|
ÖZET: Başvuran, YLSY bursuyla yurt dışında yüksek lisans eğitimi alırken pandemi nedeniyle yaşadığı psikolojik sorunlar sebebiyle eğitimine devam edemediğini ve öğrencilikten ilişiğinin kesilmesine itiraz ederek bir dönem uzatma talep etmiştir. Ancak, başvuranın öğrenim süresi 21.11.2020 tarihinde sona ermiş ve bu tarihten sonra herhangi bir uzatma talebinde bulunmamıştır. İdare, başvuranın yurtdışındaki öğrenim durumu hakkında bilgi vermemesi ve yükümlülüklerini yerine getirmemesi nedeniyle öğrencilikle ilişiğinin kesildiğini belirtmiştir.
Yapılan değerlendirmede, başvuranın sağlık sorunlarını belgelendirmediği ve öğrenim süresini tamamlayamadığı için öğrencilikle ilişiğinin kesilmesinin hukuka uygun olduğu sonucuna varılmıştır. İlgili mevzuat gereği, öğrenim süresini tamamlayamayan öğrencilerin ilişiklerinin kesileceği ve bu durumun başvuranın yükümlülüklerini yerine getirmemesi nedeniyle geçerli olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/3213-S.22.4871
BAŞVURU NO : 2021/16868
KARAR TARİHİ : 08/03/2022
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Yurt dışı bursiyeri olan başvuranın, öğrencilikten ilişiğinin kesilmesine itirazı ile sağlık sorunları dikkate alınarak öğrenciliğinin devam ettirilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 04/10/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza 04.10.2021 tarihinde yapılan başvurusunda ; Millî
Eğitim Bakanlığı tarafından YLSY bursuyla yurt dışına master eğitimi için gönderildiğini, 2020 yılı Bahar döneminde burslu uzatma süresi içinde pandemiyle birlikte yaşadığı psikolojik sorunlar sebebiyle eğitiminin aksadığını ve tezini teslim edemeyerek mezun olamadığını, sağlık durumunu belirttiği bir dilekçeyle eğitimine devam etme talebinde bulunduğunu, ancak dilekçesine cevaben sağlık sorunları dikkate alınmaksızın öğrencilikle ilişiğinin kesildiğini ifade etmekte ve sağlık sorunları dikkate alınarak bir dönem uzatma verilmesini ve öğrenciliğe iadesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun 12.10.2021 tarihli ve sayılı bilgi-belge talep yazısına istinaden Millî
Eğitim Bakanlığı Yükseköğretim ve Yurt Dışı Eğitim Genel Müdürlüğünün 28.10.2021 tarihli ve sayılı yazısında;
2.1) Ecnebi Memleketlere Gönderilecek Talebe Hakkında Kanun Uyarınca Bakanlıklarınca verilen bursla
mecburi hizmete dayalı olarak yurt dışında lisansüstü öğrenim görmek amacıyla burslu öğrenci gönderilmekte olduğu, söz konusu Kanun kapsamında başvuranın Amerika Birleşik Devletlerinde lisansüstü öğrenim gördüğü;
2.2) Söz konusu Kanun uyarınca uygulanan burs programının uygulanmasında temel amacın, öğrencilerin
dünyanın sayılı yükseköğretim kurumlarında planlanan lisansüstü öğrenimlerini verimli ve başarılı bir
şekilde tamamlayarak yurdumuzda yapacağı mecburi hizmetle ülkemizin uluslararası arenada bilim, teknoloji ve diğer alanlarda rekabet gücünü artırmak olduğu;
2.3) Türk Öğrencilerin Yabancı Ülkelerde Öğrenimleri Hakkında Yönetmeliğin “Öğrenim süreleri ve
uzatımlar” başlıklı 8 inci maddesinin birinci fıkrasında “Öğrencilerin normal öğrenim süreleri dil öğrenimi için bir yıla kadar, lisans öğrenimi için programlarında gösterilen süreler kadar, lisansüstü öğrenim için ise öğrenim görülen ülkelerin eğitim süreleri dikkate alınarak yüksek lisans öğrenimi için en fazla iki yıl, doktora öğrenimi için en fazla dört yıl olarak belirlenir. Ancak öğrencilerden, eğitim sistemlerindeki yapı ve işleyiş farklılıkları nedeniyle belirtilen sürelere uygunluk göstermeyen veya öğrenimin daha kısa sürede tamamlandığı ülke, yükseköğretim kurumu ve/veya programlarda öğrenim görenler için öğrenim süreleri ilgili ülkedeki yurt dışı temsilciliğinden alınacak ayrıntılı bilgiler doğrultusunda Bakanlıkça ya da adına öğrenim görülen kurum veya kuruluşça farklı olarak belirlenebilir.” denilmekte olduğu, aynı yönetmeliğin
8 inci maddesinin ikinci fıkrasında “… eğitim durumuna bağlı geçerli bir özre dayalı olmak ve uzatılma
talebi istenen öğrenim döneminin başlamasından en az iki ay öncesinde başvurmak kaydıyla … yüksek lisans öğreniminde altı aya kadar burslu, altı aya kadar burssuz statüde Bakanlık tarafından veya Bakanlığa ya da adına öğrenim görülen kurum veya kuruluşa bilgi verilmek kaydıyla yurt dışı temsilcilikleri tarafından uzatılabilir.” denilmekte olduğu;
2.4) Bu bağlamda 1416 Sayılı Kanun uyarınca Bakanlıkça verilen bursla “Din Felsefesi” alanında Amerika
Birleşik Devletleri’nde Indiana University-Bloomington’da 22.01.2018 tarihinde yüksek lisans öğrenimine başlayan başvuranın öğrenim süresinin 21.01.2020 tarihinde bitmesi üzerine, 4 ay burslu 6 ay burssuz süre uzatımı kullandığı ve 21.11.2020 tarihinde öğrenim süresinin bittiği, öğrenciye verilen sürenin bitmesi sonrasında kendisinden herhangi bir bilgi belge alınamaması üzerine 12.03.2021 tarihli elektronik postayla başvurana yüksek lisans öğrenim süresinin bittiğinin hatırlatıldığı ve New York Eğitim Ataşeliğinden kendisine ait bitirme belgesi veya süre uzatım talep konulu herhangi bir bilgi belgenin genel müdürlüğe ulaşmadığının bildirildiği ve başvurandan güncel öğrenim durumu hakkında bilgi belge istendiği, ancak başvuran tarafından genel müdürlüğe herhangi bir bilgi belge gönderilmediğinden 26.07.2021 tarihli elektronik postayla New York Eğitim Ataşeliğinden başvuranın güncel öğrenim durumuyla ilgili bilgi belgelerin genel müdürlüğe gönderilmesinin istendiği, 05.08.2021 tarihli elektronik postası ile başvuranın,
2020 yılı Haziran ayında yurda döndüğünü ve 2020 Kasım ayına kadar süre uzatımı aldığını ancak tez
çalışmalarını 2021 Ocak ayında tamamladığından tezini teslim etmediğini beyan ettiği, başvuranın elektronik postasında belirttiği konuları tekrar ederek öğrenimine kaldığı yerden devam etmek istediğine dair 16.08.2021 tarihli dilekçeyi genel müdürlüğe gönderdiği;
2.5) Türk Öğrencilerin Yabancı Ülkelerde Öğrenimleri Hakkında Yönetmeliğin “İzin ve öğrenim yerinden
ayrılış ve dönüş” başlıklı 20 nci maddesinin ikinci fıkrasında “Öğrenciler öğrenim yerinden ayrılmak istedikleri takdirde, aynı eğitim-öğretim yılı içinde iki aya kadar olan süreler için Bakanlığa ya da adına öğrenim görülen kurum veya kuruluşa bildirilmek üzere yurt dışı temsilciliklerine yazılı olarak bilgi vermek zorundadır. İki ayı geçen her türlü izin yurt dışı temsilciliğinin teklifi üzerine Bakanlıkça ya da adına öğrenim görülen kurum veya kuruluşça verilebilir.” denilmekte olduğu, başvuranın öğrenim gördüğü ülkeden ayrılırken ne bağlı olduğu yurt dışı temsilciliğini bilgilendirdiği ne de Bakanlığa haberdar ettiği, başvuranın yurda döndükten sonra da Bakanlık veya yurt dışı temsilcilik ile yurtta olduğuna dair hiçbir bilgi paylaşımında bulunmadığı, netice itibariyle gerek başvuranın öğrenim süresinin bitmesi münasebetiyle gerek Bakanlığın ve yurt dışı temsilciliğinin bilgi belge talebini ısrarla yanıtsız bırakması nedeniyle New York Eğitim Ataşeliğinin 20.08.2021 tarihli ve sayılı yazısıyla başvuran hakkında tazminat işlemlerinin başlatılması teklifinde bulunulduğu, bu kapsamda olmak üzere gerek başvuranın yükümlülüklerini yerine getirmemesi gerek kendisiyle iletişim kurma çabalarını yanıtsız bırakması nedeniyle Ataşeliğin teklifinin de dikkate alınarak 26.08.2021 tarihli ve sayılı Makam Onayı ile
tazminat işlemlerinin başlatıldığı ve 26.08.2021 tarihli ve sayılı yazı ile gerekli bildirimin yapıldığı; Hususlarının açıklandığı görülmüştür.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 18.10.1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve
kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,
4) 14.06.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi”
başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5) 08.04.1929 tarihli ve 1416 sayılı Ecnebi Memleketlere Gönderilecek Talebe Hakkında Kanun’un;
5.1) 10 uncu maddesinde; “Müsabakada kazanan ve gönderilmeleri kararlaştırılan talebeden bu kanun ile
kendilerine tahmil olunan mecburiyetleri ifa edeceklerine dair Maarif Vekaletince birer taahhütname alınır ve bu taahhütnamelerin tasdikli birer sureti alakadar makamlara verilir.”
5.2) 11 inci maddesinde; “Bir talebenin tahsilini ikmal etmesi o talebenin tahsil planında gösterilen
merhaleleri geçmesi demektir. Hastalık veya herhangi meşru ve fevkalade bir hal vakı olmadıkça talebenin tahsil planında gösterilen müddette tahsilini bitirmemesi o talebenin geriye çağırılmasını icap ettirir.”
5.3) 19 uncu maddesinde; “(Değişik: 2/12/2016-6764/17 md.) Geriye çağrılan talebe ile tahsillerini
bitirerek iki ay zarfında avdet eylemeyen, 17 nci ve 18 inci maddeler mucibince müracaat ve teklif olunan hizmetleri kabul etmeyen talebe ile bunlardan mecburi hizmet müddeti içinde istifa eden veyahut memuriyetten ihraç cezasına uğrayanlar, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun ek 34 üncü maddesine göre tahsil masraflarını faizleriyle birlikte ödemeye mecburdur. (Ek cümle:3/6/2021-7326/14 md.) Faiz borcunun hesaplanmasında, öğrencilerin taahhüdünü ihlal ettiği tarih faiz başlangıç tarihi olarak esas alınır.
Yurt dışına gönderilenlerden ruh veya beden sağlığının öğrenimini sürdürmesine imkân tanımaması durumu, eğitim ve araştırma hastaneleri veya üniversite hastanelerinden alınacak sağlık kurulu raporu ve bu hususla ilgili olarak Millî Eğitim Bakanlığınca istenen diğer destekleyici belgeler ile tespit edilenlerin öğrencilikle ilişiği kesilir. Bu kişilerden tahsil masrafı istenmez ve bu kişiler mecburi hizmetle yükümlü tutulmaz.”
6) 01.03.2020 tarihli ve 31055 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Türk Öğrencilerin Yabancı
Ülkelerde Öğrenimleri Hakkında Yönetmelik’in;
6.1) “Öğrenim süreleri ve uzatımlar” başlıklı 8 inci maddesinde; “(1) Öğrencilerin normal öğrenim
süreleri … lisansüstü öğrenim için ise öğrenim görülen ülkelerin eğitim süreleri dikkate alınarak yüksek lisans öğrenimi için en fazla iki yıl, … olarak belirlenir. Ancak öğrencilerden, eğitim sistemlerindeki yapı ve işleyiş farklılıkları nedeniyle belirtilen sürelere uygunluk göstermeyen veya öğrenimin daha kısa sürede tamamlandığı ülke, yükseköğretim kurumu ve/veya programlarda öğrenim görenler için öğrenim süreleri ilgili ülkedeki yurt dışı temsilciliğinden alınacak ayrıntılı bilgiler doğrultusunda Bakanlıkça ya da adına
öğrenim görülen kurum veya kuruluşça farklı olarak belirlenebilir. (2) Öğrencilerin öğrenim süreleri; öğrenim görülen ülke, yükseköğretim kurumu ve/veya programların eğitim süreleri dikkate alınarak, eğitim durumuna bağlı geçerli bir özre dayalı olmak ve uzatılma talebi istenen öğrenim döneminin başlamasından en az iki ay öncesinde başvurmak kaydıyla azami; … c) Yüksek lisans öğreniminde altı aya kadar burslu, altı aya kadar burssuz, … statüde Bakanlık tarafından veya Bakanlığa ya da adına öğrenim görülen kurum veya kuruluşa bilgi verilmek kaydıyla yurt dışı temsilcilikleri tarafından uzatılabilir.”
6.2) “Öğrenim durumunun izlenmesi” başlıklı 19 uncu maddesinde; “(1) Öğrenciler ile özel
öğrencilerin kayıt belgelerini eğitim-öğretim yılı başında, başarı durum belgelerini ise eğitim-öğretim yılı sonunda ilgili yurt dışı temsilciliğine ve/veya adına öğrenim görülen kurum veya kuruluşa vermeleri zorunludur. (2) Öğrenciler yaptıkları akademik çalışmalarla ilgili raporlarını yurt dışı akademik danışmanlarına ve/veya öğrenim görülen bölüme onaylatarak her yıl ocak ve haziran ayları içinde
Bakanlığa ve adına öğrenim görülen kurum ya da kuruluşa sunmakla yükümlüdürler.”
6.3) “İzin ve öğrenim yerinden ayrılış ve dönüş” başlıklı 20 nci maddesinin ikinci ve üçüncü
fıkralarında; “(2) Öğrenciler öğrenim yerinden ayrılmak istedikleri takdirde, aynı eğitim-öğretim yılı içinde iki aya kadar olan süreler için Bakanlığa ya da adına öğrenim görülen kurum veya kuruluşa bildirilmek üzere yurt dışı temsilciliklerine yazılı olarak bilgi vermek zorundadır. İki ayı geçen her türlü izin yurt dışı temsilciliğinin teklifi üzerine Bakanlıkça ya da adına öğrenim görülen kurum veya kuruluşça verilebilir. (3) Öğrenciler, öğrenim yerlerinden ayrılışlarını ve dönüşlerini yurt dışı temsilciliğine bildirmek zorundadırlar.”
6.4) “Sağlık sorunları nedeniyle öğrenimin sürdürülememesi” başlıklı 21 inci maddesinde; “(1) Ruh
veya beden sağlığının öğrenimini sürdürmesine imkân tanımadığını, yurt içindeki eğitim ve araştırma hastaneleri veya üniversite hastanelerinden alınmış sağlık kurulu raporuyla belgelendiren öğrencilerin durumuna ilişkin olarak gerekli görülmesi hâlinde yurt dışı temsilciliği, öğrencinin öğrenim gördüğü yükseköğretim kurumu ve/veya Bakanlıkça uygun görülen ilgili diğer kurum ve kuruluşlardan destekleyici belgeler istenir. (2) Bakanlığa ibraz edilen sağlık kurulu raporu ile tespit edilen sağlık sorununun niteliğine göre öğrencilere bir yıla kadar burssuz izin verilebilir. Bu süre sonunda öğrencinin sağlık durumunu tespit etmek üzere yurt içindeki eğitim ve araştırma hastaneleri veya üniversite hastanelerinden alınan güncel tarihli sağlık kurulu raporu istenir. Gerekli görülmesi hâlinde ise bu rapor Bakanlık tarafından hakem hastanelere gönderilir. (3) Bakanlıkça yapılan değerlendirme neticesinde birinci ve/veya ikinci fıkra uyarınca öğrenimlerini sürdüremeyeceğine karar verilen öğrencilerin öğrencilikle ilişiği kesilir. Bu kişilerden tahsil masrafı istenmez ve bu kişiler yurt dışı öğrenimlerinden kaynaklı olarak mecburi hizmetle yükümlü tutulmaz ve bu kişilere herhangi bir görev verilmez. (4) İkinci fıkrada belirtilen süreler içinde veya sonunda gördüğü tedavi sonucu yurt dışında öğrenim görmesinde herhangi bir engel kalmaması durumunda öğrencilerin yurt dışındaki öğrenimine kaldığı yerden devam etmesi gerekir. Öğrenime devam etmeyen öğrenciler öğrenim masraflarını faizleriyle birlikte ödemekle yükümlüdürler.”
6.5) “Devamsızlık veya başarısızlık sebebiyle ilişik kesme” başlıklı 30 uncu maddesinde; “(1) Öğrenim
gören öğrencilerden; a) Öğrenimini belirlenen sürelerde tamamlayamayan, b) Öğrenimden vazgeçen, c)
Öğrenim kurumuna devam etmeyen, ç) Üst üste iki yıl başarısız duruma düşenlerin yurt dışı temsilciliğinin teklifi üzerine Bakanlıkça ya da adına öğrenim görülen kurum veya kuruluşça öğrencilikle ilişikleri kesilir.”
6.6) “Tazminat” başlıklı 38 inci maddesinde; “(1) Öğrencilerden; a) Öğrenimlerini gönderiliş amaçlarına
uygun bir dereceyle tamamlamayanlar, b) Öğrenimlerinden vazgeçenler, c) Öğrenimlerini tamamladıktan sonra iki ay içinde görev talep etmeyenler, ç) Atandığı ya da durumuna uygun teklif edilen göreve yasal süresi içinde başlamayanlar, d) Yüklenme senedi ile muteber imzalı müteselsil kefalet senedi hükümlerine
uymayanlar, e) Mecburi hizmetlerini tamamlamadan görevlerinden istifa edenler veya devlet memurluğundan ihraç edilenler, f) Mevzuata aykırı hareketlerden dolayı öğrencilikle ilişiği kesilenler ilgili mevzuat hükümleri uyarınca öğrenim masraflarını faizleriyle birlikte ödemekle yükümlüdür. (2) Öğrenim masrafları 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun ek 34 üncü maddesine göre tahsil edilir. Uygulanan faiz oranları ise 4/12/1984 tarihli ve 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin
Kanun hükümlerine göre hesaplanır.”
Hükümleri düzenlenmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7) Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte
değerlendirildiğinde; ilgili idare tarafından başvurana yönelik uygulanan idari işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı tespit edildiğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı
Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8) Kurumumuza yapılan başvuruda özetle; YLSY bursuyla yüksek lisans eğitimi için yurt dışına
gönderilen başvuranın, 2020 yılı Bahar döneminde burslu uzatma süresi içinde pandemiyle birlikte yaşadığı psikolojik sorunlar sebebiyle eğitiminin aksaması ve tezini teslim edemeyerek mezun olamaması karşısında sağlık sorunları dikkate alınarak bir dönem uzatma verilmesini ve öğrenciliğe iadesini talep ettiği anlaşılmıştır.
9) Somut olaya bakıldığında;
9.1) Başvuranın, 1416 sayılı Kanun kapsamında Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi adına Millî Eğitim
Bakanlığına bağlı YLSY bursiyeri olarak 2016 yılında Dil Okulu ve sonrasında 2018 Bahar dönemi itibariyle de “Din felsefesi” konusunda yüksek lisans için ABD’de Indiana Üniversitesinde eğitimine başladığı;
9.2) Mart 2020’de okulunun pandemi nedeniyle kapandığı ve vize süresi de bittiği için başvuranın Haziran
2020’de Türkiye’ye dönüş yaptığı;
9.3) Bu arada Kasım 2020’ye kadar burssuz uzatma aldığı;
9.4) Tezini ancak Ocak 2021’de tamamladığı, ancak yasal süresinin bittiğini düşünerek teslim etmediği;
9.5) Bakanlığın 12 Mart 2021 tarihli e-postasıyla başvurandan yüksek lisans eğitimini bitirdiğine veya süre
uzatım talebine ilişkin bir belge ulaşmadığından bahisle bilgi vermesinin istenildiği;
9.6) Bakanlığın 26 Temmuz 2021 tarihli e-postasıyla Eğitim Ataşeliğinden, başvurandan herhangi bir talep
ulaşmadığından bahisle, varsa taleplerin yoksa tazminat ile ilgili işlemlerin başlatılmasının istenildiği;
9.7) Başvuranın 05.08.2021 tarihli e-postasıyla durumu hakkında Bakanlığa bilgi verdiği ve 16.08.2021
tarihli dilekçesi ile pandemi sebebiyle yaşadığı sıkıntılı dönemin dikkate alınarak eğitimine kaldığı yerden devam etme talebinde bulunduğu;
9.8) Eğitim Ataşeliğinin 20.08.2021 tarihli yazısıyla Bakanlığa, başvuranın 21.11.2020 tarihinde azami
öğretim süresinin dolduğu ve öğrenim durumu ile ilgili herhangi bir bilgi olmadığı hususlarının bildirildiği;
9.9) MEB Yükseköğretim ve Yurt Dışı Eğitim Genel Müdürlüğünün 26.08.2021 tarihli yazısıyla,
başvuranın verilen sürede yüksek lisans öğrenimini tamamlayarak üst öğrenim izni talebinde bulunmadığından 21.11.2020 tarihi itibariyle öğrencilikten ilişiğinin kesildiği ve tazminat takibatına geçildiği hususlarında Makam onayı alındığı ve başvurana bildirildiği;
9.10) Başvuranın Kurumumuza başvurduğu;
Tespit edilmiştir.
10) Başvuranın iddialarına bakıldığında, 2020 yılı Bahar döneminde yüksek lisans eğitimine devam
ederken pandemiyle birlikte gelişen ani kısıtlamalar sonucu eve kapanmak zorunda kaldığı, okul ve kütüphanede devam ettirdiği tez yazma sürecinin, değişen koşullar yüzünden sekteye uğramasıyla motivasyonunu kaybettiği, YLSY bursiyeri olarak yaşadığı başarısızlık korkusuna, tezini vaktinde bitirip mezun olamama kaygısının eklenmesinin süreci daha stresli bir hale getirdiği ve bu stresi daha fazla kaldıramayıp bir dönem burssuz uzatma alarak tezini Türkiye’de bitirebileceği düşüncesiyle Haziran’da vizesinin bitmesi üzerine Türkiye’ye döndüğü, burada yeni bir düzen kurmasının zaman aldığı ve bununla birlikte yaşadığı stresle başa çıkmada profesyonel bir yardım alamadığı gerekçeleriyle tezinin kalan kısmını burssuz uzatma süresinin bitişi olan 2020 Kasım sonu yerine Ocak 2021’de tamamlayabildiği, ancak yasal süreye ek olarak yeni bir uzatma alamayacağını düşünerek tezini teslim etmediği hususlarını açıkladığı görülmüştür.
11) İlgili idare olarak Milli Eğitim Bakanlığının, özetle, başvuranın, ne öğrenim gördüğü ülkeden ayrılırken
ne de yurda döndükten sonra Bakanlık veya yurt dışı temsilcilik ile hiçbir bilgi paylaşımında bulunmadığı, bu kapsamda New York Eğitim Ataşeliğinin 20.08.2021 tarihli başvuran hakkında tazminat işlemlerinin başlatılması teklifi de dikkate alınarak başvuranın yükümlülüklerini yerine getirmemesi ve kendisiyle iletişim kurma çabalarını yanıtsız bırakması nedeniyle 26.08.2021 tarihli ve sayılı Makam Onayı ile öğrencilikten ilişiğinin kesildiği ve tazminat işlemlerinin başlatıldığı hususlarını açıkladığı görülmüştür.
12) Konuyla ilgili mevzuata bakıldığında;
12.1) 1416 sayılı Ecnebi Memleketlere Gönderilecek Talebe Hakkında Kanun’da; bir talebenin
tahsilini ikmal etmesinin o talebenin tahsil planında gösterilen merhaleleri geçmesi demek olduğu, hastalık veya herhangi meşru ve fevkalade bir hal vakı olmadıkça talebenin tahsil planında gösterilen müddette tahsilini bitirmemesinin o talebenin geriye çağırılmasını icap ettireceği; geriye çağrılan talebenin tahsil masraflarını faizleriyle birlikte ödemeye mecbur olduğu, yurt dışına gönderilenlerden ruh veya beden sağlığının öğrenimini sürdürmesine imkân tanımaması durumunun, eğitim ve araştırma hastaneleri veya üniversite hastanelerinden alınacak sağlık kurulu raporu ve bu hususla ilgili olarak Millî Eğitim
Bakanlığınca istenen diğer destekleyici belgeler ile tespit edilenlerin öğrencilikle ilişiğinin kesileceği ve bu kişilerden tahsil masrafının istenmeyeceği ve bu kişilerin mecburi hizmetle yükümlü tutulmayacakları;
12.2) Türk Öğrencilerin Yabancı Ülkelerde Öğrenimleri Hakkında Yönetmelik’te yüksek lisans
öğrenimi için öğrenim süresinin en fazla iki yıl olduğu, öğrenim süresinin eğitim durumuna bağlı geçerli bir özre dayalı olmak ve uzatma talebi istenen öğrenim döneminin başlamasından en az iki ay öncesinde başvurmak kaydıyla yüksek lisans öğreniminde azami altı aya kadar burslu, altı aya kadar burssuz statüde
Bakanlık tarafından veya Bakanlığa ya da adına öğrenim görülen kurum veya kuruluşa bilgi verilmek kaydıyla yurt dışı temsilcilikleri tarafından uzatılabileceği; öğrencilerin kayıt belgelerini eğitim-öğretim yılı başında, başarı durum belgelerini ise eğitim-öğretim yılı sonunda ilgili yurt dışı temsilciliğine ve/veya adına öğrenim görülen kurum veya kuruluşa vermelerinin zorunlu olduğu, yine öğrencilerin yaptıkları akademik çalışmalarla ilgili raporlarını yurt dışı akademik danışmanlarına ve/veya öğrenim görülen bölüme onaylatarak her yıl ocak ve haziran ayları içinde Bakanlığa ve adına öğrenim görülen kurum ya da kuruluşa sunmakla yükümlü oldukları, ayrıca öğrencilerin, öğrenim yerlerinden ayrılışlarını ve dönüşlerini yurt dışı temsilciliğine bildirmek zorunda oldukları; diğer yandan ruh veya beden sağlığının öğrenimini sürdürmesine imkân tanımadığının, yurt içindeki eğitim ve araştırma hastaneleri veya üniversite hastanelerinden alınmış sağlık kurulu raporuyla belgelendiren öğrencilere, sağlık sorununun niteliğine göre bir yıla kadar burssuz izin verilebileceği; ancak öğrenimini belirlenen sürelerde tamamlayamayan öğrencilerin yurt dışı temsilciliğinin teklifi üzerine Bakanlıkça ya da adına öğrenim görülen kurum veya kuruluşça öğrencilikle ilişiklerinin kesileceği ve öğrenimlerini gönderiliş amaçlarına uygun bir dereceyle tamamlamayanların öğrenim masraflarını faizleriyle birlikte ödemekle yükümlü oldukları; Hususlarının düzenlendiği görülmüştür.
13) Yapılan değerlendirmede; her ne kadar başvuranın, YLSY bursiyeri olarak yaşadığı başarısızlık
korkusuna, tezini vaktinde bitirip mezun olamama kaygısının eklenmesinin süreci daha stresli bir hale getirdiği ve bu stresi kaldıramadığı hususlarını tezini süresinde bitirememe gerekçeleri olarak ortaya koyduğu görülse de başvuranın, bu durumunun öğrenimini sürdürmesine imkân tanımadığına dair yurt içindeki eğitim ve araştırma hastaneleri veya üniversite hastanelerinden alınmış sağlık kurulu raporuyla belgelendirmediği, aksi takdirde sağlık sorununun niteliğine göre bir yıla kadar burssuz izin verilebileceğinin açık olduğu; diğer yandan başvuranın yurda dönüşü ve öğrenim durumu ile ilgili olarak da bilgi verme yükümlüklerini yerine getirmediği ve en önemlisi başvuranın Kasım 2020’de sona eren öğrenim süresi içerisinde yüksek lisans eğitimini tamamlayamadığı gibi süresinde süre uzatım talebinde de bulunmadığı anlaşılmıştır.
14) Başvuranın iddiaları, idarenin açıklamaları ve ilgili mevzuat çerçevesinde yapılan değerlendirme
neticesinde; yukarıda açıklanan gerekçelerle, başvuranın üzerine düşen yükümlülükleri yerine getirmediğinin açık olduğu ve öğrenimine kaldığı yerden devam etmesi talebinin yerinde olmadığı değerlendirilmiş ve Türk Öğrencilerin Yabancı Ülkelerde Öğrenimleri Hakkında Yönetmelik’in 30 uncu maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde yer alan öğrenimini belirlenen sürelerde tamamlayamayan öğrencilerin öğrencilikle ilişiklerinin kesileceği hükmü karşısında başvuranın öğrenciliğinin devam ettirilmesi talebinin reddine ve öğrencilikten ilişiğinin kesilmesine dair Milli Eğitim Bakanlığı
Yükseköğretim ve Yurt Dışı Eğitim Genel Müdürlüğünün 26.08.2021 tarihli ve sayılı işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
15) 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Denetçiliği
Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; ilgili idarenin Kurumumuz tarafından istenen bilgi ve belgeleri süresinde gönderdiği ve “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, aynı ilkelere başvurana verilen cevaplarda da uyulduğu, ancak işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının ve süresinin gösterilmesi” ilkesine uygun davranılmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranılması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
16) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ
tarihinden itibaren ilgili idare işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle;
Başvurunun REDDİNE,
Kararın başvuran ile MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi