Yeraltı suyu kullanım belgesinin iptali ve tarımsal sulama amacıyla kullanımının genişletilmesi talebi (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 5049-5049 94019529- 101.07.05-E.

BAŞVURU NO : 2016/5421 2016/ 5421

KARAR TARİHİ : 23/05/2017

RET KARARI

BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :

BAŞVURUYA KONU İDARE : DSİ 4. Bölge Müdürlüğü

BAŞVURUNUN KONUSU : Yeraltı suyu kullanma belgesinin iptali işleminin kaldırılması ve yeraltı suyu kullanım alanlarının tarımsal sulamayı da içerecek şekilde genişletilmesine yönelik mevzuat değişikliği yapılması talebi hakkındadır .

BAŞVURU TARİHİ : 16/12/2016 16.12.2016

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran özetle, Konya ili Kadınhanı ilçesi T Mahallesinde 750.000 metrekare civarında tarımsal arazileri bulunduğunu, bu arazilerde sulu tarım yapıldığında verimliliğin kuru tarımın 5- 6 katı miktarında arttığını, bu arazilerin yeraltı su arama ve ruhsatlandırmaya kapalı olduğunu, ekonomik imkânları müsait olduğu halde Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü tarafından mevcut mevzuat hükümleri gereği yeraltı sularını çıkarmasına müsaade edilmediğini, iki yıl kadar önce hayvancılık yapanlara verilen yeraltı su arama ve kullanma belgesinden yararlanmak için yoğun uğraş ve masrafa katlandığını, arazilerinde 8- 10 kuyu açmasına rağmen sadece birinde su bulabildiğini, bulduğu kuyudaki suyun miktarının da saniyede 15- 20 litre olduğunu, bu kuyunun olduğu parsele büyükbaş hayvan ahırı planı çizdirdiğini, 5 Kurumun onay vermesi üzerine

Kadınhanı Belediye Başkanlığından inşaat (yapı) ruhsatını 01/ 03/ 2015 tarihinde aldığını, Konya 4.

Bölge Müdürlüğünden aldığı 05/ 06/ 2015 tarihli yeraltı suyu kullanma belgesinde “Suyun yalnız hayvan içme-kullanma amacıyla kullanılması şartıyla bu kullanma belgesi verilmiştir . Başka amaç için kullanıldığı tespit edilirse bu belge iptal edilecektir” şerhi bulunduğunu, bu kuyudan “hayvan içme-kullanma” amacı dışında tarımsal arazilerini sulamak amacıyla da faydalandığını, Konya 4.

Bölge Müdürlüğünün 13/ 10/ 2016 tarihli yazısı ile kuyunun kapatıldığını, Medaş Genel Müdürlüğüne

1 / 8gönderilen 06/ 09/ 2016 tarihli yazı ile de elektriğin kapatıldığını belirterek; söz konusu iptal işleminin

kaldırılması ve yasal değişiklikler yapılmak suretiyle anılan kuyuların tarım arazilerinin sulanması için de kullanılması imkânının getirilmesini Kurumumuzdan talep etmektedir .

II. İDARENİN ŞİKÂYETE İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü 4.

Bölge Müdürlüğü’nden 27/ 01/ 2017 tarih ve E : sayılı yazımız ile bilgi ve belge talep edilmiş olup, adı geçen idarenin 15/ 02/ 2017 tarih ve E sayılı cevabi yazısında; 2.1. 11/ 09/ 2012 tarih ve 28408 sayılı Resmi Gazetede Yeraltı Suyu İşletme Sahalarının ilan edildiği, Konya ili Kadınhanı ilçesi Tosunoğlu Mahallesi ilanı yapılan sahalardan Yukarı Sakarya Havzası içerisinde yer aldığı, yeraltı suyu işletme sahası ilanında; havzanın rezervinin belirlendiği ve rezerve erişildiğinde de havzanın tahsise kapatılacağının belirtildiği, yapılan tahsislerin emniyetli rezerve ulaşması sonucu 16/ 10/ 2012 tarihi itibari ile yeraltı suyu tahsislerinin durdurulduğu, bu durumun 02/ 12/ 2012 tarih ve sayılı yazı ile Genel Müdürlüğe bildirildiği, 2.2. İller Bankası Genel Müdürlüğünün “Şehir ve Kasabalara İçme Suyu Projelerinin Hazırlanmasına

Ait Yönetmelik” hükümlerine göre hesaplanan su ihtiyacı içerisinde hayvan içme kullanma sularının belediyelere yapılan tahsis içerisinde yer aldığı, 6360 Sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu kapsamında içme suyu ihtiyaçlarının karşılanmasının, il genelinde Büyükşehir Belediyelerine bağlı

Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüklerine devredildiği, geçiş sürecinde ilgili birimin hayvan içme- kullanma suyu taleplerini karşılayamaması sonucu, vatandaşların mağduriyetinin giderilmesi amacıyla Kurumun inisiyatif alarak, belediyeden müracaat yapılan parsellere yönelik hizmet sağlanamadığına dair yazıyla beraber sadece “Hayvan İçme-Kullanma Suyu” olarak kullanılması şartıyla belge tanzim edildiği, ancak, süreç içerisinde yapılan uygulamanın kuyulardan tarımsal sulama suyu kullanmak suretiyle vatandaşlar tarafından suiistimal edildiğinin tespit edilmesi sonucu, tespiti yapılanlar hakkında tahsislerinin iptali yoluna gidildiği ve hayvansal içme suyu tahsisi uygulamasının durdurulduğu, 2.3. Başvuranın 09/ 01/ 2015 kayıt tarih ve sayılı dilekçe ile “Hayvansal İçme- Kullanma” amacıyla müracaatta bulunduğu, yapılan inceleme ve kontroller sonrasında, 05/ 06/ 2015 tarih ve no ile bir adet Yeraltı Suyu Kullanma Belgesi tanzim edildiği, belge üzerine düşülen şerhte, amacı dışında kullanıldığında iptal edileceğinin de belirtildiği, 2.4. 05/ 08/ 2016 kayıt tarih ve sayılı dilekçe ile bir vatandaş tarafından iletilen şikayette, ’ya ait Hayvan İçme-Kullanma Suyu olarak belgelendirilen kuyunun bulunduğu parselde herhangi bir çiftlik kurulmadığı, buna rağmen kuyudan çekilen sularla tarımsal sulama yapıldığının belirtildiği, civardaki tüm tarlalarına yeraltı borularıyla su taşıdığı ve diğer kuyuların olumsuz etkilenmesi sebebiyle gerekli işlemlerin yapılmasının talep edildiği, 2.5. 31/ 08/ 2016 tarihinde, Kurum teknik personeli tarafından yapılan arazi incelemesinde şikayet içerisinde yer alan hususların doğruluğunun yerinde görüldüğü, söz konusu kuyudan başka tarlalara yeraltı boruları vasıtasıyla suyun taşınmış olduğu yerinde tespit edilerek fotoğraflandığı ve ilgili belgede belirtilen şerhe binaen 07/ 09/ 2016 tarih ve sayılı yazı ile ’ya belgesinin iptal edildiği hususunun bildirildiği,

2 / 82.6. Etüt çalışmalarından elde edilecek veriler doğrultusunda yeraltı suyu rezervinin işletilebilir

seviyeye gelmesi durumunda gerekli değerlendirmeler yapılarak havzanın yeni tahsislere açılması halinde mümkün olacağı ve bu aşamada Kurum tarafından yapılacak herhangi bir işlem bulunmadığı, ifadelerine yer verilmiştir .

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının, 3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “ Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .”, 3.2. “Tabiî servetlerin ve kaynakların aranması ve işletilmesi” başlıklı 168 inci maddesinde, “Tabiî servetler ve kaynaklar Devletin hüküm ve tasarrufu altındadır . Bunların aranması ve işletilmesi hakkı Devlete aittir . Devlet bu hakkını belli bir süre için, gerçek ve tüzelkişilere devredebilir . Hangi tabiî servet ve kaynağın arama ve işletmesinin, Devletin gerçek ve tüzelkişilerle ortak olarak veya doğrudan gerçek ve tüzelkişiler eliyle yapılması, kanunun açık iznine bağlıdır . Bu durumda gerçek ve tüzelkişilerin uyması gereken şartlar ve Devletçe yapılacak gözetim, denetim usul ve esasları ve müeyyideler kanunda gösterilir .” 4. Birleşmiş Milletler “İnsan Haklarının Geliştirilmesi ve Korunması İçin Kurulan Ulusal

Kuruluşların Statüsüne İlişkin İlkeler/Paris Prensipleri’nde; “…Ulusal kuruluşlar, yürürlükteki yasaları, mevzuatı ve yasa tasarıları ile yasa önerilerini incelerler ve metinlerin, insan haklarının temel ilkeleriyle uyumlu hale getirilmeleri için uygun gördükleri tavsiyeleri yaparlar; gerek gördükleri takdirde, yeni yasaların kabul edilmesini, yürürlükteki yasaların uyumlu hale getirilmesini ve idari önlemlerin alınmasını veya değiştirilmesini tavsiye ederler…

…Ulusal düzeyde yürürlükte olan yasaların, mevzuatın ve uygulamaların, insan haklarına ilişkin uluslararası belgeler ve mekanizmalarla uyumlu hale getirilmesini ve hayata geçirilmesini teşvik ederler ve sağlarlar…”, 5. 14/ 6/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”, 6. 23/ 12/ 1960 tarih ve 10688 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 167 sayılı Yeraltı Suları

Hakkında Kanunun, 6.1. “Terimler” başlıklı 2 nci maddesinde, “ … Belge sahibi : Arama, kullanma veya ıslah ve tadil belgesi almış olan kimse . Faydalı kullanış : Yeraltı suyunun içmede, temizlikte, belediye hizmetlerinde, hayvan sulamada, zirai sulamada, maden ve sanayide, sportif vesair tesislerde kullanılması . … Emniyetli verim haddi : Yeraltı suyu deposu verimine zarar vermeden devamlı olarak

3 / 8alınabilecek su miktarı . … İşletme kuyusu : İstifadeye arz olunan kuyular .”

6.2. “Yeraltı suyu işletme sahalarının tesbit ve ilanı” başlıklı 3 üncü maddesinde, “Sınırları ve yapısal özellikleri belirlendikçe yeraltı suyu sahaları, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün teklifi üzerine, ilgili bakanlıkça “Yeraltı suyu İşletme Alanları” kabul ve ilan edilir .” 6.3. “İlan edilmiş yeraltı suyu işletme sahaları içinde kuyu açılması” başlıklı 4 üncü maddesinin birinci fıkrasında, “Yeraltı suyu işletme sahaları içinde 8 inci madde hükmüne göre belge alınarak açılması gereken kuyuların adedi, yerleri, derinlikleri ve diğer vasıflariyle çekilecek su miktarı Devlet Su İşleri Umum Müdürlüğü tarafından tayin ve tesbit edilir .” 6.4. “Kullanma belgesi” başlıklı 10 uncu maddesinin ikinci fıkrasında, “Kuyu, galeri, tünel ve benzerlerine ölçüm sistemleri kurulmadan kullanma belgesi verilemez . Ölçüm sistemlerinin kurulmasını lüzumlu kılacak yeraltı suyunun; kullanım maksadı, miktarı, havza sınırı ve diğer hususlar Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün teklifi üzerine Bakanlar Kurulunca tespit edilir . …” 6.5. “Islah ve tadil belgesi” başlıklı 11 inci maddesinde, “Kullanma belgesini haiz bir kimse arazisindeki kuyuların veya yeraltı suyu menbalarının verimini artırmak veya başka bir maksadı sağlamak gibi mülahazalarla bunlar üzerinde kendiliğinden her hangi bir müdahalede bulunamaz veya kuyuların kullanma şeklini değiştiremez . Ancak, Devlet Su İşleri Umum Müdürlüğünden “ıslah ve tadil belgesi” almak suretiyle, böyle bir ameliyeye girişebilir .” 6.6. “Şartların tesbiti ve kontrolü” başlıklı 16 ncı maddesinde, “Arama, kullanma, ıslah ve tadil ameliyelerinin şartları ve kuyuların açılmasında fen elemanlarına tanınacak hak ve salahiyetlerle mesuliyetleri ve bu hususların kontrolü 20 nci maddede sözü geçen tüzükte belirtilir .” 7. 8/ 8/ 1961 tarih ve 10875 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Yeraltı Suları Tüzüğü’nün, 7.1. “Yeraltı suyu ile ilgili işlerin kontrolü” başlıklı 11 inci maddesinde, “DSİ yeraltı suyu aranması, kullanılması, işletilmesi ve tesislerin ıslah ve tadil edilmesi işlerinin verilen belgelere, teknik yönetmeliklere uygun olarak yapılıp yapılmadığını her an kontrol yetkisine sahiptir . Kontrol sonunda bu şartlara riayet edilmediği görülürse, durum DSİ . ce bir zabıtla tesbit edilir ve belli bir müddet içinde gerekli tedbirleri alması belge sahibine yazı ile bildirilir . Belge sahibi verilen müddet içinde belge ve yönetmeliğe göre istenen tedbirleri almak mecburiyetindedir . Aksi takdirde keyfiyet

DSİ .ce hazırlanmış zabıtla birlikte ilgili sulh mahkemesine intikal ettirilerek 167 sayılı kanunun 18 inci maddesine göre hareket edilir .” 7.2. “Faydalı ihtiyaç” başlıklı 15 inci maddesinde, “Yeraltı suyunu kullanacak arazi veya kuyu sahibinin veyahut da işletmecilerinin faydalı su ihtiyacı; sırasıyla içme, temizlik, belediye hizmetleri, hayvan sulaması, zirai sulama ve maden ve sanayi suyu, sportif ve benzeri tesislerin faydalı kullanış miktarı göz önünde bulundurularak, tahsis edilecek maksada göre ilgili bakanlıkların mütalaası alınmak suretiyle, DSİ . ce tesbit edilir . Faydalı ihtiyaç için ayrılacak su miktarı hiç bir zaman yeraltı suyu deposunun emniyetli veriminden daha yüksek olamaz .” 8. 23/ 6/ 1972 tarih ve 14224 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan DSİ Yeraltı Suları Teknik

Yönetmeliğinin “Yeraltı Suyunun İşletilmesi ve Kontrolü” üst başlıklı V. Bölümünün, 8.1. “Yeraltı suyu ile ilgili işlerin kontrolü” başlıklı 4 üncü maddesinde, “167 sayılı Yeraltısuları

4 / 8Hakkındaki Kanun ve Yeraltısuları Tüzüğüne göre yapılacak yeraltısuyu arama, kullanma, ıslah ve

tadil işleri, bu yönetmelik gereğince DSİ tarafından kontrol edilecektir .” 8.2. “Kontrolün amacı” başlıklı 4.2. maddesinde, “Kontrolün amacı, yetkili teknik eleman ve işçilere yaptırılan ve DSİ den alınan belgelerin konusunu teşkil eden arama, kullanma, ıslah ve tadil işlerinin ve bunlarla ilgili tesislerin; anlaşmalara, belgelere, genel ve özel kanunlara ve bunlara bağlı tüzüklere, teknik talimatlara, etüd raporlarına ve onaylı teknik rapor ve projelerine uygun ve noksansız olarak meydana getirilmesi suretiyle hem işi yaptıranın, hem işi yapanın menfaatini, hem de ulusal bir servet olan yeraltısuların korunmasını sağlamaktır .” 8.3. “Kontrol görevlilerinin yetkileri” başlıklı 4.4. maddesinde, “… 4.4.2. Yapılan işlerin onaylı belgeye, uygulama projelerine ve teknik yönetmeliğe uygunluğunu kontrol etmek, aykırı hareket eden belge sahiplerinin belgelerinin geri alınmasını veya iptalini istemek .” hükümleri düzenlenmiştir .

IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

9. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; tesis edilen işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10. Şikayet başvurucusu, 1 no’lu paragrafta açıklandığı üzere, yeraltı suyu kullanma belgesinin iptal edilmesi işleminin kaldırılması ve yeraltı suyu kullanım alanlarının tarım arazilerinin sulanmasını da içerecek şekilde genişletilmesine yönelik düzenleme yapılması talebiyle

Kurumumuza başvurmuştur .

11. Anayasanın 168 inci maddesi gereğince, Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan tabiî servetler ve kaynakların aranması ve işletilmesi hakkının Devlete ait olduğu, Devletin bu hakkını belli bir süre için, gerçek ve tüzelkişilere devredebileceği, hangi tabiî servet ve kaynağın arama ve işletmesinin, Devletin gerçek ve tüzelkişilerle ortak olarak veya doğrudan gerçek ve tüzelkişiler eliyle yapılmasının, kanunun açık iznine bağlı olduğu, bu durumda gerçek ve tüzelkişilerin uyması gereken şartlar ve Devletçe yapılacak gözetim, denetim usul ve esasları ve müeyyidelerin kanunda gösterileceği hüküm altına alınmıştır ( 3.2. prgrf) .

12. Bu bağlamda, yeraltı sularının her türlü araştırılması, kullanılması, korunması ve tescili 167 sayılı Yeraltı Suları Hakkında Kanuna tabi tutulmuş, bu Kanun uyarınca, sınırları ve yapısal özellikleri belirlendikçe yeraltı suyu sahalarının, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün teklifi üzerine, ilgili bakanlıkça “Yeraltı suyu İşletme Alanları” kabul ve ilan edileceği, yeraltı suyu işletme sahaları içinde belge alınarak açılması gereken kuyuların adedi, yerleri, derinlikleri ve diğer vasıflariyle çekilecek su miktarının ise Devlet Su İşleri Umum Müdürlüğü tarafından tayin ve tesbit edileceği belirtilmiştir ( 6.2 vr 6.3. prgrf) .

5 / 813. Ayrıca kuyular için kullanma belgesi verilmeden önce ölçüm sistemleri kurulması gerekliliği söz

konusu olduğu gibi bu durumda yeraltı suyunun; kullanım maksadı, miktarı, havza sınırı ve diğer hususların Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün teklifi üzerine Bakanlar Kurulunca tespit edileceği, yeraltı suyunun kullanım şartları ve bu hususların kontrolünün Tüzükle düzenleneceği hüküm altına alınmıştır ( 6.4 ve 6.6. prgrf) .

14. Kullanma belgesini haiz bir kimsenin arazisindeki kuyuların veya yeraltı suyu menbalarının verimini artırmak veya başka bir maksadı sağlamak gibi mülahazalarla bunlar üzerinde kendiliğinden her hangi bir müdahalede bulunamayacağı veya kuyuların kullanma şeklini değiştiremeyeceği düzenlenmiş olup ( 6.5. prgrf), bu kuralın gereğini yerine getirmeyenlerin 167 sayılı Kanunun 18 inci maddesi gereğince idari para cezasına hükmedilmesinin ( 7.1. prgrf) dahi söz konusu olabileceği anlaşılmaktadır .

15. Somut olay incelendiğinde; yeraltı suyu sahalarının, havza rezervlerinin ve rezerve erişildiğinde havzanın tahsise kapatılacağı hususlarının 11/ 09/ 2012 tarih ve 28408 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak ilan edildiği, bunun üzerine yapılan tahsislerin havzanın emniyetli rezerve ulaşması sonucu 16/ 10/ 2012 tarihi itibariyle yeraltı suyu tahsislerinin durdurulduğu ( 2.1. prgrf) bilgisi edinilmiştir .

16. İlgili mevzuat hükümleri gereğince “hayvan içme-kullanma” sularının belediyelere yapılan tahsis içerisinde yer aldığı, ancak Konya Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğünün “hayvan içmekullanma suyu” taleplerini karşılayamadığı, bunun üzerine vatandaşların mağduriyetinin giderilmesi amacıyla Kurumun inisiyatif alarak, belediyeden müracaat yapılan parsellere yönelik hizmet sağlanamadığına dair yazıyla müracaat edenlere sadece “Hayvan İçme-Kullanma Suyu” olarak kullanılması şartıyla belge tanzim ettiği ( 2.2. prgrf), şikayet başvurucusunun da 09/ 01/ 2015 tarihli

“Yeraltı Suyu Kullanma Belgesi İsteme Formu” ile arazide bulunan suyu “hayvan içme-kullanma” maksatlı olarak kullanmak amacıyla müracaatta bulunduğu, bunun üzerine 05/ 06/ 2015 tarih ve no ile “Hayvan İçme-Kullanma” amaçlı olarak Yeraltı Suyu Kullanma Belgesi tanzim edildiği, belge üzerine düşülen şerhte, yeraltı suyunun amacı dışında kullanıldığında verilen belgenin iptal edileceği hususunun belirtildiği ( 2.3. prgrf) görülmektedir .

17. Başvurana ait arazide bulunan ve “hayvan içme- kullanma” amaçlı olarak kullanılması gereken suyun amacı dışında kullanıldığı, söz konusu arazide hayvancılık işi ile uğraşılmadığı ve kuyudan çekilen suların tarımsal sulama amacıyla kullanıldığı yönünde 05/ 08/ 2016 tarihinde yapılan bir ihbar üzerine ( 2.4. prgrf), 31/ 08/ 2016 tarihinde Kurum teknik personeli tarafından yapılan arazi incelemesinde şikayet içerisinde yer alan hususların doğruluğunun yerinde görüldüğü, söz konusu kuyudan başka tarlalara yeraltı boruları vasıtasıyla suyun taşınmış olduğunun yerinde tespit edilerek fotoğraflandığı, ve ilgili belgede belirtilen şerhe binaen 07/ 09/ 2016 tarih ve sayılı yazı ile belgesinin iptal edildiği hususunun başvurana bildirildiği, bahsi geçen fotoğrafların işbu dosyaya ek olarak sunulduğu ( 2.5. prgrf) anlaşılmıştır .

18. Başvuran tarafından, bahsi geçen kuyunun olduğu parsel üzerinde inşa etmek üzere büyükbaş hayvan ahırı planı çizdirdiği, 5 Kurumun onay vermesi üzerine 01/ 03/ 2015 tarihinde Kadınhanı

Belediye Başkanlığından bu ahır için inşaat (yapı) ruhsatı aldığı iddiasında bulunulmuş ise de, idare tarafından ek olarak sunulan fotoğraflardan söz konusu kuyudan başka tarlalara yeraltı boruları

6 / 8vasıtasıyla suyun taşınmış olduğu, böylelikle başka bir maksadı sağlamak amacıyla bahsi geçen

kuyunun kullanma şeklini değiştirme yasağını ( 6.5 ve 13. prgrf) ihlal ettiği, ayrıca bu bölgede hayvancılık faaliyeti yapıldığına dair herhangi bir yapı görülmediği, kaldı ki başvuranın beyanından da bu suyun hayvancılık faaliyeti çerçevesinde kullanılmadığı, aksine tarımsal faaliyette kullanıldığı hususunun anlaşıldığı, dolayısıyla “hayvan içme- kullanma” amaçlı olarak kullanılması gereken suyun amacı dışında kullanılması sebebiyle, başvurana ait “yeraltı suyu kullanma belgesi”nin iptal edilmesi işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı kanaatine ulaşılmıştır .

19. Diğer yandan, başvuran tarafından, mevzuat değişikliği yapılması suretiyle anılan kuyuların tarım arazilerinin sulanması için de kullanılması imkânının getirilmesi talep edilmiş ise de, yeraltı suyu sahalarının sınırları ve yapısal özellikleri belirlendikçe Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün teklifi üzerine, ilgili bakanlıkça kabul ve ilan edileceği ( 6.2. prgrf), dolayısıyla yeraltı suyu sahalarında yapılacak etüt çalışmaları sonucunda elde edilecek veriler doğrultusunda yeraltı suyu rezervinin işletilebilir seviyeye gelmesi durumunda gerekli değerlendirmeler yapılarak havzanın yeni tahsislere açılmasının mümkün bulunduğu ( 2.6. prgrf) anlaşılmış olup, başvuranın söz konusu talebinin ancak bahsi geçen koşulların gerçekleşmesi halinde mümkün olacağı değerlendirilmiştir .

20. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, “Hayvan İçme-Kullanma” amaçlı olarak tanzim edilen “Yeraltı Suyu Kullanma Belgesi” nin belge üzerine düşülen şerhte de belirtildiği gibi farklı maksatla (tarımsal) kullanıldığının yapılan inceleme sonucu fotoğraflara kanıtlanması sebebiyle söz konusu belgenin iptal edilmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir .

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 21. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan

Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında

Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup, idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde kanunlara uygunluk, makul sürede karar verme, hesap verilebilirlik, şeffaflık, kararların gerekçeli olması ve kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ilkelerine uygun davrandığı, ancak idari işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceği bildirilmediğinden “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı anlaşılmış olup idarenin bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir .

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

22. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Konya İdare Mahkemesi’ne yargı yolu açıktır .

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;

7 / 8Kararın Başvurana ve DEVLET SU İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 4. BÖLGE

MÜDÜRLÜĞÜ’ne tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi