Yıllık izinlerin amirin takdir yetkisi çerçevesinde adalet ve eşitlik ilkelerine uygun kullanılması zorunlu mudur (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2021/10175-S.21.16408

BAŞVURU NO : 2021/827

KARAR TARİHİ : 08/07/2021

KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : MİLLİ SAVUNMA ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ

BAŞVURUNUN KONUSU : Yıllık izin ve ek ders ücreti ödemesi talepleri hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 12/01/2021

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuranın Kurumumuza yapmış olduğu başvurusunda özetle; Hava Harp Okulunda öğretim görevlisi olarak görev yaptığını, yıllık izinlerini planlama ve kullanmada sıkıntılar yaşadığını, ek ders ödeme ücretlerinin yatırılmasında gecikmeler olduğunu, sınav gözetmenlik işlerinin öğretim görevlileri arasında eşit paylaştırılmadığını belirterek mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Kurumumuz tarafından Hava Harp Okulu Dekanlığına gönderilen 15/02/2021 tarihli ve E. sayılı bilgi ve belge isteme yazısına cevaben Hava Harp Okulu Dekanlığı tarafından gönderilen 22/03/2021 tarihli ve E. sayılı cevabi yazıda; MSÜ Hava Harp Okulu Dekanlığında görevli personele ek ders saati ödeme işlemlerinin mevzuat kapsamında yürütüldüğü, başvuranın 2020 yılında ilgi esaslara uygun olarak bildirilip ödenmeyen ek ders saat ücreti bulunmadığı,

2.1. Personelin yıllık iznini kullanmasına yönelik 2020 yılı izin planının Kanun kapsamında ve MSÜ tarafından yayınlanan emir gereği hazırlandığı, 2021 yılı izinlerinin ise aynı kanun kapsamında MSÜ

Rektörlüğünün emri gereği planlandığı, personelin kanuni izinlerinin eğitim öğretim faaliyetleri göz önünde bulundurularak yapılan plan dâhilinde eşit bir şekilde kullandırıldığı,

2.2. Başvuranın, 2020 yılı içerisinde 248 gün olan mesai günlerinin 139 gününde mesaiye geldiği ve 109 gün izin kullandığı, özlük hakları kapsamında başvurana gerekli izinlerin kullandırıldığı, 2021 yılı izin planlarının hazırlanması aşamasında iznini kullanacağı tarihleri bildirmediği, önceden izin plan yapılmasına karşı çıktığı ve konu hakkında tutanak tutulduğu,

2.3. Kurum bünyesinde gerçekleştirilen sınav gözetmenliği iş ve işlemlerinin ilgili mevzuat kapsamında icra edildiği, kurumda yapılan sınavların askeri personel arasındaki hiyerarşi ile sivil personel arasındaki akademik kıdem gözetilerek icra edildiği, toplu olarak icra edilen sınavlarda; sınav amiri, sınav amir yardımcısı, sınav gözetmeni ve irtibat personeli olmak üzere dört (4) ayrı gruptan oluşan personelin görev yaptığı, personellerin mevzuat kapsamında görevlendirildiği,

2.4. Başvuranın, ek ders saat ücretlerinin ödenmesi konusunda mağduriyet yaşadığını beyan ettiği ancak mağduriyetini belirten bilgi ve belgeleri sunmadığından gerekli işlemin yapılmadığı, emrin gereği olan haftalık ders yükünü gösteren çizelgeleri imzalamadığı için Kasım 2020 ayı içerisinde kendisine ek ders saatleri çizelgesi düzenlenemediği,

2.5. Başvuranın yazdığı tüm dilekçelere yasal süre içerisinde cevap verildiği,

2.6. Başvuranın mesai dışı ek ders saati ve sınav gözetmenliği ödemelerinde mağdur olduğunu belirten dilekçe verdiği, mağduriyetin giderilebilmesi ve yasal mevzuat kapsamında ödeme yapılabilmesi için 04

Haziran 2020 tarihinde haftalık ders yükü dolduğu halde ek ders ücret ödemesinin yapılmadığı görevlerle ilgili bilgi ve belge istendiği, ancak ilgili belgelerin sunulamadığı, bu kapsamda yasal mevzuat çerçevesinde ödeme yapılmasının mümkün olmadığından konu ile ilgili mağdur olduklarını iddia eden ve başvuranında dahil olduğu 3 kişilik komisyon kurulduğu,

2.7. Başvuranın 2020 yılında kullanmadığı 12 günlük izninin 5 gününün kullandırıldığı belirtilmektedir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında;“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” hükmü,

4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı

5 inci maddesinin birinci fıkrasında;“Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü

eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükmü,

5. 657 Sayılı Devlet Memurları Kanununun “Yıllık İzin” başlıklı 102 inci maddesinde : “Devlet memurlarının yıllık izin süresi, hizmeti 1 yıldan on yıla kadar (On yıl dahil) olanlar için yirmi gün, hizmeti on yıldan fazla olanlar için 30 gündür. Zorunlu hallerde bu sürelere gidiş ve dönüş için en çok ikişer gün eklenebilir.” hükmü,

6. 657 Sayılı Devlet Memurları Kanununun “Yıllık İzinlerin Kullanılışı” başlıklı 103 üncü maddesinde : “Yıllık izinler, amirin uygun bulacağı zamanlarda, toptan veya ihtiyaca göre kısım kısım kullanılabilir. Birbirini izliyen iki yılın izni bir arada verilebilir.” hükmü,

7. 6756 Sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması ve Milli Savunma Üniversitesi

Kurulması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin

Değiştirilerek Kabul Edilmesi Hakkında kanunun “Öğretim Elamanları Hakları” başlıklı 8 inci maddesinde: “Haftalık okutulması mecburi ders yükü dışında, öğretim elemanlarına, Üniversite

rektörlüğünce belirlenecek esaslar çerçevesinde, haftada en çok yirmi saate kadar verilecek dersler için

2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanununun 11 inci maddesine uygun olarak ek ders ücreti ödenir.”

hükmü,

8. 2547 Sayılı Yükseköğretim kanununun “Kurumlar Arası Yardımlaşma” başlıklı 40 ıncı maddesinde: “Yükseköğretim kurumlarında görevli öğretim üyeleri ile öğretim görevlileri bağlı bulundukları fakülte veya yüksekokulda haftalık ders yükünü dolduramadıkları takdirde, kendi üniversitelerinin diğer birimlerinde veya o şehirdeki yükseköğretim kurumlarında ders yükünü doldurmak üzere rektör tarafından görevlendirilebilirler. Ders yükü içindeki çalışmalar karşılığında ek ders ücreti ödenmez. Haftalık ders yükünün üstünde başka bir yükseköğretim kurumunda görevlendirilen öğretim elemanlarına görev aldıkları kurum bütçesinden ek ders ücreti ödenir.” hükmü,

9. 2914 Sayılı Yükseköğretim Personel kanununun “Ek Ders Ücreti” başlıklı 11 inci maddesinde:

“2547 Sayılı Yükseköğretim Kanununun 36 ncı maddesine göre haftalık okutulması mecburi ders yükü saati dışında, kısmi statüde bulunanlar dahil öğretim elamanlarına görev unvanlarına göre Maliye Bakanlığının görüşü üzerine Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen mecburi ve isteğe bağlı dersler ve diğer faaliyetler için bu ders ve faaliyetlerin haftalık ders programında yer alması ve fiilen yapılması şartıyla en çok yirmi saate kadar, ikinci öğretimde ise en çok on saate kadar ek ders ücreti ödenir. Ders yüklerinin tamamlanmasında öncelikle normal örgün öğretimde verilen ders ve faaliyetler dikkate alınır.” hükmü,

10. Milli Savunma Üniversitesi Harp Okulları Yönetmeliğinin “Ek Ders Ücretleri” başlıklı 24 üncü maddesinde: “Öğretim elemanlarına maaş karşılığı haftalık ders yükü sınırını aşan teorik ve uygulamalı dersler ile diğer faaliyetler için 2914 sayılı Kanunun 11 inci maddesinde öğretim elemanları için belirlenen göstergeler ile 657 sayılı Kanunda aylıklar için belirlenen katsayının çarpımı ile tespit edilecek tutarda verecekleri ders ve faaliyetlerin haftalık ders programında yer alması ve fiilen yapılması şartıyla en çok yirmi saate kadar ek ders ücreti ödenir. (2) Haftalık ders yükünün tamamlanmasında ve ek ders ücretinin hesabında teorik dersler dışındaki faaliyetlerin haftalık en fazla on saatlik kısmı dikkate alınır. Bu tür faaliyetlerin toplam on saati aşan kısmı için ek ders ücreti ödenmez.” hükmü yer almaktadır.

IV. KAMUDENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

11. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Kısmen Tavsiye Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

VI. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

12. Başvuran, Hava Harp Okulunda öğretim görevlisi olarak görev yaptığını, yıllık izinlerini planlama ve kullanmada sıkıntılar yaşadığını, ek ders ödeme ücretlerinin yatırılmasında gecikmeler olduğunu, sınav gözetmenlik işlerinin öğretim görevlileri arasında eşit paylaştırılmadığını belirterek mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.

13. Başvuranın ek ders ücreti ödemesi işlemlerine ilişkin idare ile uyuşmazlık yaşadığı, söz konusu uyuşmazlığa ilişkin kurumundan eksik ödenen ek ders ücretlerine ilişkin talepte bulunduğu,

13.1. İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucu, başvuranın 03/06/2020 tarihli sayılı dilekçe ile eksik ödenen ek ders ücretlerine ilişkin ödemenin yapılması için idareye

başvurduğu, idare tarafından 12/06/2020 tarihli ve sayılı yazı ile başvurandan eksik ek ders ödemelerine ilişkin bilgi ve belgelerin sunulması talebinde bulunulduğu, başvuranın geçmişe yönelik ders yüküne ilişkin bilgilere erişim hakkının olmaması sebebiyle gerekli belgeleri idareye sunamadığı, ders yüküne ilişkin belgelerin sunulmaması sonucunda başvurana ek ders ücreti ödemesinin yapılmadığı, ek ders ücretlerinin ödenmesine ilişkin başvuran dışında 18 personelin de sorun yaşadığı, 22/01/2021 tarihinde başvuranın da dahil olduğu 3 kişilik komisyon kurularak “ek ders çizelgelerinin inceleme komisyonunun” kurulduğu görülmektedir.

14. 6756 Sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması ve Milli Savunma Üniversitesi

Kurulması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin

Değiştirilerek Kabul Edilmesi Hakkında kanunda “Haftalık okutulması mecburi ders yükü dışında, haftada en çok yirmi saate kadar verilecek dersler için 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanununun 11 inci maddesine uygun olarak ek ders ücreti ödenir.” hükmünün yer aldığı, ilgili ödemenin Yükseköğretim

Kanununa uygun olarak yapılacağı, söz konusu mevzuatlar incelendiğinde ek ders ücreti ödemesinin yapılması için ders yükü tespitinin yapılmasında öğretim elemanlarına yükümlülük getirilmediğinin açık olduğu, ek ders ücretlerinin ödenmesi için gerekli tespitlerin yapılmasının idarenin sorumluluğunda olduğu, başvuran tarafından gerekli belgelerin sunulmaması gerekçe gösterilerek ek ders ücreti ödememe işleminin hukuka uygun olmadığı anlaşılmaktadır. Uyuşmazlığın giderilmesi için oluşturulan “Ek Ders

Çizelgelerinin İnceleme Komisyonu” tarafından yapılacak tespitler neticesinde ilgili mevzuat kapsamında fazla ders yükü çıkması durumunda başvurana ek ders ücretlerinin ödenmesi gerekmektedir.

15. Başvuranın sınav gözetmenliği görevlerinin eşit paylaştırılmadığı iddiasına ilişkin idare tarafından verilen cevapta; gerçekleştirilen sınav gözetmenliği iş ve işlemlerinin ilgili mevzuat kapsamında icra edildiği, kurumda yapılan sınavların askeri personel arasındaki hiyerarşi ile sivil personel arasındaki akademik kıdem gözetilerek yapıldığı, yapılan görevlerde sadece sınav gözetmenliği yapan personele haftalık ders yükünün (12 saat) dolması durumunda Harp Okulu Yönetmeliği kapsamında ek ders ücreti ödendiği belirtilmiş olup sınav gözetmenliğine ilişkin yapılan işlemlerin mevzuata uygun olduğu belirtilmektedir. İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucu sınav gözetmenliğine ilişkin yapılan işlemlerin eşit paylaşımla yapıldığına ilişkin tespit yapılamamıştır. Bununla birlikte sınav gözetmenliği görevlendirmelerine ilişkin iş ve işlemlerin her ne kadar mevzuat kapsamında yapıldığı belirtilse de hem çalışma barışının sağlanması hem de yapılan işlemin hakkaniyete uygun olması açısından adaleti sağlayacak şekilde eşitlik ilkesi göz önünde bulundurularak yapılması önem arz etmektedir.

16. Başvuranın taleplerine ilişkin verdiği dilekçelere idare tarafından Dilekçe Kanununun 7 inci maddesi kapsamında yasal süre olan 30 gün içerisinde cevap verildiği tespit edildiğinden hukuka aykırı bir durum tespit edilmemiştir.

17. Devlet Personel Başkanlığının yıllık izin kullanımında amirin takdir yetkisi hususunda vermiş olduğu

13.07.2012 tarihli mütalasında; “Yıllık izinlerin amirin uygun bulacağı zamanlarda, toptan veya ihtiyaca

göre kısım kısım kullanılabileceği belirtilerek zaman bakımından idareye takdir yetkisi tanınmış olup; 5 veya 7 gün yıllık izin talebinde bulunan personele, bu süreler kadar izin verilmesine engel bir düzenlemenin bulunmadığı, Kamu hizmetlerinin sevk ve idaresinin kesintisiz olarak yürütülmesini sağlamak amacıyla, memurların yıllık izin haklarını kullanma zamanları bakımından amirlere tanınan takdir yetkisinin mevzuatın çizdiği sınırlar içinde, adalet ve eşitlik ilkelerine uygun bir şekilde, kamu hizmet ve gerekleri ile kamu yararı amacıyla kullanılması gerektiği değerlendirilmekte olup, bu bağlamda bahse konu takdir yetkisinin Anayasal ve yasal olarak tanınmış bir haktan ilgililerin faydalanamaması sonucunu doğuracak şekilde kullanılmamasının uygun olacağı, mütalaa edilmektedir.” şeklinde yaptığı açıklama ile amirin

takdir yetkisinin adalet ve eşitlik ilkelerine uygun olmak suretiyle kamu hizmetinin sevk ve idaresinin kesintisiz olarak yürütülmesi amacına yönelik kullanılması gerektiğini vurgulamıştır.

18. Başvuranın, 2020 yılı içerisinde 248 gün olan mesai günlerinin 139 gününde mesaiye geldiği ve 109 gün izin kullandığı, özlük hakları kapsamında başvurana gerekli izinlerin kullandırıldığı görülmektedir.

Kurum işleyişinin yeterli personelle sağlanması için idare tarafından yıllık izin planlamasının yapıldığı, söz konusu planlamanın kişiye özgü bir uygulama olmadığı, Devlet Personel Başkanlığının görüşü de dikkate alındığında 657 sayılı Devlet Memurları kanunu gereğince yıllık izinlerin amirin uygun bulduğu zamanlarda amirin takdir yetkisi içerisinde gerçekleştirileceği anlaşılmaktadır. İdare tarafından yıllık izinlere ilişkin yapılan iş ve işlemlerde hukuka aykırı bir durum tespit edilmemiştir.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

19. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu

Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı

6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarelerin Kurumumuz tarafından istenen bilgi ve belgeleri süresinde

gönderdiği ve “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, yine idare tarafından şikâyetçiye makul sürede cevapların verildiği ancak şikâyetçiye verilen cevaplarda işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkelere de uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

20. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci ve ikinci fıkrası uyarınca, bu kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren ilgili idare işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup İstanbul İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle yıllık izin ve dilekçe hakkına ilişkin yapılan işlemlere yönelik talepler hakkında

BAŞVURUNUN REDDİNE;

“Ek Ders Çizelgelerinin İnceleme Komisyonu” tarafından yapılacak tespitler neticesinde ilgili mevzuat kapsamında fazla ders yükü çıkması durumunda başvurana ek ders ücretlerinin ödenmesi ve sınav gözetmenliği görevlendirmelerinin hem çalışma barışının sağlanması hem de yapılan işlemin hakkaniyete uygun olması açısından adaleti sağlayacak şekilde eşitlik ilkesi göz önünde bulundurularak yapılması yönünde MİLLİ SAVUNMA ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE TAVSİYEDE

BULUNULMASINA,

6328 sayılı Kanun’un 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, MİLLİ SAVUNMA ÜNİVERSİTESİ

REKTÖRLÜĞÜNCE bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,

Kararın BAŞVURANA ve MİLLİ SAVUNMA ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine;

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi