|
ÖZET: Başvuran, Çankırı Karatekin Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi’nde öğretim üyesi olarak görev yapmaktadır. 2-6 Eylül 2024 tarihleri arasında yıllık izin talep eden başvuran, izin onayını beklemeden hareket ettiğini ve izinden döndüğünde müstafi sayıldığını belirtmiştir. İdare, başvuranın izin talebinin usulüne uygun olarak yapılmadığını ve bu nedenle müstafi sayılma işleminin geçerli olduğunu savunmaktadır. Başvuran, izin işlemlerinin tüm öğretim üyeleri için aynı şekilde yürütüldüğünü ve kendisinin yokluğunda herhangi bir hizmet aksaklığının olmadığını ileri sürmektedir.
İdare, başvuranın izin talebinin zamanında bildirilmediğini ve gerekli önlemlerin alınmadığını ifade etmektedir. Ayrıca, başvuranın izin talep ettiği dönemde hastaların bakımının devam ettiğini ve bu nedenle izin talebinin kabul edilmediğini belirtmektedir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın müstafi sayılma işleminin iptal edilmesi gerektiği yönünde bir tavsiye kararı vermiştir. İdarenin, iyi yönetim ilkelerine uygun hareket etmediği ve başvuranın haklarını ihlal ettiği sonucuna ulaşılmıştır. Sonuç olarak, başvurunun kabul edilmesi ve müstafi sayılma işleminin iptal edilmesi önerilmiştir. İdarenin bu karara uygun hareket etmesi için 30 gün içinde gerekli işlemleri yapması gerekmektedir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2025/999-S.25.1552
BAŞVURU NO : 2024/13772
KARAR TARİHİ : 30.01.2025
TAVSİYE KARARI ,TCKN:
BAŞVURUYA KONU İDARE : ÇANKIRI KARATEKİN ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Müstafi sayılma işleminin iptali talebi hk.
BAŞVURU TARİHİ : 08.11.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yaptığı başvuruda başvuran, Çankırı Karatekin Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi
Anabilim Dalında öğretim üyesi olarak çalışmakta olduğu belirtmektedir. Başvuran, 2-6 Eylül
2024 tarihleri arasında yıllık izin talebinin sözlü olarak onaylanması üzerine elektronik belge sistemi
üzerinden belge düzenlediğini, ancak onaylanmasını beklemeden İdarede izin uygulamasının bu şekilde işlem gördüğünü gözeterek izinin onaylanmış olduğu yönünde hareket ettiğini açıklamaktadır. Başvuran, izinden döndüğünde müstafi sayıldığının kendisine önce şifahen, sonra 01.11.2024 tarihinde yazılı olarak bildirildiğini açıklamaktadır. Başvuran, İdarede tüm öğretim üyelerinin izin alma işlemlerinde aynı usulün uygulandığını, izin aldığı tarihler arasında hasta, öğrenci veya acil öğretim görevlisi ihtiyacının olmadığını, kendisinin görevi başında olmadığı tarihler için tutanak düzenlendiğini ancak bu tutanakları düzenleyenlerin bu tarihlerde görev yerlerinde olmadığını, Danıştay içtihadı gereği İdarenin yıllık izin konusunda kendisine verilen takdir hakkını sınırsız kullanamayacağını belirtmektedir. Bu kapsama başvuran Kurumumuzdan müstafi sayılma işleminin iptalini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Çankırı Karatekin Üniversitesi Rektörlüğünün 26.12.2024 tarihli ve 03.12.2024 tarihli ve E– – sayılı yazısında; 2.1. Üniversitede görev yapan akademik personelin yıllık izinlerinin, Bölüm Başkanı’nın teklifi ve
Dekan’ın onayıyla yürürlüğe girdiği, bu iş akışını üniversitede görev yapan ve kamu disiplini olan her personelin bildiği, izin kullanacak personelin, hizmetin aksamadan devamını sağlayacak bir plan
/
çerçevesinde izin kullandırılması için, zorunlu haller dışında planladıkları yıllık izni, yıllık izin başlangıç tarihinin günler öncesinde yetkili amire (Fakültelerde Dekan) bildirdiği, 2.2. Fakültede görev yapan ve yıllık izin talebinde bulunan personel tarafından Dekanlığa bilgi vermesi, EBYS’den izin talebi başlatarak izin onayının takibini yapması, onayın gerçekleşmesini sağlaması, hatta izin belgesinin bir onayını alarak izni geçirecek yerde olası bir durumda (sağlık vb.) işlem yapmak için üzerinde bulundurması gerektiği, 2.3. Yıllık izne başlayabilme için sistemde izin talep akışının tamamlanması gerektiği, tamamlanmamış ya da onaylanmamış bir işlemi onaylanmış gibi değerlendirerek kişisel varsayımlarla hareket etmek tamamen personelin kişisel kararı olup, bundan dolayı doğacak sonuçlardan sorumlu olacağını kabul etmiş sayılacağı, 2.4. Başvuranla aynı fakültede görev yapan personelin yukarıda zikredilen usul ve esaslar çerçevesinde yıllık izin kullandığı, başvurana özel bir uygulamanın söz konusu olmadığı, 2.5. Başvuranın 02-06.9.2024 tarihleri arasındaki beş günlük izin talebini 29.8.2024 tarihinde saat 13:54’te doldurduğu, ertesi günün 30 Ağustos Zafer Bayramı resmi tatili olduğu, Dekanlığa ve Klinik Bilimler
Anabilim Dalı Başkanına izin planlaması hakkında sözlü veya yazılı bilgi vermediği, gerekli önlemlerin alınması fırsatı tanımadığı, 2.6. Çankırı Karatekin Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Ağız Diş Sağlığı Uygulama ve Araştırma
Merkezi’nin toplum sağlığına hizmet verdiği, başvuranın izin talep ettiği dönemde rutin hasta bakımı işleminin devam ettiği, akademik dönem dışı (yaz dönemi) hasta randevu-hekim çalışma programına göre başvuranın alanında haftanın üç günü çalışma yapması gerektiği, 2.7. Başvuranın görev yaptığı Dekanlığa herhangi bir bilgi vermeden resmi tatil öncesi gün mesai bitimine üç saat kala EBYS üzerinden izin talebini başlattığı, onayı takip etmediği, onayı beklemeden kendi takdir yetkisiyle iznini yürürlüğe koymuş gibi hareket ettiği, 2.8. Başvuranın izin talep ettiği dönemde aynı Fakültede görev yapan farklı personel daha önceden izin planlarını Dekanlığa iletmeleri, Ağız ve Diş Sağlığı Merkezinde devam eden kamu hizmetinin devamının sağlanması ve planlanan işlerin aksaklığa uğramaması için kişinin izin talebi kabul edilmediği, dolayısıyla yıllık izninin kabul edilmediği tarihler, müstafi sayılma işleminde izinsiz ve Fakülte tarafından kabul edilen mazereti olmayan günler kabul edilerek bu tarihlere ayrı ayrı tutanak tanzim edildiği, 2.9. Başvuranın talepte bulunduğu yıllık izin (onaysız) sonrası (izinli olduğu varsayımıyla), 09.09.2024
Pazartesi günü iş başı yapması gerekirken çocukların okullarının açıldığından Ankara’ya döndüğünü ancak görevine iki gün daha başlamadığı, 2.10. Kamu görevlisinin izinsiz ve kurumca kabul edilen mazereti olmaksızın görevini terk etmesi ve bu durumun kayıt altına alınması, müstafi sayılma işleminin tesisinde yeterli olduğu, 2.11. Üniversitede görev yapan hiçbir kamu görevlisine yıllık izninin kabul edilmediği şeklinde bildirim yapılmadığı, çünkü kamu görevlilerinin yıllık iznini planladıkları tarihin öncesinden ilgili makamlara bildirip izin tarihi öncesi izin onaylarını alarak izne ayrıldığı, 2.12. Başvuranın müstafi sayılması işleminin 24.10.2024 tarihinde EBYS’den bildirildiği, ayrıca iadeli taahhütlü postayla postalanıp 04.11.2024 tarihinde tebliğ edildiği, başvuranın 31.10.2024 tarihinde göreve başladığını ancak EBYS girişinin kapatıldığını bildirdiğini, /
açıklamalarına yer verilmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler.”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5. 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu’nun “Uygulanacak diğer kanun hükümleri” başlıklı
20 nci maddesinde “Bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ile 657
sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümleri uygulanır.”, 6. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun “Özlük Hakları” başlıklı 62 nci maddesinde; “Üniversite öğretim elemanları ve üst kuruluşlar ile üniversitelerdeki memur ve diğer görevlilerin özlük hakları için bu kanun, bu kanunda belirtilmeyen hususlar için Üniversite Personel Kanunu, Üniversite Personel
Kanunu’nda bulunmayan hususlar için ise genel hükümler uygulanır.” “İzinler” başlıklı 64‘ncü maddesinde; “Öğretim elemanları yıllık izinlerini, normal olarak, öğrenime ara verilen zamanlarda kullanırlar. Bunların diğer izinleri ile Yükseköğretim üst kuruluşları personelinin ve yükseköğretim kurumları memurlarının izin işleri 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümlerine göre yürütülür.”, 7. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Çekilme” başlıklı 94 üncü maddesinin ilk fıkrasında
“Mezuniyetsiz veya kurumlarınca kabul edilen mazereti olmaksızın görevin terk edilmesi ve bu terkin kesintisiz 10 gün devam etmesi halinde, yazılı müracaat şartı aranmaksızın, çekilme isteğinde bulunmuş sayılır”, “Yıllık izinlerin kullanılışı” başlıklı 103 üncü maddesinin birinci fıkrasında “Yıllık izinler, amirin uygun bulacağı zamanlarda, toptan veya ihtiyaca göre kısım kısım kullanılabilir….”, 8. Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmelik’in “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde “Kurum, inceleme ve araştırma yaparken idarenin, insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde; kanunlara uygunluk, ayrımcılığın önlenmesi, ölçülülük, yetkinin kötüye kullanılmaması, eşitlik, tarafsızlık, dürüstlük, nezaket, şeffaflık, hesap verilebilirlik, haklı beklentiye uygunluk, kazanılmış hakların korunması, dinlenilme hakkı, savunma hakkı, bilgi edinme hakkı, makul sürede karar verme, kararların gerekçeli olması, karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi, kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi, kişisel verilerin korunması gibi iyi yönetim ilkelerine uygun işlem ve eylem ile tutum veya davranışta bulunup bulunmadığını gözetir ve iyi yönetim ilkelerine uyar.” 9. Çankırı Karatekin Üniversitesi Yazışma Usul ve Esasları İle İmza Yetkileri ve Yetki Devri
Yönergesi’nin A.3. Dekan, Enstitü, Yüksekokul, Meslek Yüksekokulu, Araştırma, Uygulama ve
Eğitim Merkezleri Müdürü” başlıklı maddesinin (ç) fıkrasında “Biriminde görev yapan akademik ve idari personelin yıllık, mazeret (Rektör İmzası gerektiren mazeret izinleri dışındaki mazeret izinleri) ve yurtiçi izinleri,”
düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10. Kamu Denetçisi tarafından, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın müstafi sayılması işleminin iptal edilmesi ancak görevi başında olmadığı günler için ilgili mevzuatı çerçevesinde işlem yapabileceği hususlarını içeren Tavsiye Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 11. Başvuran, Çankırı Karatekin Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Anabilim Dalında öğretim üyesi olarak çalıştığını ve 2-6 Eylül 2024 tarihleri arasında yıllık izin talebinin sözlü olarak onaylanması üzerine izin işlemini elektronik belge sistemi üzerinden gerçekleştirdiğini, ancak onay beklemeden, İdarede uygulamanın bu şekilde işlediği düşüncesiyle izne çıktığını ifade etmektedir. İzinden döndüğünde müstafi sayıldığının önce sözlü, ardından 01/11/ 2024’te yazılı olarak kendisine bildirildiğini dile getirmektedir.
Başvuran, İdarede izin işlemlerinin tüm öğretim üyeleri için aynı şekilde yürütüldüğünü, izin döneminde herhangi bir hasta, öğrenci ya da acil ihtiyaç durumu olmadığını, kendisinin yokluğunda tutanak düzenlendiğini ancak bu tutanakları düzenleyen kişilerin o tarihlerde görevde bulunmadığını ileri sürmektedir. Ayrıca, Danıştay içtihadına dayanarak İdarenin yıllık izin konusundaki takdir hakkını sınırsız şekilde kullanamayacağını vurgulamış ve müstafi sayılma işleminin iptalini Kurumumuzdan talep etmektedir.
12. 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu’nda, bu kanunda düzenlenmeyen hususlarda 2547 sayılı
Yükseköğretim Kanunu ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümlerinin uygulanacağı düzenlenmiştir.
13. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nda ise üniversite öğretim elemanları için bu kanunda belirtilmeyen hususlar için Üniversite Personel Kanunu, Üniversite Personel Kanunu’nda bulunmayan hususlar için ise genel hükümler uygulanacağı hüküm altına alınmıştır. Öğretim elemanlarının öğrenime ara verilen zamanlarda kullandıkları izinler ve diğer izinleri 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümlerine göre yürütülmektedir.
14. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nda yıllık izinlerin kullandırılması konusunda idareye takdir yetkisi tanınmış, izinlerin amirin uygun bulacağı zamanlarda, toptan veya ihtiyaca göre kısım kısım kullanılabileceği düzenlemiştir. Kanun’da, ayrıca, mezuniyetsiz veya kurumlarınca kabul edilen mazereti olmaksızın görevin terk edilmesi ve bu terkin kesintisiz 10 gün devam etmesi halinde, yazılı müracaat şartı aranmaksızın, kamu görevlisinin çekilme isteğinde bulunmuş sayılacağı hüküm altına alınmıştır.
15. Başvuru konusu olayda öğretin görevlisi olan başvuranın öğrenime ara verilen zamanda kullanacağı yıllık izin, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nca düzenlenmektedir. Dolayısıyla, başvuranın yıllık izin talebi mutlak olmayıp amirinin ancak kamu hizmetinin sürekliliği ve kamu yararı gerekçeleriyle yıllık izin kullandırılmasında takdir yetkisine sahip olduğu görülmektedir.
16. Başvuran yıllık izin işlemlerinde İdarece izlenen usulün ilgili amire önceden sözlü bilgi vermek ve sonrasında yazılı işlemleri başlatmak şeklinde olduğunu, kendisinin de bu usulü izlediğini iddia etmektedir.
İdare ise başvuranın amirlerinin izin talebinden haberdar olmadıklarını belirtmektedir. Ancak, kamu görevlilerinin izin işlemlerinde amirlerine sözlü veya resmi olmayan kanallarla bilgi vermemelerinin hayatın olağan akışına uygun olmadığı değerlendirilmektedir.
17. İdare, izin talebinin başvuranın izin talep ettiği tarihlerde başvuranın alanında haftanın üç günü çalışma yapması gerekmesine rağmen, İdarenin kamu hizmetinin sunulmasına yönelik tedbir alması için zaman tanımayacak şekilde izin tarihinden hemen önceki iş günü öğleden sonra EBYS’ye izinin girmekle yetindiğini, iznine ilişkin işlemlerin takibinin başvurana ait olduğunu açıklamaktadır.
18. Diğer yandan, idarenin başvuranın izin talebini onaylamama gerekçesinin, takdir yetkisini sınırlayan kamu hizmetinin sürekliliği ve kamu yararı ilkeleri olduğu düşünüldüğünde, her ne kadar İdarenin başvurana izninin onaylanmadığını bildirme yükümlülüğü olmasa da, başvurana bu durumu ve görevi başında olması gerektiğini bildirmemiş olmasının yetkinin kötüye kullanılmaması, eşitlik, tarafsızlık, dürüstlük, nezaket, şeffaflık, hesap verilebilirlik gibi iyi yönetim ilkelerine uygun olmadığı değerlendirilmiştir. Dolayısıyla, başvuranın müstafi sayılmasına esas teşkil eden izinli olduğunu varsaydığı sürenin 657 sayılı Kanun’da belirtilen 10 günlük süre içerisinde değerlendirilmesinin somut olayda adil olamayacağı belirlenmiştir.
19. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın müstafi sayılma işleminde idarenin iyi yönetim ilkeleri ve takdir yetkisinin sınırları çerçevesinde işlem yapmadığı değerlendirildiğinden bu işlemin hukuka ve hakkaniyete olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 20. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin ‘karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi, yetkinin kötüye kullanılmaması, eşitlik, tarafsızlık, dürüstlük, nezaket, şeffaflık, hesap verilebilirlik ilkelerine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
21. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacak olup (varsa) dava açma süresinden arta kalan sürede İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE, Başvuranın müstafi sayılması işleminin iptal edilmesi hususunda ÇANKIRI KARATEKİN
ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın başvurana ve ÇANKIRI KARATEKİN ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca; Çankırı
Karatekin Üniversitesi Rektörlüğü tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde
Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, /
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Mehmet AKARCA
Kamu Başdenetçisi
/