|
ÖZET: Başvuru, Bakırköy Belediye Başkanlığı’na karşı yıkım kararı ve idari para cezasının iptali talebiyle yapılmıştır. Şikayetçi, 1980 yılından beri yaşadığı binanın çatısının 2003 yılında kısmen yandığını ve 2009 yılında çatı onarımı için başvuruda bulunduğunu, ancak talebinin reddedildiğini belirtmiştir. 2018 yılında imar barışı kapsamında yapı kayıt belgesi alarak çatı yapımına başladığını, ancak belediyenin 31/12/2017 tarihinden sonra yapılan çatının imar barışından yararlanamayacağı gerekçesiyle yıkım kararı aldığını ve para cezası uyguladığını iddia etmiştir.
Bakırköy Belediye Başkanlığı, başvuruya verdiği yanıtta, yapının rezerv yapı alanında bulunduğunu ve ruhsatsız inşa edilen çatının yıkımına yönelik işlemlerin İmar Kanunu çerçevesinde yapıldığını ifade etmiştir. Yapı kayıt belgesinin, 31/12/2017 tarihinden önce tamamlanmış inşaatlar için geçerli olduğunu, dolayısıyla şikayetçinin yaptığı çatı inşasının ruhsata tabi olduğunu belirtmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuruyu değerlendirerek, yıkım ve para cezası kararlarının hukuka uygun olduğuna kanaat getirmiştir. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiş ve bu karar, ilgili taraflara tebliğ edilmiştir. Şikayetçi, idarenin işlemlerine karşı yargı yoluna başvurma hakkına sahiptir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/3323-S.20.5265
BAŞVURU NO : 2019/15316
KARAR TARİHİ : 27/02/2020
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : BAKIRKÖY BELEDİYE BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Yıkıma ve idari para cezasına ilişkin kararların iptali talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 06/09/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Şikâyetçi; “1980 yılından itibaren oturduğu binanın çatısının 2003 yılında kısmen yandığını,
2009 yılında çatıyı tekrar yapmak amacıyla Belediyeye başvurduğunu ancak talebinin
reddedildiğini, 18/12/2018 tarihinde imar barışı çerçevesinde binanın tamamı ile ilgili olarak yapı kayıt belgesi aldığını ve akabinde çatı yapımına başladığını ancak Belediyece; çatının 31/12/2017 tarihinden sonra yapılması nedeniyle imar barışından istifade edilemeyeceği gerekçesiyle İmar Kanununun 32 nci maddesi çerçevesinde yıkım kararı alındığı ve 42 inci maddesi çerçevesinde idari para cezası uygulandığını iddia ederek çatının yıkımına ilişkin kararın ve idari para cezasının iptal edilmesini” talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzca 15/10/2019 tarihli ve … sayılı yazı ile Bakırköy Belediye Başkanlığı’ndan bilgi-belge talebinde bulunulmuştur. Bu kapsamda Başkanlığın 21/10/2019 tarihli ve … sayılı cevabi yazıları Kurumumuza ulaşmıştır.
2.1. Bakırköy Belediye Başkanlığı cevabi yazısında özetle; “Söz konusu yapının bulunduğu alan 644 sayılı Çevre ve Şehircilik Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun
Hükmünde Kararname ile 08.09.2012 tarih ve 28405 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren ve en son 30.05.2018 tarih ve 96632 sayılı Bakanlık Makamı oluru ile sınırları tekrar düzenlenen “Rezerv Yapı Alanı” sınırları içinde bulunmaktadır. Rezerv Yapı Alanına ilişkin her tür ve ölçekte çevre düzeni nazım ve uygulama imar planlarım parselasyon planlarını ve değişikliklerini re’sen yapmak ve yaptırmak onaylamak görev ve yetkisi Çevre ve
Şehircilik Bakanlığına verilmiştir.
Binaya ilişkin proje, Yapı Ruhsatı ve Yapı Kullanma İzin belgesi bulunmamaktadır.
Yeni yapılan çatı, mevcut teras çatı olarak bulunan yerin üzerine yapılırken tespit edilmiştir.
Yapı Tatil Tutanağı tanzim edilmeden ilgiliye gerekli uyarılar sözlü ve yazılı olarak yapılmıştır.
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
Yapı Kayıt Belgesi 2017 yılından önce yapılmış yerler için geçerli olduğundan, burada yapılan çatı yoğun şikayetler üzerine 2019 yılında yapılırken tespit edilerek Yapı Tatil Tutanağı tanzim edilmiştir. 3194 sayılı İmar Kanununun 32. ve 42. maddelerine istinaden yıkım ve para cezası kararları Belediye Encümenince alınmıştır.” denilmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü Maddesi’nin üçüncü ve dördüncü fıkraları;
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrası; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5. 3194 sayılı İmar Kanununun;
5.1. “Yapı ruhsatiyesi” başlıklı 21 inci maddesi; “…Ancak; derz, iç ve dış sıva, boya, badana, oluk, dere, doğrama, döşeme ve tavan kaplamaları, elektrik ve sıhhi tesisat tamirleri ile çatı onarımı ve kiremit aktarılması ve yönetmeliğe uygun olarak mahallin hususiyetine göre belediyelerce hazırlanacak imar yönetmeliklerinde belirtilecek taşıyıcı unsuru etkilemeyen diğer tadilatlar ve tamiratlar ruhsata tabi değildir.
Belediyeler veya valilikler mahallin ve çevrenin özelliklerine göre yapılar arasında uyum sağlamak, güzel bir görünüm elde etmek amacıyla dış cephe boya ve kaplamaları ile çatının malzemesini ve rengini tayin etmeye yetkilidir. Bu Kanunun yürürlüğe girmesinden önce yapılmış olan yapılar da bu hükme tabidir.”
5.2. “Ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı olarak başlanan yapılar” başlıklı 32 inci maddesi; “Bu Kanun hükümlerine göre; ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine veya ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılarda projelerine ve ilgili mevzuatına aykırı yapı yapıldığı ilgili idarece tespiti, fenni mesulce tespiti ve ihbarı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine, belediye veya valiliklerce o andaki inşaat durumu tespit edilir. Yapı mühürlenerek inşaat derhal durdurulur.
Durdurma, yapı tatil zaptının yapı yerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılır. Bu tebligatın bir nüshası da muhtara bırakılır…
Aksi takdirde, ruhsat iptal edilir, ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapılan bina, belediye encümeni veya il idare kurulu kararını müteakip, belediye veya valilikçe yıktırılır ve masrafı yapı sahibinden tahsil edilir…”
5.3. “İdari müeyyideler” başlıklı 42 nci maddesi; “Bu maddede belirtilen ve imar mevzuatına aykırılık teşkil eden fiil ve hallerin tespit edildiği tarihten itibaren on iş günü içinde ilgili idare
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
encümenince sorumlular hakkında, üstlenilen her bir sorumluluk için ayrı ayrı olarak bu maddede belirtilen idari müeyyideler uygulanır…”
5.4. Geçici 16 ncı maddesi; “…Yapı Kayıt Belgesi verilen yapılarla ilgili bu Kanun ve 2960 sayılı Kanun uyarınca alınmış yıkım kararları ile tahsil edilemeyen idari para cezaları iptal edilir…
Yapı Kayıt Belgesi, yapının yeniden yapılmasına veya kentsel dönüşüm uygulamasına kadar geçerlidir. Yapı Kayıt Belgesi düzenlenen yapıların yenilenmesi durumunda yürürlükte olan imar mevzuatı hükümleri uygulanır. Yapının depreme dayanıklılığı hususu malikin sorumluluğundadır…”
6. 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanunun; “Tanımlar” başlıklı 2 nci maddesinin (c) bendi; “Rezerv yapı alanı: Bu Kanun uyarınca gerçekleştirilecek uygulamalarda yeni yerleşim alanı olarak kullanılmak üzere, TOKİ’nin veya
İdarenin talebine bağlı olarak veya resen Bakanlıkça belirlenen alanları,”
7. 03/07/2017 tarihli ve 30113 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan, Planlı Alanlar İmar
Yönetmeliğinin;
7.1. “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinin (y) ve (eeee) bentleri; “y) Esaslı tadilat:
Yapılarda taşıyıcı unsuru etkileyen veya yapı inşaat alanını veya emsale konu alanını veya taban alanını veya bağımsız bölüm sayısını veya ortak alanların veya bağımsız bölümlerin alanını veya kullanım amacını veya ruhsat eki projelerini değiştiren işlemleri (Esaslı tadilat, ruhsata tabidir.),
eeee) Teras çatı: Suyun tahliyesi için yeterli eğim verilen, bulunduğu iklim bölgesine uygun ısı ve su yalıtımları yapılan, çakıl, toprak, çim ve benzeri doğal örtüler ile kaplanarak iklime uygun bitkilendirilebilen çatı tipini,”
7.2. “Çatılar” başlıklı 40 ıncı maddesinin birinci, ikinci, üçüncü, on birinci ve on dördüncü fıkraları; “1) Çatıların, civarındaki cadde ve sokakların mimari karakterine, yapılacak binanın nitelik ve ihtiyacına uygun olması şarttır.
2) Çatı eğimleri, kullanılacak çatı malzemesi ile yörenin mimari özelliği ve iklim şartları
dikkate alınarak ilgili idarenin tasvibi ile tayin edilir…
3) Çatı eğimi saçak ucundan hesaplanır. Çatılar parapet üzerine oturtulamaz.
11) Belediyeler meclis kararıyla mahallin ve çevrenin özelliklerine göre yapılar arasında uyum
sağlamak, güzel bir görünüm elde etmek amacı ile dış cephe boya ve kaplamaları ile çatının malzemesini ve rengini tayin etmeye yetkilidir. Bu yetki, bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce yapılmış olan yapılar için de kullanılabilir.
14)… Kapalı mekân bina ön cephesine 3.00 metreden fazla yaklaşamaz…”
7.3. “Yapı ruhsatı gerekmeyen inşai faaliyetler” başlıklı 59 uncu maddesinin birinci fıkrası;
“Basit tamir ve tadiller, balkonlarda yapılan açılır kapanır katlanır cam panel uygulamaları, korkuluk, pergola, çardak/kameriye ve benzerlerinin yapımı ile bölme duvar, bahçe duvarı,
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
duvar kaplamaları, baca, saçak, çatı ve benzeri elemanların tamiri ve pencere değişimi ruhsata tabi değildir.”
8. 06/06/2018 tarihli ve 30443 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yapı Kayıt Belgesi
Verilmesine ilişkin Usul ve Esasların, “Yapı kayıt belgesinin kullanım yerleri” başlıklı 6 ncı maddesinin altıncı ve yedinci fıkraları; “6) İnşaat halindeki yapılarda 31/12/2017 tarihi itibari ile bitmiş olan kısımlar için ilave inşaat alanı ihdas etmemek şartı ile Yapı Kayıt Belgesi verilir ve Yapı Kayıt Belgesi verilen kısımların eksik inşaat işleri tamamlanabilir.
7) Yapı Kayıt Belgesi verilen yapılarda ruhsat alınmaksızın yapılabilecek basit onarım ve
tadilatlar yapılabilir.”
IV. KAMU DENETÇİSİ HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
9. Şikayetçinin iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin “Ret Karar Önerisi” Kamu
Denetçisi Hüseyin YÜRÜK tarafından Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10. Başvuruda özetle; … Mahallesi … Sokak … ada, … parsel … kapı sayılı rezerv yapı alanında kalan yerde mevcut iki katlı yapının üstüne ilgilisi tarafından çelik malzeme ile yüksek bir şekilde çatı yapıldığı tespit edildiğinden 3194 sayılı yasanın 42. maddesine istinaden ceza verilmesi ve yıkım kararına ilişkin işlemlerin iptali talep edilmektedir.
11. Şikayet dosyası ve ekleri ile İdarenin cevabi yazısı ve söz konusu yapının resmi üzerinde yapılan incelemeler neticesinde; söz konusu binanın rezerv yapı alanında kaldığı anlaşılmış olmakla birlikte, idari işlemin konusu çatı yapımı olması, aykırılığın imar plan ve projeleriyle alakalı olmaması, esasen yapının zaten ruhsatsız olması, şikayet konusunun Belediyece İmar
Kanununun 32. ve 42. maddelerinin uygulanmasından ibaret olması nedeniyle, şikayet dosyası
İmar Kanunu ve ilgili mevzuat çerçevesinde değerlendirilecektir.
12. Yapılan incelemede; ruhsatsız yapı ile ilgili olarak şikayetçi tarafından 18/12/2018 tarihinde yapı kayıt belgesi alındığı, akabinde 2019 yılı içerisinde teras çatı üzerine direkler yerleştirilerek çelik malzemeden yapılmış çatı oturtulduğu, bu çerçevede Belediye ekiplerince 18/06/2019 tarihinde yapı tatil tutanağı tutulduğu, 18/07/2019 tarihli ve 397-398 sayılı Karar numaralarıyla Belediye Encümenince saç çatı ile ilgili olarak yıkım ve para cezasına karar verildiği tespit edilmiştir.
13. Bilindiği üzere usulüne uygun olarak alınan yapı kayıt belgeleri, bu belgenin alındığı yapılar açısından imar barışının sağlanması adına kullanım amacına yönelik kolaylıklar sağlamakla, bu yapılarla ilgili olarak İdarelerce uygulanacak İmar Kanunu ve Boğaziçi Kanununun idari müeyyidelerini durdurmaktadır. Bununla birlikte İmar Kanununa eklenen geçici 16 ıncı maddesinin çıkarılış amacı ve ruhu; ilerleyen süreçte bu tip yeni yapıların yapımının engellenmesi olduğu açıktır. Dolayısıyla yapı kayıt belgesi alınmış bir yapıya ruhsat alınmayı gerektirecek yeni eklemelerin yapılmasının yasak olduğunda şüphe yoktur.
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
14. Nitekim, Kanunda; ruhsat gerektirmeyen basit tamir ve tadilatlar tek tek sayılmış, Yönetmelikte de ruhsat gerektiren esaslı tadilatlar açıklanmıştır. Bu minvalde çatı tamirinin basit tamir ve tadilatlardan, çatı inşasının ise esaslı tadilatlardan sayıldığı anlaşılmaktadır.
15. İdare tarafından sunulan belgelerden şikayetçi tarafından yapı kayıt belgesi alındığı dönemde çatının teras çatı şeklinde olduğu anlaşılmakta, teras çatının ilgili Yönetmelikte; “Suyun tahliyesi için yeterli eğim verilen, bulunduğu iklim bölgesine uygun ısı ve su yalıtımları yapılan, çakıl, toprak, çim ve benzeri doğal örtüler ile kaplanarak iklime uygun bitkilendirilebilen çatı tipi” şeklinde tanımlandığı dikkate alındığında, teras çatı ile ilgili olarak ruhsat gerektirmeyen tamirat faaliyetlerinin; çatı tipini bozmayacak şekilde ve mevzuatın izin verdiği ölçülerde ısı ve su yalıtımlarının yapılmasından ibaret olduğu, şikayetçinin ise teras çatı üzerine çatı tipini değiştirecek şekilde yeni bir çatı inşa ederek, onarım sınırlarını aştığı, dolayısıyla yapılan faaliyetin ruhsata tabi olduğu değerlendirilmektedir.
16. Bununla birlikte, Yapı Kayıt belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslarda; “İnşaat halindeki yapılarda 31/12/2017 tarihi itibari ile bitmiş olan kısımlar için ilave inşaat alanı ihdas etmemek şartı ile Yapı Kayıt Belgesi verilir ve Yapı Kayıt Belgesi verilen kısımların eksik inşaat işleri tamamlanabilir.” denildiği dikkate alındığında, somut olayda yapı kayıt belgesi verilen kısımların eksik inşaat işlerinin tamamlanması niteliğinde olduğuna ilişkin somut bir bulgu elde edilememiştir.
17. Bu çerçevede, Bakırköy-… Mahallesi … Sok. … ada … parsel … kapı sayılı rezerv yapı alanında kalan yerde, mevcut iki katlı yapının üstüne ilgilisi tarafından çelik malzeme ile yüksek bir şekilde çatı yapıldığı tespit edilerek başvuran adına 18.06.2019 tarih … sahife nolu yapı tatil tutanağı tanzim edildiği, söz konusu inşaatın basit onarım işi niteliğini taşıdığına ilişkin dosyada bir bulguya rastlanılmadığı, Yapı Kayıt Belgesinin 31/12/2017 tarihinden sonra inşa edilmiş yapıları kapsamadığı dikkate alındığında, Belediye ekiplerince söz konusu çatı ile ilgili olarak yapı tatil tutanağı tutulması ve akabinde Belediye Encümenince çatı ile ilgili olarak
İmar Kanunu’nun 32 nci Maddesi çerçevesinde yıkım kararı verilmesinde ile İmar Kanununun
42 nci maddesi çerçevesinde şikayetçiye uygulanan idari para cezasında hukuka ve hakkaniyete
aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
18. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 sayılı mükerrer Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde ilgili İdarenin iyi yönetim ilkelerinden; “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı tespit edilerek bahse konu ilkelere uygun davranılması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
19. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu kararın başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemlerine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup İstanbul İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE,
Kararın BAŞVURANA ve BAKIRKÖY BELEDİYE BAŞKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.