|
ÖZET: Başvuru, İzmir Gümrük Müdürlüğü’ne yapılan bir talep üzerine, yersiz ödendiği iddia edilen vergilerin iadesini istemektedir. Başvuran, ticari tanımlı eşyanın serbest dolaşıma girişi sırasında ödenen vergilerin, ithalatçı firma tarafından sehven yanlış GTİP kodu ile gönderilen eşya nedeniyle fazla olduğunu belirtmiştir. İzmir Gümrük Müdürlüğü’ne yapılan düzeltme talebi, ilgili mevzuat hükümlerine aykırılık olmadığı gerekçesiyle reddedilmiş, bu ret işlemine karşı yapılan itiraz da kabul edilmemiştir.
İlgili mevzuat çerçevesinde, gümrük beyannamesinde düzeltme yapılabilmesi için, düzeltmenin başka bir eşyanın beyanı sonucunu doğurmaması gerektiği vurgulanmıştır. Başvuran, ödenen toplam 1.949.352,49 TL’lik verginin iadesini talep etmesine rağmen, yapılan incelemeler sonucunda başvurunun hukuka uygun olduğu sonucuna varılmıştır. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun reddine dair önerisini Kamu Başdenetçisi’ne sunmuş ve başvurunun gerekçeleri ile birlikte reddedilmesi kararlaştırılmıştır. İlgili idare, başvuru sahibine sürecin nasıl işleyeceği konusunda bilgi vermiştir. Başvuran, ret kararına itiraz edebilir ve yargı yoluna başvurabilir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/14797-S.23.23388
BAŞVURU NO : 2023/10648
KARAR TARİHİ : 20/11/2023
RET KARARI
Adres:
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ : ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : İZMİR GÜMRÜK MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Yersiz ödendiği iddia edilen vergilerin iadesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 18/07/2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuru dilekçesinde özetle; başvuran tarafından muhteviyatı “ ticari tanımlı eşyanın serbest dolaşıma girişi için İzmir Gümrük Müdürlüğü nezdinde GTİP kodu ile beyanda bulunulduğu; ürünün sarı hat ölçütlerine göre kontrolleri tamamlandıktan sonra ilgili vergilerin tümünün ödendiği ve bahse konu beyannamenin 23.12.2022 tarihinde kapatıldığı; eşyanın firma deposuna intikalinden sonra yapılan incelemede söz konusu eşyanın sipariş edilen eşya olmadığının, ithalatçı firma tarafından sehven GTİP kodlu ve “ ticari tanımlı eşyanın gönderildiğinin tespit edildiği; İzmir Gümrük Müdürlüğüne müracaat edilerek, 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun ilgili hükümleri uyarınca beyannamede düzeltme işlemi yapılmasının talep edildiği ve yapılan değerlendirme sonucunda bu talebin reddedildiği; ret işlemine karşı itiraz yoluna başvuruda bulunulduğu ancak itiraz başvurusunun da reddedildiği; gözle bakıldığı anda fark edilebilecek olan maddi hatanın idare tarafından düzeltilmemesi neticesinde, 1.651.993,63 TL ilave gümrük vergisi ile bu vergiye isabet eden 297.358,86 TL katma değer vergisi olmak üzere toplamda 1.949.352,49 TL fazla vergi ödemek mecburiyetinde kalındığı; Gümrük
Kanunu’nun 73’üncü maddesi ve Gümrük Yönetmeliği’nin 194’üncü maddesine istinaden mezkûr beyannamede düzeltme işleminin yapılmasının gerektiği belirtilmiş ve bu bağlamda fazla ve yersiz olarak alındığı iddiasıyla 1.949.352,49 TL tutarındaki vergilerin iadesi talep edilmiştir.
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvurunun ön inceleme şartlarını taşıdığının tespiti üzerine inceleme ve araştırma aşamasına geçilmiştir. İdareden, başvuru konusu kapsamında yürütülen iş ve işlemlere ilişkin açıklamaları ile bunlara ait bilgi ve belgeleri Kurumumuza iletmesi istenmiştir.
3. İdarenin söz konusu bilgi ve belge talebine istinaden Kurumumuza gönderdiği 16.08.2023 tarihli ve sayılı cevap yazısında özetle, başvuru konusu edilen hususa ilişkin yürütülen iş ve işlemler açıklanarak ilgili mevzuat hükümlerine aykırılık bulunmadığı ifa edilmiştir. Ayrıca, konuya ilişkin işlem dosyası mezkûr yazının ekinde Kurumumuza iletilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. Anayasa’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin
dördüncü ve beşinci fıkraları uyarınca:
Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. […] 5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci
fıkrası uyarınca:
Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.
6. 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun ilgili hükümleri uyarınca:
Madde 61 – […] 2. Aksine hüküm bulunmadıkça, eşyanın beyan edildiği gümrük rejimine ilişkin tüm hükümlerin uygulanmasında esas alınacak tarih, beyannamenin tescil edildiği tarihtir.
3. Tescil edilmiş beyanname, ait olduğu eşyanın vergileri ve para cezalarından dolayı taahhüt niteliğinde beyan sahibini bağlar ve gümrük vergileri tahakkukuna esas tutulur.
[…]
Madde 63 – Başka bir eşyanın beyanı sonucunu doğurmaması kaydıyla, beyan sahibinin talebi üzerine beyannamede yer alan bir veya daha fazla bilginin düzeltilmesine, gümrük idarelerince izin verilir. Ancak; a) Beyan sahibine eşyanın muayene edileceğinin bildirilmesinden, b) Söz konusu bilgilerin yanlış olduğunun tespit edilmesinden, c) 73 üncü madde hükümleri saklı kalmak üzere, eşyanın teslim edilmesinden, sonra beyannamede düzeltme yapılmasına izin verilmez.
[…]
C. Eşyanın Tesliminden Sonra Beyanın Kontrolü
Madde 73 – 1. Gümrük idareleri, eşyanın tesliminden sonra ve beyannamedeki bilgilerin doğruluğunu saptamak amacıyla, eşyanın ithal veya ihraç işlemlerini veya sonraki ticari
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
işlemlere ilişkin ticari belge ve verileri kontrol edebilirler. Bu kontroller beyan sahibine, söz konusu işlemler ile doğrudan ya da dolaylı olarak ticari yönden ilgili diğer kişilere veya belge ve verileri ticari amaçla elinde bulunduran diğer kişilere ait yerlerde yapılabilir. Mümkün olduğu takdirde eşya muayene de edilebilir.
2. Gümrük idareleri, kendi yetkileri doğrultusunda veya beyan sahibinin talebi üzerine, yönetmelikle belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde, beyannamenin düzeltilmesini eşyanın tesliminden sonra da yapabilirler.
3. Beyannamenin incelenmesi veya eşyanın tesliminden sonraki kontrolü sonucunda, ilgili gümrük rejimine ilişkin hükümlerin yanlış veya eksik bilgilere dayanarak uygulandığının saptanması halinde, gümrük idareleri, bu Kanunda yer alan ceza hükümleri saklı kalmak üzere, beyanı yeni bulgulara göre düzeltmek için gerekli işlemleri yaparlar.
[…]
Madde 74 – Türkiye Gümrük Bölgesine gelen eşyanın serbest dolaşıma girişi; ticaret politikası önlemlerinin uygulanması, eşyanın ithali için öngörülen diğer işlemlerin tamamlanması ve kanunen ödenmesi gereken vergilerin tahsili ile mümkündür.
[…]
Madde 213 – 1. Beyannamenin tescili tarihi itibariyle, kusurlu veya ithallerine esas teşkil eden sözleşme hükümlerine aykırı olduklarından bahisle, ithalatçı tarafından kabul edilmeyen eşyaya ilişkin ithalat vergileri geri verilir veya kaldırılır. Kusurlu eşyaya, teslimden önce hasar gören eşya da dâhildir.
2. Bu tür eşyaya ilişkin ithalat vergilerinin geri verilmesi veya kaldırılması, kusurlu veya sözleşme hükümlerine aykırı olduklarının tespiti için gerekli olan ilk kullanım dışında eşyanın kullanılmamış olması ve eşyanın Türkiye Gümrük Bölgesi dışına ihraç edilmesi koşullarına bağlıdır. […].
[…]
Madde 242 – 1. Yükümlüler kendilerine tebliğ edilen gümrük vergileri, cezalar ve idari kararlara karşı tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde bir üst makama, üst makam yoksa aynı makama verecekleri bir dilekçe ile itiraz edebilir.
2. İdareye intikal eden itirazlar otuz gün içinde karara bağlanarak ilgili kişiye tebliğ edilir.
3. İtiraz dilekçelerinin süresi içinde yanlış makama verilmesi halinde, itiraz süresinde yapılmış sayılır ve idarece yetkili makama ulaştırılır.
4. İtirazın reddi kararlarına karşı işlemin yapıldığı yerdeki idari yargı mercilerine başvurulabilir.
7. Gümrük Yönetmeliği’nin ilgili hükümleri uyarınca:
Beyannamede düzeltme
MADDE 121 – (1) Kanunun 63 üncü maddesinin birinci fıkrasında geçen ‘başka bir eşya’ ifadesinden, tarife alt pozisyonu değişen, değişmemesi durumunda ise her türlü vergi ile ek mali yükümlülüğün ad valorem usulde oran veya spesifik usulde miktarına ve/veya ticaret politikası önlemine ilişkin faydalanılacak hak ve menfaatlerde farklılık gösteren eşya anlaşılır.
(2) Eşyanın teslimine kadar;
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
a) Eşyanın muayenesi için bilgisayar sistemi tarafından beyanın kontrolü türünün kırmızı hat olarak belirlenmesinden, b) Beyan edilen eşyaya ilişkin bilgilerin yanlış olduğunun tespit edilmesinden, önce beyannamede düzeltme yapılmasına izin verilir ve herhangi bir cezai işlem uygulanmaz.
(3) Beyanın kontrolü türü kırmızı hat olarak belirlenen eşyaya ilişkin bilgilerin yanlış olduğunun tespit edilmesinden önce düzeltme talebinde bulunulması halinde talep Kanunun
234 üncü maddesinin üçüncü fıkrasından yararlanma talebi olarak değerlendirilerek sistemde
gerekli düzeltmeler yapılır. Beyan edilen eşyaya ilişkin bilgilerin yanlış olduğunun tespit edilmesinden sonra düzeltme talebinde bulunulması halinde ise düzeltme talepleri kabul edilmeyerek 192 ve 193 üncü maddeler uygulanır.
(4) Cezai hükümler saklı kalmak kaydıyla, beyanname tescil tarihinden itibaren üç yıllık süre içinde yükümlünün talebi üzerine Kanunun 73 üncü maddesinin ikinci fıkrası uyarınca beyannamede düzeltme yapılmasına izin verilir. Ancak, dâhilde işleme rejimi için bu sürenin üç yıldan daha uzun belirlenmesine Müsteşarlık yetkilidir.
[…]
Eşyanın tesliminden sonra beyannamede düzeltme
MADDE 194 – (1) Kanunun 73 üncü maddesinin ikinci fıkrası çerçevesinde yapılacak düzeltmeye ilişkin açıklama bilgisayar sistemine kaydedilir. Ayrıca, Gümrük Veri Ambarı
Sistemindeki beyanname verileri, yapılan düzeltme doğrultusunda güncellenir.
(2) Gerek 121 inci madde uyarınca yükümlü talebi üzerine gerekse 193 üncü madde uyarınca beyannamelerde yapılacak değişiklikler gümrük idare amirinin oluru ile gümrük müdürlüklerince yapılır. Bu hüküm, eşyanın tesliminden sonra yapılacak düzeltmeler için de geçerlidir.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde, başvurunun reddi yönünde hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 1. Olay ve Olgular
Başvuru kapsamında sunulan bilgi ve belgelerin incelenmesinden anlaşıldığı üzere; 9. İzmir Gümrük Müdürlüğü nezdinde, t Limited Şirketi (Şirket)
adına tescilli serbest dolaşıma giriş beyannamesinin 4’üncü ve 5’inci kalemleri muhteviyatı ” ticari tanımlı eşya, Şirket tarafından GTİP kodu ile beyan edilmiştir. Mezkûr beyanname, sarı hat kriterlerine göre kontrol ve tartım işlemlerinin yapılmasını ve ilgili vergilerin ödenmesini müteakiben 23.12.2022 tarihinde kapanmıştır.
10. Şirket tarafından, İzmir Gümrük Müdürlüğüne muhatap 18.01.2023 tarihli dilekçe ile söz konusu beyanname muhteviyatı eşyalar için tahakkuk edilen ilave gümrük vergisinin ve bu miktara isabet eden katma değer vergisinin, Gümrük Kanunu’nun 213’üncü maddesine göre geri verilmesi talep edilmiştir. Söz
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
konusu talep, sunulan dilekçe ve eklerinde eşyaların ihracına ilişkin herhangi bir bilgi ve belgeye rastlanılmadığı bahsi ile reddedilmiştir.
11. Şirket tarafından İzmir Gümrük Müdürlüğüne sunulan 19.01.2023 tarihli dilekçede ise, bahse konu beyannamenin 4’üncü ve 5’inci kalemlerindeki “ isimli eşyanın GTİP kodu ile beyan edildiği; eşya depolarına intikal ettikten sonra sipariş edilen ürün olmadığının anlaşıldığı; ihracatçı firma ile yaptıkları yazışmalar sonucunda, sehven GTİP koduna tabi “ tanımlı eşyanın gönderildiği hususunun ihracatçı tarafından bildirildiği ve eşyanın depolarında olduğu belirtilerek, Gümrük Kanunu’nun 63 ve 73’üncü maddeleri ile Gümrük Yönetmeliği’nin 194’üncü maddesine istinaden beyannamede düzeltme işleminin yapılması talep edilmiştir.
12. İzmir Gümrük Müdürlüğünce söz konusu talebin incelenmesi neticesinde, eşyaların serbest dolaşıma giriş işlemlerinin tamamlandığı, bu kapsamda düzeltme isteminin 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 63’üncü maddesinde belirtilen “başka bir eşyanın” beyanı sonucunu doğurduğu hususu vurgulanarak talebin uygun görülmediği Şirkete bildirilmiştir.
13. Müteakiben Şirket tarafından itiraz yoluna başvurulmuştur. İtiraz üzerine yapılan inceleme neticesinde
Ege Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğünün sayılı kararıyla itirazın reddine ve İzmir Gümrük
Müdürlüğünün adı geçen firmaya muhatap bildiriminin onanmasına karar verilmiş olup karara karşı başvuru yolları da belirtilmek suretiyle sonucu hakkındaki bildirim Şirkete tebliğ edilmiştir.
2. Değerlendirme 14. Başvuran, Gümrük Kanunu’nun 73’üncü maddesi ile Gümrük Yönetmeliği’nin 194’üncü maddesi hükümleri uyarınca düzeltme işlemi yapılmasının mümkün olduğunu; bu kapsamda gözle bakıldığı anda dahi fark edilebilecek olan maddi hatanın İdare tarafından düzeltilmemesi neticesinde, 1.651.993,63 TL ilave gümrük vergisi ile bu vergiye isabet eden 297.358,86 TL katma değer vergisi olmak üzere toplamda 1.949.352,49 TL fazla vergi ödemek mecburiyetinde kalındığını; Yeminli Mali Müşavir tarafından hazırlanan “özel amaçlı tasdik raporu”; yurt dışı ihracatçı firmadan alınan onaylı yazı; fatura ve menşe belgesi ile bahse konu ürünlerin nakliyesi sırasında zayi olan kısımlarının sigorta kapsamında olması sebebiyle sigorta şirketince yapılan ekspertiz raporları birlikte değerlendirildiğinde fazla ve yersiz ödeme yapıldığının açık olduğunu ifade etmiştir.
15. Gümrük Kanunu’nun 63’üncü maddesinde, “[b]aşka bir eşyanın beyanı sonucunu doğurmaması kaydıyla, beyan sahibinin talebi üzerine beyannamede yer alan bir veya daha fazla bilginin düzeltilmesine” gümrük idarelerince izin verileceği; diğer yandan 73’üncü madde hükümleri saklı kalmak üzere, eşyanın teslim edilmesinden sonra beyannamede düzeltme yapılmasına izin verilmeyeceği hüküm altına alınmıştır.
16. Anılan madde hükmü kapsamında beyannamede bir düzeltme yapılabilmesi için düzeltme işleminin başka bir eşyanın beyanı sonucunu doğurmaması gerekmektedir. Söz konusu husus düzeltme işleminin temel ön şartı niteliğindedir. Aynı madde hükmünün devamında, eşyanın teslim edilmesinden sonra beyannamede düzeltme yapılmasına izin verilmeyeceği belirtilmiş ancak münhasıran bu duruma ilişkin olarak Kanun’un 73’üncü maddesi hükmü saklı tutulmuştur. Dolayısıyla, düzeltme işleminin başka bir eşyanın beyanı sonucunu doğurmaması gerektiğine ilişkin temel şartın belirtilen durumlarda da aranacağı açıktır.
17. Gümrük Yönetmeliği’nin 121’inci maddesinin birinci fıkrasında ise Gümrük Kanunu’nun 63’üncü maddesinde geçen “başka bir eşya” ifadesinden, “tarife alt pozisyonu değişen, değişmemesi durumunda ise her türlü vergi ile ek mali yükümlülüğün ad valorem usulde oran veya spesifik usulde miktarına ve/veya ticaret politikası önlemine ilişkin faydalanılacak hak ve menfaatlerde farklılık gösteren” eşyanın anlaşılması gerektiği düzenlenmiştir.
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
18. Dosya kapsamında sunulan bilgi ve belgelerden tespit edildiği üzere; İzmir Gümrük Müdürlüğü nezdinde Şirket adına tescilli serbest dolaşıma giriş beyannamesinin 4’üncü ve 5’inci kalemleri muhteviyatını oluşturan ” ticari tanımlı eşyanın, Şirket tarafından beyan edilen tarife alt pozisyon numarası 4810.29 iken, düzeltme talebine konu edilen eşyanın tarife alt pozisyonu ise 4810.92 olarak değişmektedir. Bu durumda, Gümrük Kanunu’nun 63’üncü maddesi ile Gümrük Yönetmeliği’nin 121’inci maddesinin birinci fıkrası hükmü gözetildiğinde, düzeltme talebinin başka bir eşyanın beyanı sonucunu doğuracağı anlaşılmaktadır.
19. Gümrük Kanunu’nun 61’inci maddesinde ifade olunan, tescil edilmiş beyannamenin ait olduğu eşyanın vergileri ve para cezalarından dolayı taahhüt niteliğinde beyan sahibini bağlayacağı yönündeki hüküm ile yukarıda açıklanan tüm bu hususlar birlikte değerlendirildiğinde, başvuru konusu ile ilgili olarak İdarece yürütülen işlemlerde hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 20. İyi yönetim ilkelerine, Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmelik’in “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir. Anılan madde hükmü uyarınca, inceleme ve araştırma kapsamında ilgili idarenin iyi yönetim ilkelerine uygun işlem ve eylem ile tutum veya davranışta bulunup bulunmadığı hususları da Kurum tarafından gözetilmektedir.
21. Bu kapsamda yapılan değerlendirme neticesinde; İdarenin, başvuru sahibine verdiği cevapta kararını gerekçelendirdiği ve idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurulabileceğini gösterdiği; Kurumumuz tarafından talep edilen bilgi ve belgeleri de süresi içerisinde cevaplandırdığı görülmüştür.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
22. 6328 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır.
23. Buna göre ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı (varsa) dava açma süresinden arta kalan sürede
İzmir Vergi Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve İZMİR GÜMRÜK MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr