemlerinin takip ettiği görülmektedir.’’ ifadeleri yer almaktadır. (Faruk CİRİT, “Sürdürülebilir Kent İçi Ulaşım Politikaları ve Toplu Taşıma Sistemlerinin Karşılaştırılması”, TC.
Kalkınma Bakanlığı Uzmanlık Tezi Özet Bölümü, S.2891,s.ii, 2014) Bu kapsamda Türkiye’de birçok kentte metro, hafif raylı sistem, tramvay, füniküler ve banliyö sistemlerinden en az biri kullanılmaktadır. İstanbul’da geniş sistem ağı ile raylı sistemler kent içi ulaşımda yoğun olarak kullanılmakta olup, sürekli bir şekilde artan ihtiyaçlar nedeniyle, bu sistemin genişletilmesi gerekmektedir. Nitekim İdare tarafından da yaşanan yoğunluğun önüne geçebilmek ve yolcuların daha konforlu hizmete kavuşması için kapasite artırım çalışmaları başlatıldığı ve istasyonlarda inşaat faaliyeti devam ettiği ifade edilmiştir.
13) Bu kapsamda, şikâyetçinin Yenikapı-Kirazlı Metro hattında mesai saatlerinde yaşanılan yoğunluğun
azaltılması için sefer sayılarının artırılması, gerekli düzenleme ve denetlemenin yapılması ile yapılan işlemler hususunda tarafına bilgi verilmesini talep ettiği iddiaları hususunda; şikâyetçi tarafından 20/09/2021 tarihli KEP iletisi aracılığıyla yapılan başvuruya İdarece 06/10/2021 tarihinde cevap verildiği, bilindiği üzere Covid-19 salgını noktasında yeni bir döneme girildiği, İdare tarafından ayrıntılı olarak yukarıda 2.5 no.lu paragrafta ifade edildiği üzere Covid-19 salgınına yönelik olarak toplu ulaşım araçlarına ilişkin alınan önlemlere riayet etmeye çalışıldığı, ayrıca Yenikapı İstasyonundan 3 dakika aralıkla seferler yapıldığı, M1A-M1B hatlarında güvenli yolculuk için tasarlanmış sinyal alt yapısından kaynaklı teknik nedenlerden dolayı 3 dakika sefer aralığının altına inilemediği bilgisi verilmiştir.
13.1) Kamu hizmetlerinin vatandaşlar için yaşamsal bir önemi bulunmakta olup, kamu hizmetinin,
halkın beklentileri doğrultusunda sunulması ve hizmet alıcılarının maddi ve manevi bakımdan tatmin edilmeleri, kamu idarelerinin hızlı hareket edebilmelerine ve isabetli kararlar alabilmelerine bağlıdır. İdare tarafından da yaşanan yoğunluğun önüne geçebilmek ve yolcuların daha konforlu hizmete
kavuşması için kapasite artırım çalışmaları başlatıldığı ve istasyonlarda inşaat faaliyeti devam ettiği beyan edilmiştir.
14) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, şikâyetçinin iddiaları, idarenin konu ile ilgili
açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; 5216 sayılı
Büyükşehir Belediyesi Kanununun 7’nci maddesine istinaden Büyükşehir Belediyelerinin ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamakla görevli olduğu, idare tarafından, söz konusu hatta teknik olarak en fazla 3 dakika aralıklarla sefer yapılabildiği ve güvenli seyahat sağlanabilecek şekilde ek seferler eklenerek sunulabilecek maksimum seviyede kapasite sunulduğu hususlarının bildirildiği,
Sefer sayısı artırılıp yoğun mesai saatlerinde 2 dakikada bir sefer yapıldığında, bu sürenin yolcuların inip binmesi ve güvenli bir şekilde metronun harekete geçmesi noktasında yeterli olup/olmayacağına ilişkin bir tespit yapılamadığı, sefer sayısının 3 dakikalık aralığın altına indirilmesi suretiyle artırılması halinde bu durumun yolcu güvenliği ve hizmetin gereklerine uygun olup olmadığının değerlendirilmesinin idarenin takdir yetkisi kapsamında kaldığı,
Bu noktada idarenin sinyal alt yapısından kaynaklı teknik nedenleri gerekçe gösterdiği en fazla 3 dakika da bir sefer düzenlenmesi işleminde, hukukun belirlediği sınırların aşıldığına, kamu yararına ve hizmetin gereklerine aykırı şekilde idarece işlem tesis edildiğine ilişkin bir tespitin yapılamadığı hususları karşısında, şikâyetçinin ilgili hattaki yoğunluğun olduğu saatlerde 3 dakikanın altına inilmesi suretiyle sefer sayısının artırılması talebinin reddi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.
14.1) Bununla birlikte metro durağa geldiğinde zaten vagonların dolu olduğu ifade edilen
yoğunluğun fazla olduğu ara duraklara ilişkin alınabilecek ek önlemler konusunda çalışma yapılması ve yaşanan yoğunluğun önüne geçebilmek için başlatıldığı ifade edilen kapasite artırımı çalışmaları ile istasyonlardaki inşaat faaliyetlerinin hızlandırılarak makul sürede tamamlanmasının sağlanması gerektiği değerlendirilmiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
15) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, İdarenin başvuranla ilgili işlemlerinde ‘kanunlara uygunluk’, ‘makul sürede karar verme’, ‘hesap verilebilirlik’, ‘şeffaflık’, ‘kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi’ ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin, şikâyetçiye verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle ‘karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi’ ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun
Kurum tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. 21’ inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı varsa dava açma süresinden arta kalan sürede İstanbul İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
İlgili mevzuat hükümleri, yukarıda yer verilen açıklamalar ve dosya kapsamına göre; BAŞVURUNUN
KISMEN KABULÜ ile KISMEN REDDİNE,
Şikayetçinin Yenikapı-Kirazlı Metro hattında mesai saatlerinde yaşanılan yoğunluğun azaltılması için sefer sayılarının artırılması talebi ile ilgili, güvenli yolculuk için tasarlanmış sinyal alt yapısından kaynaklı teknik nedenlerden dolayı 3 dakika sefer aralığının altına inilemediği ve teknik olarak güvenli seyahat sağlanabilecek şekilde ek seferler eklenerek sunulabilecek maksimum kapasite hizmetin sunulduğu bildirildiğinden, mesai saatlerinde sefer saatleri arttırılarak 3 dakikanın altına inilmesi yönündeki talebin
REDDİNE,
Diğer taraftan, yolcu yoğunluğun fazla olduğu ara duraklar için alınabilecek ek önlemler konusunda kapsamlı bir çalışma yapılması ile kapasite artırım ve inşaat çalışmalarının hızlandırılarak makul sürede tamamlanması hususunda İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞINA TAVSİYE
BULUNULMASINA,
Kararın BAŞVURANA ve İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞINA tebliğine,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, idare
tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi