|
ÖZET: Başvuran, Adalet Bakanlığı İcra İşleri Dairesi Başkanlığı tarafından Tokat Belediye Başkanlığı emrine Avukat olarak atanmasının ardından, 02/04/2024 tarihinde İcra Müdür Yardımcılığı görevinden ayrıldığını belirtmiştir. Bu süreçte, İdari İşler Müdürlüğü tarafından kendisine 15.395,47 TL tutarında bir borç çıkarılmıştır. Başvuran, bu borcun hukuka aykırı olduğunu iddia ederek iade talebinde bulunmuştur.
İdarenin açıklamalarına göre, başvuranın nakil işlemi, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun ilgili maddelerine uygun olarak gerçekleştirilmiştir. Bu çerçevede, başvuranın maaşından kesilen tutarın yersiz olduğu ve bu nedenle borç çıkarılması işleminde hata yapıldığı ifade edilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebinin kabul edilmesi yönünde bir tavsiye kararı almış ve borcun iptal edilerek iade edilmesini önermiştir. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın durumunu değerlendirerek, Adalet Bakanlığı’na borcun iptali ve iadesi konusunda tavsiyede bulunmuştur. İdarenin bu tavsiyeye uygun hareket etmesi beklenmektedir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/13525-S.24.20309
BAŞVURU NO : 2024/7385
KARAR TARİHİ : 05.12.2024
TAVSİYE KARARI
,TCKN:
Adres:
ADALET BAKANLIĞI
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : Kişi borcunun iadesi talebi hk.
BAŞVURU TARİHİ : 10.06.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, Adalet Bakanlığı İcra İşleri Dairesi Başkanlığının sayılı 27/03/2024 tarihli yazısı gereğince Tokat Belediye Başkanlığı emrine Avukat olarak naklen atandığını 02/04/2024 tarihinde İcra Müdür Yardımcılığı görevinden ayrıldığını, İdari İşler
Müdürlüğünün 02/04/2024 tarihinde düzenlemiş olduğu yersiz ve fazla ödenen aylıklardan doğan kişilerden alacakları hesaplama cetveline göre tarafına 15.395,47 TL kişi borcu çıkarıldığını, mevzuat ve yargı kararları gereğince söz konusu borcun haksız ve hukuka aykırı olarak düzenlendiğini iddia ederek tarafına ödenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Cumhuriyet Başsavcılığının 31/10/2024 tarihli ve sayılı yazısı ve eklerinde; 2.1. Başvuranın görevde yükselme sınavı ile değil, ÖSYM tarafından yapılan yazılı ve Bakanlıkça yapılan sözlü sınavlar sonrası açıktan ve naklen alım yoluyla atamasının yapıldığı, 2.2. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Aylığın ödeme zamanı ve Esasları” başlıklı 164 üncü maddesinde: “Memurlara aylıkları her ayın başında peşin ödenir. Emekliye ayrılma ve ölüm hallerinde o aya ait peşin ödenen aylık, geri alınmaz.” ve Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nin (Sıra No: 83)
“Aylıklarını aldıktan sonra görevinden ayrılanların yersiz ödemeye dönüşen aylıklarının takip ve tahsil işlemleri” başlıklı 6 ncı maddesinde; “(1) 657 sayılı Kanunun 164 üncü maddesi ve diğer personel kanunları uyarınca, aybaşında peşin olarak ödenen aylıklar, emekliye ayrılma veya ölüm halinde; 657 sayılı Kanunun ek 24 üncü maddesi uyarınca, müteakip ayın aylığına mahsuben avans olarak ödenen aylıklar, ölüm halinde
geri alınmaz. Bu haller dışında aybaşından sonra herhangi bir nedenle (aylıksız izin, istifa, çekilme, çekilmiş sayılma ve benzeri) görevinden ayrılacak olan kamu görevlisinin bu durumu harcama birimine yazılı olarak bildirmesi ve aylığının çalışacağı süre kadar hesaplanıp ödenmesini talep etmesi durumunda, sosyal güvenlik kesintileri ilgili mevzuatına göre hesaplanarak aylıkları kıst olarak ödenir. (2) Aylığını tam olarak alıp aybaşından sonra görevinden ayrılanlar için peşin ödenmiş aylığın çalışılmayan süreye ait kısmı geri alınır.” hükümleri gereğince, ilgilinin genel bütçe kapsamındaki kamu kurumundan, mahalli idare bütçesi kapsamındaki belediye başkanlığına geçiş yapmış olması nedeniyle ilgiliye peşin olarak ödenen
2024 yılı 15 Mart – 14 Nisan dönemi maaşından, 02.04.2024 tarihi itibariyle 12 günlük fazla ödenen maaşa
ilişkin Müdürlükçe 02.04.2024 tarihinde 15.395,47 TL tutarında Yersiz ve Fazla Ödenen Aylıklardan
Doğan Kişilerden Alacakları Hesaplama Cetveli tanzim edildiği ve aynı tarihte ilgiliye tebliğ edildiği, ilgili tarafından da 14.05.2024 tarihinde ödemesi yapıldığı ifade edilmiş ve istenen belgeler yazı ekinde tebliğ edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” 3.2. “Genel ilkeler” başlıklı 128 inci maddesinde; “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir.” 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 5.1. “Memurların bir kurumdan diğerine nakilleri” 74 üncü maddesinde; “Memurların bu Kanuna tabi kurumlar arasında, kurumların muvafakatı ile kazanılmış hak dereceleri üzerinden veya 68 inci maddedeki esaslar çerçevesinde derece yükselmesi suretiyle, bulundukları sınıftan veya öğrenim durumları itibariyle girebilecekleri sınıftan, bir kadroya nakilleri mümkündür.” 5.2. “Aylığın ödeme zamanı ve Esasları” başlıklı 164 ncü maddesinde; “Memurlara aylıkları her ayın başında peşin ödenir. Emekliye ayrılma ve ölüm hallerinde o aya ait peşin ödenen aylık, geri alınmaz.” 5.3. “Açıktan atanmada aylığa hak kazanma” başlıklı 165 inci maddesinde; /
“Bir göreve açıktan aday veya asıl memur olarak atananlar, göreve başladıkları günden itibaren aylığa hak kazanırlar. Bu suretle göreve başlamada ilk aylık, gün hesabiyle ay sonunda ödenir.” 5.4. “Görev yeri değiştirilen memurların aylıkları” başlıklı 169 uncu maddesinde; “Bulundukları yerden başka yerlerdeki görevlere nakledilen ve 62 nci maddede belirtilen süre içinde yeni görevlerinde işe başlayan memurlarla yer değiştirme suretiyle başka kurumlara atanan memurların aylıkları, işe başladıkları tarihi takip eden aybaşından itibaren yeni görev yerinde ödenir. Eski görev yerinde alınan aylıklar için kurumlar arasında herhangi bir hesaplaşma yapılmaz.” 6. 05/05/2006 sayılı ve 26159 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe konulan 17/04/2006 tarihli ve 2006/10344 sayılı Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Bakanlar
Kurulu Kararı’nın “Aylığa ilişkin hükümlerin uygulanması” başlıklı 14 üncü maddesinde; “(1) Bu zam ve tazminatlar; vekalet ve ikinci görev halleri, teknik personele büyük proje ve açık mahallerde çalışmanın karşılığı yapılan ödemeler ile kıst olarak yapılması gereken ödemeler hariç, aybaşında aylıkla birlikte peşin ödenir.
(2) Zam ve tazminatların hak edilmesinde ve ödenmesinde, bu Karar ve eki cetvellerde hüküm bulunmayan hallerde aylığa ilişkin hükümler uygulanır.” 7. Muhasebat Genel Müdürlüğü 83 no’lu Genel Tebliğinin “ Aylıklarını aldıktan sonra görevinden ayrılanların yersiz ödemeye dönüşen aylıklarının takip ve tahsil işlemleri” başlıklı 6 ncı maddesinin birinci fıkrasında “657 sayılı Kanunun 164 üncü maddesi ve diğer personel kanunları uyarınca, aybaşında peşin olarak ödenen aylıklar, emekliye ayrılma veya ölüm halinde; 657 sayılı Kanunun ek 24 üncü maddesi uyarınca, müteakip ayın aylığına mahsuben avans olarak ödenen aylıklar, ölüm halinde geri alınmaz. Bu haller dışında aybaşından sonra herhangi bir nedenle (aylıksız izin, istifa, çekilme, çekilmiş sayılma ve benzeri) görevinden ayrılacak olan kamu görevlisinin bu durumu harcama birimine yazılı olarak bildirmesi ve aylığının çalışacağı süre kadar hesaplanıp ödenmesini talep etmesi durumunda, sosyal güvenlik kesintileri ilgili mevzuatına göre hesaplanarak aylıkları kıst olarak ödenir.” ve ikinci fıkrasında “Aylığını tam olarak alıp ay başından sonra görevinden ayrılanlar için peşin ödenmiş aylığın çalışılmayan süreye ait kısmı geri alınır” , düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; Başvuran hakkında çıkarılan kişi borcunun iptal edilerek 15.395,47 TL tutarın ödenmesi noktasında idareye tavsiyede bulunulması gerektiği yönünde hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. İcra Müdür Yardımcısı olarak görev yapmakta iken (Tokat) Belediyesi emrine Avukat olarak atanan ve 02/04/2024 tarihinde eski görevinden ayrılarak 16/04/2024 tarihinde görevine başlayan
Başvuran maaşından kesilen 15.395,47 TL tutarın tarafına ödenmesini talep etmektedir.
10. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 169 ncu maddesinin “Bulundukları yerden başka yerlerdeki görevlerine nakledilen ve 62 nci maddede belirtilen süre içinde yeni görevlerinde işe başlayan memurlarla, yer değiştirme suretiyle başka kurumlara atanan memurların aylıkları, işe başladıkları tarihi takip eden aybaşından itibaren yeni görev yerinde ödenir. Eski görev yerinde alınan aylıklar için kurumlar arasında herhangi bir hesaplaşma yapılamaz.” hükmü ve Muhasebat Genel Müdürlüğü 83 no’lu Genel Tebliğinin
“Aylıklarını aldıktan sonra görevinden ayrılanların yersiz ödemeye dönüşen aylıklarının takip ve tahsil işlemleri” başlıklı 6 ncı maddesinin birinci fıkrasında “657 sayılı Kanunun 164 üncü maddesi ve diğer personel kanunları uyarınca, aybaşında peşin olarak ödenen aylıklar, emekliye ayrılma veya ölüm halinde;
657 sayılı Kanunun ek 24 üncü maddesi uyarınca, müteakip ayın aylığına mahsuben avans olarak ödenen
aylıklar, ölüm halinde geri alınmaz. Bu haller dışında aybaşından sonra herhangi bir nedenle (aylıksız izin, istifa, çekilme, çekilmiş sayılma ve benzeri) görevinden ayrılacak olan kamu görevlisinin bu durumu harcama birimine yazılı olarak bildirmesi ve aylığının çalışacağı süre kadar hesaplanıp ödenmesini talep etmesi durumunda, sosyal güvenlik kesintileri ilgili mevzuatına göre hesaplanarak aylıkları kıst olarak ödenir.” düzenlemesi gereği aylıksız izin, istifa, çekilme, çekilmiş sayılma ve benzeri durumların nakil işlemi anlamına gelmediği, Başvuranın İcra Müdür Yardımcısı iken başka bir idareye Avukat olarak naklen atamasının yapıldığı, dolayısıyla naklen atama işlemi gereği bir çekilme, istifa ya da aylıksız izin hallerinin bulunmadığı anlaşıldığından naklen atanan Başvuran hakkında kişi borcu çıkarılması işleminde isabet görülmemiştir.
11. Yukarıda bahsedildiği üzere, somut olayda Başvuranın İcra Müdür Yardımcısı iken başka bir idare emrine Avukat olarak atanması işleminin her ne kadar genel bütçe kapsamındaki kamu kurumundan mahalli idare bütçesi kapsamındaki bir kuruma geçiş işlemi niteliğinde olsa da esasında aylıksız izin, istifa, çekilme ya da çekilmiş sayılma olarak kabul edilemeyeceği, dolayısıyla Yersiz ve Fazla Ödenen
Aylıklardan Doğan Kişilerden Alacakları Hesaplama Cetveli tanzim edilmesi işleminin yerinde olmadığı değerlendirilecek Başvuran hakkında çıkarılan kişi borcunun iptal edilerek 15.395,47 TL tutarın ödenmesi noktasında idareye tavsiyede bulunulması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 12. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun hareket ettiği; ancak, başvuranın talebini reddederken bu işlem karşısında hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğinin göstermemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
13. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Konya İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜ ile
Başvuran hakkında çıkarılan kişi borcunun iptal edilerek söz konusu tutarın ödenmesi yönünde ADALET
BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA
Kararın BAŞVURANA ve ADALET BAKANLIĞINA tebliğine,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20’inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, İdare
tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi