|
ÖZET: Şikayetçi, Yenimahalle Belediyesi’nden 2013 yılında gerçekleştirilen asfalt çalışmaları nedeniyle talep edilen yaklaşık 1.900 TL tutarındaki yol harcamalarına katılma payının indirilmesi veya iptal edilmesini istemektedir. Şikayetçi, yol ve asfalt yapımının belediyenin asli görevi olduğunu belirterek, bu harcamanın ödenen vergilerle karşılanması gerektiğini savunmaktadır.
Yenimahalle Belediyesi, şikayetçinin talebinin yasal dayanağının bulunmadığını, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’na uygun olarak katılma payının alındığını ifade etmiştir. İlgili mevzuat uyarınca, yol harcamalarına katılma payı, bu hizmetten faydalanan gayrimenkul sahiplerinden alınabilmektedir. Ancak, başvuruya konu olan asfalt çalışmasının yapıldığı tarihteki meclis kararlarının, şikayetçinin mülkü için geçerli bir dayanak oluşturmadığı tespit edilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, şikayetçinin talebinin kabul edilerek, Yenimahalle Belediyesi’ne bu harcamaların iptali yönünde tavsiyede bulunmuştur. İdarenin, bu tavsiyeye uygun hareket etmesi ve kararın sonuçlarını 30 gün içinde Kuruma bildirmesi gerekmektedir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 21626-21626 |sayi|36311982-101.07.04-E.36311982-101.07.04-E.
BAŞVURU NO : 2018/9870 2018/ 9870
KARAR TARİHİ : 21/12/2018 |tarih|
TAVSİYE KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Yenimahalle Belediye Başkanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : Şikâyetçinin, yol harcamalarına katılma payı tutarında indirim yapılmasına ya da bu tutarın iptal edilmesine ilişkin talepleri hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 02/08/2018 2.8.2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Şikayetçi , sokaklarında 2013 yılında yapılan asfalt çalışması nedeniyle Yenimahalle
Belediyesi’nin kendisinden yaklaşık 1.900 TL tutarında yol harcamalarına katılma payı talep ettiğini, yol ve asfalt yapmanın Belediyenin asli görevi olduğunu, bu nedenle katılma payının ödenen vergilerden karşılanması gerektiğini, ayrıca bu tutarın çok yüksek olduğunu ve adil olmadığını iddia ederek, bahse konu yol harcamalarına katılma payı tutarında indirim yapılmasını ya da bu tutarın iptal edilmesini talep etmektedir .
II. İDARELERİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun bilgi ve belge isteme yazısına istinaden, Yenimahalle Belediye Başkanlığı tarafından gönderilen 18/ 09/ 2018 tarihli ve sayılı cevabi yazı ekleri ile 28/ 11/ 2018 tarihli ve sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle; 2.1. Söz konusu yol harcamalarına katılma payının, ada parseli teşkil eden taşınmazın
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
.
1 / 7cephesi bulunduğu Sokak (Cadde) ve Sokak (Cadde) üzerine yapılan asfalt çalışması
nedeniyle alındığı, asfalt çalışması yapılan bahsi geçen yerlerin ilgili tarihte “sokak” olduğu, tahakkuk işlemleri yapılırken güncel imar planları kontrol edildiğinde söz konusu sokakların
“cadde” olarak geçtiği, 2.2. Bahse konu ada parselin bulunduğu sokak (cadde) üzerinde yapılan asfalt çalışmasının 02/ 10/ 2013 tarihinde başladığı ve 05/ 10/ 2013 tarihinde bitirildiği, konuya ilişkin geçici kabul belgesinin yazıları ekinde olduğu, 2.3. 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununda yol harcamalarına katılma payına ilişkin düzenlemelere açıkça yer verildiği, bu nedenle şikayetçinin katılma payının vergilerden karşılanması talebinin yasal olarak mümkün olmadığı, 2.4. Konuyla ilgili iş ve işlemlerin 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun 86, 89, 90 ıncı ve 93 üncü maddeleri doğrultusunda yapıldığı, ilgili Belediye Meclis Kararının yazıları ekinde bulunduğu, 2.5. Bahsi geçen Kanunun 86 ncı maddesinin (d) bendinde, “İki ve daha fazla yol kenarında bulunan gayrimenkuller için asıl cepheyi teşkil eden yoldan düşen pay tam, diğer yollara ait pay ise yarım olarak hesaplanır .” şeklinde düzenleme olduğu, bu nedenle bahsi geçen gayrimenkulünün cephesinin bulunduğu 2104. Sokağa (Cadde) yapılan işlem nedeniyle yarım nispet, asıl cepheyi teşkil eden 2108. Sokağa (Cadde) yapılan işlem nedeniyle ise tam nispet dikkate alınarak yol harcamalarına katılma payı tahakkuk işleminin gerçekleştirildiği, hesaplamaların bahsi geçen gayrimenkulün 2013 yılı vergi değeri üzerinden yapıldığı, şikayetçinin tahakkuk ettirilen tutarın yüksek olduğu şeklindeki iddiasının gerçeği yansıtmadığı hususları belirtilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde ; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir .”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinde; “ Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir” , 5. 213 sayılı Vergi Usul Kanununun “Zamanaşımı Süreleri” başlıklı 114 üncü maddesinin birinci fıkrası; “Vergi alacağının doğduğu takvim yılını takip eden yılın başından başlayarak beş yıl içinde tarh ve mükellefe tebliğ edilmeyen vergiler zamanaşımına uğrar.”, 6. 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun, 6.1. “Yol Harcamalarına Katılma Payı” başlıklı 86 ncı maddesinde; “Belediyelerce veya belediyelere bağlı müesseselerce aşağıdaki şekillerde inşa, tamir ve genişletilmeye tabi tutulan yolların iki tarafında bulunan veya başka bir yola çıkışı olmaması dolayısıyla bu yoldan
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
.
2 / 7yararlanan gayrimenkullerin sahiplerinden meclis kararı ile Yol Harcamalarına Katılma Payı
alınabilir : a) Yeni yol açılması, b) Mevcut yolların yüzde 40 nispetinde veya daha fazla genişletilmesi… Yolların kaldırımlar da dahil olmak üzere ( 15) onbeş metreden fazla genişliklerine düşen giderler, belediyelere ait olup harç payına konu teşkil etmez . İki ve daha fazla yol kenarında bulunan gayrimenkuller için asıl cepheyi teşkil eden yoldan düşen pay tam, diğer yollara ait pay ise yarım olarak hesaplanır .”, 6.2. “Payların Hesaplanması” başlıklı 89 uncu maddesinde (a) bendinde; “… Harcamalara katılma payları bina ve arsalarda vergi değerinin yüzde 2’sini geçemez .”, 6.3. “Payların Tahakkuk Şekli” başlıklı 90 ıncı maddesinde; “Yol Harcamalarına Katılma Payı, bu hizmetin yapıldığı yollardan faydalanan, Su Tesisleri İle Kanalizasyon Harcamalarına
Katılma Payları ise hizmetten faydalanma şekillerine göre ilgili gayrimenkul sahipleri arasında ve 89 uncu maddeye göre hesaplanan katılma payları toplamının ilgili gayrimenkullerin vergi değerleri toplamına oranlanarak dağıtılması suretiyle hesaplanıp tahakkuk ettirilir .”, 6.4. “Payın Tahakkuk Zamanı” başlıklı 91 inci maddesinde; “Harcamalara katılma paylarının tahakkuku, işler hangi ihale usulü ile yapılmış olursa olsun, hizmetin tamamlanarak halkın istifadesine sunulmuş olmasından sonra yapılır . Ancak, yapılacak yazılı tebliğ ile verilecek süre içinde ilgililerin harcamalara katılma paylarını peşin ödemeyi kabul etmeleri halinde, bu paylar, kabule ilişkin yazılı başvuru tarihinden itibaren bir ay içinde tahakkuk ettirilir .”, 6.5. “Tahsil Şekli” başlıklı 93 üncü maddesinde; “Harcamalara katılma payları belediyelerce veya bunlara bağlı müesseselerce, 92 nci maddeye göre payların ilan ve tebliğ edildiği yılı takip eden yıldan itibaren iki yılda ve dört eşit taksitte, peşin ödemelerle tahakkuk tarihinden itibaren bir ay içinde tahsil olunur . Ancak, yukarıda yazılı ödeme sürelerini, ilgili belediyelerin teklifi üzerine, 5 yıla (peşin ödemelerde bir yıla) kadar uzatmaya ve buna göre taksit sürelerini tespit etmeye Bakanlar Kurulu yetkilidir . Bakanlar Kurulunca bu yetkinin kullanılması halinde, uzatılan ödeme süreleri için belediyeler, belediye meclislerinin kararı üzerine ve 6183 sayılı Amme
Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri uyarınca alınan tecil faizi oranını aşmamak üzere faiz alabilirler . Satış, hibe ve trampa gibi devir hallerinde ferağ sırasında o tarihe kadar ödenmemiş taksitler peşin olarak tahsil olunur . Harcamalara katılma payına tabi gayrimenkullerin listesi belediyelerce ilgili tapu dairelerine bildirilir . Bu gayrimenkullerin satış, hibe ve trampaları halinde tapu dairesi payın tahsilini sağlamak üzere, belediyeyi haberdar eder ve pay ödenmedikçe intikal işlemi yapılmaz .”, 7. 21/ 08/ 1981 tarihli ve 17435 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2464 sayılı Belediye Gelirleri
Kanununun Harcamalara Katılma Payları ile İlgili Hükümlerinin Uygulanmasına İlişkin
Yönetmeliğin; 7.1. “Payın Tahakkuk Zamanı” başlıklı 7 nci maddesinde ; “Yol Harcamalarına Katılma Payının tahakkuku, iş hangi ihale usulüne göre yapılmış olursa olsun, hizmetin tamamlanarak halkın istifadesine sunulmasından sonra yapılır . … İşin bitirilerek hizmete açılmış olduğu geçici kabulünün yapılması ile belirlenir .”,
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
.
3 / 77.2. “Sahip Deyimi” başlıklı 18 inci maddesinde; “Bu Yönetmelikte geçen sahip deyimi
gayrimenkulün malikini , varsa intifa hakkı sahibini veya tahsisli olduğu kamu kurum ve kuruluşunu, bunlar yoksa gayrimenkulü sahibi gibi kullananları ifade eder .” düzenlemelerine yer verilmiştir .
IV. KAMU DENETÇİSİ HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Şikayetçinin, gayrimenkulünün cephesi bulunduğu 2104. Sokak (Cadde) ve 2108. Sokak (Cadde)
üzerine yapılan asfalt çalışması nedeniyle, şikayetçi adına yapılan toplam 1.893,04 TL tutarındaki yol harcamalarına katılma payı tahakkuk işleminin iptal edilmesi hususunda
Yenimahalle Belediye Başkanlığı’na Tavsiyede Bulunulması yönünde hazırlanan Tavsiye
Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9.Şikayetçi, sokaklarında 2013 yılında yapılan asfalt çalışması nedeniyle Yenimahalle Belediyesi’nin kendisinden yaklaşık 1.900 TL tutarında yol harcamalarına katılma payı talep ettiğini, bu tutarın çok yüksek olduğunu ve adil olmadığını iddia ederek, bahse konu yol harcamalarına katılma payı tutarında indirim yapılmasını ya da bu tutarın iptal edilmesini talep etmektedir .
10. İlgili İdare, şikayetçinin taşınmazının bulunduğu yerdeki Sokak (Cadde) ve Sokak (Cadde) üzerine yapılan asfalt çalışması nedeniyle 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu hükümleri doğrultusunda yol harcamalarına katılma payı alındığını iddia ederek, şikâyetçinin talebinin yerine getirilemeyeceğini belirtmiştir .
11. 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun 86 ncı maddesi; yol harcamalara katılma payının, belediyeler tarafından inşa, tamir ve genişletilmeye tabi tutulan yolların iki tarafında bulunan veya başka bir yola çıkışı olmaması dolayısıyla bu yoldan yararlanan gayrimenkullerin sahiplerinden meclis kararı ile alınabileceğini kurala bağlamıştır . Söz konusu harcamalara katılma payı gayrimenkulün değerini arttırıcı nitelikte olduğu için, katılma payı mükellefiyeti harcamanın yapıldığı bölgedeki gayrimenkul sahipliği ile ilişkilendirilmiştir .
12. Bahsi geçen Kanunun 90 ıncı maddesi; yol harcamalarına katılma payının bu hizmetin yapıldığı yollardan faydalananlara tahakkuk ettirileceğini, yine aynı Kanunun 91 inci maddesi; harcamalara katılma paylarının tahakkuku, işler hangi ihale usulü ile yapılmış olursa olsun, hizmetin tamamlanarak halkın istifadesine sunulmuş olmasından sonra yapılacağını düzenlemiştir . 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun Harcamalara Katılma Payları İle İlgili Hükümlerinin
Uygulanmasına İlişkin Yönetmeliğin 7 nci maddesinde; yol harcamalarına katılma payının tahakkukunun, iş hangi ihale usulüne göre yapılmış olursa olsun, hizmetin tamamlanarak halkın istifadesine sunulmasından sonra yapılacağı ve işin bitirilerek hizmete açılmış olduğunun geçici kabulün yapılması ile belirleneceği hükümlerine yer verilmiştir .
13. 2464 sayılı Kanun ve bahsi geçen Yönetmelik hükümleri uyarınca; harcamalara katılma payı tahakkuku, işler hangi ihale usulü ile yapılmış olursa olsun, işin tamamlanarak halkın
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
.
4 / 7istifadesine sunulmuş olmasından sonra yapılması gerekmekte olup, işin (asfalt çalışması)
bitirilerek hizmete açılmış olduğu ise geçici kabulün yapılmasıyla belirlenecektir .
14. Dosyadaki bilgi ve belgelerden; başvuruya konu gayrimenkulün şikayetçinin mülkiyetine 04/ 06/ 2013 tarihinde geçtiği, bu gayrimenkulün Sokağa (Cadde) ve Sokağa (Cadde)
cephesinin bulunduğu , söz konusu yerdeki asfalt yapımıyla ilgili geçici kabul belgesinin 27/ 12/ 2013 tarihli olduğu anlaşılmıştır . Ayrıca, Ankara Büyükşehir Belediyesi’nin internet sitesinden yapılan sorgulamada bahsi geçen yolların asfalt çalışması yapıldığı tarihte
“Sokak” 2015 yılında yapılan isim değişikliği sonrasında ise “Cadde” olarak göründüğü tespit edilmiştir . Diğer taraftan, şikayetçinin, bahsi geçen gayrimenkulü satın almadan önce bu asfaltlama işinin yapıldığına ilişkin bir iddiasının bulunmadığı gibi bu işin yapıldığı hususunun şikayetçi tarafından da kabul edildiği anlaşılmaktadır . Tüm bu bilgi ve belgelerden; bahsi geçen yerdeki asfalt yapım işinin , söz konusu gayrimenkulün şikayetçinin mülkiyetine geçmesinden sonra ilgili Belediye tarafından gerçekleştirildiği tespit edilmiştir .
15. 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunun 86 ncı maddesi; gayrimenkullerin sahiplerinden, meclis kararı ile yol harcamalarına katılma payı alınabileceğini hükme bağlanmıştır . Bu doğrultuda, ilgili İdareden, şikayetçiden yol harcamalarına katılma payı alınmasına dayanak teşkil eden Meclis kararının Kurumumuza gönderilmesi istenmiştir .
16. Bu kapsamda İdare tarafından, Yenimahalle Belediye Meclisi’nin 05/ 03/ 2013 tarih ve 258 no.lu, 02/ 07/ 2014 tarih ve no.lu, 05/ 01/ 2017 tarih ve no.lu Kararları Kurumumuza gönderilmiştir . İdarece bu kararlar dışında başka bir Meclis kararı Kurumumuza gönderilmemiş ve bu kararların şikayetçiden yol harcamalarına katılma payı alınmasına dayanak teşkil eden belgeler olduğu hususu ifade edilmiştir .
17. Söz konusu 05/ 03/ 2013 tarih ve no.lu Meclis Kararı incelendiğinde; bu kararın, sitelerin ada içindeki yollarının asfalt kaplama ve onarım işlerini kapsadığı anlaşılmıştır . Somut olayda ise asfalt kaplama yapılan yerin Sokak (Cadde) ve Sokak (Cadde) üzerine yapılan asfalta ilişkin olduğu, bu sokakların (Cadde) ise site ada içindeki yollar kapsamında bulunmadığı tespit edilmiştir . Bu nedenle, bahsi geçen Belediye Meclis Kararının somut olaydaki yol harcamalarına katılma payı tahakkuk işleminin dayanağını teşkil edemeyeceği tespit edilmiştir .
18. Diğer taraftan, bahsi geçen 02/ 07/ 2014 tarih ve no.lu ile 05/ 01/ 2017 tarih ve no.lu Meclis
Kararlarının ise; söz konusu yerdeki asfalt yapım işine ait geçici kabul belgesinin tarihi olan 27/ 12/ 2013 tarihinden sonra alınan Meclis Kararları olduğu anlaşılmıştır . Bu nedenle, bu
Belediye Meclis Kararlarının da somut olaydaki yol harcamalarına katılma payı tahakkuk işleminin dayanağını teşkil edemeyeceği tespit edilmiştir .
19.Başvuranın iddiaları, İdarenin konuyla ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde; her ne kadar bahsi geçen yerdeki asfalt kaplama işinin ilgili Belediye tarafından gerçekleştirildiği anlaşılmış ise de;
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun 86 ncı maddesi uyarınca gayrimenkul
sahiplerinden yol harcamalarına katılma payı alınabilmesi için belediye meclisi tarafından
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
5 / 7bir karar alınmasının gerekli olması, bu kapsamda ilgili Belediye tarafından bahsi geçen
yerden yol harcamalarına katılma payı alınmasına gerekçe teşkil edebilecek meclis kararının Kurumumuza sunulamamış olması hususları birlikte değerlendirildiğinde, adı geçen Belediye tarafından gerçekleştirilen yol harcamalarına katılma payı tahakkuk işleminin hukuka uygun olmadığı tespit edilmiştir .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 20. İyi yönetim ilkelerine, 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir . Başvuranın, şikâyet dilekçesine idare tarafından verilen cevapta, hangi sürede hangi mercilere başvurabileceği bilgisinin verilmediği görülmüş olup, ilgili İdarenin “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edilmiştir . Adı geçen İdarenin bundan sonra bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
21. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu
Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara Vergi Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜNE;
Şikayetçinin, Yenimahalle İlçesi, Mahallesi, ada parselde bulunan gayrimenkulünün cephesi bulunduğu Sokak (Cadde) ve Sokak (Cadde) üzerine yapılan asfalt çalışması nedeniyle, şikayetçi adına yapılan toplam 1.893,04 TL tutarındaki yol harcamalarına katılma payı tahakkuk işleminin iptal edilmesi hususunda YENİMAHALLE BELEDİYE
BAŞKANLIĞI’NA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,
YENİMAHALLE BELEDİYE BAŞKANLIĞI tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın ŞİKAYETÇİYE ve YENİMAHALLE BELEDİYE BAŞKANLIĞI’NA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
.
6 / 7Kamu Başdenetçisi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
.