|
ÖZET: Başvuran, YÖKDİL ve YDS dil puanlarının kabul edilerek Erasmus başvurusunun önündeki engellerin kaldırılmasını talep etmiştir. Marmara Üniversitesi Rektörlüğü, başvuranın belirtilen dil sınavlarına girmediği için Erasmus başvurusunu gerçekleştiremediğini ifade etmiştir. Üniversitenin yalnızca kendi düzenlediği yabancı dil sınavı sonuçlarını kabul ettiğini belirten idare, YÖKDİL ve YDS puanlarının geçerliliği konusunda bir esneklik tanımamıştır.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın iddialarını ve idarenin açıklamalarını değerlendirerek, yükseköğretim kurumlarının Erasmus programı çerçevesinde belirli kriterlere uymak zorunda olduğunu vurgulamıştır. Marmara Üniversitesi, Erasmus+ Programı’nın uygulama el kitabına uygun olarak, kendi bünyesinde yabancı dil sınavları düzenlemiş ve bu sınavların geçerli olduğunu duyurmuştur. Dolayısıyla, başvuranın talebi, idarenin uygulamalarında hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle reddedilmiştir. Sonuç olarak, başvuru, belirtilen gerekçelerle reddedilmiş ve karar, başvurana iletilmiştir. İlgili idarenin işlemlerine karşı dava açma süresi, gerekçeli ret kararının tebliğinden itibaren işlemeye başlayacaktır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/8036-S.24.12626
BAŞVURU NO : 2024/2919
KARAR TARİHİ : 05.08.2024
RET KARARI ,TCKN:
BAŞVURUYA KONU İDARE : MARMARA ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, YÖKDİL ve YDS dil puanlarının kabul edilerek Erasmus başvurusunun önündeki engellerin kaldırılması talebi hakkındadır
BAŞVURU TARİHİ : 23.02.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza yapılan başvuruda özetle; YÖKDİL’den ve YDS’den
aldığı puanlar olmasına rağmen Üniversitenin açtığı İngilizce sınavına girmediği için Erasmus başvurusu yapamadığını, çünkü ilgili ofisin sadece Marmara Üniversitesi tarafından düzenlenen yabancı dil sınav puanlarını kabul ettiğini belirtmekte olup YÖKDİL ve YDS dil puanlarının kabul edilerek başvurusunun önündeki engellerin kaldırılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun 12.03.2024 tarihli ve S. sayılı yazısıyla bilgi-belge talebinde bulunulmuş
olup Marmara Üniversitesi Rektörlüğü Uluslararası İlişkiler ve Akademik İşbirliği Ofisi
Koordinatörlüğünün 16.04.2024 tarihli ve sayılı yazı ve ekinde;
2.1) “Ülkemizde Erasmus+ Programının genel koordinasyonu Türkiye Ulusal Ajansı olarak bilinen Avrupa
Birliği Eğitim ve Gençlik Programları Merkezi Başkanlığı tarafından yürütülmektedir. Bu itibarla proje yararlanıcısı olan yükseköğretim kurumlarının Erasmus öğrenci ve personel hareketlilik faaliyetlerini program kriterleri ve her proje yılı için Ulusal Ajans tarafından yayınlanan “Uygulama El Kitapları” uyarınca gerçekleştirmeleri gerekmektedir. Bu itibarla Üniversitemiz, ekte iletilmekte olan “2023 Sözleşme
Dönemi Erasmus+ Yükseköğretimde Öğrenci ve Personel Hareketliliği KA131 Uygulama El Kitabı’ndaki, Öğrenci Hareketliliği 4.2.4 Yabancı Dil Maddesi’ne uygun işlem tahsis etmektedir.
Yükseköğretim kurumları, başvuran bütün öğrencilere eşit uygulanabilir bir yabancı dil düzeyi belirleme ölçütü oluşturmalıdır. Yabancı dil düzeyi belirlemede kullanılacak belgeler ve uygulanacak yöntem, /
öğrencilere başvuruları sırasında bildirilir. Yabancı dil düzeyini tespit etmek üzere yükseköğretim kurumunun kendisinin sınav düzenlemesi halinde bu sınav, profesyonel kurumlar (kurumun veya başka üniversitelerin 15 yabancı dil öğretimi ile ilgili birimleri veya Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı özel kurumlar) tarafından yapılmalıdır.
Yukarıdaki hükümler ve Üniversitemiz Rektörlüğünün öğrenci başvuru ve değerlendirmelerine ilişkin ekteki idari kararı uyarınca; Üniversitemiz Yabancı Diller Yüksekokulu tarafından 22-23 Şubat 2024 tarihinde Erasmus Yabancı Dil sınavları düzenlenmiş olup program başvuru aşamasında adaylara üniversite tarafından yapılan yabancı dil sınavlarının geçerli ve zorunlu olacağı duyurulmuştur.
”https://uluslararasi.marmara.edu.tr/notice/erasmus-ka131-ogrenci-ogrenim-hareketliligibasvuru-ilani2023-proje-donemi”
Yükseköğretim kurumlarının kendi bünyelerinde yabancı dil öğretimi ile ilgili birimleri tarafından, öğrencilerden ücret talep edilmeksizin Erasmus yabancı dil sınavları yapması; öğrenci lehine olmakla birlikte fırsat eşitliğini kuvvetlendirici bir uygulamadır. Bu itibarla Üniversitemiz Sosyal Bilimler Enstitüsü
Kamu Hukuku Anabilim Dalında numaralı doktora öğrencisi talebi karşılanamamaktadır.”
Hususlarının açıklandığı görülmüştür.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 18.10.1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine
başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”
4) 29.06.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi”
başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5) 06.11.1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun “Lisans düzeyinde öğretim” başlıklı
43 üncü maddesinin (d) bendinde; “(Ek: 21/4/2005 – 5335/10 md.)Yükseköğretim kurumları, yurt
dışındaki yükseköğretim kurumları ve diğer kuruluşlarla işbirliği tesis ederek ön lisans ve lisans programları da dahil olmak üzere uluslararası ortak eğitim ve öğretim programları yürütebilirler. Bu tür eğitim ve öğretim programlarının öğrenci girişi, müfredat, sınav ve değerlendirme esasları ve mezuniyet şartları dahil, işleyişine ilişkin usûl ve esaslar Yükseköğretim Kurulunun çıkaracağı yönetmelikle düzenlenir.”
6) Dışişleri Bakanlığı Avrupa Birliği Başkanlığı Türkiye Ulusal Ajansı Erasmus+ Ana Eylem 1:
Bireylerin Öğrenme Hareketliliği Program Ülkeleri Arasında Yükseköğretimde Öğrenci ve Personel
Hareketliliği Yükseköğretim Kurumları için El Kitabı’nda (2023 Sözleşme Dönemi);
“4.2.4. Yabancı Dil
/
Yükseköğretim kurumları, başvuran bütün öğrencilere eşit uygulanabilir bir yabancı dil düzeyi belirleme ölçütü oluşturmalıdır. Başvuru aşamasında bütün öğrencilerden aynı (veya farklı olup birbirine denkliği kabul edilen) belge/sınav sonuçları istenmeli, bu belge/sonuçlar değerlendirmeye alınmalıdır.
Yabancı dil düzeyi belirlemede kullanılacak belgeler ve uygulanacak yöntem, öğrencilere başvuruları sırasında bildirilir. İstenen belgelerin geçerlilik süresi ile ilgili kısıt koyulması halinde, hangi yıla veya alındığı tarihten itibaren kaç yıla kadar eski tarihli belgenin kabul edileceği başvuru ilanında belirtilmelidir.
Yabancı dil düzeyini tespit etmek üzere yükseköğretim kurumunun kendisinin sınav düzenlemesi halinde bu sınav, profesyonel kurumlar (kurumun veya başka üniversitelerin yabancı dil öğretimi ile ilgili birimleri veya Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı özel kurumlar) tarafından yapılmalıdır. Erasmus kurumsal koordinatörü ve Erasmus ofis çalışanları yabancı dil sınavının herhangi bir aşamasında görev alamazlar.
Sınav sonuçlarının değerlendirilmesinde, varsa, konuşma düzeyini tespit eden sınav sonucunun toplam yabancı dil sınav sonucuna etkisi %25’ten fazla olamaz.
Yabancı dil seviyesi tespiti için yükseköğretim kurumunun sınav düzenlemesi halinde, sınav sonuçlarının sınavı yapan yabancı dil öğretimi ile ilgili birimi tarafından, resmi yazışma ekinde ve listenin her sayfasının imzalı/paraflı ve onaylı olacak şekilde Erasmus ofisine iletilmesi gerekir. Yükseköğretim kurumları, düzenledikleri yabancı dil seviye tespit sınavlarına katılım için öğrencilerden ücret alamaz. Zira öğrenci seçim süreci ile ilgili masraflara destek olmak üzere Merkez tarafından kurumsal destek hibesi verilmektedir. Sınava katılacak öğrenci sayısını belirleyebilmek ve sınav düzenlenmesi için tahsis edilen emek, zaman ve ekonomik kaynakların israfını engellemek üzere sınava başvurup da mücbir bir sebep olmaksızın katılmayan öğrencilerden, yükseköğrenim kapsamındaki herhangi bir hareketliliğe tekrar başvurmaları halinde, ağırlıklı seçim puanlarından “-5 puan” düşürülebilir. Mazeretsiz yabancı dil sınavına katılmama durumunda öğrenci için yapılan harcamalar için öğrenciye rücu edilebilir. Mazeretsiz yabancı dil sınavına katılmama durumunda “-5 puan” indirilebilmesi için bu durumun sınav ilanında açıkça belirtilmesi zorunludur. İlanda belirtilmemişse, puan indirimi uygulanamaz.
Yabancı Dil Barajı Uygulaması:
Yükseköğretim kurumu, kendi öncelikleri çerçevesinde, öğrenci seçiminde asgari bir yabancı dil düzeyi belirleyebilir ve asgari düzeyi (baraj) geçemeyen öğrencileri göndermeyebilir.
Baraj uygulaması aşağıdaki şekillerde uygulanabilir:
– Ağırlığı % 25’i geçmemek üzere sözlü sınav uygulanabilir, – Sözlü sınava girebilmek üzere yazılı sınavdan asgari not barajı konabilir, – Seçilebilmek için toplam yabancı dil sınav sonucu bakımından asgari not barajı konabilir, Belirlenecek düzey, kurum genelinde aynı düzey olabileceği gibi, fakülte/bölümler bazında da ayrı ayrı belirlenebilir.
Yukarıdaki yöntemlerden hangisinin belirlendiği başvuru ilanında açıkça yer almalı, başvuru ilanında belirtilen yöntem başvuruların alınmasından sonra değiştirilmemelidir.”
Şeklinde düzenlemeler olduğu görülmüştür.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
/
7) Başvuru sahibinin iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı
birlikte değerlendirildiğinde başvuru konusuna ilişkin “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8) Kurumumuza yapılan başvuruda; YÖKDİL’den ve YDS’den aldığı puanlar olmasına rağmen başvuranın
Üniversitenin açtığı İngilizce sınavına girmediği için Erasmus başvurusu yapamadığı, çünkü ilgili ofisin sadece Marmara Üniversitesi tarafından düzenlenen yabancı dil sınav puanlarını kabul ettiği belirtilmekte olup YÖKDİL ve YDS dil puanlarının kabul edilerek başvurusunun önündeki engellerin kaldırılmasını talep ettiği anlaşılmaktadır.
9) Konuyla ilgili olarak İdare tarafından Kurumumuza iletilen cevabi yazıda özetle, yükseköğretim
kurumlarının Erasmus öğrenci ve personel hareketlilik faaliyetlerini program kriterleri ve her proje yılı için
Ulusal Ajans tarafından yayınlanan “Uygulama El Kitapları” uyarınca gerçekleştirmeleri gerektiği, bu nedenle Üniversitenin de yukarıda belirtilen el kitabının yabancı dil maddesine uygun işlem tahsis ettiği, yükseköğretim kurumlarının kendi bünyelerinde yabancı dil öğretimi ile ilgili birimleri tarafından, öğrencilerden ücret talep edilmeksizin Erasmus yabancı dil sınavları yapmasının öğrenci lehine olduğu ve fırsat eşitliğini kuvvetlendirici bir uygulama olduğu belirtilmiştir.
10) Ayrıca Kurumumuza iletilen Üniversite Rektörlüğünün öğrenci başvuru ve değerlendirmelerine ilişkin
31.01.2024 tarihli idari kararında; başvuruların 16 Şubat 2024 tarihleri arasında alınacağı, Üniversitenin
Yabancı Diller Yüksekokulu tarafından 22-23 Şubat 2024 tarihinde Erasmus Yabancı Dil sınavlarının düzenleneceği, başvuruların değerlendirilmesinde sadece bu sınav sonuçlarının dikkate alınacağı duyurulmuştur.
11) Yukarıda belirtilen Dışişleri Bakanlığı Avrupa Birliği Başkanlığı Türkiye Ulusal Ajansı Erasmus+ Ana
Eylem 1: Bireylerin Öğrenme Hareketliliği Program Ülkeleri Arasında Yükseköğretimde Öğrenci ve
Personel Hareketliliği Yükseköğretim Kurumları için El Kitabı’na (2023 Sözleşme Dönemi) bakıldığında; Yükseköğretim kurumlarının başvuran bütün öğrencilere eşit uygulanabilir bir yabancı dil düzeyi belirleme ölçütü oluşturmaları gerektiği, Yabancı dil düzeyini tespit etmek üzere yükseköğretim kurumunun kendisi sınav yapabileceği gibi denkliğini belirterek diğer sınavları da kabul edebileceği, buradaki kriterin herkese eşit şartlarda uygulanması olduğu açıkça belirtilmiştir. Somut olaya baktığımızda Yabancı dil düzeyini tespit etmek üzere yükseköğretim kurumunun kendisinin sınav düzenlemesi hususunda takdir hakkının olduğu, adı geçen Üniversitenin de bu hakkı kullanarak yabancı dil sınavını kendi bünyesinde Yabancı
Diller Yüksekokulu tarafından gerçekleştirdiği, başvuru aşamasında adaylara üniversite tarafından yapılan yabancı dil sınavlarının geçerli ve zorunlu olduğunun duyurulduğu görülmektedir.
12) İdareye belli konularda takdir yetkisinin tanınması görevlerinin niteliği yönünden zorunludur. Ancak
idareye belli konularda takdir yetkisinin tanınması, idarenin keyfi olarak hareket edebileceği anlamına gelmez. Bu doğrultuda idare takdir yetkisini kullanırken yasanın koyduğu sınırlar içinde kalmalı, eşitlik ilkesine önem vermeli, bu yetkiyi kamu yararı için kullanmalı, yasanın öngördüğü amaçtan başka ya da kamu yararı dışında bir amaç için kullanmamalı ve bu yetkiyi gerekçeli olarak kullanmalıdır. (Bkz. Prof.
Dr. Şeref GÖZÜBÜYÜK, “Yönetim Hukuku”, Eylül/1991 s. 204)
/
13) Bu bağlamda takdir yetkisi, idarenin belli şart ve durumların meydana gelmesi halinde belli bir kararı
alıp almamak veya kanunda öngörülen değişik çözümler arasında bir seçim yapmak konusunda tanınan bir serbestiye ya da belirli bir konuda karar alabilmek için hangi şart ve durumların ortaya çıkması gerektiğini tespit etmek imkânına sahip olması olarak tanımlanabilir.
14) Dolayısıyla söz konusu Erasmus El Kitabında, yükseköğretim kurumlarının kendi öncelikleri
çerçevesinde, öğrenci seçiminde asgari bir yabancı dil düzeyi belirleyebilecekleri ve belirlenen bu barajı geçemeyen öğrencileri göndermeyebilecekleri, sınavı kendi bünyesinde yapabileceği şeklinde yükseköğretim kurumlarına inisiyatif bırakan belirlemelerin açıkça yapıldığı görüldüğünden ve böylelikle yükseköğretim kurumlarına bu hususta takdir yetkisi verildiği anlaşıldığından ve Marmara Üniversitesinin, Erasmus El Kitabında kendisine verilen yetkiyle yaptığı işlemlerin makul ve kamu yararına matuf olduğu değerlendirilmiştir.
15) Başvuranın iddiaları, idarenin cevabı, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamında yapılan inceleme
neticesinde; başvuranın talebinin yukarıda açıklanan gerekçelerle yerinde olmadığı değerlendirilmiş ve idarenin işlemlerinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
16) İyi yönetim ilkelerine 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurana verilen cevaplarda hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmediği, böylelikle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uyulmadığı, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından
reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı (varsa) dava açma süresinden arta kalan sürede İstanbul İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle; Başvurunun REDDİNE,
Kararın BAŞVURANA ve MARMARAÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/