|
ÖZET: Başvuru, Türkiye Büyük Millet Meclisi Kamu Denetçiliği Kurumu’na iletilmiş olup, Yıldırım Önal Sokak’ta 40 yıldır aydınlatma direği bulunmadığı iddiasıyla yapılmıştır. Başvuran, aydınlatma direklerinin yerleştirilmesi ve mevcut karanlık alanların aydınlatılması talebinde bulunmuş, ayrıca yapılan başvurularda gereksiz tapu bilgileri talep edildiğini belirtmiştir. İlgili idareler, başvuranın talep ettiği alanın imar planında özel mülkiyete ait bir alan olarak belirlendiğini ve bu nedenle aydınlatma yükümlülüğünün dağıtım şirketine ait olmadığını ifade etmiştir.
Çankaya Belediyesi ve Başkent Elektrik Dağıtım A.Ş., yapılan incelemelerde Yıldırım Önal Sokak’ın imar planında “genel otopark” olarak nitelendirildiğini ve bu nedenle aydınlatma tesisinin kurulmasının mümkün olmadığını belirtmiştir. Genel Aydınlatma Yönetmeliği’ne göre, aydınlatma yükümlülüğünün yalnızca kamunun genel kullanımına açık alanlarda geçerli olduğu vurgulanmıştır. Sonuç olarak, başvuranın talebi, hukuka ve hakkaniyete uygun olarak reddedilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuruya ilişkin incelemeler sonucunda, başvurunun reddine karar vermiştir. İlgili idarenin kararına itiraz hakkı bulunmakta olup, başvuranın yargı yoluna başvurabileceği belirtilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/16819-S.21.26948
BAŞVURU NO : 2021/10680
KARAR TARİHİ : 30/11/2021
RET KARARI
BAŞKENT ELEKTRİK DAĞITIM ANONİM ŞİRKETİ
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : Genel aydınlatma talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 11/06/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran 28/01/2021 tarihli başvurusunda, Çankaya ilçesi Oran Mahallesi Zülfü Tigrel Caddesi No:21 ile No:23 arasındaki Yıldırım Önal Sokak’ta 40 yıldır aydınlatma direğinin bulunmadığını, yaptığı başvurularda gereksiz şekilde tapu bilgilerinin istendiğini belirterek aydınlatma direkleri konulmasını ve aydınlatmanın sağlanmasını talep etmişti.
2. Başvuran tarihli başvurusunda, Zülfü Tigrel Caddesi No:21 adresinin batısındaki sokağa
Yıldırım Önal Sokak tabelası asıldığını ve sokağın kullanıldığını, Yıldırım Önal Sokak yazısının İmar
Planında yanlış yerde yazdığını, Yıldırım Önal Sokağın tabelasının Zülfü Tigrel Caddesi No 30-32’nin karşındaki trafonun yanında olduğunu, burasının da imar yolu olduğunu, yan tarafının genel otopark olduğunu, imar planında özel mülkiyete ait parselde sokak adı bulunmaması gerektiğini, şikâyete konu sokağın 40 yıldır karanlık oluğunu, sokakta ve çevresinde başıboş köpek bulunduğunu, aydınlatma direğinin bulunmadığını ve imar yolu olmadığı gerekçesiyle işlem yapılmamasından ve işlemi değerlendirmeye almak için kendisinden tapu istenmesinden şikâyetçi olduğunu belirterek Yıldırım Önal
Sokağa aydınlatma direği konulmasını ve işlerin kaliteli malzeme ve düzgün işçilik ile yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
3. Başvuranın ilk başvurusu hakkında Çankaya Belediye Başkanlığı, Ankara Büyükşehir Belediye
Başkanlığı ve Başkent Elektrik Dağıtım Anonim Şirketine muhatap Gönderme Kararı verilmiştir. Çankaya
Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğünün – – sayılı ve
04.06.2021 tarihli Gönderme Kararına muhatap yazısında, “… Yıldırım Önal Sokak ve çevresinde
yapılan incelemede; Belediyenin görev ve sorumluluklarını açıklayan 5393 sayılı Belediye Kanununun 14.
maddesinde elektrik dağıtım ve aydınlatmaya ilişkin hususlar bulunmamakta olup, sokakların aydınlatılması 27.07.2013 tarih ve 28720 sayılı Resmi gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren Genel
Aydınlatma Yönetmeliği’ne göre Dağıtım Şirketi İşletmesi sorumluluğundadır. Ancak; İşleme konu taşınmazın İmar ve İskân Bakanlığı Planlama Genel Müdürlüğünce 03.09.1971 tarihinde onanan 62820 sayılı parselasyon planı ile uygulama gören alan içerisinde bulunduğu, – Yıldırım Önal Sokağın; imar planına göre imar yolu olmadığı, özel mülkiyete konu ada sayılı parselin mülkiyet sınırları içerisinde bulunduğu tespit edilmiştir.”,
4. Başkent Elektrik Dağıtım A.Ş.’nin 21/06/2021 tarihli ve sayılı Gönderme Kararına muhatap yazısında, “… Bahse konu talebiniz ile ilgili sahada yapılan ön inceleme ve imar planında yapılan ön kontrollerde ‘un aydınlatma talep ettiği bölgenin imar planında ada olarak belirtilen genel otopark alanı olduğu ve Yıldırım Önal Sokak olarak belirtilen yerinde ada, ve parsellerin imara uygun olarak açılmamış patika yollar olduğu ve gelişigüzel otopark olarak kullanıldığı tespit edilmiştir. Genel Aydınlatma Yönetmeliği’nin Tanımlar ve Kısaltmalar başlıklı 4 üncü maddesi birinci fıkrası (ı) bendinde genel aydınlatma tanımına yer verilmiştir. Bu tanıma göre, “Otoyollar ve özelleştirilmiş erişme kontrollü karayolları hariç, kamunun genel kullanımına yönelik bulvar, cadde, sokak, çıkmaz sokak, yürüyüş yolu, alt-üst geçit, yaya alt-üst geçidi, köprü, meydan ve yaya geçidi gibi yerler ve mevcut genel aydınlatma tesisi güzergâhında yer alan yerlerin kullanılmasına hizmet eden ve bunların devamı niteliğindeki yerler ile halkın ücretsiz kullanımına açık ve kamuya ait park, bahçe, tarihî ve ören yerlerinin aydınlatılması ile trafik sinyalizasyonunu” ifade edilmektedir.
5. Genel Aydınlatma Tebliği’nin 4 üncü maddesi birinci fıkrası (ğ) bendinde yer alan genel aydınlatma tanımına göre, “Otoyollar ve özelleştirilmiş erişme kontrollü karayolları hariç, kamunun genel kullanımına yönelik bulvar, cadde, sokak, çıkmaz sokak, yürüyüş yolu, alt-üst geçit, yaya alt-üst geçidi, köprü, meydan ve yaya geçidi gibi yerler ve mevcut genel aydınlatma tesisi güzergâhında yer alan yerlerin kullanılmasına hizmet eden ve bunların devamı niteliğindeki yerler ile halkın ücretsiz kullanımına açık belediye tarafından cadde, sokak adı verilmiş (etrafı çevrili ve/veya girişinde güvenlik/bariyer olsa dahi kamuya açık olanlar dahil) konut kooperatifleri ve siteler ile köy mezra gibi şehir merkezi dışında kalan kırsal yerlerde mevcut genel aydınlatma tesisi güzergahında olmakla birlikte aydınlatma tesisinin teknik ve ekonomik zorunluluk gereği vatandaşın arazisi içerisinde tesis edilen yerler ile halkın ücretsiz kullanımına açık ve kamuya ait park, bahçe, tarihî ve ören yerlerinin aydınlatılması ile trafik sinyalizasyonu ifade edilmektedir. Genel
Aydınlatma Yönetmeliğine göre aydınlatma tesisi talep edilen kısım imar planlarında bulvar, cadde, sokak olarak belirlenmediği için dağıtım şirketimizin sorumluluk alanı dışındadır.”,
6. Başkent Elektrik Dağıtım A.Ş.’nin 12/01/2021 tarihli ve sayılı Türkiye Elektrik Dağıtım
Anonim Şirketi Genel Müdürlüğüne muhatap yazısında, “İlgi yazınızda, Çankaya ilçesi, Oran
Mahallesi, Zülfü Tigrel Caddesi, Yıldırım Önal Sokak adresine aydınlatma tesis edilmesi istenmektedir.
Bahse konu taleple ilgili sahada yapılan ön inceleme ve imar planında yapılan ön kontrollerde; aydınlatma talep ettiğiniz bölgenin imar planında ada olarak belirtilen genel otopark alanı olduğu ve Yıldırım
Önal Sokak olarak belirtilen yerinde ada parselle, parsel arasında imara uygun olarak açılmamış bir yol olduğu tespit edilmiştir. Genel Aydınlatma Yönetmeliğinin ilgili maddesinde “Dağıtım şirketi; dağıtım bölgesindeki yerleşim yerlerinde bulunan, otoyollar ve özelleştirilmiş erişme kontrollü karayolları
hariç, kamunun genel kullanımına yönelik bulvar, cadde, sokak, köprü, meydan, kavşak, yürüyüş yolu ve yaya geçidi aydınlatmasından ve bunlara ait gerekli aydınlatma ve ölçüm sistemlerinin tesis edilmesi ve işletilmesinden sorumludur. Bu sorumluluk, imar planlarında bulvar, cadde veya çıkmaz sokaklar dâhil, sokak olarak belirlenen meskûn yerlerin tamamını kapsar.” ifadeleri bulunmaktadır. Bahse konu maddeye göre; aydınlatma tesisi talep edilen kısım imar planlarında bulvar, cadde, sokak olarak belirlenmediği için dağıtım şirketimizin sorumluluk alanı dışındadır.”,
7. Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Dairesi Başkanlığı İmar Planlama
Şube Müdürlüğünün – – sayılı yazısında, “… İlgi (a)’da kayıtlı yazıda; ‘un 28/01/2021 tarihli başvurusunda, Çankaya ilçesi Oran Mahallesi Zülfü Tigrel Caddesi
No:21 ile No:23 arasındaki Yıldırım Önal Sokakta aydınlatma direği bulunmadığı belirtilerek gereğinin yapılması istenilmiş olup, Başkent Elektrik Dağıtım A.Ş.’nin 21/06/2021 tarihli ve sayılı yazısında, “…Genel Aydınlatma Yönetmeliğine göre aydınlatma tesisi talep edilen kısım imar planlarında bulvar, cadde, sokak olarak belirlenmediği için dağıtım şirketimizin sorumluluk alanı dışındadır.” denildiğinden bahisle Türkiye Büyük Millet Meclisi Kamu Denetçiliği Kurumuna intikal eden konu hakkında tarafımızca gerekli inceleme ve değerlendirmenin yapılarak bilgi verilmesi istenmiştir.
8. Yapılan incelemede; İlgi (b)’de kayıtlı yazıda; konu ile ilgili ekipler tarafından yerinde gerekli kontroller yapıldığı, Çankaya ilçesi Oran Mahallesi sınırları içerisinde bulunan bahse konu yol güzergahının 31/07/1987 tarihli ve 189 sayılı Ankara Belediye Meclisi Kararıyla “Yıldırım Önal Sokak” olarak isimlendirildiği, güncel verilerde Ada Parsel ile Ada Parsel arasında bulunduğu, yol türünün “sokak” olarak nitelendirildiği ve arazide tabela uygulamalarının gerçekleştirilmiş olduğu kayıtlarımızın tetkikinden anlaşıldığı belirtilerek diğer hususlarda gerekli inceleme ve değerlendirme yapılmak üzere konunun Başkanlığımıza iletildiği,
9. Başkanlığımız imar arşivinde yapılan incelemede; Yıldırım Önal Sokak olarak gösterilen alanın onaylı imar planında “Yol” olarak değil “Genel Otopark” olarak belirlenen alana isabet ettiği, ancak imar planına ilişkin detaylı bilgi ve belgeler ile alanın mülkiyet bilgisinin Çankaya Belediyesinden elde edilebileceği, şikâyet konusu kapsamında Başvuran ile Başkanlığımız arasında yapılan bir yazışmaya rastlanmadığı, imar planında bu alanda sokak gösterimi bulunmadığından Yıldırım Önal Sokağının fiili yerinin imar planlarında gösterildiği yer ile uyuşup uyuşmadığı hakkında bir değerlendirme yapılmasının mümkün olmadığı, anılan sokakta aydınlatma hizmeti bulunup bulunmadığının ilgili kurum olan TEDAŞ’tan sorulması gerektiği, hususları tespit edilmiştir.” ifadelerine yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
10. Anayasanın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler” hükmü yer almaktadır.
11. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir” hükmü yer almaktadır.
12. 28720 sayılı ve 27.07.2013 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan Genel Aydınlatma Yönetmeliğinin
‘Tanımlar ve kısaltmalar’ başlıklı 4 üncü maddesinde, “(1) Bu Yönetmelikte geçen; … ı) Genel aydınlatma: Otoyollar ve özelleştirilmiş erişme kontrollü karayolları hariç, kamunun genel kullanımına yönelik bulvar, cadde, sokak, çıkmaz sokak, yürüyüş yolu, alt-üst geçit, yaya alt-üst geçidi, köprü, meydan ve yaya geçidi gibi yerler ve mevcut genel aydınlatma tesisi güzergahında yer alan yerlerin kullanılmasına hizmet eden ve bunların devamı niteliğindeki yerler ile halkın ücretsiz kullanımına açık ve kamuya ait park, bahçe, tarihi ve ören yerlerinin aydınlatılması ile trafik sinyalizasyonunu, … ifade eder.”, ‘Genel aydınlatma yükümlülüğü’ başlıklı 5 inci maddesinde, “(1) Dağıtım şirketi; dağıtım bölgesindeki yerleşim yerlerinde bulunan, otoyollar ve özelleştirilmiş erişme kontrollü karayolları hariç, kamunun genel kullanımına yönelik bulvar, cadde, sokak, köprü, meydan, kavşak, yürüyüş yolu ve yaya geçidi aydınlatmasından ve bunlara ait gerekli aydınlatma ve ölçüm sistemlerinin tesis edilmesi ve işletilmesinden sorumludur. Bu sorumluluk, imar planlarında bulvar, cadde veya çıkmaz sokaklar dahil, sokak olarak belirlenen meskun yerlerin tamamını kapsar … (10) (Ek bend: 20.04.2018 – 30397 s. R.G. Yön./2. md.)
Mevcut genel aydınlatma tesisi güzergahında yer alan kamunun genel kullanımına yönelik yerlerin kullanılmasına hizmet eden ve bunların devamı niteliğindeki yerler genel aydınlatma kapsamında değerlendirilir.” hükümleri bulunmaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
13. Dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgelere göre başvurunun reddi önerilmiştir.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 14. Başvuran, şikâyetine konu alan için genel aydınlatma uygulanmasını talep etmektedir.
15. İlgili idare, şikâyete konu alanın kamuya açık olmadığı gerekçesiyle genel aydınlatma hükümlerinin uygulanamayacağını belirtmektedir.
16. Dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgelere göre, başvuranın aydınlatılmasını talep ettiği yerin
Çankaya ilçesi Oran Mahallesi Zülfü Tigrel Caddesi No:21 ile No:23 arasındaki Yıldırım Önal Sokak olarak adlandırılan yer olduğu, burada uzun zamandır aydınlatma bulunmadığı, bölgenin fiili olarak yol/otopark olarak kullanıldığı ancak imar planında yol olarak değil özel mülk olarak nitelendirildiği anlaşılmıştır.
17. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, Genel Aydınlatma mevzuatı kapsamında genel aydınlatmanın kamunun genel kullanımına yönelik bulvar, cadde, sokak, çıkmaz sokak, yürüyüş yolu, altüst geçit, yaya alt-üst geçidi, köprü, meydan ve yaya geçidi gibi yerler ve mevcut genel aydınlatma tesisi güzergahında yer alan yerlerin kullanılmasına hizmet eden ve bunların devamı niteliğindeki yerler ile halkın ücretsiz kullanımına açık ve kamuya ait park, bahçe, tarihi ve ören yerlerinin aydınlatılması ile trafik sinyalizasyonunu kapsadığı, genel aydınlatma yükümlülüğü olarak dağıtım şirketinin yine kamunun genel kullanımına yönelik bulvar, cadde, sokak, köprü, meydan, kavşak, yürüyüş yolu ve yaya geçidi aydınlatmasından ve bunlara ait gerekli aydınlatma ve ölçüm sistemlerinin tesis edilmesi ve işletilmesinden sorumlu olduğu, bu sorumluluğun imar planlarında bulvar, cadde veya çıkmaz sokaklar dâhil, sokak olarak belirlenen meskun yerlerin tamamını kapsadığı,
18. Başkent Elektrik Dağıtım A.Ş. tarafından başvuranın aydınlatma talep ettiği bölgenin imar planında ada olarak belirtilen genel otopark alanı olduğu ve Yıldırım Önal Sokak olarak belirtilen yerinde ada, ve parsellerin imara uygun olarak açılmamış patika yollar olduğu ve gelişigüzel otopark olarak kullanıldığının tespit edildiği ve mevzuata göre aydınlatma tesisi talep edilen kısmın imar planlarında bulvar, cadde, sokak olarak belirlenmediği için dağıtım şirketinin sorumluluk alanı dışında olduğunun belirtildiği,
19. Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından konu ile ilgili ekipler tarafından yerinde gerekli kontroller yapıldığı, Çankaya ilçesi Oran Mahallesi sınırları içerisinde bulunan bahse konu yol güzergâhının 31/07/1987 tarihli ve sayılı Ankara Belediye Meclisi Kararıyla “Yıldırım Önal Sokak” olarak isimlendirildiği, güncel verilerde Ada Parsel ile Ada Parsel arasında bulunduğu, yol türünün “sokak” olarak nitelendirildiği ve arazide tabela uygulamalarının gerçekleştirilmiş olduğu kayıtlarımızın tetkikinden anlaşıldığı belirtilerek diğer hususlarda gerekli inceleme ve değerlendirme yapılmak üzere konunun Başkanlığımıza iletildiği, imar arşivinde yapılan incelemede; Yıldırım Önal Sokak olarak gösterilen alanın onaylı imar planında “Yol” olarak değil “Genel Otopark” olarak belirlenen alana isabet ettiği, ancak imar planına ilişkin detaylı bilgi ve belgeler ile alanın mülkiyet bilgisinin Çankaya
Belediyesinden elde edilebileceği, imar planında bu alanda sokak gösteriminin bulunmadığının ifade edildiği,
20. Çankaya Belediye Başkanlığı tarafından Belediyelerin elektrik dağıtım ve aydınlatma görevinin bulunmadığının ve işleme konu taşınmazın İmar ve İskân Bakanlığı Planlama Genel Müdürlüğünce
03.09.1971 tarihinde onanan 62820 sayılı parselasyon planı ile uygulama gören alan içerisinde bulunduğu,
Yıldırım Önal Sokağın; imar planına göre imar yolu olmadığı, özel mülkiyete konu ada sayılı parselin mülkiyet sınırları içerisinde bulunduğunun tespit edildiğini belirttiği,
21. Genel Aydınlatma Yönetmeliğinin ‘Genel aydınlatma yükümlülüğü’ başlıklı 5 inci maddesinin onuncu fıkrasında mevcut genel aydınlatma tesisi güzergâhında yer alan kamunun genel kullanımına yönelik yerlerin kullanılmasına hizmet eden ve bunların devamı niteliğindeki yerler genel aydınlatma kapsamında değerlendirileceğinin hüküm altına alındığı, şikâyete konu alanın bu kapsamda değerlendirilip değerlendirilmeyeceğine yönelik 19/11/2021 tarihinde yapılan incelemede; ilgili idarelerce verilen bilgilerin teyit edildiği, sitenin iki tarafında da otopark olarak kullanılan çıkmaz fiili sokakların bulunduğu, site çevre düzenlemesinin kat malikleri kurulunca değiştirilebileceği, muhtemel diğer değişiklikler de (kentsel dönüşüm kapsamında yıkım vb.) dikkate alındığında kamunun genel kullanımına yönelik yerlerin kullanılmasına hizmet eden ve bunların devamı niteliğindeki yer kapsamında değerlendirme yapılamayacağı, böylelikle aydınlatma talep edilen bölgenin özel mülkiyete parsel sınırları içerisinde kaldığı ve dağıtım şirketlerince aydınlatma sorumluluk alanına girmediği hususları dikkate alındığında başvuranın aydınlatma talebinin reddi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden 22. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin, karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
23. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve BAŞKENT ELEKTRİK DAĞITIM ANONİM ŞİRKETİ GENEL
MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğ edilmesine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Sadettin KALKAN
Kamu Başdenetçisi V.