Yeterliliğe ilişkin sunulacak bilançonun hangi döneme ilişkin olacağı (KİK)

24.05.2007 tarih ve 08.11.02.0196/2007-35E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

            Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Destek Hizmetleri Daire Başkanlığı’nca 27.03.2007 tarihinde Açık İhale Usulü ile yapılan İdaremize Bağlı Huzurevlerinin İşçilik Dahil Yemek Pişirme, Kahvaltı Hazırlama ve Dağıtım Hizmetleri ihalesine ilişkin olarak Yiğit Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin 27.04.2007 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 07.05.2007 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin  16.05.2007 tarih ve 14260 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 14.05.2007 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen ihale işlem dosyasının incelenmesinden; tekliflerin alınmasından sonra yapılan ve mevzuata aykırılığı tespit edilen ihale işlemlerinin ve ihale kararının iptaline, Sofra Yemek Üretim ve Hizmet A. Ş.’nin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması hususunun, 4734 sayılı Kanunun 56 ncı maddesinin (a) bendi gereğince düzeltici işlem olarak belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle;

            1) İhalenin Etiler Dinlenme ve Bakımevi Müdürlüğü kısmında ihale üzerinde bırakılan firma olan Sofra Yemek Üretim ve Hizmet A.Ş.’nin iş deneyim belgesinin benzer iş tanımına uymadığı, bu firmanın değerlendirme dışı bırakılması gerekirken ihalenin bu firma üzerinde bırakılmasının mevzuata aykırı olduğu,

            2) İdare tarafından iş deneyim belgesi olarak yataklı bir kuruluşa ait tek sözleşmeye ilişkin iş deneyim belgesinin istendiği, ihalenin tüm kısımlarına teklif vermek istemelerine rağmen bu nedenle işin tamamına teklif veremedikleri, halbuki bazı firmaların benzer iş tanımına uymayan iş deneyim belgesini sundukları, yataklı bir kuruluşa ait iş deneyim belgesinin aranmayacaklarını bilselerdi işin tamamına teklif verecekleri, idare tarafından açıkça hukuka aykırı davranıldığı,

İddialarına yer verilmiştir.

A- Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

            1) Başvuru sahibinin birinci iddiasına ilişkin olarak;

            Anılan şartnamenin 7.3.1. maddesinde mesleki ve teknik yeterliğe ilişkin belgeler arasında;

            “İstekliler son beş yıl içinde yurt içinde veya yurt dışında, kamu veya özel sektörde sözleşme bedelinin en az %70’i oranında gerçekleştirdiği, idarece kusursuz kabul edilen ihale konusu iş veya benzer işlerle ilgili deneyimini gösteren ve teklif bedelinin %25 oranından az olmamak üzere, tek sözleşmeye ilişkin iş deneyim belgesi” sayılmıştır.

            Anılan şartnamenin 7.4. maddesinde ise;

            “Bu ihalede benzer iş olarak , kamu veya özel sektörde herhangi bir yataklı kuruluşun (hastane, otel vb.) yemek pişirme, kahvaltı hazırlama, dağıtım ve sonrası işler benzer iş olarak kabul edilir.” düzenlemesi yer almaktadır.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “İş deneyim belgeleri” başlıklı 42 nci maddesinde;

 “…

İş deneyiminde değerlendirilecek benzer işler; ihale konusu hizmet veya hizmetin bölümleriyle nitelik ve büyüklük bakımından benzerlik gösteren, aynı veya benzer usullerle gerçekleştirilen, teçhizat, ekipman, mali  güç ve uzmanlık ile personel ve organizasyon gerekleri bakımından benzer özellik taşıyan hizmetlerdir.

Tanımlarda belirtilen esaslara uygun biçimde, hangi nitelikteki iş ya da işlerin benzer iş kabul edileceği ilgili idarece tespit edilerek ihale veya ön yeterlik dokümanında ve ihale veya ön yeterliğe ilişkin ilan veya davet belgelerinde belirtilir…” hükmü yer almaktadır.

            İdare tarafından düzenlenen benzer iş tanımının rekabeti engelleyici nitelik arz ettiği ve bu yönüyle mevzuata aykırılık taşıdığı tespit edilmesine rağmen gerek başvuru sahibi firmanın gerekse de Sofra Yemek Üretim ve Hizmet A.Ş.’nin ihale dokümanına yönelik şikayette bulunmadıkları ve ihaleye teklif verdikleri, teklif mektuplarında da ihale dokümanını tamamen okuyup kabul ettiklerini beyan ettiklerinden iş deneyim belgelerini ihale dokümanında yer alan düzenlemeye uygun olarak vermeleri gerekmektedir.

            Sofra Yemek Üretim ve Hizmet A.Ş.’nin iş deneyim belgesi olarak M.S.B. Erzurum İç Tedarik Bölge Başkanlığı tarafından düzenlenen iş deneyim belgesini sunduğu, bu belgede işin yapıldığı yerin Erzincan Garnizon Birlikleri olduğu görülmüştür. Garnizon birliğinin benzer iş tanımında belirtilen hastane, otel vb. yataklı kuruluş olarak değerlendirilemeyeceği, bu nedenle de anılan firma tarafından sunulan iş deneyim belgesinin benzer iş tanımına uymaması gerekçesiyle teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerekirken, idare tarafından firmanın teklifinin geçerli kabul edilmesinin mevzuata aykırı olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

            2) Başvuru sahibinin 2 nci iddiasına ilişkin olarak;

            Başvuru sahibi firmanın birinci iddiasına ilişkin değerlendirmelerde de belirtildiği üzere başvuru sahibi firmanın ihale dokümanına yönelik olarak idareye şikayet başvurusunda bulunmadığı ve teklif mektubunda ihale dokümanını tamamen okuyup kabul ettiğini beyan ederek ihaleye teklif verdiği görülmüştür. Bu nedenle de iş deneyim belgesini dokümanda yer alan düzenlemeye uygun olarak vermesi gerekmektedir. İdare tarafından da değerlendirme yapılırken dokümanda yer alan düzenlemelere bağlı kalınarak değerlendirmenin yapılması gerekirken Sofra Yemek Üretim ve Hizmet A.Ş. tarafından sunulan ve benzer iş tanımına uygun olmayan iş deneyim belgesinin idare tarafından kabul edilmesi mevzuata aykırılık teşkil etmektedir. Bu açıklamalar doğrultusunda başvuru sahibi firmanın iş deneyim belgesini dokümanda yer alan benzer iş tanımına uygun olarak vermesi gerekmektedir. Bu nedenle başvuru sahibinin iddiası yerinde görülmemiştir.

B) Şikayete konu aşama ve bu aşamayla bağlantılı işlemlerin kamu ihale mevzuatına uygunluğu yönünden incelenmesi sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır:

1)      İdari şartnamenin 7.2.2. maddesinde;

            “İhalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait isteklinin yıl sonu bilançosu veya gerekli görülen bölümleri, yoksa bunlara eşdeğer belgeler,

            İsteklinin;

             a) Cari oranın (dönen varlıklar / kısa vadeli borçlar) en az 0,50 olması,

             b) Öz kaynak oranının (öz kaynaklar/ toplam aktif) en az 0,10 olması,   

            c) Kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının 0,75’den küçük olması,yeterlik kriterleridir ve bu üç kriter birlikte aranır. Bu şartları bir önceki yılda sağlayamayan istekliler, son iki yıla ait belgelerini sunabilirler. Bu takdirde, belgeleri sunulan son iki yılın ortalaması üzerinden asgari değerlerin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.

            Serbest meslek erbabının vereceği ve ilgili mevzuatına göre düzenlenmiş ve onaylanmış serbest meslek kazanç defteri özetinde gösterilen değerlere göre, toplam gelir/toplam gider oranının son yılının veya son iki yıllık ortalamasının enaz (1,25) olması şartı aranır. Bu durumda yukarıda bilançolar veya gerekli görülen bölümler üzerinden hesaplanacak oranlar aranmaz.

  İhale veya son başvuru tarihi yılın ilk üç ayında olan ihalelerde, bir önceki yıla ait yıl sonu bilançosunu veya bilançonun gerekli görülen bölümlerini ya da bunlara eşdeğer belgelerini sunamayan istekliler iki önceki yılın belgelerini sunabilirler. Bu bilanço belgelerinin yeterlik şartını sağlamaması halinde, iki önceki yılın bilanço belgeleri ile  üç önceki yılın bilanço belgeleri sunulabilir ve belgeleri sunulan yılların ortalaması üzerinden asgari değerlerin sağlanıp sağlanmadığına bakılır. Bu düzenleme serbest meslek kazanç defteri için de geçerlidir.” düzenlemesi yer almaktadır.

Şikayet konu ihalede, ihale tarihi 27.03.2007 olduğundan yukarıda yer verilen düzenleme uyarınca istekliler, ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait yıl sonu bilançosunu veya bilançonun gerekli görülen bölümlerini ya da bunlara eşdeğer belgelerini sunacaklar, bu belgeleri sunamaması halinde iki önceki yılın belgelerini sunacak, bu bilanço belgelerinin de yeterlik şartını sağlamaması halinde, iki önceki yılın bilanço belgeleri ile üç önceki yılın bilanço belgeleri sunulabileceklerdir.

Sofra Yemek Üretim ve Hizmet A.Ş.’nin ise 30.09.2006 tarihli bilançosunu sunduğu, bu bilançoda 30.09.2005 ve 30.09.2006 tarihindeki bilanço rakamlarının yer aldığı görülmüştür. İstekliler tarafından yıl sonu bilançosunun sunulması gerekmesine rağmen anılan firma tarafından sunulan bilançonun yıl sonu bilançosu olmadığı, bu nedenle de idare tarafından bu belgenin kabul edilmesinin mevzuata aykırı olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

2) İdari şartnamenin 7.2.3. maddesinde;

“İsteklinin ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait toplam cirosunu gösteren gelir tablosu veya ihale konusu iş ile ilgili taahhüdü altındaki ve bitirdiği iş miktarını gösteren belgelerin verilmesi. Bu belgelerdeki tutarların; toplam ciro için, teklif edilecek bedelin % 15’inden, ihale konusu hizmet işleri ile ilgili gelirleri için ise, teklif edilecek bedelin % 10’undan az olmaması gerekir. Bu kriterlerden herhangi birini sağlayan ve sağladığı kritere ilişkin belgeleri sunan istekli yeterli kabul edilir.

Bu şartları bir önceki yılda sağlayamayan istekliler, son iki yıla ait belgelerini sunabilirler, bu takdirde belgeleri sunulan son iki yılın ortalaması üzerinden asgari kriterlerin sağlanıp sağlanmadığına bakılır

İhale veya son başvuru tarihi yılın ilk üç ayında olan ihalelerde, bir önceki yıla ait gelir tablosunu sunamayan istekliler iki önceki yılın gelir tablosunu sunabilirler. Bu gelir tablosunun yeterlik şartını sağlamaması halinde, iki önceki yılın gelir tablosu ile  üç önceki yılın gelir tablosu sunulabilir ve gelir tablosu sunulan yılların ortalaması üzerinden asgari değerlerin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.” düzenlemesi yer almasına rağmen Sofra Yemek Üretim ve Hizmet A.Ş.’nin sunmuş olduğu gelir tablosunun 01.10.2005-30.09.2006 dönemine ilişkin olduğu, belgenin tamamının aynı yıla ilişkin olması gerekirken, 2005 yılından ve 2006 yılından bir dönemi kapsadığı, bu nedenle de bu belgenin uygun olmadığı, idare tarafından bu belgenin kabul edilmesinin mevzuata aykırı olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

            Bununla beraber başvuru konusu ihaleyle ilgili olarak yapılan başka bir itirazen şikayet başvurusu sonucunda Kamu İhale Kurulunun 28.05.2007 tarih ve 2007/UH.Z- 1761 sayılı Kararı ile,

             “…           

            1) Başvuru sahibinin birinci iddiasına ilişkin olarak;

            İdari şartnamenin 2 nci maddesinde işin adının, “T.C. Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Emekli Sandığı Genel Müdürlüğü (Devredilen) Ankara 75. Yıl, İstanbul Etiler, İzmir Narlıdere Dinlenme ve Bakımevi Müdürlükleri ile İzmir Narlıdere Kreş ve Gündüz Bakımevi Müdürlüğünde Malzeme ve işçilik Dahil Yemek Pişirme, Kahvaltı Hazırlama, Dağıtım ve sonrası hizmetlerin temini amaçlı hizmet alımı işi” olduğu; işin fiziki miktarı ve türünün ise “1 yıl süreyle malzeme ve işçilik dahil yemek pişirme, kahvaltı hazırlama, dağıtım ve sonrası hizmetlerin temini amaçlı hizmet alımı işi” olduğu düzenlenmiştir.

            Anılan şartnamenin 7.3.1. maddesinde mesleki ve teknik yeterliğe ilişkin belgeler arasında;

            “İstekliler son beş yıl içinde yurt içinde veya yurt dışında, kamu veya özel sektörde sözleşme bedelinin en az %70’i oranında gerçekleştirdiği, idarece kusursuz kabul edilen ihale konusu iş veya benzer işlerle ilgili deneyimini gösteren ve teklif bedelinin %25 oranından az olmamak üzere, tek sözleşmeye ilişkin iş deneyim belgesi” sayılmıştır.

            Anılan şartnamenin 7.4. maddesinde ise;

            “Bu ihalede benzer iş olarak , kamu veya özel sektörde herhangi bir yataklı kuruluşun (hastane, otel vb.) yemek pişirme, kahvaltı hazırlama, dağıtım ve sonrası işler benzer iş olarak kabul edilir.” düzenlemesi yer almaktadır.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “İş deneyim belgeleri” başlıklı 42 nci maddesinde;

 “…

İş deneyiminde değerlendirilecek benzer işler; ihale konusu hizmet veya hizmetin bölümleriyle nitelik ve büyüklük bakımından benzerlik gösteren, aynı veya benzer usullerle gerçekleştirilen, teçhizat, ekipman, mali  güç ve uzmanlık ile personel ve organizasyon gerekleri bakımından benzer özellik taşıyan hizmetlerdir.

Tanımlarda belirtilen esaslara uygun biçimde, hangi nitelikteki iş ya da işlerin benzer iş kabul edileceği ilgili idarece tespit edilerek ihale veya ön yeterlik dokümanında ve ihale veya ön yeterliğe ilişkin ilan veya davet belgelerinde belirtilir…” hükmü yer almaktadır.

            Anılan hükümlerden de anlaşılacağı üzere benzer işlerin ihale konusu iş ile nitelik ve büyüklük bakımından benzerlik göstermesi, aynı veya benzer usullerle gerçekleştirilmesi, teçhizat, ekipman, mali güç ve uzmanlık ile personel ve organizasyon gerekleri bakımından benzer özellik taşıması gerekmektedir. İdarenin, idari şartnamenin 7.4 maddesinde benzer işi hastane veya otel gibi yataklı kurumlarda verilen yemek hizmetleriyle sınırlı olarak belirlemesi nedeniyle işin niteliği ve gerçekleştirilme usulü açısından benzer iş tanımının rekabeti engelleyici nitelik arz ettiği ve yukarıda zikredilen düzenlemeye aykırı olduğu, ayrıca ihaleye teklif veren isteklilerden Sofra Yemek Üretim ve Hizmet A. Ş. tarafından sunulan iş deneyim belgesinde işin yapıldığı yerin Erzincan Garnizon Birlikleri olduğu, Garnizon Birliğinin benzer iş tanımında belirtilen hastane, otel vb. yataklı kuruluş olarak değerlendirilemeyeceği, idare tarafından bu iş deneyim belgesinin kabul edilmesinin ihale dokümanında yer alan düzenlemelere aykırı olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

            2) Başvuru sahibinin ikinci iddiasına ilişkin olarak;

İhalelere Karşı Yapılacak İdari Başvurulara Ait Yönetmeliğin “Kararlarda Bulunacak Hususlar” başlıklı 14 üncü maddesinde;

“İdarece şikayet başvurusu üzerine verilecek kararlarda aşağıdaki hususlar gösterilir:

a) İhale kayıt numarası,

b) Başvurunun idare kayıtlarına alındığı tarih ve sayı ile karar tarihi ve sayısı,

c) Başvuruya konu ihale,

d) Başvuran,

e) Başvuru üzerine alınan diğer karar ve yapılan işlemlerin özeti,

f) İleri sürülen iddiaların, olayların ve hukuki dayanaklarının özeti,

g) İddiaların ve olayların değerlendirilmesi,

h) Kararın dayandığı hukuki sebepler ile gerekçeleri ve karar sonucu,

ı) Şikayetin kısmen veya tamamen haklı bulunmuş olması halinde gereken düzeltici önlemler ve bu düzeltici önlemlerle ihale sürecine devam edilip edilemeyeceği,

i) İhale yetkilisinin adı-soyadı ve imzası.” hükmü yer almaktadır.

            Başvuru sahibi firmanın 27.03.2007 tarihinde idareye yapmış olduğu şikayet başvurusuna idarenin 06.04.2007 tarihli cevabında şikayetin uygun bulunmadığına karar verildiği belirtilmiş olmakla beraber iddiaların ve olayların değerlendirilmesine ve kararın dayandığı hukuki sebepler ile gerekçelerine yer verilmemiş olduğu görülmüştür. Bu durumun ihalenin esasına etkili olmamakla beraber mevzuata aykırılık teşkil ettiği sonucuna ulaşılmıştır.

            Açıklanan nedenlerle,

            İhale sürecinde yapılan ve yukarıda mevzuata aykırılıkları tespit edilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte işlemler olduğu saptandığından, 4734 sayılı Kanunun 56 ncı maddesi (b) bendi gereğince, ihale işlemlerinin ve ihale kararının iptaline …” karar verilmiştir.

            Açıklanan nedenlerle,

            Başvuru konusu ihaleyle ilgili olarak daha önce yapılan başka bir itirazen şikayet başvurusu sonucu 28.05.2007 tarih ve 2007/UH.Z-1761 sayılı Kamu İhale Kurulu kararı ile ihale kararı ve ihale işlemleri iptal edildiğinden, bu başvuru hakkında yeniden karar verilmesine yer olmadığına,

   Oybirliği ile karar verildi.