|
ÖZET: Başvuran, 29 Mayıs 2018 tarihinde Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’na, Plan Yapımını Yükümlenecek Müelliflerin Yeterliliği Hakkında Yönetmelik çerçevesinde kendisine Yeterlilik Belgesi düzenlenmesi talebinde bulunmuştur. Başvurusunda, Gölbaşı Belediye Başkanlığı Park ve Bahçeler Müdürlüğü’nde şehir plancısı olarak çalıştığını ve imar planları ile ilgili tüm yasal sorumlulukları üstlendiğini belirtmiştir. Ancak, Bakanlık tarafından yapılan inceleme sonucunda, başvuranın planlama biriminde kadrolu olarak istihdam edilme şartını taşımadığı gerekçesiyle talebi reddedilmiştir.
Bakanlık, Yeterlilik Belgesi alabilmek için kamu kurumlarında planlama birimlerinde kadrolu olarak çalışmanın zorunlu olduğunu ifade etmiştir. Başvuranın Park ve Bahçeler Müdürlüğü’nde çalışmasının yeterli olmadığı ve İmar ve Şehircilik Müdürlüğü’nde kadrolu şehir plancısı olarak görev alması gerektiği belirtilmiştir. Ayrıca, başvuranın işçi kadrosunda çalıştığı sürelerin Yeterlilik Belgesi başvurusu için dikkate alınamayacağı vurgulanmıştır. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın iddialarını ve idarenin açıklamalarını değerlendirerek, hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilmediği sonucuna varmış ve başvurunun reddedilmesini önermiştir. Bu karar, başvuranın Yeterlilik Belgesi talebinin uygun olmadığına dair gerekçeleri içermektedir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 13107-13107 |sayi|94019529-101.07.05-E.94019529-101.07.05-E.
BAŞVURU NO : 2018/7253 2018/ 7253
KARAR TARİHİ : 23/07/2018 |tarih|
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Çevre ve Şehircilik Bakanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, Plan Yapımını Yükümlenecek
Müelliflerin Yeterliliği Hakkında
Yönetmelik uyarınca adına Yeterlilik
Belgesi düzenlenmesi talebi hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 29/05/2018 29.5.2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran, Ankara İli Gölbaşı Belediye Başkanlığı Park ve Bahçeler Müdürlüğünde 4857 sayılı İş
Kanunu kapsamında şehir plancısı olarak çalışmakta olduğu, planlama iş ve işlemlerini yürüttüğü, yetkili plancı olarak imar planlarını ve imar çaplarını onayladığı, yapılan planlama işlerinin tüm yasal sorumluluğunu da üstlendiğinden bahisle, Plan Yapımını Yükümlenecek Müelliflerin
Yeterliliği Hakkında Yönetmelik kapsamında adına Yeterlilik Belgesi düzenlenmesini
Kurumumuzdan talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun 08/ 06/ 2018 tarih ve sayılı bilgi ve belge talebi konulu yazısına cevaben,
Çevre ve Şehircilik Bakanlığının 29/ 06/ 2018 tarihli ve sayılı yazısı ve eklerinde özetle;
2.1) Başvuran adına Yeterlilik Belgesi düzenlenmesi talebiyle Gölbaşı Belediye Başkanlığının
12/ 02/ 2018 tarihli ve sayılı yazısı ile Bakanlıklarına başvurulduğu, eksik belgelerin tamamlatılmasını müteakip dosyanın Bakanlıkları İmar Planı Yapımı Yeterlik Komisyonuna havale edildiği, Komisyon tarafından 03/ 05/ 2018 tarihinde Yönetmelik kapsamında yapılan inceleme sonucunda başvuranın planlama biriminde kadrolu olarak istihdam edilme şartını taşımadığından başvurunun5070reddedildiği,sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
1 / 62.2) Yönetmelik uyarınca Yeterlilik Belgesi düzenlenebilmesi için kamu kurum ve kuruluşlarının
planlama ile ilgili birimlerinde ve kadrolu olarak istihdam edilme şartının arandığı, fiilen yapılan iş yerine bulunulan kadronun esas alınma gerekçesinin ise; kamu personel rejimi uyarınca kişilerin farklı görev, yetki ve sorumluluklara haiz bulunan statülerde istihdam edildiği, Teknik Hizmetler
Sınıfında yer alan Şehir Plancısı kadrosunun uzun zamandır personel rejiminde yer aldığı, Şehir
Plancısı kadrosunda bulunan memurların İdarenin planlama biriminde hazırlanan planlar üzerindeki imza yetkisi ve iş sorumluluğu gibi hususlarda işçi ya da geçici işçi statüsündeki personel ile farklı yetki ve sorumluluklara sahip olduğu, asli işlerin kadrolu memurlar eliyle yürütülmesinin esas olduğu,
2.3) Yönetmelikte, Planlama Biriminin; İdarenin, Kanun’da tanımlanan plânların hazırlanmasına,
onaylanmasına, uygulanmasına ve denetlenmesine ilişkin iş ve işlemleri yürüten birimini ifade ettiği, Yönetmelik hükmü uyarınca planlama birimi olarak iş ve işlemleri yürüten birim haricindeki birimlerde çalışılan sürenin kabul edilmediği, kadrolu çalışma haricindeki geçici görev ya da makam onayı ile yapılan görevlendirmelerin de dikkate alınmadığı, başvuranın Yeterlilik Belgesine hak kazanabilmesi için Park ve Bahçeler Müdürlüğü yerine İmar ve Şehircilik Müdürlüğünde çalışmanın yanı sıra, bu birimde kadrolu Şehir Plancısı olarak çalışmasının gerektiği, İmar ve Şehircilik
Müdürlüğünde işçi kadrosu yer almamakla birlikte teknik personel kadrosunun bulunduğu,
2.4) Konuya ilişkin yargı organlarında görülmekte olan veya sonuçlanmış uyuşmazlıklara ilişkin
olarak; Şehir Plancısı kadrosuna atanmadan öncesinde işçi kadrosunda çalışılan sürenin grup yükselmesinde dikkate alınmamasına ilişkin ilk derece mahkemeleri tarafından iki farklı yürütmenin durdurulması kararı verildiği ve yargı sürecinin devam etmekte olduğu, işçi kadrosunda görev yapmakta iken Yeterlilik Belgesi verilmemesine ve özel sektör müellifi tarafından Büyükşehir
Belediye Başkanlığında işçi statüsünde çalışılan sürenin dikkate alınmamasına ilişkin ilk derece mahkemeleri tarafından verilen iki ayrı ret kararı bulunduğu, İlçe Belediye Başkanlığı nezdinde işçi kadrosunda görev yapan kişinin Yeterlik Belgesi talebinin reddi üzerine İdare Mahkemesi nezdinde açılan davanın Mahkemece Danıştay’a gönderildiği, Açıklamalarına yer verilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) Anayasamızın “Dilekçe, Bilgi Edinme ve Kamu Denetçisine Başvurma Hakkı” başlıklı 74
üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu
Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .”,
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci
maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”,
5) 3194 sayılı İmar Kanununun “Yönetmelik” başlıklı 44 üncü maddesinde;
“…
j) Halihazır harita alımı ve imar planlarının yapımını yükümlenecek müellif ve müellif kuruluşların ehliyet durumlarının yeniden düzenlenmesine ait esaslar,
2 / 6Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir .”,
6) Plân Yapımını Yükümlenecek Müelliflerin Yeterliliği Hakkında Yönetmeliğin;
6.1) “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde;
“…
İdare : Kanun’da tanımlanan plânların hazırlanması, onaylanması ile uygulanmasında görevli ve yetkili olan Bakanlık, Valilik, İl Özel İdaresi, Büyükşehir Belediyesi, Belediye ve diğer ilgili kamu kurum ve kuruluşlarını, Müellif : Kanun’da tanımlanan her ölçekteki ve türdeki plânların yapılmasını üstlenebilmek için gerekli olan ilgili yeterlilik grubuna uygun yeterlilik belgesine sahip gerçek kişiyi veya ilgili yeterlilik grubuna uygun yeterlilik belgesine sahip tüzel kişiliklerin hissedarları içinde hisseleri ortakların meslek grubuna göre dağılımında eşit veya daha fazla paya sahip gerçek kişiyi, Plânlama Birimi : İdarenin, Kanun’da tanımlanan plânların hazırlanmasına, onaylanmasına, uygulanmasına ve denetlenmesine ilişkin iş ve işlemleri yürüten birimini, İfade eder .”,
6.2) “Müelliflerin öğrenim niteliği” başlıklı 6 ncı maddesinde;
“Plânlama işlerini üstlenecek müelliflerde, yükseköğretim kurumlarının Şehir ve Bölge Plânlama
Bölümlerinden lisans eğitimini tamamlayarak mezun olmak şartı aranır . Yurt dışında öğrenim görenlerin bu öğrenimlerinin ve aldıkları derecelerin, yurt içinde görülen öğrenim ve alınan derece ile eş değerde olduğunun yetkili makamlarca onaylanmış olması şarttır .”,
6.3) “Müelliflerin derecelendirilme esasları” başlıklı 7 nci maddesinde;
“Müelliflerin derecelendirilmesinde, 6 ncı maddede belirtilen öğrenim şartı yanında; a) Plânlama Biriminde belirlenen sürelerde fiilen çalışmış veya b) Yükseköğretim kurumlarının plânlama ile ilgili uzmanlık dalında öğretim üyesi, öğretim görevlisi veya araştırma görevlisi olarak, belirlenen sürelerde fiilen çalışmış veya c) A, B, C veya D gruplarına giren işleri yapan özel plânlama bürolarında, çalışma süresine ait sigorta primlerinin ödendiğini belgelemiş olmak kaydıyla, bu bürolar ilgili işleri yaptıkları sürece, belirlenen süreler kadar bu işlerde fiilen çalışmış veya d) Plânlarla ilgili yarışmalarda birincilik veya iki defa derece veya dört mansiyon almış veya e) Alt yeterlilik grubuna veya gruplarına giren işlerden belirlenen sayıda iş bitirmiş olmaları göz önünde bulundurulur .”,
6.4) “Plân yapımı işlerini üstlenecek müelliflerde aranacak nitelikler” başlıklı 8 inci
maddesinde; “Plân yapımı işlerini üstlenecek müelliflerin 5 inci maddede belirtilen gruplardaki işleri yapabilmeleri, bu Yönetmeliğin 6 ncı ve 7 nci maddelerinde yer alan şartları taşımaları yanında aşağıda belirtilen Müellif Gruplarında sayılan niteliklerden en az birine uygun olduklarının
Bakanlıkça yapılan değerlendirmede tespit ve kabûl edilmesine bağlıdır .
a) A Grubu Müelliflik için;
1) 5 inci maddede belirtilen B Grubu plânlamalardan en az iki işi bitirmiş olmak,
2) B Grubu plânlamalardan en az bir işi ve C Grubu plânlamalardan en az iki işi bitirmiş olmak,
3) B Grubu plânlamalardan en az bir işi, C Grubu plânlamalardan en az bir işi ve D Grubu
plânlamalardan en az iki işi bitirmiş olmak,
4) Yükseköğretim kurumlarının plânlama ile ilgili bilim dalında doçent veya profesör unvanı almış
veya plânlama birimlerinde iki yıl daire başkanlığı seviyesinde veya daha üst seviyede yönetici olarak görev yapmış veya en az 15 yıl çalışmış olmak,
3 / 6b) B Grubu Müelliflik için;
1) 5 inci maddede belirtilen C Grubu plânlamalardan en az iki işi bitirmiş olmak,
2) C Grubu plânlamalardan en az bir işi ve D Grubu plânlamalardan en az iki işi bitirmiş olmak,
3) C Grubu plânlamalardan en az bir işi, D Grubu plânlamalardan en az bir işi ve E Grubu
plânlamalardan en az iki işi bitirmiş olmak,
4) Yükseköğretim kurumlarının plânlama ile ilgili bilim dalında doktor unvanı almış olmak ve bu
unvanı aldıktan sonra en az dört yıl öğretim üyesi olarak çalışmış olmak veya öğretim üyesi, öğretim görevlisi veya araştırma görevlisi olarak toplam en az 12 yıl çalışmış olmak veya plânlama birimlerinde en az 12 yıl çalışmış olmak, c) C Grubu Müelliflik için;
1) 5 inci maddede belirtilen D Grubu plânlamalardan en az iki işi bitirmiş olmak,
2) D Grubu plânlamalardan en az bir işi ve E Grubu plânlamalardan en az iki işi bitirmiş olmak,
3) D Grubu plânlamalardan en az bir işi, E Grubu plânlamalardan en az bir işi ve F Grubu
plânlamalardan en az iki işi bitirmiş olmak,
4) Kamu kurum ve kuruluşlarında en az dokuz yıl çalışmış olmak,
d) D Grubu Müelliflik için;
1) 5 inci maddede belirtilen E Grubu plânlamalardan en az üç işi bitirmiş olmak,
2) E Grubu plânlamalardan en az iki işi ve F Grubu plânlamalardan en az üç işi bitirmiş olmak,
3) Kamu kurum ve kuruluşlarında veya A, B veya C grubuna giren işleri yapan özel plânlama
bürolarında en az altı yıl çalışmış olmak, e) E Grubu Müelliflik için;
1) 5 inci maddede belirtilen F Grubu plânlamalardan en az üç işi bitirmiş olmak,
2) F Grubu plânlamalardan en az iki işi ve 10- 24 hektar arasında en az üç işi bitirmiş olmak,
3) Kamu kurum ve kuruluşlarında veya A, B, C veya D gruplarına giren işleri yapan özel plânlama
bürolarında en az üç yıl çalışmış olmak, f) F Grubu Müelliflik için;Yükseköğretim kurumlarının Şehir ve Bölge Plânlama Bölümlerinden
Şehir Plâncısı veya Şehir ve Bölge Plâncısı unvanı ile lisans eğitimini tamamlayarak mezun olmak, şartları aranır .
Yukarıdaki fıkrada yer alan “işi bitirmiş olmak” ifadesinden her tür ve ölçekteki plânlar anlaşılır .
Yukarıda belirtilen Müellif Gruplarında sayılan niteliklerden sadece birine tam olarak uygun bulunmak, o grup içinde değerlendirmeye alınmak için yeterlidir . Aynı grup başlığı altındaki niteliklerden birden fazlasına uygun olmak, müellif için ek bir hak sağlamaz .”,
6.5) “Kamu kurum ve kuruluşunda ve özel plânlama bürolarında çalışma” başlıklı 10 uncu
maddesinde; “Bu Yönetmeliğin 8 inci maddesinde yer alan kamu kurum ve kuruluşu ile özel plânlama bürolarında çalışmaya esas olacak hususlar aşağıda belirtilmiştir .
a) Kamu Kurum ve Kuruluşunda Çalışmış Olmak : Plânlama Biriminde ve yükseköğretim kurumlarının plânlama ile ilgili bilim dalında öğretim üyesi, öğretim görevlisi veya araştırma görevlisi olarak çalışmış olmayı ifade eder .
Belediyelerin plânlama birimlerinde çalışanlar da bu Yönetmelikte belirtilen çalışma sürelerini tamamlamak kaydıyla, çalıştığı belediyenin dâhil olduğu plânlama grubuna kadar yeterlilik belgesi alabilir .
b) Özel Plânlama Bürolarında Çalışmış Olmak : Bu Yönetmelik kapsamına giren plânlama işlerinden
A, B, C veya D gruplarına giren işleri yapan plânlama bürolarında, büro sahibi veya ortağı veya çalışanı sıfatıyla çalışılan süreyi bonservis alarak belgelemiş olmak ve çalışma süresine ait sigorta primlerinin ödendiğini belgelemek anlaşılır . Bonservisin kapsadığı sürelerde, bu büroların elinde program gereğince devam eden A, B, C veya D gruplarında en az bir plânlama işinin mevcut bulunması ve bunun belgelenmesi şarttır .”,
4 / 66.6) “Yeterlilik Belgesi şartı” başlıklı 11 inci maddesinde;
“İdare, plânlama işlerinin hazırlanması, ihale edilmesi ve onanmasında bu Yönetmelik hükümlerine uymak zorundadır . İdare tarafından yapılan plânlarda, bu Yönetmelikte belirtilen yeterlilik gruplarına uygun en az bir müellifin, plân yapım sürecinde, plânlama biriminde ve kadrolu olarak istihdamı şarttır .
Plân müellifleri, aldıkları Yeterlilik Belgesi ile yeterlilik gruplarının daha altındaki gruplarda plânları yapmaya yetkilidir .”, Hükümleri yer almaktadır .
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7) Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı
birlikte değerlendirildiğinde; tesis edilen işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisine sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8) Başvuran, Plan Yapımını Yükümlenecek Müelliflerin Yeterliliği Hakkında Yönetmelik uyarınca
kendisine Yeterlilik Belgesi verilmesini talep etmektedir (Bkz . 1) . Başvuranın Yönetmeliğin İdare tanımı kapsamında yer alan Belediye Başkanlığında çalıştığı ve bu doğrultuda Yeterlilik Belgesi başvurusunun kamu sektörü müellifi olarak değerlendirilmesi gerektiği hususunda herhangi bir uyuşmazlık ya da Kurumumuzca aksi yönde yapılmış olan bir tespit bulunmamaktadır (Bkz . 6) .
9) Yönetmelikte, Yeterlilik Belgesi düzenlenebilmesi için Şehir ve Bölge Plânlama Bölümlerinden
lisans eğitimini tamamlama şartı sabit olmakla birlikte, kamu sektörü müellifleri ile özel sektör müellifleri için farklı koşullar öngörülmektedir . Kamu sektörü müellifleri için İdarenin Planlama
Biriminde farklı gruplar için belirli sürelerde fiili çalışma koşulu yeterli görülmekte iken, özel sektör müellifleri için farklı gruplar için belirli sayıda iş bitirmiş olma şartı getirilmiştir . Özetle, özel sektör müellifleri için yapılan planlama işi sayısı kıstas iken, doğrudan planlama işini yapmaktan ziyade yapılan planları onayan İdare nezdinde çalışan kamu sektörü müellifleri için çalışma süresi kıstas olarak belirlenmiştir .
10) Kamu sektörü için getirilen bu hakkın etki alanının belirli ve kontrol edilebilir olmasını
sağlamak, diğer bir deyişle Yeterlilik Belgesi verilecek kişi sayısını belirli ve sınırlı tutabilmek amacıyla Yönetmelik kapsamında başvuruya konu düzenlemelerin yapıldığı görülmektedir . İdarenin
Planlama Biriminde çalışma koşulunun, Planlama Birimine işçi kadrosu tahsis edilmemesinin ve
Belediye ve Bağlı Kuruluşları İle Mahalli İdare Birlikleri Norm Kadro İlke ve Standartlarına Dair
Yönetmelik kapsamında Planlama Biriminde çalışabilecek kadrolu teknik personel sayısının da belirli ve sınırlı olmasının, bu amaca hizmet ettiği anlaşılmaktadır .
11) Kamu sektörü müellifleri için Planlama Biriminde çalışma koşulu getirilmemesi, bir bakıma
Yeterlilik Belgesi alacak müellif sayısının ucunun açık bırakılması durumunda, bu belgeye yalnızca iş bitirme kapsamında hak kazanan özel sektör müellifleri aleyhine bir durum yaratılacağı öngörülmektedir . Bu durumu engellemek amacıyla yapılmış olan düzenlemelerin makul ve ölçülü
5 / 6olduğu değerlendirilmektedir .
12) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın İdarenin planlama biriminde
çalışmadığı gerekçesiyle başvuran adına Yeterlilik Belgesi düzenlenmemesi hususunda hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi gerektiği sonucuna varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
13) İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup, söz konusu hususta yapılan değerlendirme neticesinde; İdarenin, karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uygun davranmadığı tespit edildiğinden bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
14) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana
tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
VII . KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın Başvuran ile birlikte ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi